Chorwackie parki narodowe – najpiękniejsze cuda natury Adriatyku

przez Albin Marciniak 2026-05-23

Napisane przez Albin Marciniak

Turkusowe jeziora, wodospady spadające z wapiennych progów, śródziemnomorskie lasy pachnące sosną i rozgrzanym kamieniem oraz klasztory ukryte pośród wysp i kanionów – chorwackie parki narodowe należą do najpiękniejszych obszarów chronionych Europy. To właśnie tutaj natura stworzyła krajobrazy przypominające scenografie filmowe, a człowiek nauczył się żyć obok nich z ogromnym szacunkiem. Parki narodowe Chorwacji nie są jedynie atrakcją turystyczną. To miejsca, w których Adriatyk spotyka się z górami Dynarskimi, historia miesza się z dziką przyrodą, a podróż staje się prawdziwym doświadczeniem.

Z tego miejsca doskonale widać wyspę Visovač z jednej a wodospad Roški Slap z drugiej strony jeziora.

Chorwacja od lat kojarzy się przede wszystkim z lazurowym Adriatykiem, kamiennymi miasteczkami Dalmacji i setkami wysp rozsianych po wybrzeżu. Jednak prawdziwe bogactwo tego kraju kryje się również poza plażami i marinami. To właśnie parki narodowe pokazują najbardziej autentyczne i spektakularne oblicze Chorwacji – pełne dzikich rzek, krasowych jezior, kanionów, wodospadów i śródziemnomorskich lasów.

W kraju liczącym zaledwie kilka milionów mieszkańców utworzono aż osiem parków narodowych, z których wiele należy dziś do absolutnej czołówki europejskich atrakcji przyrodniczych. Największą sławę zdobył Park Narodowy Jezior Plitwickich – wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i uznawany za jeden z najpiękniejszych systemów jeziornych świata. Niezwykłą popularnością cieszy się również Park Narodowy Krka, gdzie wodospady i zabytki tworzą jeden z najbardziej malowniczych krajobrazów Dalmacji. Zupełnie inny charakter ma Park Narodowy Mljet – spokojna, zielona wyspa będąca symbolem śródziemnomorskiej harmonii i jedną z najbardziej romantycznych części Adriatyku.

Każdy z tych parków oferuje zupełnie inne doświadczenia. Łączy je jednak jedno – kontakt z naturą w jej najbardziej widowiskowej formie.

Park Narodowy Jezior Plitwickich foto: Albin Marciniak

Park Narodowy Jezior Plitwickich – turkusowy cud natury wpisany na listę UNESCO

Park Narodowy Jezior Plitwickich to miejsce absolutnie wyjątkowe nie tylko w skali Chorwacji, ale całej Europy. Ten niezwykły krajobraz powstał dzięki tysiącom lat działania natury, która stworzyła system wapiennych progów, wodospadów i jezior o niemal nierealnym kolorze. Woda zmienia tutaj odcienie od intensywnego turkusu po głęboki szmaragd, a każdy zakręt drewnianych kładek odsłania kolejne widowiskowe panoramy.

Park został utworzony w 1949 roku, a w 1979 roku wpisano go na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dziś jest najczęściej odwiedzanym parkiem narodowym Chorwacji i jednym z symboli całego kraju.

Największym skarbem Plitwic jest system 16 jezior połączonych ponad 90 wodospadami. Jeziora dzielą się na Górne i Dolne Jeziora, a między nimi rozciąga się sieć drewnianych pomostów, ścieżek oraz punktów widokowych. Spacer przez park przypomina wędrówkę przez gigantyczny ogród wodny.

Najbardziej znanym wodospadem jest Veliki Slap, czyli Wielki Wodospad osiągający wysokość około 78 metrów. Imponujące są także liczne kaskady ukryte pośród lasów bukowych i jodłowych. Woda jest tak przejrzysta, że z pomostów można obserwować ryby pływające kilka metrów poniżej.

Plitwice zachwycają o każdej porze roku. Wiosną park eksploduje zielenią i szumem wezbranych wodospadów. Latem jeziora przybierają intensywnie turkusowy kolor. Jesień zamienia okoliczne lasy w mozaikę czerwieni, złota i pomarańczu. Zimą natomiast wodospady częściowo zamarzają, tworząc jedną z najbardziej magicznych scenerii w Europie Środkowej.

To jednak nie tylko miejsce pięknych krajobrazów. Park stanowi również jeden z najważniejszych obszarów ochrony przyrody na Bałkanach. W gęstych lasach żyją brunatne niedźwiedzie, wilki, rysie i liczne gatunki ptaków. Teren parku jest jednym z najlepiej zachowanych ekosystemów krasowych Europy.

Park Narodowy Jezior Plitwickich

Informacje praktyczne – Park Narodowy Jezior Plitwickich

Lokalizacja: centralna Chorwacja, region Lika
Powierzchnia: około 300 km²
Status UNESCO: od 1979 roku
Najwyższy wodospad: Veliki Slap – około 78 m
Najlepszy czas odwiedzin: maj–czerwiec oraz wrzesień–październik
Czas zwiedzania: minimum 5–6 godzin
Dostępne trasy: krótkie spacery, pełne pętle trekkingowe, rejsy łodziami
Transport w parku: ekologiczne łodzie elektryczne i panoramiczne busy
Najbliższe większe miasta: Zadar, Zagrzeb, Karlovac
Wskazówki:
- warto przyjechać wcześnie rano, szczególnie latem
- obowiązuje zakaz kąpieli
- najlepsze zdjęcia powstają rano oraz późnym popołudniem
- teren bywa śliski – konieczne dobre buty trekkingowe

Park Narodowy Jezior Plitwickich – fenomen przyrodniczy w Chorwacji

Park Narodowy Krka

Park Narodowy Krka – wodospady, klasztory i kultura Dalmacji

Park Narodowy Krka jest zupełnie innym doświadczeniem niż Plitwice. Tutaj przyroda łączy się z historią, kulturą i dalmatyńskim klimatem. Rzeka Krka przez tysiące lat wyrzeźbiła głęboki krasowy kanion, tworząc spektakularne wodospady, jeziora i wapienne kaskady.

Park obejmuje środkowy i dolny bieg rzeki Krka, a jego największą atrakcją pozostaje słynny Skradinski Buk – gigantyczny system wodospadów i kaskad uznawany za jedną z najpiękniejszych formacji wodnych Europy. Szum spadającej wody, drewniane pomosty i soczysta zieleń tworzą atmosferę prawdziwej oazy.

Krka to jednak znacznie więcej niż same wodospady. Park ma niezwykle bogate dziedzictwo historyczne i religijne. Jednym z najbardziej malowniczych miejsc jest wysepka Visovac z klasztorem franciszkanów otoczonym wodami rzeki. To niemal symbol całej Dalmacji. Klasztor istnieje od XV wieku i przez stulecia był ważnym centrum duchowym oraz miejscem przechowywania cennych ksiąg i dzieł sztuki.

W północnej części parku znajduje się Monastyr Krka – jeden z najważniejszych prawosławnych klasztorów Chorwacji. Położony pośród surowego krajobrazu kanionu stanowi niezwykłe połączenie duchowości i natury.

Ważnym elementem krajobrazu są również stare młyny wodne. W wielu z nich urządzono małe muzea etnograficzne pokazujące życie dawnej Dalmacji. To właśnie tutaj można zobaczyć tradycyjne metody mielenia zboża i dawne urządzenia napędzane siłą wody.

Park Narodowy Krka słynie także z wyjątkowo przyjaznej infrastruktury turystycznej. Trasy są dobrze przygotowane, a liczne punkty widokowe sprawiają, że nawet krótka wycieczka pozostawia ogromne wrażenie. To jedno z najlepszych miejsc w Chorwacji dla rodzin z dziećmi.

Jeszcze kilka lat temu część wodospadów była dostępna do kąpieli. Dziś obowiązują bardziej restrykcyjne zasady ochrony przyrody, dzięki którym unikalny ekosystem ma szansę przetrwać w niezmienionym stanie.

Park Narodowy Krka, © Albin Marciniak

Informacje praktyczne – Park Narodowy Krka

Lokalizacja: środkowa Dalmacja, okolice miasta Šibenik
Powierzchnia: około 109 km²
Główna atrakcja: wodospad Skradinski Buk
Największy wodospad: Manojlovac – około 59 m
Liczba głównych wodospadów: 7
Najlepszy czas odwiedzin: wiosna i wczesna jesień
Najpopularniejsze wejścia:
- Skradin
- Lozovac
Możliwości zwiedzania:
- pieszo
- rejsy statkami
- trasy edukacyjne
Najważniejsze zabytki:
- klasztor Visovac
- Monastyr Krka
- stare młyny wodne
Wskazówki praktyczne:
- latem park jest bardzo zatłoczony
- warto wybrać rejs z miejscowości Skradin
- należy zabrać wodę i ochronę przeciwsłoneczną
- część tras przebiega po drewnianych pomostach nad wodą

Wodospad Skradinski Buk, Krka, Chorwacja – obszerny reportaż

Park Narodowy Krka, Wodospad Skradinski Buk, © Albin Marciniak

Park Narodowy Mljet – zielona wyspa spokoju na Adriatyku

Park Narodowy Mljet jest zupełnie innym światem niż tłoczne wybrzeże Dalmacji. To miejsce spokojne, harmonijne i niezwykle zielone. Wyspa Mljet od dawna uchodzi za jedną z najpiękniejszych wysp Adriatyku, a jej zachodnia część objęta została ochroną jako park narodowy.

Mljet zachwyca przede wszystkim atmosferą. Nie ma tutaj wielkich kurortów ani hałaśliwych promenad. Są za to pachnące lasy piniowe, ukryte zatoki, spokojne jeziora i śródziemnomorska cisza. To idealne miejsce dla tych, którzy szukają odpoczynku od masowej turystyki.

Największą atrakcją są dwa słone jeziora – Veliko Jezero i Malo Jezero. Powstały one poprzez połączenie dawnych zatok z morzem i dziś tworzą niezwykły krajobraz przypominający fiordy. Woda jest tutaj spokojna, ciepła i idealna do pływania kajakiem czy rejsów małymi łodziami.

Na niewielkiej wyspie pośrodku Velikiego Jezera znajduje się dawny klasztor benedyktynów oraz kościół Najświętszej Marii Panny. To jedno z najbardziej romantycznych i fotogenicznych miejsc całej Chorwacji. Kamienne mury klasztoru otoczone są zielenią i błękitem jeziora, tworząc niemal mistyczny krajobraz.

Mljet od wieków inspirował podróżników, poetów i żeglarzy. Według jednej z legend właśnie tutaj Odyseusz miał być więziony przez nimfę Kalipso. Trudno się dziwić, że miejsce to przez stulecia budziło zachwyt.

Park jest idealny dla miłośników aktywnego wypoczynku. Rozbudowana sieć ścieżek rowerowych i pieszych pozwala odkrywać kolejne zatoki, punkty widokowe i fragmenty wybrzeża. Popularne są także wycieczki kajakowe oraz nurkowanie.

W przeciwieństwie do Plitwic i Krki, Mljet nie oszałamia monumentalnymi wodospadami. Jego siłą jest spokój, przestrzeń i wyjątkowy śródziemnomorski klimat.

Klasztor benedyktynów na wyspie Mljet ©parkovihrvatske.hr

Informacje praktyczne – Park Narodowy Mljet

Lokalizacja: południowa Dalmacja, wyspa Mljet
Powierzchnia parku: około 54 km²
Dominująca roślinność: lasy piniowe i makia śródziemnomorska
Główne atrakcje:
Veliko Jezero
Malo Jezero
klasztor benedyktynów
wyspa św. Marii
Najlepszy czas odwiedzin:
maj–czerwiec
wrzesień
Formy aktywności:
trekking
rowery
kajaki
snorkeling
rejsy łodziami
Dojazd:
promy z Dubrownika i półwyspu Pelješac
Wskazówki praktyczne:
warto nocować na wyspie minimum 2–3 dni
latem konieczna wcześniejsza rezerwacja promów
park najlepiej zwiedzać rowerem lub pieszo
należy zabrać nakrycie głowy i zapas wody

Park Narodowy KRKA, Górna kaskadowa część wodospadu Roški Slap

Chorwackie parki narodowe – ostatnie wielkie oazy natury Adriatyku

Chorwackie parki narodowe pokazują, że Adriatyk to nie tylko plaże i wakacyjne kurorty. To również kraj niezwykłej przyrody, której różnorodność potrafi zaskoczyć nawet najbardziej doświadczonych podróżników.

Plitwice zachwycają monumentalnym spektaklem wody i wapienia. Krka łączy naturę z historią i kulturą Dalmacji. Mljet natomiast daje coś coraz rzadszego we współczesnym świecie – ciszę, przestrzeń i prawdziwy kontakt z naturą.

To miejsca, które nie tylko się zwiedza. Je się przeżywa.

opracowanie & foto Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

2026-05-23 0 komentarze/y

Rzekomy grób Archimedesa w Syrakuzach na Sycylii

przez Redakcja 2026-05-23

Napisane przez Redakcja

Tzw. Grób Archimedesa to jeden z grobowców komorowych znajdujących się na obszarze archeologicznym zwanym „Nekropolią Grotticelle”. Jest jednym z najpiękniejszych, dlatego sądzono, że może to być dzieło słynnego naukowca.

„Indiana Jones i artefakt przeznaczenia” gdzie końcowa akcja filmu rozgrywa się w starożytności, w czasie II wojny punickiej, podczas oblężenia Syrakuz. To właśnie tutaj Indiana Jones spotyka Archimedesa.

Rzekomy grób Archimedesa w Syrakuzach na Sycylii jest jednym z wielu a jest to to pozostałość po nekropoli okresu antycznego. Zabytkowe katakumby wykute w rodzimym piaskowcu zachowane są w dość dobrym stanie.

Grobowiec Archimedesa w Syrakuzach to fascynujące miejsce, które składa hołd wielkiemu greckiemu naukowcowi Archimedesowi. Znajdujący się w mieście grobowiec jest ważnym punktem zainteresowania miłośników historii i nauki. Chociaż nie wiadomo na pewno, czy jest to rzeczywiście grób Archimedesa, miejsce to oferuje namacalne powiązanie z jego niezwykłym wkładem w matematykę, fizykę i inżynierię. Grobowiec Archimedesa jest dobrze zachowany i oferuje wyjątkową okazję do poznania sposobu pochówków w czasach życia i twórczości tego geniusza starożytności. Jeśli jesteś miłośnikiem historii i nauki, wizyta w grobowcu Archimedesa to z pewnością przeżycie, którego nie można przegapić podczas wycieczki do Syrakuz.

Obszar ten nazywany jest „Nekropolią Grotticelle” i charakteryzuje się obecnością licznych pochówków zarówno z okresu sycylijskiego, greckiego, jak i rzymskiego. Pierwsze dwa mają kształt „wgłębień”, natomiast trzeci jest „komorowy”. Wśród tych ostatnich szczególnie rzuca się w oczy ten, którego wejście zdobi wykuty w skale tympanon. Doprowadziło to do równania: piękniejszy grób = najważniejszy w Syrakuzach… a zatem musiał należeć do Archimedesa. Ale to tylko legenda, bo miejsce prawdziwego pochówku nie jest znane.

W północno-wschodnim narożniku Parku Archeologicznego znajduje się długa ulica usiana grobami z okresu greckiego, rzymskiego i bizantyjskiego, które zostały wykute w tutejszych wapiennych skałach. Wśród nich znajduje się także słynny „grobowiec Archimedesa”, który można łatwo rozpoznać po dwuspadowej fasadzie. Według legendy pochowany jest tu słynny matematyk, który zginął podczas rzymskiego oblężenia Syrakuz w 212 roku p.n.e. Jednak nawet rzymski pisarz Cyceron odnotował, że Archimedes został pochowany przed bramą do Agrigento. Domniemany grób Archimedesa to rzymskie kolumbarium z I wieku n.e.

Miejsce wchodzące w skład kompleksu parku archeologicznego, znajduje się nieco na uboczu. Nie ma możliwości zwiedzania samych grobowców. Nie można przejść wytyczonymi alejkami przez kamieniołom, jak to było możliwe wcześniej.
Niestety, denerwujące jest to, że większość parku historycznego od wakacji 2022 pozostaje zamknięta, lecz nadal pobierana jest pełna cena za bilety (13,5 euro). Poza sezonem nieczynne jest także osobne wejście z kasą przy nekropolii i grobowcu Archimedesa. Bez przeszkód można oglądać całość przez ogrodzenie biegnące wokoło, otaczając z trzech stron kompleks katakumb.

Lokalizacja: Neapolis Archaeological Park
Adres: Viale Teracati, 50A, 96100 Siracusa SR, Włochy
Założony: 212 p.n.e

Nekropolia Groticelle

Ciekawe miejsca w pobliżu

Katedra w Syrakuzach (2,4 km)
Ucho Dionizego (0,5 km)
Galeria Regionalna Pałacu Bellomo (2,6 km)
Teatr Grecki w Syrakuzach (0,6 km)
Palazzo Montalto (2,2 km)
Świątynia Apolla (1,9 km)
Ołtarz Hierona (0,6 km)
Castello Maniace (3 km)
Amfiteatr Rzymski w Syrakuzach (0,5 km)

Syrakuzanie powinni zapewnić Archimedesowi rozgłos, na jaki zasługuje wielki naukowiec, którego wieści o miejscu pochówku popadały w zapomnienie. Po wielu latach to Cyceron odkrył jego grób w pobliżu bram miasta (między stacją kolejową znajduje się pobliski park zwany „gimnazjum”). Ponownie po 2000 lat rzymski grobowiec jest przedstawiany jako grobowiec wielkiego naukowca z Syrakuzy, który przez dwa lata powstrzymywał armię Cesarstwa Rzymskiego przed podbojem miasta. Kapitulacja nastąpiła właściwie z powodu zdrady Syrakuzańczyka. Prawdziwy grobowiec Archimedesa zwieńczony był kolumną w kształcie walca i kulą.

Ciekawe przypadki grobowca Archimedesa

legenda 1

Tak jest w przypadku grobowca Archimedesa: myślisz, że wiesz, gdzie on się znajduje? Znalazł go Cyceron i oskarżył Syrakuzan o zaniedbanie. Ale gdzie jest grób?

My, Syrakuzy, jesteśmy naprawdę wyjątkowymi ludźmi, mamy dziedzictwo historyczne sięgające tysiącleci, ale niewiarygodnie krótką pamięć! Nasi najwybitniejsi współobywatele, którzy zmienili historię, nie są w naszym kraju celebrowani w niewielkim stopniu lub wcale i przez wieki byli pogrążeni w zapomnieniu i obojętności.

Tak było w przypadku słynnego Archimedesa, o którym po jego śmierci (prawie) zapomniano. Z pewnością Syrakuzanie musieli mieć inne myśli na głowie, żeby nie uczcić swojego najważniejszego obywatela, do tego stopnia, że ??zapomnieli o miejscu jego pochówku.

Dopiero Cyceron, który odwiedził Syrakuzy dopiero kilka wieków po śmierci wynalazcy, zajął się odszukaniem grobu i oddaniem mu hołdu.

Eureka! Grobowiec odkryto w 75 r. p.n.e., oczyszczono i przywrócono mu dawną świetność; niestety nie trwało to długo: w codziennym życiu przeciętnego Syrakuzan nie miało to większego znaczenia i wkrótce o grobie znów zapomniano i pozostawiono samemu sobie.

„Pewnego razu, gdy byłem nadzorcą w Syrakuzach, wydobyłem z prochu Archimedesa, wybitnego obywatela tego miasta. Rzeczywiście szukałem jego grobowca, ignorowanego przez Syrakuzan, otoczonego ze wszystkich stron i porośniętego jeżynami i chwastami. Syrakuzanin kategorycznie zaprzeczał jego istnieniu, natomiast ja posiadałem wersety senari zapisane na jego grobie, według których na grobie Archimedesa umieszczono kulę z cylindrem. Ale ja wszystko badałem oczami… I wkrótce potem zauważyłem, że niedaleko z krzaków wyłania się niewielkie wzniesienie. Była na nim figura kuli i cylindra. I natychmiast powiedziałem Syrakuzańczykom: „Właśnie tego chciałem!” – Cyceron, 75 p.n.e

Oczywiście, gdyby Cyceron żył, wzdrygnąłby się na widok tego, jak jego uderzające odkrycie było całkowicie ignorowane przez te wszystkie stulecia; obojętność i beztroska pozostały stałym elementem charakteru Syrakuz, przekazywanym z pokolenia na pokolenie aż do dnia dzisiejszego. Zresztą nie tylko w Syrakuzach, bo to typowe podejście dla tego kraju.

legenda 2

Często słyszy się, jak ludzie mówią: „Oto grób Archimedesa”, wskazując na najbardziej ozdobny grobowiec z wielu grobowców na nekropolii w „małych jaskiniach”. To stanowisko przypisywane przez Syrakuzan jest całkowicie błędne!

Tak naprawdę rzekomy grobowiec Archimedesa to nic innego jak rzymskie kolumbarium, czyli komora grobowa z okresu rzymskiego, zbudowana zapewne kilka wieków po śmierci matematyka!

Ale gdzie w takim razie jest ten grobowiec Archimedesa?

Według niektórych plotek grób odnaleziono pod słynnym hotelem przy Via Grotticelle Necropolis. Syrakuzanie „cuttigghi” są pełni spisków i gierek o władzę i kto wie, czy naprawdę mają choć minimalne chęci do poszukiwań i podstawy by potwierdzić tę teorię.

Z pewnością historia pokazuje nam, że grób Archimedesa już wówczas miał się wyróżniać, by czcić wielką postać.

Cyceron powiedział, że grób Archimedesa miał wyrzeźbiony cylinder i kulę, co stanowiło hołd dla wielkiego wkładu, jaki uczony wniósł w matematykę i fizykę: tych znaków nie ma w żadnym grobowcu nekropolii.

Jak głosi słynne przysłowie: „Każde kłamstwo na dłuższą metę staje się prawdą” i kto wie, czy za sto lat ten fałszywy fakt historyczny, którym się jedynie oczarowuje turystów, nie może w końcu stać się „prawdziwym” grobowcem Archimedes!

Pomnik Archimedesa znajduje się na cyplu pomiędzy mostami łączącymi Syrakuzy i wyspę Ortigia

Gdzie jest prawdziwy grób Archimedesa? …

opracowanie & foto Albin Marciniak

Kamieniołom na którego terenie znajduje się kompleks „Nekropolia Grotticelle”

2026-05-23 0 komentarze/y

Kolej

Średzka Kolej Powiatowa, Wąskotorowa

przez Redakcja 2026-05-23

Napisane przez Redakcja

Średzka Kolej Powiatowa, Wąskotorowa, Stacja Zaniemyśl.

Przejazd ze stacji Środa Miasto do stacji Zaniemyśl

Choć na torach na całym świecie trwa wyścig prędkości coraz to nowszych składów pociągów, to jednak sentyment do dawnej kolei pozostaje. Nie brak także pasjonatów chcących tę tradycję podtrzymywać. Wolsztyn, Chabówka, Kościerzyna, Bachórz, Sochaczew, Warszawa, Rudy, to tylko niektóre ze skansenów w Polsce gromadzące zabytkowe lokomotywy i wagony. Część z nich stara się by choć kilka sztuk taboru było na chodzie a zaledwie garstka ze skansenów organizuje przejazdy takim taborem. Dobre choć i to, bo przywracanie do życia wiekowych parowozów czy zabytkowych wagonów do łatwych zadań nie należy. Koszty niemałe a i o fachowców potrafiących ożywić takie pojazdy jest coraz mniej. Ta sztuka udaje się pasjonatom z Towarzystwa Przyjaciół Kolejki Średzkiej „BANA”. Nie tylko organizują przejazdy na blisko 15 kilometrowej linii ale przywracają też dawny blask kolejnym wagonom i lokomotywom. Rozmawiając z nimi w trakcie przejazdu takim zabytkowym składem a trwającym blisko godzinę, da się wyczuć pasję w tym co robią. Na stacji końcowej w budynku dworca w Zaniemyślu, zgromadzili sporo pamiątek związanych z koleją i obsługą pasażerską w XX wieku. Zwiedzając zaplecze i tabor w Środzie Śląskiej na stacji początkowej, z przejazdem na trasie i zwiedzaniem stacji w Zaniemyślu, przyjemnie można spędzić ponad dwie godziny.

Sredzka Kolej Powiatowa waskotorowa 6

Historia

Średzka Kolej Dojazdowa, jako przez wiele lat typowana do likwidacji i tym samym opierająca się modernizacjom, dotrwała właśnie do tego symbolicznego końca kolei wąskotorowych. Niektórym innym kolejom, wcześniej doinwestowywanym i otrzymującym nowy tabor, ta sztuka się nie udała. Było tak m. in. na Opalenickiej Kolei Dojazdowej (zamknięta w 1995), czy Gdańskich Kolejach Dojazdowych (zamknięte w 1996).

W zasadzie w tym miejscu historia mogłaby się zakończyć – taki los spotkał w końcu pobliskie kolejki w Opalenicy czy Witaszycach. Szczęśliwie, już rok po zamknięciu ruchu przez PKP Średzka Kolej Dojazdowa wróciła pod zarząd Powiatu Średzkiego, przyjmując nazwę Powiatowa Kolej Wąskotorowa w Środzie Wielkopolskiej. Procedura pełnego przejęcia kolei od PKP trwała jednak aż 8 lat – dopiero w listopadzie 2010 r. po 61 latach kolejka znów stała się własnością powiatu. W lutym 2011 przywrócono jej historyczną nazwę Średzka Kolej Powiatowa, która funkcjonuje do dziś.

Kolejne perturbacje jakie przetoczyły się przez kolejkę doprowadziły do ponownego jej zamknięcia w 2014 roku. Jednak dzięki zapałowi grupy osób podupadający zabytek udało się ponownie wskrzesić i przywrócić pociągi wąskotorowe między Środą Wielkopolską i Zaniemyślem latem 2016 roku.

więcej:

http://sredzkakolejpowiatowa.pl/o-kolei/historia/

Sredzka Kolej Powiatowa waskotorowa

foto: Krzysztof Kubiak Średzka Kolej Powiatowa

Towarzystwo Przyjaciół Kolejki Średzkiej „BANA”

Zarządca infrastruktury oraz przewoźnik Średzkiej Kolei Powiatowej

Średzka Kolej Powiatowa

ul. Niedziałkowskiego 25 Środa Wlkp.

tel. 698 013 292

http://sredzkakolejpowiatowa.pl/

Sprzedaż biletów prowadzona jest w kasie biletowej na stacji Środa Miasto, a na innych stacjach i przystankach – przez obsługę pociągu. Płatność kartą płatniczą lub gotówką.

W pociągach honorowane są wszystkie ulgi ustawowe. Obliguje to także obsługę do weryfikowania uprawnień do korzystania z ulg – proszę pamiętać o zabraniu odpowiednich legitymacji lub innych dokumentów.

Pociągi zatrzymują się na wszystkich przystankach na trasie. Trzeba jednak zaznaczyć, że niektóre z nich (Annopole, Płaczki, Śnieciska, Polwica) są przystankami NA ŻĄDANIE. Pociąg zatrzymuje się na nich tylko wtedy, gdy na peronie ktoś czeka, lub ktoś z podróżnych zgłosił zamiar opuszczenia pociągu konduktorowi. Godzina odjazdu z tych przystanków jest orientacyjna – pociąg może przyjechać od 5 minut przed czasem wskazanym w rozkładzie do 5 minut po tym czasie.

Na wszystkich stacjach pośrednich bilety można nabyć u obsługi pociągu w trakcie jazdy.

foto: Średzka Kolej Powiatowa

Średzka Kolej Dojazdowa wzbogaciła swój tabor o trzy wagony kolejki wąskotorowej z Milicza. Takie składy jeździły także przez Milicz, a stojące i niszczejące przez wiele lat na bocznicy, teraz zapewne przewiozą jeszcze wielu pasażerów w Wielkopolsce.

Milicz i Dolina Baryczy Stawy Milickie 29

Relikty dawnej kolejki wąskotorowej w Miliczu która w tym miejscu miała przystanek

Środa Miasto – przystanek Średzkiej Kolei Powiatowej

Kolej Wąskotorowa, Stacja Zaniemyśl

2026-05-23 0 komentarze/y

Twierdze i Forty

Fort Gerharda – Muzeum Obrony Wybrzeża na Wyspie Wolin

przez Redakcja 2026-05-23

Napisane przez Redakcja

Fort Gerharda Swinoujscie foto Albin Marciniak 2

Fort Gerharda – Muzeum Obrony Wybrzeża na Wyspie Wolin

Odwiedzając Świnoujście, dla wielu punktem obowiązkowym jest wizyta na plaży oraz przy wiatraku Stawa Młyny u ujścia Świny. Podobnie jak dla turystów odwiedzających Kraków jest wizyta w Wieliczce, tak podobnie dla zwiedzających Świnoujście jest zwiedzanie Fortu Gerharda, obok którego wznosi się słynna latarnia morska (najwyższa ceglana latarnia na świecie).

Obiekt bez wątpienia warto zwiedzić, bo to nie tylko duża konstrukcja ziemno-ceglana, ale także pokaźne zbiory sprzętu i uzbrojenia, jakie gospodarze zgromadzili przez ostatnie lata dbania o zabytek. Samo zwiedzanie to przygoda i spektakl, bo z turystów indywidualnych formowane są plutony szkolne, które wyruszają na trasę zwiedzania fortu pod opieką umundurowanego „podłego” pruskiego żołdaka.

Od 2010 roku w forcie ma swoją siedzibę Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. W zbiorach Muzeum Obrony Wybrzeża znajduje się blisko 2000 eksponatów. Wśród nich kolekcja umundurowania, armaty, magazyn broni, dokumenty, pamiątki, wyposażenie żołnierzy i wiele innych cennych eksponatów związanych z historią Twierdzy Świnoujście na przestrzeni ostatnich kilkuset lat!

Fort Gerharda Swinoujscie foto Albin Marciniak 2

Fort Gerharda jest jednym z niewielu w Europie żywych muzeów, gdzie turyści mogą na chwilę przenieść się w czasie! I na własnej skórze poczuć smak wojskowej służby. Zwiedzanie fortu ma formę przyspieszonego przeszkolenia wojskowego. Turyści zwiedzają fortecę pod opieką „podłego” i oczywiście umundurowanego pruskiego żołdaka. W czasie marszu po terenie i wnętrzach fortu zwiedzający poznają jego historię, przechodząc jednocześnie kilka prób, które sprawdzą czy kandydat nadaje się do wojskowej służby! Odwagi, ciemności i…

Będąc w Forcie Gerharda, warto także odwiedzić Podziemne Miasto na Wyspie Wolin, znajdujące się kilka km dalej.

Fort Gerharda Swinoujscie foto Albin Marciniak 26

Fort Gerharda położony jest na prawym brzegu rzeki Świny, na Wyspie Wolin przy najwyższej w Europie latarni morskiej, najdłuższym kamiennym falochronie i 150 m od dzikiej plaży.

Do Fortu Gerharda zmotoryzowanych kierują znaki drogowe „FORT GERHARDA”.

Turyści piesi i rowerzyści – należy kierować się ulicą Ku Morzu w stronę latarni morskiej.

Autobus miejski: linia Dworzec PKP – Latarnia – Dworzec PKP. (linia sezonowa)

Fort Gerharda – Muzeum Obrony Wybrzeża

ul. Bunkrowa 2, 72-602 Świnoujście

Fort Gerharda Swinoujscie foto Albin Marciniak 1

Historia Fortu Gerharda

Fort Gerharda – zwany również Fortem Wschodnim, to jeden z fortów Twierdzy Świnoujście. Należy do najlepiej zachowanych XIX wiecznych pruskich fortów nadbrzeżnych w Europie i od 2010 roku jest siedzibą Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu- największej tego typu prywatnej placówce w Polsce gromadzącą ponad 2000 muzealiów związanych z rozwojem Twierdzy Świnoujście na przestrzeni ostatnich 300 lat!

Fort Gerharda Swinoujscie foto Albin Marciniak 8

Początki Twierdzy

Położenie Świnoujścia w tak dogodnej lokalizacji od wieków zobowiązywało do poszukiwania optymalnych rozwiązań militarnych dla ujścia Świny. Pierwsze nowożytne fortyfikacje znajdowały się ponad kilometr od obecnego ujścia cieśniny. Miały tylko półstałą, drewniano-ziemną konstrukcję i zostały zniszczone u schyłku wojny 7-letniej. Najbardziej trwałe i jednocześnie najstarsze zachowane fortyfikacje w Świnoujściu pochodzą z połowy XIX wieku.

Pierwsza połowa XIX wieku, po zakończeniu krwawych wojen napoleońskich to lata względnie spokojne. Dlatego dopiero w roku 1837 rozpoczęto projektowanie nowoczesnych fortyfikacji a w 1846 roku zapadła decyzja o utworzeniu twierdzy morskiej.

Wznoszone od połowy XIX wieku fortyfikacje świnoujskiej twierdzy otrzymały bardzo nowoczesną formę i najdoskonalsze naówczas rozwiązania. Każdy fort i baterię zaprojektowano indywidualnie, by jak najlepiej wypełniły przewidziane dla nich zadania. Lecz łączyła je jednolita koncepcja obrony wybrzeża.

Najstarszym i zarazem najciekawszym obiektem twierdzy jest Fort Wschodni (zwany Fortem Gerharda). Nazwa upamiętnia osobę Gerharda Corneliusa de Walrawe, znakomitego XVII-wiecznego projektanta pruskich twierdz, który przygotował wstępne plany świnoujskiego portu.

Fort Gerharda Swinoujscie foto Albin Marciniak 12

Fort wzniesiono w latach 1848-1859 i w chwili budowy stanowił jedno z dwóch kluczowych dzieł Twierdzy Świnoujście. Położony na wschodnim brzegu cieśniny Świny fort miał bronić wejścia do portu. Wzniesiono go w sposób charakterystyczny dla fortyfikacji pruskich tego okresy. Zbudowano go na planie pięcioboku a załamane czoło (skierowane ku wschodowi) oraz barki tworzyły wały ziemne ze stanowiskami artylerii. W szyi zbudowano potężną dwukondygnacyjną reditę artyleryjską oraz ceglane mury.

Podążając za rozwojem techniki

W latach 70. XIX wieku, w wyniku rozwoju techniki wojennej i powstania okrętów pancernych, zapadła decyzja o zmianie głównego frontu obronnego twierdzy z lodowego na morski. Dzieło obronne składające się na ówczesny Fort Gerharda poddane zostało szczególnej przebudowie, w trakcie której włączona została przylegająca do fortu bateria nadbrzeżna.

Zmieniono przebieg fosy i usypano nowe wały, na których budowniczowie wymurowali 11 stanowisk artyleryjskich. Zamontowano na nich 4 armaty nadbrzeżne Kruppa kalibru 15cm oraz 7 armat kalibru 21cm. Nowe wielkie dzieło obronne otrzymało wiele innych nowych elementów takich jak magazyny amunicji, prochownie, pomieszczenia koszarowe, schrony-remizy dla armat itd.

Potężna redita także została przebudowana i przekształcono ją w koszary. Od strony morza została obsypana ziemią a strzelnice od strony dziedzińca zamieniono na okna. Na przełomie XIX i XX wieku rozpoczęto wzmacnianie ważnych elementów z użyciem nowego materiały- betonu. W wałach nad Świną zbudowano także stanowisko obserwacyjne oraz działobitnie dla szybkostrzelnych armat małego kalibru. Po I wojnie światowej na mocy Traktatu Wersalskiego fort częściowo rozbrojono, jednocześnie przeszedł on pod zarząd niemieckiej marynarki wojennej, pełniąc jednocześnie rolę pomocniczą aż do końca II wojny światowej. Po wojnie używany przez Rosjan, od 1962 r. przekazany miastu. Od opuszczenia obiektu przez Rosjan przez kilka lat pełnił funkcje magazynów, a później został opuszczony.

Fort Gerharda Swinoujscie foto Albin Marciniak 6

Fort Gerharda Swinoujscie foto Albin Marciniak 3

Fort Gerharda Swinoujscie foto Albin Marciniak 4

2026-05-23 0 komentarze/y

Reklama

Zapomnij o tłumach. 5 perełek Teneryfy, które znają tylko lokalni mieszkańcy

przez Redakcja 2026-05-22

Napisane przez Redakcja

Wyobraź sobie Teneryfę bez kolejek na plażach, bez tłumów przy głównych atrakcjach i bez turystów tłoczących się w uliczkach najpopularniejszych kurortów. To właśnie taka wersja wyspy czeka za rogiem – w malowniczych zakątkach, w których wciąż łatwiej spotkać mieszkańców niż turystów. Odkryj 5 wyjątkowych miejsc, które nie pojawiają się na typowych listach „do zobaczenia”, a potrafią zaskoczyć swoją autentycznością, spokojem i pięknem!

Zapomnij o tłumach. 5 perełek Teneryfy, które znają tylko lokalni mieszkańcy

Teneryfa w wersji slow – poznaj kameralną i dziką stronę wyspy

Wielu urlopowiczów kojarzy Teneryfę przede wszystkim z gwarnym południem pełnym hoteli All Inclusive, popularnych restauracji i tętniących życiem pasaży handlowych. To region, który przyciąga wygodą i świetnym dostępem do rozrywek, ale jednocześnie należy do najbardziej obleganych przez turystów. Jeśli zależy Ci na prawdziwym wyciszeniu, warto spojrzeć poza najpopularniejsze kurorty i zatłoczone plaże. Spokój najłatwiej znaleźć w mniej oczywistych częściach wyspy – w kameralnych, górskich miejscowościach oraz na zielonej, dzikiej północy, gdzie krajobraz i wolniejsze tempo życia sprzyjają regeneracji.

To właśnie północ oraz mniej znane zakątki południa skrywają miejsca, które nie potrzebują głośnej promocji. Otoczone klifami, bujną roślinnością i naturalnym pejzażem, zostają w pamięci na długo. Taki kierunek sprawdzi się szczególnie wtedy, gdy oprócz plaż liczą się także lokalna kuchnia, widoki i codzienność mieszkańców. Na wyspie niemal na każdym kroku można odkryć coś nieoczywistego, a dobrze dobrana oferta pozwala połączyć komfort wypoczynku z dostępem do mniej znanych atrakcji.

Teneryfa na Twoich zasadach – więcej spokoju, więcej doświadczeń

Największą zaletą wyboru spokojniejszych regionów jest możliwość poznania wyspy bez pośpiechu narzucanego przez najpopularniejsze kurorty. W takich miejscach łatwiej zobaczyć, czym naprawdę żyje Teneryfa – skąd biorą się lokalne smaki, jak wygląda codzienność mieszkańców i co kryje się poza najbardziej turystycznymi miejscami. Zamiast skupiać się wyłącznie na najbardziej rozpoznawalnych atrakcjach, uwagę przyciągają detale: kameralne place, niewielkie restauracje, punkty widokowe i nadmorskie ścieżki. To właśnie one budują pełniejszy, bardziej naturalny obraz wyspy.

Dobrze dobrana baza wypadowa pozwala wygodnie korzystać zarówno z popularnych atrakcji, jak i mniej znanych miejsc. Wybierając odpowiedni region, można połączyć spokojniejsze tempo zwiedzania z łatwym dostępem do plaż, atrakcji i większych kurortów, takich jak Costa Adeje czy inne odcinki południowego wybrzeża. Taki układ daje większą swobodę: część pobytu można przeznaczyć na odpoczynek, a kolejne dni na odkrywanie mniej oczywistych zakątków. Dzięki temu wakacje nie kończą się na strefie basenowej i dostarczają znacznie więcej wrażeń niż standardowy urlop.

Taganana i góry Anaga – dzika północ wyspy

Taganana i góry Anaga

Jedną z najlepszych propozycji dla podróżników szukających oddechu pozostaje północna część Teneryfy, gdzie szczególną uwagę warto skierować na masyw Anaga oraz malowniczą miejscowość Taganana. Ten region obfituje w strome zbocza, spektakularne punkty widokowe oraz bujną roślinność, która nadaje trasom zupełnie inny charakter niż suche i gwarne południe wyspy. Kręte drogi wiją się wysoko między szczytami, a potężne klify wpadające wprost do oceanu potrafią zatrzymać uwagę na dłużej niż znane z przewodników atrakcje. Ten region pozwala zobaczyć zupełnie inne, spokojniejsze oblicze Teneryfy.

Sama Taganana to doskonały przykład osady, w której czas płynie własnym, niespiesznym rytmem. Miejscowość zachowała dawny układ architektoniczny i naturalny urok, którego próżno szukać w nowoczesnych strefach wypoczynkowych. Wąskie uliczki oraz tradycyjne, białe domki wkomponowane w górskie zbocza tworzą wyjątkowy pejzaż. Brak masowej turystyki sprawia, że można tu odpocząć podczas spokojnych spacerów, oddychając rześkim powietrzem. To idealna przeciwwaga dla tętniących życiem kurortów i przestrzeń, która pozwala odkrywać historię wyspy na własnych zasadach.

Anaga na jeden dzień – natura, widoki i lokalna kuchnia

Wyprawa w masyw Anaga to świetna okazja, aby wyjść poza schemat całodniowego plażowania. Plan dnia możesz elastycznie dopasować do pogody – łączyć krótkie wędrówki z przystankami w niewielkich, lokalnych restauracjach. To właśnie w takich miejscach najłatwiej poczuć prawdziwy rytm wyspy i spróbować prostych, lokalnych dań opartych na świeżych składnikach. Regionalne sery, świeże ryby i lokalne dodatki smakują tu inaczej – bez pośpiechu, w naturalnym otoczeniu, z dala od zatłoczonych lokali na wybrzeżu.

Taka forma zwiedzania szczególnie dobrze sprawdzi się u osób, które znają już najpopularniejsze kurorty i chcą zobaczyć mniej oczywiste oblicze Teneryfy. Wypad w góry Anaga pozwala uzupełnić klasyczny, komfortowy pobyt o bardziej autentyczne doświadczenia. Jeden dzień możesz spędzić na relaksie, kolejny na odkrywaniu ukrytych zakątków – bez rezygnacji z wygody. Dobrze zaplanowana trasa daje różnorodność i sprawia, że wyjazd staje się znacznie pełniejszy niż standardowy urlop.

Garachico

Kanaryjski klimat w miasteczku Garachico

Garachico to miejsce, które od pierwszych chwil narzuca zupełnie inne, niespieszne tempo. Dawne miasto portowe zachwyca tradycyjną, kamienną zabudową, urokliwymi uliczkami i słynnymi basenami lawowymi (El Caletón). Zamiast głośnych deptaków, znajdziesz tu kameralne place, lokalne sklepiki oraz rodzinne restauracje serwujące tradycyjną, kanaryjską kuchnię. To najlepszy dowód na to, że wyspa ma do zaoferowania znacznie więcej niż tylko turystyczne wybrzeże.

Miasteczko świetnie sprawdza się jako cel jednodniowej, spokojnej wycieczki. Nawet jeśli stawiasz na maksymalną wygodę i wybierasz urlop All Inclusive na Teneryfie, warto opuścić na moment hotelową strefę. Taki wyjazd pozwala przełamać wakacyjną rutynę, urozmaicić wypoczynek i poczuć codzienny rytm życia mieszkańców. Garachico daje przestrzeń na niespieszny spacer i zatrzymanie się w miejscu, które absolutnie nie potrzebuje rozgłosu, by robić niesamowite wrażenie.

Punta de Teno

Zachodnie klify Teneryfy – cisza i bezkres Punta de Teno

Na zachodnim krańcu wyspy czekają potężne klify, bezkresny ocean oraz kręte drogi prowadzące ku pejzażom, które wydają się niemal całkowicie odcięte od reszty świata. Punta de Teno to bez wątpienia jedno z tych miejsc, gdzie największą uwagę przyciąga surowe piękno i niesamowite poczucie przestrzeni. W pogodne dni można podziwiać wyrazisty zarys wybrzeża, samotną latarnię morską oraz urwiste brzegi, które pokazują prawdziwą moc natury. Ten widok wspaniale dopełnia obraz wyspy pełnej kontrastów, udowadniając, że obok obszarów, w których dominują piaszczyste plaże i wygodne leżaki, istnieją również przestrzenie stworzone do samotnego obcowania z krajobrazem.

Podczas eksploracji tego ustronnego rejonu najlepiej sprawdza się minimalistyczny plan: przyjazd wczesnym rankiem i odpowiednia ilość czasu zarezerwowana wyłącznie na niespieszny spacer. Takie podejście pozwala całkowicie odciąć się od pośpiechu, który często towarzyszy zwiedzaniu głównych atrakcji. Monumentalne formacje skalne Punta de Teno przypominają, że prawdziwy luksus na wakacjach to często po prostu chwila niezmąconej ciszy.

Dzikie baseny i czarne plaże – naturalne kąpieliska Teneryfy

Na Teneryfie nie brakuje przestrzeni do kąpieli, jednak największym zainteresowaniem wciąż cieszą się powszechnie znane wybrzeża z długimi rzędami leżaków, parasolami i pełnym zapleczem usługowym. Spokojniejsza strona wyspy oferuje natomiast kąpieliska o zdecydowanie bardziej dzikim charakterze, ukształtowane przez dawne erupcje wulkaniczne. Doskonałym przykładem są naturalne baseny (tzw. charcos), takie jak Charco del Viento w gminie La Guancha czy zjawiskowe Charco de la Laja. Te surowe formacje skalne, chroniące przed wzburzonym oceanem, zapewniają unikalne wrażenia i krystalicznie czystą wodę. Choć dotarcie do nich wymaga często pokonania stromych ścieżek, nagrodą pozostaje głęboki relaks w wolnym od tłumów otoczeniu.

Warto pamiętać, że plaże Teneryfy są zaskakująco różnorodne i wykraczają daleko poza ofertę dużych kurortów. Obok szerokich, świetnie zagospodarowanych odcinków można znaleźć także bardziej ukryte miejsca, które robią wrażenie naturalnym pięknem. Na północy wyróżnia się Playa de Benijo, znana z czarnego piasku, monumentalnych klifów i charakterystycznych skał Roques de Anaga wynurzających się z oceanu. Z kolei na południu bardziej kameralny charakter ma Playa de Diego Hernández, do której prowadzi piesza trasa przez teren rezerwatu. Taka różnorodność pozwala ułożyć wyjazd po swojemu – jednego dnia korzystać z wygód popularnego wybrzeża, a następnego szukać ciszy w miejscu, gdzie główną rolę gra natura.

El Médano i spokojniejsza strona południa

Punta de Teno

Nawet na południu wyspy istnieją miejsca, które wyróżniają się na tle gęsto zabudowanych kurortów. Doskonałym tego przykładem jest El Médano, czyli miasteczko o swobodnej, surferskiej atmosferze, w którym rytm dnia częściej wyznacza wiatr i ocean niż harmonogram hotelowych animacji. Choć słynie z doskonałych warunków do uprawiania sportów wodnych, wcale nie musisz wchodzić na deskę, by docenić to miejsce. Szerokie, naturalne plaże i znacznie rzadsza zabudowa dają upragnione poczucie przestrzeni. To właśnie dzięki takim miejscom można zobaczyć, że słoneczne południe Teneryfy nie ogranicza się wyłącznie do dużych hoteli, rozbudowanej infrastruktury i najbardziej znanych stref turystycznych takich jak Costa Adeje.

El Médano świetnie wpisuje się w plan wyjazdu oparty na równowadze między wygodą a autentycznym poznawaniem wyspy. Z jednej strony pozwala korzystać z uroków południa i łatwego dostępu do najważniejszych punktów regionu, z drugiej daje szansę na spokojniejszy kontakt z otoczeniem i codziennym życiem mieszkańców. To dobra propozycja dla osób, które obok relaksu cenią także spacery, lokalną atmosferę i mniej oczywiste krajobrazy. Zamiast przesytu atrakcji i bodźców pojawia się tu przestrzeń na oddech, obserwację i zwykłą przyjemność bycia blisko oceanu.

Teneryfa All Inclusive i lokalne ścieżki

Kluczem do idealnego urlopu jest odpowiedni balans – wybór komfortowej bazy wypadowej w połączeniu z planem na eksplorację mniej oczywistych zakątków. Dzięki takiemu układowi możesz na co dzień korzystać z pełnej infrastruktury – świetnych restauracji, sklepów i piaszczystych plaż – a jednocześnie mieć łatwy dostęp do spokojniejszych, lokalnych rewirów. To szczególnie ważne przy krótszych wyjazdach, gdy zależy Ci na różnorodności doświadczeń. Dobrze ułożony scenariusz pozwala rozpocząć dzień spokojnym śniadaniem w komfortowym hotelu, następnie wyruszyć na rzadziej uczęszczany szlak lub do kameralnej miejscowości, a wieczorem bez pośpiechu i zmęczenia wrócić do swojej sprawdzonej bazy.

Taki sposób podróżowania pozwala poznać prawdziwe oblicze Teneryfy. Wyspa przestaje być wówczas tylko tłem dla hotelowego basenu, a zaczyna kusić lokalnymi smakami, dzikimi krajobrazami i autentycznością. Przed wyjazdem warto zwrócić uwagę na lokalizację hotelu i jego odległość od głównych tras zjazdowych, a także sprawdzić aktualne oferty typu Last Minute na Teneryfę, które często umożliwiają elastyczne planowanie. Mądrze ułożony grafik daje pełną swobodę – pozwala przeplatać beztroski relaks z niespiesznym odkrywaniem wyspy, tak aby każdy dzień przynosił nowe wrażenia.

[reklama]

2026-05-22 0 komentarze/y

Muzea

Muzeum Warszawy

przez Redakcja 2026-05-21

Napisane przez Redakcja

Spacerując po warszawskiej starówce wielu z Was przechodzi nieświadomie obok tego muzeum. Stojąc na rynku widzimy wiele odnowionych kamienic a frontowe wejścia do większości z nich przysłaniają kawiarniane parasole. Jedna z bram prowadzi do wnętrza kamienicy, do której wejść warto by przenieść się w nieco odleglejsze czasy życia stolicy i jej mieszkańców.

Na wystawę główną składają się trzy części: Rzeczy warszawskie, Dane warszawskie i Dzieje kamienic. W 21 gabinetach tematycznych znaleźć można rzeczy – świadków i uczestników historii miasta. Są punktem wyjścia do opowiedzenia historii swoich właścicieli i twórców oraz wydarzeń i procesów, które ukształtowały współczesną Warszawę.Gruntownie przejrzano 300 000 obiektów znajdujących się w zbiorach Muzeum Warszawy. Wybrano 7352, które będą udostępniane publiczności. Wśród nich są zarówno dzieła sztuki, jak i rzeczy codzienne. Wszystkie są oryginałami.

Wystawa nie opowiada jednej historii, nie odtwarza wprost dziejów miasta od jego początków do chwili obecnej. Podczas spaceru po staromiejskich kamienicach – w swoim tempie i wybraną przez siebie trasą – każdy może z pomocą tych rzeczy ułożyć własną opowieść o Warszawie. Do dyspozycji są również cztery autorskie ścieżki opracowane wspólnie ze znanymi osobami, których życie i działalność wiążą się z miastem.Od maja 2017 roku udostępnionych zwiedzającym zostanie osiem gabinetów tematycznych: Archeologiczny, Syren Warszawskich, Pomników Warszawskich, Suwenirów, Pocztówek, Widoków Warszawy, Portretów, Sreber i Platerów Warszawskich.

Rynek Starego Miasta 28-42

Muzeum czynne: wtorek-niedziela, 10.00-19.00.

https://muzeumwarszawy.pl/

2026-05-21 0 komentarze/y

Gotycki zamek krzyżacki w Kętrzynie

przez Redakcja 2026-05-21

Napisane przez Redakcja

miasto Ketrzyn wojewodztwo Warminsko Mazurskie 3

Pierwszy znany opis zamku pochodzi z początków XVIII w. (ok. 1706). W zamku i przylegającej do niego części miasta nazwanej Nowym Miastem istniały m.in. piekarnia, kuchnia, młyn, słodownia i browar, skład mięsa i zboża, spiżarnia, zbrojownia i prochownia oraz więzienie, wzmiankowane w 1564 r.

11 listopada 1357 r., komtur Bałgii Johan Schindekopf nadał osadzie prawa miejskie. W tym czasie zapewne rozpoczęto budowę murowanego zamku usytuowanego w południowo-wschodnim narożniku murów miejskich. Budowę zakończono przed 1374 r., kiedy zamek w Rastenburgu po raz pierwszy pojawił sie w wykazie inwentarzy zamków zakonnych. Pierwszy znany opis zamku pochodzi z początków XVIII w. (ok. 1706). Jego autorem był Adam Huldreich Schaffer, rektor miejscowej szkoły, autor „Chronik von Rastenburg”. Dla wcześniejszego okresu muzeum dysponuje jedynie informacjami z inwentarzy zamkowych o pomieszczeniach znajdujących się w zamku, oraz krótkimi wzmiankami o pracach budowlanych. Najstarszy widok zamku znajduje się na rycinie wykonanej ok. 1684 r. przedstawiającej panoramę miasta od strony północnej, opublikowanej przez Krzysztofa Hartknocha.

miasto Ketrzyn wojewodztwo Warminsko Mazurskie 3

Kętrzyn

Zamek początkowo był budowlą trójskrzydłową, zamkniętą od strony zachodniej murem z bramą wjazdową. Najbardziej reprezentacyjne skrzydło północne zajmował pfleger – prokurator, urzędnik sprawujący władzę z ramienia Zakonu. Mieściła się tu także kaplica wzmiankowana jeszcze w 1628 r. Na dziedzińcu znajdowała się studnia. Prawdopodobnie na przełomie XIV i XV w. zamek otoczony został od północy, wschodu i południa murem obronnym z cylindrycznymi basztami w narożnikach, przystosowanymi do wykorzystywania broni palnej; od strony miasta wybudowano mur przed wejściem do zamku. Około połowy XV w., w murze otaczającym zamek wybudowano dwie bramy z mostami zwodzonymi – południową i wschodnią, zamurowane po zdobyciu zamku przez mieszczan w 1454 r.

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 1

W zamku i przylegającej do niego części miasta nazwanej Nowym Miastem istniały m.in. piekarnia, kuchnia, młyn, słodownia i browar, skład mięsa i zboża, spiżarnia, zbrojownia i prochownia oraz więzienie, wzmiankowane w 1564 r. Po 1525 r. zamek został siedzibą starostwa książęcego. Kolejne prace budowlane na zamku przeprowadzone zostały w latach 1528-1529 i 1559- 1560. Przed 1566 r. przebudowano skrzydło zachodnie zamku, a w 1622 r. w północno- zachodnim narożniku dziedzińca wybudowano cylindryczną basztę z klatką schodową. W 1682 r. rozebrano dwie górne kondygnacje skrzydła północnego, zrównując jego wysokość z pozostałymi skrzydłami budowli. Być może wtedy także zasypano część piwnic pod skrzydłami wschodnim i południowym. Śad po dawnym zejściu do piwnic w skrzydle południowym widoczny jest jeszcze dzisiaj w murze w południowo-wschodnim narożniku zamkowego dziedzińca.

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 3

W XVIII i XIX w. zamek z leżącym przy nim folwarkiem był siedzibą domeny królewskiej. W tym okresie przebudowywano go dostosowując do pełnienia funkcji mieszkalnych. W miejsce gotyckich okien wykonano nowe, znacznie szersze. Budowla nie była jednak zbyt wygodnym miejscem do zamieszkania, skoro w 1742 r. rezydujący w zamku starosta Groeben skarżył się w liście do króla na panujące tu zimno, informując jednocześnie, że z tego powodu ostatniej zimy musiał wynająć dom w mieście. 15 grudnia 1797 r. w zamku miał miejsce wielki pożar. W latach 1911-1912, po kupnie obiektu przez miasto, zamek ponownie przebudowano, przeznaczając większość pomieszczeń na mieszkania. Wówczas także znajdował się tu lokal biurowy 3. Brygady Piechoty. Pod koniec lat 30-tych XX w. na zamku prowadzone były drobne prace konserwatorskie.

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 4

Przed drugą wojną światową znajdował się tu urząd finansowy i mieszkania urzędników. W początku lat 40-tych zachodnią część piwnic pod skrzydłem północnym przebudowano na schron przeciwlotniczy. W końcu stycznia 1945 r., po zajęciu miasta przez wojska radzieckie zamek i większa część staromiejskiej zabudowy miasta zostały spalone. Projekt odbudowy połączonej z regotycyzacją obiektu oparty został na rekonstrukcji rysunkowej wykonanej w końcu XIX w. przez Steinbrechta.. Po odbudowie przeprowadzonej w latach 1962-1967, budowla odzyskała gotycki charakter dzięki podwyższeniu dachów, skrzydeł południowego i wschodniego oraz dodaniu jednego piętra z gotyckimi szczytami i spadzistym dachem w skrzydle północnym. Obecnie w kętrzyńskim zamku funkcjonują: Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego i Miejska Biblioteka Publiczna.

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 5

W Muzeum gromadzone są zbiory związane przede wszystkim z historią miasta i regionu. Dużą ich część stanowią eksponaty z dziedziny sztuki, rzemiosła artystycznego, historii oraz archiwalia zabezpieczone w pierwszych latach powojennych przez założycielkę Muzeum Z.Licharewą. Dzięki temu zabytki o dużej nieraz wartości historycznej zostały ocalone od zniszczenia i rozproszenia. .Były to m.in. przedmioty pochodzące z wyposażenia okolicznych pałaców i dworów, zniszczonych i rozszabrowanych kościołów, archiwum magistratu,szczątki kolekcji Heimatmuseum Rastenburg i Prussia Museum z Królewca.

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 6

W zbiorach działu etnografii znajdują się m.in.: tradycyjne sprzęty używane do niedawna na wsi mazurskiej oraz kolekcja osiemnastowiecznych kafli piecowych. Na uwagę zasługuje także ciekawa kolekcja geologiczna zgromadzona przez Z.Licharewą. Gromadzone w Muzeum zdjęcia, pocztówki i materiały dokumentacyjne są cennym źródłem dla poznania historii miasta i regionu. Biblioteka muzealna posiada oprócz literatury fachowej m.in. zbiór starodruków z XV-XIX w., bogate zbiory wydawnictw poświęconych historii regionu oraz unikatowe egzemplarze miejscowej prasy z XIX i XX w. Szczególnie cenny jest zbiór rękopisów z XVII-XXw. z archiwów kościelnych i archiwum magistratu.

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 12

Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Kętrzynie jest jednym z najstarszych muzeów na terenie Warmii i Mazur. Działa nieprzerwanie od 26 lutego 1946 roku. W ciągu 65 lat swojej historii Muzeum przetrwało wiele reorganizacji i zmian administracyjnych. W 1987 r., jako jedno z pierwszych w Polsce, zostało muzeum samorządowym.
Od 2006 roku Muzeum w okresie letnim organizuje trwający tydzień Jarmark Średniowieczny na Św. Jakuba, w czasie którego odbywają się warsztaty z dawnego rzemiosła i dawnej muzyki prowadzone przez wykonawców z Polski i różnych krajów Europy.

Muzeum im. Wojciecha Kętrzyńskiego pl. Zamkowy 1 Kętrzyn

Zamki i Pałace w Polsce polecane do zwiedzania

Zamek w Kętrzynie

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 2

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 7

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 8

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 9

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 10

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 11

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 13

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 14

Zamek krzyżacki w Kętrzynie 15

2026-05-21 0 komentarze/y

Europa

Najpiękniejsze plaże Europy. 20 wyjątkowych miejsc, które zachwycają świat – od Atlantyku po Morze Egejskie

przez Redakcja 2026-05-18

Napisane przez Redakcja

Od surowych wybrzeży Atlantyku po spokojne laguny Morza Śródziemnego – Europa oferuje niezwykle różnorodne plaże, które od lat uznawane są za jedne z najpiękniejszych na świecie. W tym zestawieniu znalazły się miejsca regularnie wyróżniane w międzynarodowych rankingach, wysoko oceniane przez podróżników i cenione za wyjątkowe położenie, czystość wody oraz unikalne walory krajobrazowe. To wybór plaż, które zachwycają nie tylko widokami, ale także atmosferą, przyrodą i autentycznym charakterem – od dzikich zatok Grecji i Sardynii po spektakularne klify Portugalii czy arktyczne wybrzeża Norwegii.

Najpiękniejsze plaże Europy. 20 wyjątkowych miejsc, które zachwycają świat

od Atlantyku po Morze Egejskie

Europejskie wybrzeża należą do najbardziej zróżnicowanych i najpiękniejszych na świecie. Na przestrzeni kilku tysięcy kilometrów znaleźć można zarówno szerokie, jasne plaże południa kontynentu, jak i surowe, niemal nietknięte przez człowieka krajobrazy północnego Atlantyku. To właśnie ta niezwykła różnorodność sprawia, że europejskie plaże od wielu lat zajmują czołowe miejsca w światowych zestawieniach turystycznych i regularnie pojawiają się w rankingach przygotowywanych przez renomowane media podróżnicze, organizacje turystyczne oraz miliony użytkowników serwisów opiniotwórczych.

W ostatnich latach coraz większe znaczenie zyskały jednak nie tylko walory wizualne, ale także jakość środowiska naturalnego, przejrzystość wody, poziom ochrony przyrody oraz zachowanie naturalnego charakteru wybrzeży. Współcześni podróżnicy coraz częściej poszukują miejsc autentycznych, mniej zurbanizowanych i harmonijnie wpisanych w otaczający krajobraz. W efekcie najwyżej oceniane są dziś nie tylko popularne kurorty, lecz również ukryte zatoki, chronione laguny i plaże położone na terenach parków narodowych czy rezerwatów przyrody.

Przy tworzeniu tego zestawienia przeanalizowano europejskie rankingi, publikacje branżowe oraz opinie podróżników z ostatnich pięciu lat w kilku językach europejskich – między innymi angielskim, hiszpańskim, włoskim, francuskim, niemieckim i polskim. Uwzględniono miejsca najczęściej wyróżniane za piękno krajobrazu, czystość, wyjątkowe położenie oraz niepowtarzalny charakter. Dzięki temu powstała lista plaż, które nie są jedynie popularnymi kurortami, lecz prawdziwymi symbolami najpiękniejszych wybrzeży Europy.

20 najpiękniejszych plaż Europy

1. Elafonissi Beach – Plaża Elafonisi

Lokalizacja: Kissamos 730 01, południowo-zachodnia Kreta, Grecja
Morze: Morze Libijskie
Długość: ok. 1 km
Dlaczego wyjątkowa: różowy piasek, turkusowe laguny i niezwykle płytka, krystaliczna woda.

Jedna z najczęściej nagradzanych plaż Europy ostatnich lat. Regularnie zajmuje czołowe miejsca w rankingach Tripadvisor i europejskich mediów podróżniczych. Słynie z charakterystycznego różowego odcienia piasku tworzonego przez mikroskopijne fragmenty muszli. Plaża położona jest na obszarze chronionym Natura 2000.

Elafonissi Beach (gr. Παραλία Ελαφονήσι) to jedna z najsłynniejszych plaż Grecji, położona na południowo-zachodnim krańcu wyspy Kreta w regionie Chania. Słynie z różowo-białego piasku, płytkiej laguny i turkusowej wody, dzięki czemu często określana jest mianem „Karaibów Morza Śródziemnego”.

Odległość od Chanii: ok. 76 km (1,5 godz. samochodem)
Charakter: plaża piaszczysta, płytka laguna, rodzinna
Status ochrony: obszar Natura 2000
Najlepszy czas wizyty: maj–czerwiec lub wrzesień, poza szczytem sezonu

Laguna Elafonissi oddziela od lądu niewielką wysepkę, do której można dojść pieszo przez wodę sięgającą do kolan. Piasek miejscami ma różowy odcień, powstały z pokruszonych muszli. Wody są płytkie i spokojne, idealne dla rodzin z dziećmi. Obszar objęty ochroną Natura 2000 stanowi siedlisko żółwi morskich caretta caretta oraz ponad stu gatunków roślin, w tym lilie morskie i jałowce.

Miejsce to ma również wymiar historyczny. W 1824 r. na wysepce doszło do masakry kilkuset Kreteńczyków podczas wojny o niepodległość Grecji, upamiętnionej dziś pomnikiem. W 1907 r. u wybrzeży zatonął austriacki statek Imperatrix; w jego pobliżu postawiono latarnię morską i kaplicę św. Mikołaja, patrona żeglarzy. Elafonissi oznacza po grecku „Wyspę Jelenia”, co według legendy odnosi się do łatwości, z jaką można przejść do niej pieszo po płyciźnie.

2. Praia da Marinha – Plaża Marinha

Lokalizacja: Lagoa, Algarve, Portugalia
Ocean: Ocean Atlantycki
Długość: ok. 300 m

Jedna z ikon portugalskiego wybrzeża. Otoczona wapiennymi klifami i naturalnymi łukami skalnymi uchodzi za jedną z najbardziej fotogenicznych plaż Europy. Woda ma wyjątkową przejrzystość, a okolica jest popularna wśród nurków i kajakarzy.

Praia da Marinha to malownicza plaża położona w regionie Algarve, w południowej Portugalii. Uznawana za jedną z najpiękniejszych plaż w Europie, słynie z wysokich klifów wapiennych, złocistego piasku i krystalicznie czystej wody Atlantyku, stanowiąc ikonę naturalnego krajobrazu Algarve.

Rodzaj plaży: Piaszczysta, otoczona klifami
Znana z: Formacji skalnych i turkusowej wody
Dojazd: Droga N125, z parkingiem na klifie
Ochrona środowiska: Wchodzi w skład Parku Naturalnego Costa Vicentina e Sudoeste Alentejano

Plaża leży u podnóża stromych klifów wapiennych, które uformowały się w wyniku erozji morskiej. Charakterystyczne łuki i wieże skalne, takie jak słynne „M” widoczne z punktu widokowego, są symbolem regionu Algarve i często pojawiają się w materiałach promujących Portugalię.

Praia da Marinha jest popularna wśród turystów, fotografów i miłośników snorkelingu. Dzięki przejrzystej wodzie i bogatemu życiu morskiemu stanowi idealne miejsce do nurkowania. Dojście na plażę wymaga zejścia po stromych schodach, co ogranicza natężenie ruchu i zachowuje jej kameralny charakter.

Plaża wielokrotnie znajdowała się na listach najpiękniejszych plaż świata, w tym w rankingach Michelin Guide i CNN. Jest również częścią chronionego wybrzeża, gdzie prowadzi się działania na rzecz zachowania naturalnego ekosystemu klifów i czystości wód Atlantyku.

3. Navagio Beach – Zatoka Wraku

Lokalizacja: północno-zachodnie wybrzeże Zakynthos, Grecja
Morze: Morze Jońskie
Długość: ok. 200 m

Jedna z najbardziej rozpoznawalnych plaż świata. Ukryta między monumentalnymi wapiennymi klifami i dostępna wyłącznie od strony morza. Symbolem miejsca jest wrak statku „Panagiotis”, który osiadł tu w 1980 roku.

Navagio Beach, znana też jako Shipwreck Beach (Plaża Wraku), to najbardziej rozpoznawalna plaża na wyspie Zakynthos w zachodniej Grecji. Położona w odosobnionej zatoce otoczonej stromymi wapiennymi klifami, słynie z krystalicznie turkusowej wody i wraku statku MV Panagiotis, który osiadł tu na mieliźnie w 1980 roku. To jedno z najczęściej fotografowanych miejsc w całej Grecji.

Dostęp: tylko drogą morską (obecnie z ograniczeniami)
Wysokość klifów: do 200 metrów
Znane jako: Shipwreck Beach / Smugglers Cove
Status 2026: dostęp do plaży zamknięty z powodu ryzyka osuwisk

Statek handlowy Panagiotis osiadł na mieliźnie w 1980 roku, gdy podczas sztormu próbował schronić się przed grecką strażą przybrzeżną. Wokół zdarzenia narosły legendy o przemytach papierosów i alkoholu, choć oficjalnie przyczyną był defekt techniczny. Rdzawe pozostałości wraku stały się symbolem Zakynthos i główną atrakcją turystyczną wyspy.

Zatoka Navagio tworzy naturalny amfiteatr otoczony stromymi, białymi skałami kredowymi. Biała plaża składa się z drobnych otoczaków, które odbijają światło, nadając wodzie intensywnie błękitny odcień. Klify sięgają nawet 200 m wysokości, a zatoka otwiera się bezpośrednio na Morze Jońskie, co czyni ją jednym z najbardziej malowniczych miejsc śródziemnomorskich.

Plaża jest dostępna wyłącznie łodzią – rejsy wyruszają z portów Porto Vromi, Agios Nikolaos i Zakynthos. Ze względu na erozję klifów i liczne osuwiska, od 2023 roku obowiązuje całkowity zakaz schodzenia na piasek, choć statki mogą podpływać w odległości ok. 40 m od brzegu. Dla turystów pozostaje popularny punkt widokowy nad zatoką w pobliżu wioski Anafonitria.

Navagio Beach jest nie tylko ikoną Zakynthos, ale też jednym z najczęściej fotografowanych krajobrazów w Europie. Widok z góry na zatokę z wrakiem w centrum stał się symbolem greckich wysp Jońskich i punktem obowiązkowym każdej wizyty na wyspie.

4. Cala Goloritzé – Zatoka Goloritzé

Lokalizacja: Baunei, Sardynia, Włochy
Morze: Morze Tyrreńskie
Długość: ok. 200 m

Jedna z najbardziej chronionych plaż Włoch. Znana z monumentalnej wapiennej iglicy skalnej i niezwykle przejrzystej, błękitnej wody. Dostępna jedynie pieszo lub łodzią, dzięki czemu zachowała dziki charakter.

Cala Goloritzé to niewielka, malownicza plaża położona na wschodnim wybrzeżu Sardynii we Włoszech, u podnóża masywu Supramonte, w gminie Baunei. Znana jest z turkusowej wody, białego żwiru i spektakularnych formacji skalnych, przez co często uchodzi za jedną z najpiękniejszych plaż na wyspie.

Dostęp: pieszo szlakiem z płaskowyżu Golgo lub od strony morza
Charakterystyka: chroniona plaża o statusie pomnika przyrody od 1995 roku
Główna atrakcja: łuk skalny i iglica Punta Goloritzé (143 m)

Cala Goloritzé powstała w wyniku osuwiska w 1962 roku, które ukształtowało obecną zatokę. W 1995 roku została uznana za pomnik przyrody regionu Sardynii, a jej środowisko naturalne jest ściśle chronione. Wstęp na plażę jest ograniczony dziennym limitem odwiedzających, co ma na celu ochronę delikatnego ekosystemu i zapobieganie erozji.

Do Cala Goloritzé można dotrzeć wyłącznie pieszo lub łodzią. Najpopularniejsza trasa wiedzie z płaskowyżu Golgo i zajmuje około 1,5–2 godziny marszu w jedną stronę. Ze względu na strome podejścia powrót bywa bardziej wymagający. Alternatywnie można przypłynąć łodzią z portów w Arbatax lub Cala Gonone, ale statki zatrzymują się w pewnej odległości od brzegu, aby nie zakłócać ochrony przyrody.

Plaża otoczona jest wapiennymi klifami i skałami, z których wyróżnia się charakterystyczna iglica Punta Goloritzé. Woda przy brzegu jest wyjątkowo przejrzysta i przybiera odcienie błękitu i turkusu, co czyni ją rajem dla fotografów i miłośników snorkelingu. Obszar jest częścią Parku Narodowego Zatoki Orosei i Gennargentu.

5. Playa de Ses Illetes – Plaża Ses Illetes

Lokalizacja: Formentera, Baleary, Hiszpania
Morze: Morze Śródziemne
Długość: ok. 450 m

Nazywana europejskimi Malediwami. Słynie z niezwykle jasnego piasku i turkusowej wody. Wielokrotnie pojawiała się w rankingach najlepszych plaż świata.

Playa de Ses Illetes to słynna plaża położona na północnym krańcu wyspy Formentera w Hiszpanii. Uznawana za jedną z najpiękniejszych plaż w archipelagu Balearów, zachwyca turkusową wodą, białym piaskiem i widokiem na sąsiednią wyspę Espalmador. Jest częścią chronionego obszaru przyrodniczego Parque Natural de Ses Salines d’Eivissa i Formentera.

Charakterystyka: piaszczysty półwysep z płytką laguną
Ochrona: część parku przyrodniczego Ses Salines
Dojazd: samochodem, rowerem lub pieszo z portu La Savina
Popularność: jedna z najczęściej fotografowanych plaż na Balearach

Plaża rozciąga się wzdłuż wąskiego przesmyku z dwoma pasami piasku, które dzielą wody Morza Śródziemnego. Jej wyjątkowy krajobraz tworzą różowe refleksy piasku, krystalicznie czysta woda oraz wydmy porośnięte endemiczną roślinnością. Obszar ten jest chroniony ze względu na delikatny ekosystem, w tym podwodne łąki trawy morskiej posidonia oceanica.

Ses Illetes przyciąga zarówno miłośników relaksu, jak i sportów wodnych, takich jak snorkeling czy paddleboarding. Na miejscu znajdują się bary plażowe i wypożyczalnie leżaków, jednak liczba odwiedzających może być ograniczona w sezonie, aby chronić środowisko. Do plaży można dotrzeć pieszo lub rowerem z pobliskiego portu, a wjazd samochodem wymaga uiszczenia niewielkiej opłaty ekologicznej.

Odkryj 5 wyjątkowych miejsc, które nie pojawiają się na typowych listach „do zobaczenia”, a potrafią zaskoczyć swoją autentycznością, spokojem i pięknem.

6. Playa de Rodas – Plaża Rodas

Lokalizacja: Wyspy Cíes, w pobliżu Vigo, Galicja, Hiszpania
Ocean: Atlantyk
Długość: ok. 700 m

Plaża położona w Parku Narodowym Wysp Atlantyckich. Zachwyca kontrastem białego piasku i szmaragdowej wody. Brytyjski „The Guardian” nazwał ją kiedyś najpiękniejszą plażą świata.

Playa de Rodas to szeroka, półksiężycowata plaża położona na Wyspy Cíes, archipelagu u wybrzeży Galicji w północno-zachodniej Hiszpanii. Często uznawana za jedną z najpiękniejszych plaż świata, słynie z białego, drobnego piasku i turkusowej wody o charakterystycznym atlantyckim chłodzie.

Długość: ok. 1,2 km
Część parku: Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia
Dojazd: promem z Vigo (latem)
Sława: Uznana przez „The Guardian” za najpiękniejszą plażę świata (2007)

Playa de Rodas tworzy naturalny łącznik między wyspami Monteagudo i do Faro, otaczając lagunę o wysokiej wartości ekologicznej. Obszar chroniony parku narodowego obejmuje różnorodne siedliska — wydmy, lasy sosnowe i przybrzeżne klify — będące domem dla licznych gatunków ptaków morskich, m.in. mew srebrzystych.

Plaża dostępna jest wyłącznie w sezonie letnim, promem z portów Vigo, Cangas lub Baiona. Liczba odwiedzających jest ściśle limitowana, aby chronić delikatny ekosystem. Na wyspach obowiązuje zakaz nocowania poza wyznaczonym kempingiem oraz zakaz pozostawiania śmieci.

7. Balos Lagoon – Laguna Balos

Lokalizacja: północny zachód Krety, ok. 56 km od Chanii, 17 km od Kissamos
Morze: Morze Egejskie
Długość: ok. 500 m

Jedna z najbardziej niezwykłych lagun Europy. Charakterystyczne jasne mielizny i płytka turkusowa woda tworzą niemal karaibski krajobraz.

Balos Lagoon (Balos Beach) to malownicza laguna położona na północno-zachodnim krańcu Krety w Grecji, między przylądkiem Gramvousa a małą wysepką Tigani. Słynie z płytkich turkusowych wód, białego i miejscami różowego piasku oraz dzikiego, nietkniętego krajobrazu. Uznawana jest za jedno z najpiękniejszych miejsc śródziemnomorskich i symbol przyrody Chanii.

Status ochronny: obszar Natura 2000 (GR 4340001, GR 4340017)
Dojazd: drogą szutrową z Kaliviani lub statkiem z portu Kissamos
Charakterystyka: płytka laguna z ciepłą wodą, idealna do kąpieli i snorkelingu
Okres wizyt: maj–październik, najlepszy – czerwiec i wrzesień

Balos jest miejscem o wysokiej wartości ekologicznej. Występuje tu ponad 400 gatunków roślin, w tym endemicznych dla Krety, a także bogata awifauna . Wody laguny są siedliskiem chronionych gatunków, takich jak foka mniszka śródziemnomorska (Monachus monachus) i żółw karetta (Caretta caretta) . Charakterystyczny różowy odcień piasku pochodzi z rozdrobnionych muszli. Otaczające klify zapewniają spektakularne punkty widokowe na morze Egejskie .

Laguna przylega do wyspy Imeri Gramvousa z XVI-wieczną wenecką fortecą, w przeszłości wykorzystywaną przez piratów i rewolucjonistów . Dzięki strategicznemu położeniu region był ważnym punktem żeglugi i schronieniem dla statków w epoce weneckiej i osmańskiej.

Do Balos można dotrzeć:

Samochodem: 8–10 km szutrową drogą z Kaliviani; od parkingu prowadzi 20-minutowy szlak w dół do plaży .
Statkiem: codzienne rejsy z Kissamos, często z przystankiem na wyspie Gramvousa .

Na miejscu infrastruktura jest ograniczona — warto zabrać wodę, nakrycie głowy i krem przeciwsłoneczny. Z uwagi na ochronę środowiska obowiązuje zakaz biwakowania, palenia ognisk i pozostawiania odpadów .

8. Zlatni Rat – Złoty Róg

Lokalizacja: wyspa Brač, Put Zlatnog Rata 52 B, 21420 Bol, Chorwacja
Morze: Adriatyk
Długość: ok. 500 m

Najbardziej rozpoznawalna plaża Chorwacji. Jej charakterystyczny jęzor żwiru zmienia kształt pod wpływem fal i wiatrów. Jedno z najlepszych miejsc Europy do windsurfingu.

Zlatni Rat („Złoty Róg” lub „Złoty Cypel”) to charakterystyczna, żwirowa plaża i naturalny cypel na południowym wybrzeżu wyspy Brač w Chorwacji, w miejscowości Bol. Jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc na Adriatyku i symbolem chorwackiej turystyki dzięki swojemu zmiennemu kształtowi oraz malowniczemu położeniu.

Typ: plaża i cypel żwirowy
Długość: ok. 500 m (do 1 km z otaczającą strefą)
Położenie: 2 km na zachód od centrum Bol
Powierzchnia żwirowa: ok. 19 900 m²

Plaża powstała z drobnych otoczaków nanoszonych przez prądy morskie wokół podwodnej rafy. Wierzchołek cypla zmienia kierunek (na wschód lub zachód) w zależności od wiatru Maestral, Bura lub Jugo i morskich prądów, co czyni Zlatni Rat unikalnym w skali świata.

Tło plaży stanowi sosnowy lasek i strome wzgórza masywu Vidova Gora – najwyższego szczytu na adriatyckich wyspach. Wokół panuje krystalicznie czyste morze o turkusowych odcieniach, a obszar objęty jest ochroną przyrodniczą.

Zlatni Rat jest centrum sportów wodnych, zwłaszcza windsurfingu i kitesurfingu. Dostępne są wypożyczalnie sprzętu, bary plażowe, restauracje i strefy relaksu w cieniu sosen. Do plaży prowadzi nadmorska promenada z Bol lub można tam dotrzeć kolejką turystyczną i taksówką wodną.

Uznawany za „symbol Adriatyku”, Zlatni Rat regularnie pojawia się w rankingach najpiękniejszych plaż Europy i świata. Jego dynamiczny, naturalny kształt oraz widoki na Hvar czynią go jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Chorwacji.

9. Reynisfjara – Czarna Plaża Reynisfjara

Lokalizacja: Południowa Islandia, w pobliżu Vík í Mýrdal
Ocean: Atlantyk
Długość: ok. 1,5 km

Spektakularna wulkaniczna plaża z czarnym piaskiem i bazaltowymi kolumnami. To jedna z najbardziej niezwykłych krajobrazowo plaż Europy.

Reynisfjara to słynna czarna plaża położona na południowym wybrzeżu Islandii, w pobliżu miejscowości Vík í Mýrdal. Znana jest z bazaltowych kolumn, dramatycznych klifów i potężnych fal Oceanu Atlantyckiego, które czynią ją jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w kraju.

Charakterystyka: Plaża z czarnego piasku z bazaltowymi formacjami
Formacje skalne: Reynisdrangar – trzy charakterystyczne iglice skalne
Popularność: Jedna z najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych Islandii
Bezpieczeństwo: Słynie z silnych fal typu „sneaker waves” – niebezpiecznych dla zwiedzających

Czarny piasek Reynisfjary pochodzi z erupcji wulkanicznych i składa się głównie z rozdrobnionej lawy bazaltowej. Wysokie kolumny bazaltowe, które otaczają plażę, powstały w wyniku powolnego chłodzenia lawy, tworząc geometryczne formacje przypominające organy. Formacje Reynisdrangar według legend miały być trollami zamienionymi w kamień przez wschodzące słońce.

Reynisfjara pojawia się w wielu filmach i serialach, m.in. w produkcjach takich jak Game of Thrones czy Vikings, dzięki czemu zyskała międzynarodową rozpoznawalność. To także popularne miejsce dla fotografów i miłośników przyrody, choć władze i przewodnicy regularnie przypominają o konieczności zachowania ostrożności z powodu silnych prądów i nieprzewidywalnych fal.

Plaża znajduje się w pobliżu rezerwatu przyrody Dyrhólaey, chroniącego klify lęgowe ptaków, w tym maskonurów. Z powodu wzrostu liczby odwiedzających wprowadzono oznakowania i bariery ochronne, aby zminimalizować ryzyko wypadków oraz ograniczyć wpływ turystyki na środowisko naturalne.

10. La Concha – Plaża La Concha

Lokalizacja: San Sebastián, Kraj Basków, Hiszpania
Ocean: Atlantyk
Długość: ok. 1350 m

Miejska plaża uznawana za jedną z najpiękniejszych na świecie. Zachwyca eleganckim położeniem w zatoce otoczonej wzgórzami San Sebastián.

La Concha to najsłynniejsza plaża i zatoka w mieście San Sebastián, położonym w Kraju Basków nad Zatoką Biskajską. Uznawana jest za jedną z najpiękniejszych miejskich plaż Europy, znaną z charakterystycznego półkolistego kształtu, drobnego piasku i widoku na wyspę Santa Clara.

Rodzaj: Plaża miejska i zatoka
Długość plaży: ok. 1,3 km
Charakterystyka: Delikatny, złoty piasek; spokojne wody
Popularność: Symbol miasta i cel turystyki luksusowej od XIX wieku

Plaża La Concha zyskała sławę w XIX wieku, gdy San Sebastián stało się letnim kurortem hiszpańskiej arystokracji. Królowa Maria Krystyna upodobała sobie to miejsce, co zapoczątkowało jego rozwój jako eleganckiego kąpieliska. Od tego czasu La Concha jest nieodłącznym elementem tożsamości miasta i tłem dla jego kulturowych wydarzeń.

Zatoka ma kształt muszli („concha” po hiszpańsku), co nadało jej nazwę. Otaczają ją wzgórza Urgull i Igeldo, a na środku widoczna jest niewielka Isla Santa Clara. Promenada Paseo de la Concha z charakterystycznymi białymi balustradami stanowi ikonę architektury miejskiej.

La Concha oferuje kąpiele morskie, spacery, żeglowanie oraz widoki na miasto i zatokę. W pobliżu znajdują się inne atrakcje, takie jak Playa de Ondarreta, Monte Igueldo i Stare Miasto. Miejsce to regularnie pojawia się w rankingach najpiękniejszych plaż świata.

Dziś La Concha pozostaje centralnym punktem turystyki w San Sebastián, przyciągając zarówno mieszkańców, jak i międzynarodowych gości. Plaża jest utrzymywana w doskonałym stanie, a jej otoczenie łączy historyczny urok z nowoczesną infrastrukturą miejską.

11. Porto Katsiki – Porto Katsiki

Lokalizacja: Zachodnie wybrzeże Lefkady, Grecja
Morze: Morze Jońskie
Długość: ok. 100 m

Białe klify opadające pionowo do intensywnie błękitnej wody tworzą jeden z najbardziej spektakularnych widoków w Grecji.

Porto Katsiki to jedna z najsłynniejszych plaż na greckiej wyspie Lefkada, położona na zachodnim wybrzeżu wyspy nad Morzem Jońskim. Znana z dramatycznych białych klifów i turkusowej wody, uchodzi za symbol naturalnego piękna Lefkady i jedną z najczęściej fotografowanych plaż w Grecji.

Dojazd: Schody z parkingu na klifie, około 80–100 stopni
Charakterystyka: Żwirowa plaża z wysokimi wapiennymi klifami
Popularność: Jedna z najczęściej odwiedzanych plaż w Grecji
Sezon: Najlepszy czas – od późnej wiosny do wczesnej jesieni

Plaża otoczona jest stromymi, kredowobiałymi klifami, które kontrastują z intensywnie niebieską wodą. Wąski pas białych kamyczków i czysta woda czynią ją idealnym miejscem do pływania i fotografii krajobrazowej. Nazwa „Porto Katsiki” oznacza „port kozy” – według lokalnych podań, dawniej jedynie kozy mogły dostać się do tej trudno dostępnej zatoki.

Do Porto Katsiki można dotrzeć samochodem z wioski Athani; końcowy odcinek prowadzi stromą drogą do parkingu nad klifem. Stamtąd schody prowadzą na plażę. W sezonie letnim kursują również łodzie wycieczkowe z miejscowości Vasiliki i Nidri.

Porto Katsiki często pojawia się w rankingach najpiękniejszych plaż świata i stanowi wizytówkę Lefkady w materiałach promujących wyspę. Ze względu na popularność, w szczycie sezonu przyciąga wielu turystów, choć mimo to zachowuje dziewiczy charakter dzięki ograniczonej zabudowie i ochronie przyrody.

12. Nissi Beach – Plaża Nissi

Lokalizacja: Ayia Napa, Cypr
Morze: Morze Śródziemne
Długość: ok. 500 m

Słynie z płytkiej, krystalicznej wody i drobnego, jasnego piasku. Wielokrotnie wyróżniana za czystość i infrastrukturę.

Nissi Beach to popularna piaszczysta plaża położona w kurorcie Ayia Napa na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru. Słynie z turkusowej wody, drobnego białego piasku oraz tętniącej życiem atmosfery przyciągającej turystów z całego świata.

Rodzaj plaży: piaszczysta, publiczna
Długość: ok. 500 metrów
Wyróżnienia: Błękitna Flaga za czystość i bezpieczeństwo
Atrakcje: sporty wodne, bary plażowe, muzyka na żywo

Plaża Nissi znajduje się w zachodniej części Ayia Napy i jest połączona z niewielką wysepką (z greckiego „nissi” – „wyspa”), do której można dojść pieszo przez płytką lagunę. Ciepła, krystaliczna woda i spokojne fale czynią ją idealnym miejscem do kąpieli i rodzinnego wypoczynku.

Plaża jest w pełni zagospodarowana – oferuje leżaki, parasole, prysznice, ratowników i zaplecze gastronomiczne. Popularne są tu sporty wodne, takie jak narty wodne, windsurfing, skutery wodne i paddleboarding. Latem odbywają się imprezy plenerowe, konkursy i sety DJ-skie, które nadają miejscu festiwalowy charakter.

Nissi Beach stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Ayia Napy i jest regularnie uwzględniana w rankingach najlepszych plaż Europy. Jej połączenie naturalnego piękna i rozrywki przyciąga zarówno rodziny, jak i młodszych turystów szukających intensywnego życia nocnego w pobliskim centrum kurortu.

Plaża objęta jest programem ochrony środowiska w ramach inicjatywy Błękitnej Flagi, co gwarantuje wysokie standardy czystości wody, bezpieczeństwa oraz odpowiedzialnego zarządzania odpadami.

13. Durdle Door Beach – Plaża Durdle Door

Lokalizacja: Wareham BH20 5PU, Dorset, Wielka Brytania
Kanał: La Manche
Długość: ok. 200 m

Jedna z najbardziej charakterystycznych plaż Anglii, znana z monumentalnego wapiennego łuku skalnego wyrastającego z morza.

Durdle Door Beach to malowniczy fragment wybrzeża w hrabstwie Dorset w południowej Anglii, znany z charakterystycznego wapiennego łuku skalnego wychodzącego w morze. Stanowi część chronionego Jurassic Coast, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO ze względu na unikatową geologię i krajobraz.

Rodzaj wybrzeża: Plaża żwirowa i skalista
Formacja geologiczna: Wapienny łuk jurajski
Status ochronny: Część Jurassic Coast (UNESCO)
Dostęp: Szlak pieszy z Lulworth Cove

Łuk Durdle Door powstał z wapienia portlandzkiego, ukształtowanego przez miliony lat erozji morskiej. Fale Atlantyku wydrążyły otwór w klifie, tworząc naturalną bramę, która stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli angielskiego wybrzeża. Skały w okolicy ujawniają warstwy osadów sprzed około 140 milionów lat.

Plaża jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w Wielkiej Brytanii i popularnym celem spacerów oraz jednodniowych wycieczek. Oferuje spektakularne widoki, szczególnie o wschodzie i zachodzie słońca. Ze względu na strome zejście klifowe, dostęp wymaga ostrożności, a kąpiel w morzu może być ryzykowna z powodu silnych prądów.

Teren jest własnością rodziny Weld i zarządzany przez Lulworth Estate we współpracy z lokalnymi instytucjami ochrony przyrody. Obowiązują tu zasady ograniczające erozję i ingerencję w środowisko, w tym zakaz wspinaczki na łuk skalny. Edukacyjne ścieżki i tablice informacyjne pomagają odwiedzającym zrozumieć znaczenie geologiczne obszaru.

Durdle Door pojawia się w licznych filmach, teledyskach i fotografiach promujących Dorset. Jego wyjątkowa forma uczyniła go ikoną naturalnego piękna południowego wybrzeża Anglii.

14. Keem Beach – Plaża Keem

Lokalizacja: hrabstwo Mayo, Keem Bay, Achill Island, Co. Mayo, Irlandia
Ocean: Atlantyk
Długość: ok. 300 m

Dzikie, surowe wybrzeże Atlantyku, zielone wzgórza i niemal karaibski kolor wody tworzą jedną z największych naturalnych pereł Irlandii.

Keem Beach to malownicza, półkolista plaża położona na zachodnim krańcu wyspy Achill w hrabstwie Mayo w Irlandii. Znana z turkusowej wody, białego piasku i otaczających klifów, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w zachodniej Irlandii i często trafia na listy najpiękniejszych plaż świata.

Typ: Plaża morska w zatoce
Charakterystyka: Piasek, strome klify, czysta woda Atlantyku
Dojazd: Droga Keem Bay Road (R319) z Keel
Status: Część Wild Atlantic Way

Plaża leży w osłoniętej zatoce Keem Bay, otoczonej wysokimi klifami Croaghaun i Benmore. Z drogi prowadzącej do plaży rozciągają się spektakularne widoki na Ocean Atlantycki i zachodnie wybrzeże Irlandii. Ze względu na swoje naturalne położenie, Keem Beach oferuje spokojne warunki do kąpieli i snorkelingu w sezonie letnim.

Keem Beach była niegdyś punktem wyjścia dla połowów makreli, a jej okolice zamieszkane były przez rybaków z Achill. W XX wieku miejsce zyskało popularność wśród artystów i fotografów, a dziś stanowi symbol dzikiego piękna zachodniego wybrzeża Irlandii. Sceny z plaży pojawiły się m.in. w filmie The Banshees of Inisherin.

Keem Beach posiada status plaży z Błękitną Flagą, co potwierdza wysoką jakość wody i dbałość o środowisko. W sezonie letnim dostępne są toalety, ratownicy oraz niewielki parking. Plaża jest częścią trasy Wild Atlantic Way, przyciągając odwiedzających poszukujących spokoju, natury i panoramicznych widoków.

15. Santa Giulia – Zatoka Santa Giulia

Lokalizacja: Porto-Vecchio, Korsyka, Francja
Morze: Morze Tyrreńskie
Długość: ok. 2 km

Jedna z najbardziej luksusowych i najczystszych plaż Francji. Zachwyca spokojną laguną i śródziemnomorską roślinnością.

Santa Giulia to malownicza zatoka i plaża położona w południowo-wschodniej części Korsyki, we Francji, niedaleko miejscowości Porto-Vecchio. Uznawana jest za jedną z najpiękniejszych plaż wyspy, słynie z turkusowej, płytkiej wody i drobnego, białego piasku, przyciągając turystów z całego świata.

Typ miejsca: Plaża i zatoka
Charakterystyka: Biały piasek, turkusowa woda, laguna
Popularność: Jedna z najczęściej odwiedzanych plaż Korsyki

Santa Giulia rozciąga się w formie półksiężycowatej laguny otoczonej sosnami i granitowymi wzgórzami. Woda ma wyjątkowo przejrzysty, lazurowy kolor, a dno jest piaszczyste i łagodnie opadające, co sprawia, że plaża jest idealna dla rodzin z dziećmi. W północnej części zatoki znajduje się pomost oraz mała przystań dla łodzi rekreacyjnych.

Na plaży dostępne są liczne udogodnienia, w tym bary, restauracje, wypożyczalnie sprzętu wodnego oraz parkingi. Popularne są tu sporty wodne, takie jak paddleboarding, windsurfing i nurkowanie z rurką. W sezonie letnim Santa Giulia bywa zatłoczona, dlatego wiele osób wybiera wczesne godziny poranne na kąpiele i spacery.

Obszar Santa Giulia jest częścią chronionego środowiska przyrodniczego Korsyki. Władze lokalne dbają o zachowanie czystości wód i plaż oraz ograniczenie nadmiernej zabudowy turystycznej. Zatoka jest także znanym punktem na trasie podróży po najpiękniejszych plażach wyspy, obok Palombaggia i Rondinara.

16. Calo des Moro – Zatoka Caló des Moro

Lokalizacja: Santanyí, Majorka, Hiszpania
Morze: Morze Śródziemne
Długość: ok. 40 m

Niewielka zatoka ukryta między skałami. Jedno z najbardziej fotografowanych miejsc Balearów.

Caló des Moro to niewielka, malownicza zatoczka położona na południowym wschodzie Majorki, w pobliżu miejscowości Santanyí w Hiszpanii. Uznawana jest za jedną z najpiękniejszych plaż wyspy ze względu na krystalicznie czystą wodę, wapienne klify i turkusowe odcienie morza.

Długość plaży: ok. 30 metrów
Charakter: piaszczysta, otoczona klifami
Dojście: pieszo przez prywatny teren (udostępniony publicznie)
Popularność: wysoka w sezonie letnim

Plaża położona jest w głęboko wciętej zatoce otoczonej wysokimi klifami porośniętymi śródziemnomorską roślinnością. Drobny biały piasek i przejrzysta woda tworzą efekt egzotycznego lagunowego krajobrazu. Okolica objęta jest ochroną przyrodniczą, co sprzyja zachowaniu jej naturalnego charakteru i ogranicza zabudowę.

Do Caló des Moro nie prowadzi bezpośrednia droga samochodowa — trzeba zejść w dół wąską ścieżką od pobliskiego parkingu. Na miejscu brak infrastruktury turystycznej, takich jak bary czy toalety, dlatego odwiedzający powinni przygotować się na samodzielny pobyt. Mimo tego zatoczka przyciąga tłumy w sezonie letnim, szczególnie miłośników fotografii i nurkowania z rurką.

Caló des Moro często pojawia się w przewodnikach i na listach „najpiękniejszych plaż Europy”. Stanowi symbol dzikiego, niekomercyjnego oblicza Majorki. Ze względu na ograniczoną przestrzeń zaleca się wizytę wczesnym rankiem lub poza sezonem, aby w pełni docenić jej wyjątkowy urok.

17. Fig Tree Bay – Zatoka Figowców

Lokalizacja: Paralimni 5296, Protaras, Cypr
Morze: Morze Śródziemne
Długość: ok. 500 m

Regularnie pojawia się w rankingach Tripadvisor dzięki wyjątkowej jakości wody i idealnym warunkom do snorkelingu.

Fig Tree Bay to popularna plaża położona w miejscowości Protaras na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru, w rejonie Paralimni. Słynie z krystalicznie czystej, turkusowej wody i drobnego, złotego piasku. Regularnie pojawia się w rankingach najpiękniejszych plaż w Europie.

Rodzaj miejsca: Publiczna plaża i kąpielisko
Udogodnienia: Parasole, leżaki, sporty wodne, bary plażowe
Wyróżnienia: Niebieska Flaga (za czystość i bezpieczeństwo)
Sezon turystyczny: Kwiecień–październik

Plaża znajduje się w centrum kurortu Protaras, z łatwym dostępem pieszym i komunikacją lokalną. Nazwa „Fig Tree Bay” (Zatoka Figowca) pochodzi od starego drzewa figowego rosnącego nieopodal brzegu. W odległości kilkudziesięciu metrów od plaży leży niewielka wysepka, do której można dopłynąć wpław.

Oprócz kąpieli i opalania, Fig Tree Bay oferuje szeroką gamę sportów wodnych: nurkowanie, snorkeling, windsurfing i przejażdżki skuterami wodnymi. W pobliżu znajduje się promenada z licznymi kawiarniami, restauracjami i sklepami.

Plaża jest jednym z głównych punktów turystycznych Cypru, przyciągającym zarówno rodziny, jak i miłośników sportów wodnych. Regularnie znajduje się w zestawieniach portali podróżniczych, takich jak Tripadvisor, i uchodzi za symbol regionu Famagusta.

Fig Tree Bay objęta jest programem ochrony wybrzeża, a jej wody są monitorowane pod względem jakości. Plaża posiada certyfikat Niebieskiej Flagi, potwierdzający wysokie standardy czystości i bezpieczeństwa kąpielisk.

18. Plage de Palombaggia – Plaża Palombaggia

Lokalizacja: Porto-Vecchio, Korsyka, Francja
Morze: Morze Tyrreńskie
Długość: ok. 2 km

Znana z czerwonych granitowych skał, piniowych lasów i niemal tropikalnej kolorystyki wody.

Plage de Palombaggia to jedna z najsłynniejszych plaż Korsyki, położona w pobliżu miejscowości Porto-Vecchio na południowym wschodzie wyspy. Znana jest z drobnego białego piasku, turkusowej wody i otoczenia czerwonych skał oraz sosnowych lasów. Uznawana za jedną z najpiękniejszych plaż we Francji i regionu Morza Śródziemnego.

Rodzaj plaży: piaszczysta, płytkie zejście do morza
Dojazd: samochodem z Porto-Vecchio (ok. 10 km)
Sezon: maj–październik

Plaża otoczona jest charakterystycznymi różowymi granitowymi skałami i sosnami śródziemnomorskimi, które zapewniają naturalny cień. Woda ma niezwykle przejrzysty, lazurowy kolor, co czyni ją popularnym miejscem do snorkelingu i pływania. Widoczna z brzegu panorama obejmuje archipelag Cerbicales, rezerwat przyrody chroniący lokalną faunę morską.

Oprócz kąpieli słonecznych i pływania, turyści mogą tu wypożyczyć kajaki, paddleboardy czy sprzęt do nurkowania. Wzdłuż plaży znajdują się restauracje, bary plażowe i kilka eleganckich klubów plażowych oferujących leżaki oraz usługi gastronomiczne.

Do Palombaggii można dojechać asfaltową drogą z Porto-Vecchio, z parkingami w pobliżu plaży. W sezonie letnim miejsce jest często zatłoczone, dlatego zaleca się wcześniejszy przyjazd. Obszar objęty jest częściową ochroną środowiskową – obowiązuje zakaz biwakowania i ograniczenia dla łodzi motorowych w pobliżu brzegu.

Palombaggia jest ikoną korsykańskiego krajobrazu i często pojawia się w materiałach promocyjnych wyspy. Dzięki połączeniu naturalnego piękna, czystości wody i łatwej dostępności stanowi jedną z głównych atrakcji turystycznych południowej Korsyki.

19. Haukland Beach – Plaża Haukland

Lokalizacja: archipelag Lofotów, Uttakleivveien 72, 8370 Leknes, Norwegia

Wyspa: Vestvågøy, Lofoty

Morze: Morze Norweskie
Długość: ok. 1 km

Jedna z najbardziej niezwykłych plaż północnej Europy. Biały piasek kontrastuje tu z arktycznymi szczytami górskimi.

Haukland Beach (norw. Hauklandstranda) to malownicza plaża położona na wyspie Vestvågøy w archipelagu Lofoty, w Norwegii. Znana jest z białego piasku, turkusowej wody i otaczających ją stromych gór, co czyni ją jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w regionie.

Dostęp: samochodem z Leknes (ok. 10 km)
Charakter: plaża piaszczysta, widokowa, rekreacyjna
Popularność: szczególnie latem i wśród fotografów

Plaża leży na zachodnim wybrzeżu Vestvågøy i otwiera się na Morze Norweskie. Otaczają ją góry, m.in. Veggen i Mannen, które oferują popularne szlaki turystyczne z panoramicznym widokiem na Haukland. Jasny, drobny piasek i czysta woda tworzą kontrast z surowym, północnym krajobrazem.

Mimo chłodnej wody, Haukland Beach przyciąga kąpiących się, spacerowiczów i fotografów. Latem jest idealnym miejscem do obserwacji zjawiska „północnego słońca”, zimą – zorzy polarnej. Szlak pieszy łączący Haukland z sąsiednią plażą Uttakleiv Beach biegnie przez tunel lub malowniczą trasę górską.

Haukland Beach często pojawia się w rankingach najpiękniejszych plaż Norwegii i Europy. Jest symbolem unikalnego połączenia arktycznego krajobrazu i subtropikalnych barw natury, co czyni ją ikoną fotografii podróżniczej z Lofotów. Latem funkcjonuje tu parking, toalety i ograniczone zaplecze kempingowe.

20. Praia da Falésia – Plaża Falésia

Lokalizacja: R. Claus Hollmann, 8200-593 Albufeira, Algarve, Portugalia
Ocean: Atlantyk
Długość: ponad 6 km

Słynie z monumentalnych czerwono-pomarańczowych klifów i ogromnej przestrzeni. Regularnie wyróżniana w rankingach Tripadvisor jako jedna z najlepszych plaż Europy.

Praia da Falésia to rozległa plaża w regionie Algarve w południowej Portugalii, znana z charakterystycznych klifów w odcieniach czerwieni, ochry i bieli. Ciągnie się na długości około 6 kilometrów między miejscowościami Albufeira i Vilamoura, stanowiąc jedną z najdłuższych i najbardziej rozpoznawalnych plaż w kraju.

Charakterystyka: klify z piaskowca, szerokie pasmo piasku, spokojne morze
Status: Nagradzana Błękitną Flagą za czystość i bezpieczeństwo

Plaża rozciąga się u stóp wysokich, erodowanych klifów, które tworzą spektakularne tło dla złocistego piasku i turkusowej wody Atlantyku. Ukształtowanie terenu zapewnia liczne punkty widokowe i ścieżki spacerowe biegnące wzdłuż krawędzi klifu, z których roztacza się panorama na ocean i wybrzeże Algarve.

Praia da Falésia jest popularnym miejscem do pływania, spacerów, uprawiania sportów wodnych i obserwacji zachodów słońca. Na plaży znajdują się bary, wypożyczalnie sprzętu plażowego oraz miejsca rekreacyjne. Ze względu na długość i spokojny charakter stanowi idealne miejsce zarówno dla rodzin, jak i miłośników natury.

Dostęp do plaży prowadzi z kilku punktów — m.in. przez schody i kładki z miejscowości Olhos de Água i Açoteias. W pobliżu znajdują się parkingi, hotele i restauracje, co sprawia, że plaża jest łatwo dostępna, ale mimo popularności zachowuje spokojną atmosferę, szczególnie na jej wschodnim krańcu w kierunku Vilamoura.

Najpiękniejsze plaże Europy

Dlaczego właśnie te plaże?

To zestawienie nie opiera się wyłącznie na popularności. Uwzględniono:

regularną obecność w międzynarodowych rankingach,
jakość i czystość wody,
walory krajobrazowe,
ochronę przyrody,
autentyczność miejsca,
opinie milionów podróżników,
znaczenie kulturowe i przyrodnicze.

Wiele z tych plaż znajduje się na terenach chronionych, w parkach narodowych lub rezerwatach przyrody. To pokazuje, że współczesna turystyka coraz bardziej docenia naturalne piękno i miejsca zachowujące swój pierwotny charakter.

Najpiękniejsze plaże Europy

To zestawienie nie powstało po to, by prezentować największe i najbardziej zatłoczone plaże Europy, otoczone ogromnymi hotelowymi kompleksami i kurortami nastawionymi na masową turystykę. Nie chodziło również o stworzenie listy miejsc, gdzie każdego dnia tysiące turystów walczą o wolny fragment piasku, leżak czy miejsce przy plażowym barze. Takich wybrzeży w Europie nie brakuje – od rozbudowanych kurortów Adriatyku po wielkie strefy hotelowe nad Morzem Czarnym czy w najpopularniejszych regionach śródziemnomorskich.

Celem tego zestawienia było pokazanie plaż naprawdę wyjątkowych – miejsc wyróżniających się krajobrazem, położeniem, naturalnym pięknem, jakością środowiska i atmosferą. To plaże, które zachwycają nie tylko szerokością pasa piasku czy turystyczną infrastrukturą, ale przede wszystkim unikalnym charakterem i niezwykłym otoczeniem przyrodniczym. W wielu przypadkach są to niewielkie zatoki, trudno dostępne wybrzeża, obszary chronione lub miejsca, które mimo swojej światowej rozpoznawalności nadal potrafią zachować autentyczność.

Popularność nie była tutaj najważniejszym kryterium. Niektóre z opisanych plaż są znane na całym świecie, inne pozostają bardziej kameralne, lecz wszystkie łączy jedno – należą do tych miejsc, które wywołują prawdziwe emocje i pozostają w pamięci na długo po zakończeniu podróży.

opracowanie: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

2026-05-18 0 komentarze/y

Afryka

Fatnassa, Tunezja Rezerwat form eolicznych

przez Redakcja 2026-05-17

Napisane przez Redakcja

Na obrzeżach saharyjskich pustkowi południowej Tunezji, gdzie krajobraz przypomina scenografię z filmów science fiction, znajduje się jedno z najbardziej niezwykłych miejsc Afryki Północnej – Debebcha koło Fatnassy. To wyjątkowy rezerwat form eolicznych, położony na skraju ogromnego słonego jeziora Chott el Djerid, zachwyca surrealistycznymi formacjami wyrzeźbionymi przez wiatr, piasek i czas. Stożkowate skały, piaskowe kopce i pustynne labirynty tworzą pejzaż przypominający inną planetę. To miejsce pozostaje niemal nieznane masowej turystyce, dzięki czemu zachowało swój surowy, autentyczny charakter i niezwykłą atmosferę saharyjskiej ciszy.

Fatnassa, Tunezja Rezerwat form eolicznych

Debebcha na skraju wsi Fatnassa w Tunezji – Rezerwat form eolicznych, na skraju Chott el Djerid, największego słonego jeziora w Afryce. Większość wycieczek pokonuje jezioro w drodze do Tauzar, w którym znajduje się wyjątkowa Oaza a także lokalne lotnisko, stąd też wiele autokarów z turystami odbija od głównej drogi. Debebcha znajduje się zaledwie kilkaset metrów od drogi P16, prowadzącej z Kabis na wybrzeżu aż do Ain El Karma.

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 10

Przy tych formacjach autokary zatrzymują się bezpośrednio przy drodze. Niestety nie ma tutaj żadnej infrastruktury, toalety, kafejki czy choćby kiosku z pamiątkami. Jedną z atrakcji są miejscowi którzy razem z osiołkami pozują do zdjęć, oferując także krótką przejażdżkę. Oczywiście odpłatnie 5-10 Dinarów.

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 4

lokalizacja GPS 33°48’05.3″N 8°45’16.9″E

Fatnassa to mała wioska w prowincji Kebili w południowo-zachodniej części Tunezji. Należy do gminy Souk Lahad. Przejeżdżając przez Bechri, Zaouia czy Kibili, kierujemy się do Tozeur, zgodnie z drogowskazami.

Kilka kilometrów przed miejscem z tymi formacjami z piasku, znajduje się nie mniej ciekawe miejsce, jakim są źródła i chłodnia wody termalnej. Schładzana woda używana jest do nawadniania pobliskich upraw i lasu palmowego.

Chłodnia i pozostałe instalacje które warto zobaczyć, znajdują się pomiędzy Bechri a Zaouia. Nietypowa konstrukcja widoczna jest bardzo dobrze z drogi głównej. Lokalizacja GPS 33°47’31.3″N 8°47’22.8″E

Przejazd przez słone jezioro Chott el Djerid.

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 3

Dla miejscowej młodzieży, miejsce jak każde inne, a zainteresowanie wzbudza jedynie wśród turystów.

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 1

Poza formacjami z twardego piasku, pozostały krajobraz wygląda bardzo podobnie, wydmy, wydmy, wydmy…

Formacje Debebcha na skraju wsi Fatnassa

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 13

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 14

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 15

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 16

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 18

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 19

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 22

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 24

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 26

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 29

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 33

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 38

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 39

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 42

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 43

Pozostałość po dawnej infrastrukturze. Może ruch turystyczny sprawi, że miejscowi zadbają o klientów i ich gotówkę ?…

Fatnassa Kebili Tunisia Africa 44

opracowanie & foto Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

Inne miejsca w Tunezji jakie warto zobaczyć:

2026-05-17 0 komentarze/y

Małopolskie Różne media

Piwniczna-Zdrój zdeklasowała Europę.

przez Redakcja 2026-05-17

Napisane przez Redakcja

Europa szuka chłodu, a odpowiedź znalazła w małym polskim uzdrowisku

Europa coraz wyraźniej odczuwa skutki przegrzewania miast. Betonowe centra nagrzewają się latem do ekstremalnych temperatur, a mieszkańcy i turyści zaczynają szukać miejsc oferujących nie luksus, lecz komfort życia, cień, wodę i kontakt z naturą. Europejski ranking COOLCITY Index 2026 pokazał zaskakujący kierunek zmian. Wśród tysięcy ocenianych miejscowości najwyżej oceniono niewielką Piwniczną-Zdrój w Beskidzie Sądeckim.

Piwniczna-Zdrój

Gdy Europa zaczyna zazdrościć małym miastom

Jeszcze niedawno symbolem nowoczesności były wielkie metropolie pełne szkła, stali i gęstej zabudowy. Dziś coraz częściej to właśnie one stają się najbardziej narażone na skutki zmian klimatu. Letnie fale upałów, brak zieleni, zabetonowane place i przegrzane centra miast zmieniają sposób myślenia o przyszłości europejskiej urbanistyki i turystyki. Ranking COOLCITY Index 2026 stał się jednym z najbardziej interesujących sygnałów tej zmiany. Na szczycie zestawienia znalazło się polskie uzdrowisko, które nie wygrało wysokością wieżowców ani skalą inwestycji, lecz harmonią z krajobrazem.

Piwniczna-Zdrój

Europa wchodzi w epokę „chłodnych miast”

W ostatnich latach pojęcie komfortu klimatycznego zaczęło odgrywać coraz większą rolę w planowaniu miast. Jeszcze dekadę temu dominowały rozmowy o inteligentnych systemach transportowych, nowoczesnych biurowcach czy ekspansji infrastruktury. Obecnie coraz częściej mówi się o temperaturze ulic, retencji wody, zacienieniu przestrzeni publicznych i odporności miast na ekstremalne zjawiska pogodowe.

COOLCITY Index 2026 wpisuje się właśnie w ten nowy sposób patrzenia na Europę. Ranking analizuje zdolność miast do zachowania przyjaznego mikroklimatu i odporności środowiskowej. Oceniane są między innymi udział terenów zielonych, obecność naturalnych ekosystemów, zdolność zatrzymywania wody oraz stopień przekształcenia krajobrazu przez intensywną urbanizację.

Wyniki pokazują wyraźnie, że przyszłość może należeć nie do największych aglomeracji, lecz do miejsc zachowujących naturalną równowagę.

Piwniczna-Zdrój

Piwniczna-Zdrój wyprzedziła tysiące europejskich miast

Największym zaskoczeniem tegorocznego rankingu okazał się triumf Piwnicznej-Zdroju – niewielkiego uzdrowiska położonego w dolinie Popradu, otoczonego lasami Beskidu Sądeckiego.

To miejsce od lat funkcjonowało trochę obok głównych turystycznych mód. Bez wielkich kampanii promocyjnych, bez ogromnych kompleksów hotelowych i bez agresywnej urbanizacji. Tymczasem właśnie ten model rozwoju okazał się dziś jednym z największych atutów.

Miasto zostało wysoko ocenione za dużą powierzchnię terenów biologicznie czynnych, naturalną retencję oraz niski poziom ingerencji w krajobraz. Znaczenie ma również położenie geograficzne – otoczenie lasów i gór tworzy naturalny system regulujący temperaturę oraz wilgotność powietrza.

To sukces, który ma wymiar znacznie szerszy niż lokalny.

Piwniczna-Zdrój

Europa zaczyna odkrywać wartość miejsc „nieprzegrzanych”

Zmienia się również sama turystyka. Coraz więcej podróżników nie szuka już wyłącznie atrakcji i spektakularnych inwestycji. Wzrasta znaczenie jakości przestrzeni, ciszy, dostępu do natury oraz możliwości odpoczynku od nadmiaru bodźców.

Dla wielu mieszkańców Europy południowej, gdzie latem temperatury regularnie przekraczają granice komfortu, chłodniejsze i bardziej zielone regiony kontynentu zaczynają stawać się alternatywą dla tradycyjnych wakacyjnych kierunków.

W tym kontekście sukces Piwnicznej-Zdroju można odczytywać jako symbol znacznie większego procesu. Europa zaczyna doceniać miejsca, które zachowały naturalne środowisko zamiast całkowicie podporządkowywać przestrzeń intensywnej zabudowie.

Piwniczna-Zdrój

Nowa definicja luksusu

Jeszcze niedawno luksus w turystyce oznaczał przede wszystkim rozbudowaną infrastrukturę i spektakularne inwestycje. Dziś coraz częściej prawdziwym luksusem stają się cień drzew, czyste powietrze, spokojna rzeka i możliwość spaceru w naturalnym krajobrazie bez tłumów.

COOLCITY Index 2026 pokazuje, że Europa zaczyna redefiniować swoje priorytety.

Miasta przyszłości nie będą oceniane wyłącznie przez liczbę nowych inwestycji, lecz także przez zdolność do zapewnienia mieszkańcom i odwiedzającym warunków pozwalających normalnie funkcjonować podczas coraz gorętszych lat.

I właśnie dlatego niewielkie karpackie uzdrowisko z południa Polski stało się jednym z najbardziej symbolicznych zwycięzców tegorocznego europejskiego zestawienia.

Piwniczna-Zdrój

Polska może zyskać nowy turystyczny atut

Dla Polski sukces Piwnicznej-Zdroju ma również znaczenie wizerunkowe. Europejska turystyka coraz mocniej zwraca uwagę na regiony oferujące kontakt z naturą, autentyczny krajobraz i stabilniejsze warunki klimatyczne.

Karpaty, Beskidy czy Sudety mogą w najbliższych latach zyskać zupełnie nowe znaczenie na mapie europejskich podróży. Zwłaszcza jeśli zachowają to, co dziś okazuje się ich największą wartością – naturalność.

Paradoksalnie więc największą przewagą wielu małych miejscowości może być właśnie to, że przez lata nie próbowały naśladować wielkich metropolii.

Piwniczna-Zdrój

Sukces Piwnicznej-Zdroju nie jest przypadkiem oderwanym od otoczenia. To część znacznie większej historii południowej Małopolski – regionu, który od dekad pozostaje jednym z najbardziej niedocenionych zakątków Europy Środkowej. Zaledwie kilkanaście kilometrów dalej leżą Muszyna, Żegiestów i Krynica-Zdrój – miejscowości tworzące razem niezwykły świat uzdrowisk, górskich dolin, mineralnych źródeł, lasów i spokojnych karpackich krajobrazów.

To właśnie tutaj nie tylko Polska ale i Europa wciąż wygląda inaczej. Wolniej. Ciszej. Bardziej naturalnie.

Nie ma gigantycznych kurortów, tłumów znanych z alpejskich centrów ani agresywnej urbanizacji pochłaniającej kolejne doliny. Są za to wijący się Poprad, beskidzkie wzgórza, drewniane wille uzdrowiskowe, leśne szlaki i przestrzeń, która nadal pozwala oddychać.

Być może właśnie dlatego region Piwnicznej, Muszyny, Żegiestowa i Krynicy zaczyna dziś symbolizować coś znacznie ważniejszego niż tylko modny kierunek turystyczny. To przypomnienie, że najcenniejsze miejsca Europy często znajdują się poza głównymi trasami, z dala od największych lotnisk, centrów biznesowych i turystycznego zgiełku.

A COOLCITY Index 2026 tylko potwierdził to, co od dawna wiedzą ci, którzy tutaj trafili – że Beskid Sądecki w Karpatach Zachodnich, należy do najpiękniejszych i najbardziej harmonijnych regionów współczesnej Europy.

opracowanie i foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

Polskie uzdrowisko numerem 1 w rankingu COOLCITY Index 2026

2026-05-17 0 komentarze/y

Ciekawostki

Narody świata i ich największe wartości.

przez Albin Marciniak 2026-05-17

Napisane przez Albin Marciniak

Każdy kraj na świecie budował swoją tożsamość przez setki, a często tysiące lat historii. Wojny, religie, klimat, tradycje, geografia i doświadczenia społeczne stworzyły unikalne cechy narodowe, które dziś wyróżniają poszczególne społeczeństwa. Choć żaden naród nie jest idealny, a każda kultura posiada zarówno mocne, jak i słabsze strony, istnieją wartości i postawy, które budzą powszechny szacunek oraz uznanie na całym świecie.

Kiedy mówi się o Japonii, niemal natychmiast pojawiają się skojarzenia z kulturą szacunku, dyscypliną społeczną, niezwykłą uprzejmością i odpowiedzialnością wobec innych ludzi. Dla wielu społeczeństw japońska kultura codzienności stała się wzorem tego, jak może funkcjonować nowoczesne państwo oparte na wzajemnym poszanowaniu i harmonii społecznej. Jednak podobnych wyjątkowych cech można doszukiwać się niemal w każdym zakątku świata.

Niemcyod lat kojarzą się z organizacją i niezawodnością, Italia ze sztuką życia i pielęgnowaniem relacji rodzinnych, Finlandia z odpornością psychiczną i znakomitą edukacją, a Brazylia z energią społeczną oraz radością życia mimo trudności codzienności. Z kolei Polska od pokoleń wyróżnia solidarność, umiejętność przetrwania najtrudniejszych kryzysów oraz głęboko zakorzeniona gościnność.

W czasach globalizacji coraz wyraźniej widać, że największą siłą świata nie jest jednolitość, lecz różnorodność doświadczeń i wartości. Jedne narody uczą dyscypliny, inne empatii, jeszcze inne odwagi, kreatywności czy szacunku wobec natury. Właśnie dlatego spojrzenie na najlepsze cechy różnych społeczeństw może stać się nie tylko ciekawostką kulturową, ale także inspiracją do refleksji nad tym, czego współczesnemu światu najbardziej dziś brakuje.

największe wartości narodów świata

To oczywiście ogromne uproszczenie — każdy kraj jest wewnętrznie bardzo różnorodny, a stereotypy bywają krzywdzące. Ale jeśli spojrzeć na świat przez pryzmat cech, które najczęściej budzą podziw i są kojarzone pozytywnie kulturowo, można stworzyć ciekawą „mapę narodowych mocnych stron”.

Azja

Japan — kultura szacunku, dyscyplina społeczna, punktualność, dbałość o detal i odpowiedzialność zbiorowa.
South Korea — pracowitość, tempo rozwoju, nowoczesność technologiczna, determinacja.
China — przedsiębiorczość, cierpliwość strategiczna, ogromna etyka pracy.
India — duchowość, odporność psychiczna, kreatywność w trudnych warunkach.
Thailand — życzliwość i spokój w kontaktach międzyludzkich.
Vietnam — wytrwałość, rodzinność, zdolność odbudowy mimo historii pełnej tragedii.
Singapore — organizacja, porządek publiczny, efektywność państwa.
Bhutan — filozofia szczęścia społecznego i równowagi życiowej.
Mongolia — gościnność i wolnościowy charakter społeczeństwa nomadów.
Indonesia — tolerancja religijna i umiejętność współistnienia setek kultur.

Europa

Polska — solidarność społeczna, umiejętność przetrwania kryzysów, gościnność.
Germany — organizacja, rzetelność, inżynieryjna precyzja.
Switzerland — odpowiedzialność obywatelska, stabilność, zaufanie społeczne.
Sweden — kultura kompromisu, zaufanie społeczne, szacunek dla prywatności.
Norway — równowaga życiowa i troska o dobro wspólne.
Finland — edukacja, skromność, odporność psychiczna („sisu”).
Denmark — umiejętność budowania szczęśliwego, spokojnego społeczeństwa.
Italy — sztuka życia, więzi rodzinne, estetyka codzienności.
France — kultura intelektualna, obrona jakości życia i kultury.
Spain — otwartość społeczna, radość życia, relacyjność.
Portugal — łagodność społeczna, tolerancja i spokój.
Netherlands — pragmatyzm, nowoczesne myślenie społeczne, otwartość.
Czech Republic — dystans do świata, pragmatyzm i kultura codzienności.
Austria — kultura życia miejskiego i dbałość o przestrzeń publiczną.
Iceland — zaufanie społeczne i egalitaryzm.

Ameryka Północna

United States — innowacyjność, możliwości jednostki, przedsiębiorczość.
Canada — uprzejmość społeczna, wielokulturowość, umiarkowanie.
Mexico — rodzinność, serdeczność, odporność kulturowa.

Ameryka Południowa

Brazil — energia społeczna, spontaniczność, radość życia.
Argentina — pasja, kultura dyskusji, silna tożsamość narodowa.
Chile — stabilność i pragmatyzm.
Uruguay — liberalizm społeczny i spokojny styl życia.
Colombia — pogoda ducha mimo trudnej historii.

Afryka

Rwanda — odbudowa społeczna, bezpieczeństwo i dyscyplina państwowa.
Botswana — stabilność demokratyczna i odpowiedzialne zarządzanie.
South Africa — różnorodność kulturowa i siła pojednania.
Morocco — gościnność i kultura handlu.
Kenya — przedsiębiorczość oddolna i energia społeczna.
Ethiopia — duma cywilizacyjna i ciągłość kulturowa.

Bliski Wschód

United Arab Emirates — ambicja rozwojowa i wizjonerskie projekty.
Jordan — gościnność i stabilność regionalna.
Oman — spokój społeczny i kultura szacunku.

Oceania

Australia — bezpośredniość, otwartość i luz społeczny.
New Zealand — równowaga między naturą a społeczeństwem, kultura fair play.
Fiji — naturalna serdeczność i wspólnotowość.

Najciekawsze jest jednak to, że najbardziej podziwiane społeczeństwa zwykle nie są „najbogatsze” czy „najsilniejsze”, lecz te, które wypracowały wyjątkową kulturę codziennych relacji: zaufanie, szacunek, odpowiedzialność, spokój społeczny albo solidarność.

Dlatego:

Japonia imponuje kulturą szacunku,
kraje nordyckie zaufaniem społecznym,
Szwajcaria odpowiedzialnością obywatelską,
Włochy sztuką życia,
Polska odpornością i solidarnością,
USA odwagą do działania,
Bhutan filozofią szczęścia,
a Nowa Zelandia równowagą między człowiekiem i naturą.

Być może prawdziwie rozwinięta cywilizacja nie powstaje tam, gdzie istnieją największe gospodarki i najpotężniejsze armie, lecz tam, gdzie człowiek potrafi okazywać drugiemu człowiekowi szacunek, odpowiedzialność i zwykłą życzliwość. Gdyby świat potrafił połączyć japońską kulturę szacunku, skandynawskie zaufanie społeczne, polską solidarność, włoską umiejętność celebrowania życia i nowozelandzką harmonię z naturą, mogłaby powstać cywilizacja znacznie bardziej dojrzała niż ta, którą znamy dziś.

największe wartości narodów świata

opracowanie: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

2026-05-17 0 komentarze/y

Via Adriatica Trail

Via Adriatica Trail – Sekcja 1 Kamenjak – Poklon

przez Albin Marciniak 2026-05-16

Napisane przez Albin Marciniak

Kompletny przewodnik po pierwszym etapie chorwackiego szlaku długodystansowego

Via Adriatica Trail to długodystansowy szlak pieszy prowadzący przez Chorwację od najbardziej wysuniętego na południe krańca Istrii aż po masywy Dynarskie i południową Dalmację. Sekcja 1 stanowi oficjalne otwarcie całej trasy i prowadzi z poziomu Adriatyku w wysokie partie górskie Parku Przyrody Učka. Pierwszy etap należy do najbardziej kontrastowych fragmentów całego szlaku. Rozpoczyna się na nadmorskich terenach półwyspu Istria, przecina suche obszary krasowe, dawne wsie pasterskie oraz śródziemnomorskie płaskowyże, by zakończyć się wejściem na najwyższy szczyt półwyspu Istria – Vojak.

Via Adriatica Trail Sekcja 1 Kamenjak Poklon

Pierwsza sekcja Via Adriatica Trail jest jednym z najbardziej kontrastowych i symbolicznych fragmentów całego chorwackiego szlaku długodystansowego. Trasa rozpoczyna się nad samym Adriatykiem, na najbardziej wysuniętym na południe krańcu półwyspu Istria, by po ponad stu kilometrach zakończyć się wysoko w górach Parku Przyrody Učka. To etap, który prowadzi od poziomu morza do krajobrazów krasowych i wysokogórskich panoram północnego Adriatyku.

Sekcja Kamenjak – Poklon stanowi otwarcie całej, liczącej około 1100 kilometrów trasy Via Adriatica Trail przez Chorwację. Realna długość terenowego przebiegu tego odcinka wynosi około 115–116 kilometrów, a suma podejść przekracza 3800 metrów. Choć początek może sprawiać wrażenie stosunkowo łatwego, końcowe partie masywu Učka całkowicie zmieniają charakter marszu i wymagają bardzo dobrej kondycji oraz doświadczenia w terenie górskim. Ważne jest także odpowiednie przygotowanie logistyczne i właściwe zaopatrzenie.

Najwyższym punktem całej sekcji jest Vojak, osiągający 1401 m n.p.m. To jednocześnie najwyższy szczyt całego półwyspu Istria oraz Parku Przyrody Učka.

Rt Kamenjak – początek nad Adriatykiem

Rt Kamenjak – początek nad Adriatykiem

Szlak rozpoczyna się na przylądku Rt Kamenjak, w południowej części Istrii, niedaleko miejscowości Premantura. To niezwykle charakterystyczny krajobraz skalistego wybrzeża, wapiennych klifów, niewielkich zatok i śródziemnomorskiej roślinności. Początek trasy przebiega praktycznie na poziomie morza, w otwartym, silnie nasłonecznionym terenie.

Pierwsze kilometry prowadzą przez obszary typowo nadmorskie. Dominują drogi szutrowe, kamieniste ścieżki oraz fragmenty lokalnych asfaltów. Mimo niewielkich przewyższeń marsz może być męczący z powodu wysokich temperatur oraz niemal całkowitego braku cienia. Charakterystyczne dla południowej Istrii ostre wapienne podłoże bardzo szybko obciąża stopy i stawy. Odpowiednie obuwie z twardą podeszwą ma tutaj duże znaczenie. Chorwacja to także sporo zagrożeń jak niedźwiedzie czy żmije.

W rejonie Premantury i Pomeru znajdują się pierwsze możliwości uzupełnienia zapasów. Dostępne są sklepy, kawiarnie oraz infrastruktura campingowa. To ostatni moment, aby spokojnie przygotować się do dalszej drogi, zanim szlak zacznie oddalać się od wybrzeża.

Via Adriatica Trail sekcja 1, pierwszy nocleg na łące przy plaży

Przez południową i wschodnią Istrię

Kolejne dni marszu prowadzą przez bardziej pagórkowate wnętrze półwyspu. Trasa przecina tereny rolnicze, niewielkie osady oraz charakterystyczny dla Istrii krajobraz krasowy. W wielu miejscach pojawiają się kamienne murki, dawne ścieżki pasterskie i suche wapienne wzgórza.

Choć teren nie jest jeszcze typowo górski, długie odcinki pozbawione naturalnych źródeł wody wymagają dobrej logistyki. Szczególnie latem problemem staje się wysoka temperatura oraz ograniczony dostęp do zacienionych miejsc odpoczynku.

Na odcinkach prowadzących w kierunku Puli i Marčany łatwiej o zaopatrzenie. Szlak przechodzi przez obszary bardziej zaludnione, dzięki czemu możliwe jest uzupełnianie żywności i wody w sklepach oraz lokalnych punktach usługowych.

Labin – najważniejszy punkt regeneracyjny sekcji

Około 58 kilometra trasy Via Adriatica Trail dociera do Labina i Podlabina. To najważniejszy punkt logistyczny całej pierwszej sekcji. Miasto zapewnia pełną infrastrukturę potrzebną piechurom przemierzającym szlak.

Dostępne są tutaj:

sklepy i supermarkety,
restauracje,
stacje benzynowe,
hostele,
apartamenty i hotele.

Dla wielu wędrowców Labin staje się miejscem pełnej regeneracji przed wejściem w znacznie trudniejszy teren masywu Učka. To również ostatnia tak dobrze rozwinięta miejscowość przed wysokogórską częścią etapu.

Historyczne stare miasto Labina położone jest na wzgórzu i stanowi jeden z najbardziej charakterystycznych punktów krajobrazowych wschodniej Istrii. W jego okolicy szlak stopniowo zaczyna zmieniać charakter z nadmorskiego na bardziej górski.

Via Adriatica Trail sekcja 1, Plomin – ostatnia brama przed górami

Plomin – ostatnia brama przed górami

Około 70 kilometra trasy Via Adriatica Trail dociera do Plomina i Plomin Luki nad Zatoką Kvarner. To ostatni ważny punkt przed wejściem w masyw Učka.

W Plominie znajdują się jeszcze możliwości noclegowe oraz dostęp do wody. W starej części miejscowości funkcjonuje publiczny kran, który dla wielu piechurów stanowi ostatnie pewne źródło wody sieciowej przed wejściem w góry.

Od tego momentu charakter marszu wyraźnie się zmienia. Kończy się względnie łagodna część trasy, a rozpoczyna długie i wymagające podejście w kierunku grzbietów Učki.

Sisol- Učka a w oddali Vojak

Wejście w masyw Učka

Najtrudniejsza część całej sekcji rozpoczyna się za Plominem. Szlak zaczyna gwałtownie nabierać wysokości i prowadzi przez coraz bardziej surowy teren krasowy. Pojawiają się strome podejścia, skaliste ścieżki oraz odcinki wymagające znacznie większego wysiłku niż wcześniejsze partie trasy.

Tempo marszu wyraźnie spada. O ile pierwsze dni pozwalają pokonywać długie dystanse stosunkowo szybko, o tyle w górach Učka każdy kilometr wymaga dużo większego nakładu sił.

To właśnie tutaj kumuluje się ogromna część całkowitego przewyższenia sekcji przekraczającego 3800 metrów.

Planinarska kuća Kremenjak

W wyższych partiach masywu pojawia się pierwsza typowo górska infrastruktura noclegowa. Około 98 kilometra trasy znajduje się Planinarska kuća Kremenjak – niewielki obiekt myśliwsko-turystyczny położony po wejściu na grzbiet Učki.

To proste schronienie zapewniające dach nad głową i możliwość odpoczynku. W tej części Istrii podobne miejsca mają ogromne znaczenie, ponieważ teren jest odludny, a infrastruktura praktycznie zanika.

Vojak – najwyższy szczyt półwyspu Istria osiągający 1401 m n.p.m.

Vojak – dach Istrii

Kulminacją całej pierwszej sekcji jest wejście na Vojak – najwyższy szczyt półwyspu Istria osiągający 1401 m n.p.m.

Podejście na szczyt od osady Maliki należy do najbardziej wymagających fragmentów etapu. Teren jest stromy, kamienisty i bardzo eksponowany na zmienne warunki pogodowe. Jednak panorama ze szczytu należy do najpiękniejszych widoków całego Via Adriatica Trail.

Na wierzchołku stoi charakterystyczna kamienna wieża widokowa wzniesiona na przełomie XIX i XX wieku. Przy dobrej widoczności można zobaczyć:

niemal całą Istrię,
Zatokę Kvarner,
wyspy Adriatyku,
pasma Gorskiego Kotaru,
a nawet odległe Alpy.

Vojak jest miejscem symbolicznym. Po wielu kilometrach marszu od poziomu morza wędrowiec osiąga najwyższy punkt półwyspu, co doskonale oddaje charakter całej Via Adriatica Trail – szlaku prowadzącego od wybrzeża ku wysokim górom.

Poklon – meta pierwszej sekcji

Zejście z Vojaka prowadzi na przełęcz Poklon położoną na wysokości 922 m n.p.m. Znajduje się tutaj duże schronisko Planinarski dom Poklon oraz nowoczesne Centrum Edukacyjne Parku Przyrody Učka.

To jedno z najważniejszych miejsc całego masywu:

z pełnym zapleczem noclegowym,
dostępem do bieżącej wody,
możliwością posiłku,
miejscem odpoczynku po ukończeniu pierwszego etapu.

Poklon stanowi naturalną granicę pomiędzy nadmorską Istrią a dalszymi, bardziej dzikimi i górskimi fragmentami Via Adriatica Trail.

Via Adriatica Trail sekcja 1

Warunki na trasie i realne trudności

Sekcja Kamenjak – Poklon często bywa niedoceniana przez osoby patrzące wyłącznie na profil wysokościowy początkowej części trasy. W rzeczywistości jest to wymagający etap długodystansowy, którego trudność wynika z kilku nakładających się czynników.

Największym problemem są:

wysokie temperatury,
długie odcinki bez wody,
ostre krasowe podłoże,
bardzo duża suma podejść,
wymagające końcowe wejście w teren wysokogórski.

Pierwsze dni pozornie pozwalają na szybkie tempo, jednak asfalt, szuter i ostre wapienne kamienie bardzo mocno obciążają organizm. W końcowej części trasy pojawiają się natomiast typowo górskie trudności związane ze stromiznami i skalistym terenem.

Średni czas przejścia całej sekcji wynosi od 5 do 7 dni ciągłego marszu.

Charakter pierwszej sekcji Via Adriatica Trail

Sekcja 1 doskonale pokazuje ideę całego chorwackiego szlaku długodystansowego. W ciągu niespełna 120 kilometrów trasa prowadzi przez:

śródziemnomorskie wybrzeże,
suche tereny krasowe,
historyczne osady Istrii,
górskie grzbiety Parku Przyrody Učka.

To etap niezwykle różnorodny krajobrazowo i logistycznie. Rozpoczyna się niemal wakacyjnym klimatem Adriatyku, a kończy pełnoprawną górską wędrówką w jednym z najbardziej charakterystycznych masywów północnej Chorwacji.

Via Adriatica Trail sekcja 1

Lokalizacje punktów z wodą pitną

Istria to krasowy, bardzo suchy rejon, choć z daleka wydaje się zielony. Woda na grzbietach górskich jest rzadkością, dlatego kluczowe jest uzupełnianie zapasów w mijanych miasteczkach:

1. Premantura i Pomer (ok. 4–12 km): Sklepy, kawiarnie, publiczne krany na kempingach.
2. Pula / Marčana (ok. 20–35 km): Trasa mija przedmieścia Puli oraz mniejsze wioski, gdzie wodę można kupić w marketach lub poprosić lokalnych mieszkańców.
3. Labin (ok. 58 km): Pełna infrastruktura miejska, stacje benzynowe, supermarkety. Ostatnie miejsce na duże zakupy i zaopatrzenie w wodę butelkowaną.
4. Plomin (ok. 70 km): Kawiarnie oraz kran publiczny w starej części miasteczka na wzgórzu. To absolutnie ostatnia gwarantowana woda z sieci przed wyjściem w góry. To ostatnie miejsce gdzie można zrobić zakupy jedzenia.
5. Mala Učka, ostatni punkt przez wejściem na górę Vojak. OPG Maliki w budynku z lokalną produkcją serów, lub nieco wcześniej, tuż przy drodze po prawej stronie jest kran przy dużym kamiennym korycie do pojenia zwierząt.
6. Vojak – punkt widokowy na kamiennej wieży. W sezonie wakacyjnym wewnątrz można kupić pamiątki. Na szczycie góry nie ma infrastruktury turystycznej.
7. Przełęcz Poklon (ok. 116 km): Bieżąca woda z sieci w schronisku oraz w nowoczesnym Centrum Edukacyjnym Parku Przyrody Učka. W sezonie wakacyjnym możliwe inne opcje w barach sezonowych na przełęczy obok punktu widokowego. Ok 200 m w górę drogi jest Poklon Visitor Centre – obiekt z kawiarnią, parkingiem, toaletą i punktem informacyjnym otwarty pomiędzy 8 a 20. Kolejne 800 m dalej znajduje się przydrożna Restauracja myśliwska „Dopolavoro”.

Jeśli planujesz wyruszyć na szlak, weź pod uwagę:

W jakim miesiącu zaczynasz? (W lipcu/sierpniu upały na Istrii bez cienia potrafią być niebezpieczne)
Koniecznie zabierz ze sobą filtr do wody, aby móc bezpiecznie korzystać ze zbiorników na deszczówkę.

Via Adriatica Trail – Sekcja 1 Kamenjak – Poklon

Schrony i noclegi na trasie

Rt Kamenjak – okolice startu

Brak oficjalnego schroniska górskiego.

Możliwości:

noclegi w Premanturze,
pola campingowe,
kwatery prywatne

Labin / Podlabin – ok. 58 km

Najważniejszy punkt regeneracyjny pierwszej sekcji.

Dostępne:

hostele,
apartamenty,
hotele,
sklepy,
restauracje.

Plomin / Plomin Luka – ok. 70 km

Ostatni cywilizowany nocleg przed wejściem w Učkę.

Dostępne:

prywatne kwatery,
apartamenty,
niewielkie punkty gastronomiczne.

Planinarska kuća Kremenjak

Planinarska kuća Kremenjak – ok. 98 km

Niewielki obiekt turystyczno-myśliwski położony po wejściu na grzbiet Učki.

Zapewnia:

podstawowe schronienie,
dach nad głową,
możliwość odpoczynku.

Planinarski dom Poklon

Planinarski dom Poklon – ok. 116 km

Największe i najlepiej wyposażone schronisko sekcji.

Oferuje:

noclegi,
wyżywienie,
bieżącą wodę,
możliwość regeneracji po ukończeniu etapu.

Poklon Visitor Centre

Szlak – ślad całego przebiegu szlaku GPS na mapie Wikiloc

Via Adriatica to trasa o długości 1100 kilometrów, wiodąca przez górską część wybrzeża Adriatyku. Wyruszając z przylądka Rt Kamenjak koło Puli na północnym zachodzie i docierając do przylądka Rt Oštro koło miejscowości Prevlaka na południowym wschodzie. To niezwykłe wyzwanie obejmuje majestatyczne góry, szereg rzek, kilka parków narodowych i krajobrazowych oraz wiele innych obszarów chronionych.

Schrony i schroniska górskie w Chorwacji

opracowanie i foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

Pierwsze polskie przejście szlaku Via Adriatica, solo, bez wsparcia z zewnątrz i supportów. Po wyruszeniu 1 maja z Puli a następnie z przylądka Kamenjak i po pokonaniu 1 237 km i 1 673 000 kroków, w niedzielę 6 lipca 2025r w samo południe dotarłem na skraj przylądka Prevlaka. Całość zajęła mi 67 dni. Przejście wyłącznie pieszo, z całym niezbędnym sprzętem i prowiantem w plecaku. Pożary, ulewy, burze i upały, to coś co towarzyszyło mi każdego dnia, niosąc na plecach bagaż ważący od 18 do nawet 25 kg, w zależności od danego odcinka i potrzebnego prowiantu i wody.

Najdokładniejsza mapa Chorwacji z oznaczeniami wszystkich istotnych elementów, szczyty, szlaki, schrony, schroniska, mosty, ujęcia wodne itp:

https://www.hps.hr/karta/

2026-05-16 0 komentarze/y

Chorwackie parki narodowe – najpiękniejsze cuda natury Adriatyku

Rzekomy grób Archimedesa w Syrakuzach na Sycylii

Średzka Kolej Powiatowa, Wąskotorowa

Fort Gerharda – Muzeum Obrony Wybrzeża na Wyspie Wolin

Zapomnij o tłumach. 5 perełek Teneryfy, które znają tylko lokalni mieszkańcy

Teneryfa w wersji slow – poznaj kameralną i dziką stronę wyspy

Teneryfa na Twoich zasadach – więcej spokoju, więcej doświadczeń

Taganana i góry Anaga – dzika północ wyspy

Anaga na jeden dzień – natura, widoki i lokalna kuchnia

Kanaryjski klimat w miasteczku Garachico

Zachodnie klify Teneryfy – cisza i bezkres Punta de Teno

Dzikie baseny i czarne plaże – naturalne kąpieliska Teneryfy

El Médano i spokojniejsza strona południa

Teneryfa All Inclusive i lokalne ścieżki

Muzeum Warszawy

Gotycki zamek krzyżacki w Kętrzynie

Najpiękniejsze plaże Europy. 20 wyjątkowych miejsc, które zachwycają świat – od Atlantyku po Morze Egejskie

Najpiękniejsze plaże Europy. 20 wyjątkowych miejsc, które zachwycają świat

od Atlantyku po Morze Egejskie

Fatnassa, Tunezja Rezerwat form eolicznych

Piwniczna-Zdrój zdeklasowała Europę.

Narody świata i ich największe wartości.

Via Adriatica Trail – Sekcja 1 Kamenjak – Poklon

Rt Kamenjak – okolice startu

Ciekawe w województwach

Polecane

Ostatnio dodane