Pieniński spływ przełomem Dunajca

przez Redakcja 2026-03-20

Napisane przez Redakcja

Pieniński spływ przełomem Dunajca

Pieniny piękne są o każdej porze roku, o czym przekonują się wszyscy, którzy zawitają w ten magiczny zakątek Polski. Wycieczka na Trzy korony i Sokolicę, czy wędrówka Drogą Pienińską to niemal obowiązek każdego miłośnika Pienin. Jedną z największych atrakcji tego niewielkiego Parku Narodowego, jest spływ tratwami wartkim nurtem Dunajca. Nieco krótsza trasa spływu jest także organizowana po stronie Słowackiej.

Sezon flisacki trwa od 1 kwietnia do 31 października. Spływy odbywają się codziennie z wyjątkiem pierwszego dnia Świąt Wielkanocnych i święta Bożego Ciała. Flis rozpoczyna się na przystani flisackiej w Sromowcach Katach lub na przystani w Sromowcach Niżnych. Bilety można nabyć w kasach na obu przystaniach. Istniej możliwość skorzystania z parkingów, toalet, restauracji, kiosków z pamiątkami.

Spływ rozpoczyna się na przystani flisackiej w Sromowcach Kątach lub na przystani w Sromowcach Niżnych. Bilety można nabyć w kasach na obu przystaniach.

Istnieją dwie przystanie docelowe po stronie Polskiej:

Szczawnica – długość trasy ok. 18 km, czas trwania spływu – ok. 2 godz. 15 min. ze Sromowiec Niżnych ok.12 km czas trwania ok. 1 godzina 35 minut

Ceny biletów do Szczawnicy:

https://flisacy.pl/bilety

KROŚCIENKO – długość trasy ok. 23 km, czas trwania spływu ok. 2 godz. 45 min

Dodatkowe opłaty

Za przewóz rzeczy i zwierząt nie przewidzianych w podstawowym cenniku ( rower, bagaż o wadze powyżej 5 kg lub o dużych gabarytach, sakwy rowerowe, duży pies itp.) obowiązuje „opłata dodatkowa”.

Dla grup z inną ilością uczestników opłata uzgadniana jest każdorazowo w kasie spływu.

Dodatkowa opłata za przewóz roweru.

Za przewóz rzeczy i zwierząt nie przewidzianych w podstawowym cenniku (bagaż o wadze powyżej 5 kg lub o dużych gabarytach, sakwy rowerowe, duży pies itp.) obowiązuje „opłata dodatkowa”.

Przy podwyższonym stanie wody (tj. pow. 240 cm na wodowskazie Sromowce-Kąty) ulgi nie obowiązują.

Przystań w Sromowcach Niżnych

Widok na przełom Dunajca i przystani w Sromowcach Niżnych, ze szlaku na Trzy Korony.

Spływ rozpoczyna się na przystani flisackiej w Sromowcach Kątach. Tratwy można podziwiać z mostu przyjaźni łączącego Polskę i Słowację w Sromowcach Niżnych

Flisactwo wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO

Przebieg spływu Dunajcem

Tutaj kończy się trasa spływu po stronie Słowackiej.

Miejsce gdzie flisacy mijają przeprawę przed Dunajec, dla osób idących bądź wracających ze szlaku ze Szczawnicy na Sokolicę.

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

Najpiękniejsze szlaki kajakowe w Polsce

826

2026-03-20 0 komentarze/y

Gerlach – najwyższy szczyt Tatr. Nowe zasady wejścia i rosnące zagrożenia na Słowacji

przez Albin Marciniak 2026-03-19

Napisane przez Albin Marciniak

Gerlach pod presją. Najwyższy szczyt Tatr Wysokich między wolnością a bezpieczeństwem

Coraz więcej turystów chce zdobywać najwyższe szczyty Europy samodzielnie — bez przewodników, ograniczeń i formalności. Na Słowacji ten trend zderza się jednak z restrykcyjnymi przepisami i realnym ryzykiem górskim. W centrum dyskusji znalazł się Gerlach — najwyższy szczyt Tatr Wysokich, który przyciąga jak magnes, ale wciąż pozostaje symbolem napięcia między dostępnością a bezpieczeństwem.

Gerlach Tatry Słowackie foto Albin Marciniak

Tatry Wysokie: wolność czy kontrola?

W całej Europie obserwujemy wyraźny trend: rośnie liczba turystów podejmujących samodzielne wejścia na najwyższe i najbardziej rozpoznawalne szczyty. Dotyczy to zarówno alpejskich gigantów, jak i gór Skandynawii czy Bałkanów.

Na Słowacji problem ten koncentruje się wokół Gerlacha — góry, która nie tylko dominuje krajobraz, ale także staje się symbolem sporów o przyszłość turystyki wysokogórskiej.

Dla wielu turystów, zwłaszcza z Polski, różnice w zasadach poruszania się po górach są zaskoczeniem. Po północnej stronie Tatr, w Tatrzańskim Parku Narodowym, można samodzielnie poruszać się po wszystkich znakowanych szlakach, nawet tych bardzo wymagających, jak Orla Perć.

Po stronie słowackiej sytuacja wygląda inaczej — dostęp do wielu obszarów, w tym na Gerlach, jest reglamentowany i uzależniony od obecności licencjonowanego przewodnika.

Najpopularniejsze szczyty: liczby mówią same za siebie

Letnie pomiary ruchu turystycznego pokazują skalę zainteresowania Tatrami:

Rysy – około 2000 osób dziennie (łącznie po stronie polskiej i słowackiej)
Krywań – około 750 osób dziennie
Łomnica – około 250 osób dziennie

W przypadku Gerlacha brak jest dokładnych danych, jednak wszystko wskazuje na to, że to właśnie ten szczyt budzi największe zainteresowanie — szczególnie wśród turystów z Polski, Czech i Węgier.

Gerlach — góra mitów i ryzyka

Problemem nie jest wyłącznie liczba turystów, ale sposób, w jaki próbują zdobywać szczyt. Internet i media społecznościowe pełne są uproszczonych, często niebezpiecznych instrukcji wejścia, podawanych przez osoby do tego nieuprawnione.

Efekt? Turyści trafiają w teren wysokogórski bez odpowiedniego przygotowania, często balansując na granicy bezpieczeństwa.

Jednocześnie, paradoksalnie, wiele trudniejszych technicznie szczytów Europy pozostaje dostępnych bez takich ograniczeń. Wśród nich znajdują się m.in.:

Matterhorn
Mont Blanc
Grossglockner
Triglav
Galdhøpiggen

W większości przypadków nie ma obowiązku korzystania z przewodnika — decyzja należy do turysty.

Nowa koncepcja: kontrolowana dostępność

Przełomem może okazać się propozycja stworzenia nowej, zabezpieczonej trasy turystycznej na Gerlach. Projekt zakłada:

wytyczenie szlaku od południa, od rejonu Śląski Dom
kontrolowany limit wejść (ok. 300 osób dziennie)
wprowadzenie opłaty administracyjnej (od 10 euro)
zarządzanie ruchem turystycznym w określonych przedziałach czasowych (do południa tylko wejścia, po południu tylko zejścia).
uzależnienie wejścia od warunków pogodowych

Za koncepcją stoi słowacki instruktor wspinaczki Martin Murár, który od lat rozwija bezpieczne drogi w Tatrach. Co istotne — na jego trasach nie odnotowano dotąd żadnego wypadku.

Projekt wpisuje się w szerszą reformę zasad odwiedzania Tatr Wysokich, realizowaną przez administrację TANAP.

Gerlach Tatry Słowackie foto Albin Marciniak

Między anarchią a systemem

Kluczowe pytanie brzmi: jak pogodzić dostępność z bezpieczeństwem?

Proponowany model nie zakłada pełnej swobody. Wręcz przeciwnie — opiera się na:

limitach wejść
zarządzaniu ruchem
odpowiedzialności turysty
wsparciu infrastrukturalnym

To rozwiązanie bliższe modelowi alpejskiemu niż obecnym restrykcjom słowackim.

Statystyki wypadków i realne zagrożenia

Dane słowackiego Horská záchranná služba wskazują na utrzymujący się wysoki poziom interwencji w Tatrach:

rocznie HZS przeprowadza ponad 2000 akcji ratunkowych w całej Słowacji
znacząca część zdarzeń dotyczy Tatr Wysokich
najczęstsze przyczyny wypadków to:
zejścia z trasy i zgubienie orientacji
nagłe załamanie pogody
upadki w eksponowanym terenie
brak odpowiedniego sprzętu
w sezonie letnim dominują wypadki turystyczne, zimą — lawinowe i skialpinistyczne
każdego roku dochodzi również do kilkunastu wypadków śmiertelnych w słowackich górach

W kontekście Gerlacha szczególnym zagrożeniem jest jego charakter: brak znakowanego szlaku, skomplikowana orientacja w terenie i ekspozycja.

Wnioski: przyszłość Gerlacha zdecyduje o kierunku zmian

Gerlach stał się czymś więcej niż tylko celem górskich ambicji. To pole testowe dla nowego modelu zarządzania turystyką wysokogórską w Europie Środkowej.

Jeśli projekt kontrolowanego dostępu się powiedzie, Słowacja może stać się przykładem nowoczesnego podejścia — łączącego wolność, bezpieczeństwo i ochronę przyrody.

Jeśli nie — presja turystyczna i liczba wypadków będą nadal rosły.

na podstawie informacji: https://www.denniksport.sk/ostatne-sporty/c/moze-vzniknut-nova-vystupova-linia-pre-turistov-na-vrchol-gerlachu

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

845

2026-03-19 0 komentarze/y

Różne media

Austria w światowej czołówce gastronomii: MICHELIN Guide 2026

przez Redakcja 2026-03-19

Napisane przez Redakcja

Austria w światowej czołówce gastronomii: MICHELIN Guide 2026

• 101 restauracji w Austrii wyróżnionych łącznie 124 gwiazdkami MICHELIN
• 22 nowe restauracje zdobywają swoją pierwszą gwiazdkę
• Jedna restauracja awansuje do wyższej kategorii
• Ponad 13 gwiazdek MICHELIN na milion mieszkańców – Austria w światowej czołówce

Austria umacnia swoją pozycję jako jedna z najważniejszych destynacji kulinarnych świata. Najnowsza selekcja MICHELIN Guide 2026 przynosi rekordowe wyniki: 101 restauracji zostało wyróżnionych łącznie 124 gwiazdkami MICHELIN – o 20 więcej niż rok wcześniej.

Austria w światowej czołówce gastronomii: MICHELIN Guide 2026

Na szczególne podkreślenie zasługuje dynamika rozwoju sceny gastronomicznej – aż 22 restauracje po raz pierwszy zdobyły gwiazdkę, a jedna awansowała do wyższej kategorii. Równocześnie rośnie znaczenie zrównoważonej kuchni: liczba Zielonych Gwiazdek MICHELIN wzrosła do 41, w tym 8 nowych wyróżnień.

Austria nie tylko zwiększa liczbę nagród, ale także wzmacnia swoją pozycję w ujęciu międzynarodowym. Z wynikiem ponad 13 gwiazdek MICHELIN na milion mieszkańców kraj należy do ścisłej światowej czołówki pod względem koncentracji wyróżnionych restauracji.
Nowa selekcja potwierdza kluczowy trend: austriacka gastronomia rozwija się w oparciu o wysoką jakość regionalnych produktów, rzemiosło kulinarne oraz odważne, nowoczesne koncepty. To połączenie tradycji z innowacją buduje silny i rozpoznawalny profil Austrii jako destynacji kulinarnej premium.

– Wybór MICHELIN Guide 2026 pokazuje, że Austria skutecznie konkuruje na arenie międzynarodowej. To sukces całej branży i istotny element wzmacniania wizerunku kraju jako wysokiej jakości kierunku turystycznego – podkreśla Elisabeth Zehetner, sekretarz stanu ds. energii, startupów i turystyki.

– Wiele krajów ma piękne krajobrazy. My mamy krajobrazy, które również doskonale smakują. Nowe wyróżnienia MICHELIN Guide potwierdzają globalną atrakcyjność naszej kuchni – dodaje Astrid Steharnig-Staudinger, dyrektor zarządzająca Österreich Werbung.

Siła austriackiej gastronomii opiera się na regionach. Od dużych miast po obszary alpejskie powstaje kuchnia na najwyższym poziomie, bazująca na lokalnych produktach, precyzji wykonania i autentycznej pasji.
Najwięcej gwiazdek zdobyły Tyrol i Wiedeń – po 26, a następnie Salzburg (18) i Styria (17). W sumie w Austrii działa obecnie 2 restauracje z trzema gwiazdkami, 19 z dwiema oraz 80 z jedną gwiazdką MICHELIN.
Wśród wyróżnień znalazły się także nagrody specjalne, m.in. dla młodego szefa kuchni, sommeliera oraz za serwis, co dodatkowo podkreśla kompleksową jakość austriackiej sceny gastronomicznej.

Powrót MICHELIN Guide do Austrii to efekt szerokiej współpracy Österreich Werbung, regionalych organizacji turystycznych – Burgenland Tourismus, Niederösterreich Werbung, Oberösterreich Tourismus, Steirische Tourismusmarketing GmbH, Kärnten Werbung, SalzburgerLand Tourismus, Tirol Werbung i Vorarlberg Tourismus – a także przedstawicieli branży zrzeszonych w Austriackiej Izbie Gospodarczej. Istotną rolę w procesie przywrócenia przewodnika odegrał również partner sektora prywatnego – METRO.
Nowe restauracje z gwiazdkami zostaną uhonorowane podczas wydarzenia „The Heart of Food”, które w dniach 21–23 marca 2026 zgromadzi międzynarodową scenę kulinarną w regionie Schladming-Dachstein.

Lista wyróżnionych 2026.

Pełne zestawienie można znaleźć ma stronie MICHELIN Guide

Gwiazdki wg krajów związkowych

Burgenland – 3 * (2 restauracje)
Karyntia – 5 * (5 restauracji)
Dolna Austria – 8 * (7 restauracji)
Górna Austria – 13 * (12 restauracji)
Salzburg – 18 * (13 restauracje)
Styria – 17 * (16 restauracji)
Tyrol – 26 * (22 restauracje)
Vorarlberg – 8 * (6 restauracji)
Wiedeń – 26 * (18 restauracji)

Neue MICHELIN * 2026 (Neueinsteiger)

22 restauracje erhalten erstmals einen MICHELIN Stern

Burgenland– 1 restuaracja
Karyntia– 1 restauracja
Dolna Austria– 4 restauracje
Górna Austria– 2 restauracje
Salzburg– 1 restauracja
Styria– 4 restauracje
Tyrol– 4 restauracje
Vorarlberg– 1 restauracja
Wiedeń– 4 restauracje

Awans 2026

Jedna z restauracji podniosła swoją ocenę w MICHELIN Guide, zdobywając dodatkową gwiazdkę i awansując do prestiżowej kategorii dwóch gwiazdek MICHELIN.

Styria – Die Weinbank – Restaurant, Ehrenhausen

Przegląd wg kategorii:

3* MICHELIN: 2 restauracje
2* MICHELIN: 19 restauracji
1* MICHELIN *: 80 restauracji
Zielona * MICHELIN za zrównoważoną kuchnię: 41 restauracji (z tego 8 nowych)
Bib Gourmand: 61 restauracji (z tego 26 nowych)
MICHELIN Young Chef Award: Sebastian Stock – Bergried – Chef’s Table
MICHELIN Service Award: Monika Müller – Die Forelle
MICHELIN Sommelier Award: Christian Zach – Die Weinbank
Opening of the year: Genießerei am Markt – Steiermark(t)dinner by Alexander Posch

informacja prasowa: Narodowe Biuro Promocji Austrii press.austria.info

312

2026-03-19 0 komentarze/y

Albania

Albania, Tirana, procedury lotniskowe i dojazd do centrum

przez Redakcja 2026-03-19

Napisane przez Redakcja

Albania, staje się z roku na rok coraz popularniejsza i wiele osób wybiera ten kierunek. Główne cele są dwa: miasto Durres nad morzem z piaszczystymi plażami i oczywiście stolica Albani – Tirana.

Choć Albania leży w Europie, oddzielona cieśniną od Włoch, a sąsiadująca m.in. z Macedonią i Grecją, aspirująca do bycia częścią Unii Europejskiej, to jednak należy się liczyć z pewnymi procedurami na lotnisku, innymi niż te, do jakich przywykliśmy na terenie Unii.

Procedury lotniskowe

Do Albanii możemy wybrać się z dowodem osobistym, podobnie jak do wszystkich krajów Unii Europejskiej choć Albania do niej nie należy. Tutaj jednak nie będzie niespodzianką, że na lotnisku przechodzimy nie tylko przez strefę bezpieczeństwa ale i także przez kontrolę paszportową. Półwysep Bałkański i leżąca na nim Albania, choć znajdują się w Europie, to jednak opuszczamy Strefę Schengen. Podobnie jest z powrotem i procedurami na lotnisku w Tiranie.

Aby uniknąć niepotrzebnych nieporozumień i stresu na lotnisku w Tiranie, warto zapamiętać ten punkt. Lecąc z bagażem podręcznym oczywistym jest że odprawę dokonujemy w aplikacji mobilnej w ciągu 24 h przed wylotem. Na telefonie czy tablecie mamy także aplikację ze wszystkimi informacjami o locie i miejscu w samolocie. To na ogół wystarcza w większości krajów nie tylko w Europie, ale nie w Tiranie. Mając kartę pokładową w aplikacji i dowód osobisty (lub paszport) na lotnisku udajemy się do bramek automatycznych, by po schodach przejść do strefy bezpieczeństwa. Tutaj jednak czeka nas niespodzianka. Pan uprzejmie informuje nas że, by przejść prze te bramki, należy posiadać wersję papierową… sic!…

W tym celu należy udać się do punktu odprawy, tam gdzie nadajemy bagaże, mimo że mamy tylko bagaż podręczny. Na szczęście ten punkt jest to tuż obok, więc nie musimy biegać po terminalu w poszukiwaniu odpowiedniego punktu. Podajemy dokument tożsamości oraz pokazujemy odprawę na telefonie. Otrzymujemy drukowaną kartę pokładową i z nią wracamy do bramki, by przejść kolejne procedury bezpieczeństwa.

Wskazówka dla osób lecących do Albani. Warto zabrać ze sobą paszport biometryczny, mimo że możemy podróżować do tego kraju z samym dowodem osobistym. Paszport biometryczny zdecydowanie przyspiesza procedurę kontroli paszportowej. Osoby posługujące się dowodem osobistym muszą kierować się do okienek i kontroli przez celnika. Natomiast posiadając paszport biometryczny udajemy się do bramek automatycznych. To dotyczy kontroli w Albanii. Natomiast na lotniskach w Polsce z bramek automatycznych można korzystać także z dowodem osobistym, oczywiście biometrycznym.

dojazd z lotniska do centrum i odwrotnie

Lądujemy w Tiranie i po przejściu przez strefę kontroli i ew. odebraniu bagaży, wychodzimy ze strefy do gł holu terminalu. Wychodzimy na wprost dwóch punktów sprzedaży kart telefonicznych i internetu mobilnego, Vodafone jest zdecydowanie najtańszą opcją. Odwracamy się w lewo i już jesteśmy na zewnątrz terminala. Z lewej strony mamy restaurację a z prawej KFC. Przed główną ścianą terminala stoją żółte taksówki lotniskowe, natomiast chcąc skorzystać z autobusu lokalnego, podążamy dokładnie na wprost. Czerwonym kółkiem zaznaczone są autobusy. Idąc tym chodnikiem, mijamy kantory, wypożyczalnie samochodów i lokalnych taksówkarzy, tych legalnych jak i nieoznakowanych.

Autobus jest najprostszą i najtańszą opcją. Jak widać, każdy bus czy autobus jest dobrze oznaczony i można wyruszyć stąd w wielu kierunkach. Do Tirany odjeżdżają duże autobusy, kursujące średnio co godzinę, ale w sezonie zapewne częściej. Nie martwimy się o nic i po prostu wsiadamy do środka. Gdy autobus ruszy, wsiada „konduktor” i przechodząc przez cały autobus, sprzedaje bilety. Można płacić lokalną walutą ale oczywiście można płacić kartą co jest najwygodniejsze. Bilet kosztuje 4 euro. Tak, euro, mimo że w Albanii obowiązująca waluta to lek albański. Autobus z lotniska do centrum Tirany jedzie ok 20-25 minut i zatrzymuje się na przystanku końcowym przy parku, ok 150 m od gł. Placu Skanderbega.

Powrót na lotnisko rozpoczyna się z tego samego miejsca i tutaj także sprawdzamy oznaczenie na autobusie i wsiadamy by zająć miejsce. Bywa że nie wszyscy się zmieszczą, więc należy czekać na następny. W sezonie wakacyjnym jest zwiększona ilość kursów. Na lotnisku wysiadamy w tym samym miejscu, na placu skąd ruszają autobusy w stronę miasta.

Gwiazdki oznaczają ważniejsze zabytki i miejsca które warto zobaczyć. Niebieskim kółkiem zaznaczone jest przystanek autobusowy z i na lotnisko. Poza widocznym obszarem (prawa góra) znajduje się bunkier Nr 1 oraz kolejka gondolowa (ok 4 km od centrum).

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

Tirana, stolica Albanii – wschodząca gwiazda turystyczna nad Adriatykiem. Co warto zobaczyć…

1519

2026-03-19 0 komentarze/y

Chorwacja Kuchnia Różne media

Polskie małżeństwo docenione przez Gault&Millau Croatia

przez Albin Marciniak 2026-03-18

Napisane przez Albin Marciniak

W świecie wysokiej gastronomii pojawił się kolejny polski akcent o międzynarodowym znaczeniu. Podczas uroczystej gali premiery 9. edycji chorwackiego przewodnika Gault&Millau Croatia, która odbyła się w prestiżowym hotelu Esplanade Zagreb Hotel w Zagrzeb, wyróżniona została butikowa restauracja Konoba Maslina, prowadzona przez polskie małżeństwo – Justynę i Przemysława Adamskich.

Inspektorzy przewodnika przyznali restauracji wysoką ocenę 14 punktów oraz dwa toques (toky) – jedno z najbardziej cenionych wyróżnień w europejskiej gastronomii. W uzasadnieniu podkreślono:
„Za pierwszorzędne jedzenie i wybitną prezentację dań na poziomie wysokiej gastronomii konoba Maslina wchodzi do przewodnika z wysoką oceną 14 punktów i zasłużonymi dwoma tokami.”

Prvić Island

Czym jest wyróżnienie Gault&Millau?

Gault&Millau to jeden z najważniejszych i najbardziej opiniotwórczych przewodników gastronomicznych na świecie, powstały we Francji w latach 60. XX wieku. W przeciwieństwie do innych systemów ocen, koncentruje się on nie tylko na prestiżu restauracji, ale przede wszystkim na:

jakości składników i kreatywności kuchni,
technice kulinarnej i spójności koncepcji,
prezentacji potraw,
autorskim charakterze szefa kuchni.

Restauracje oceniane są w skali punktowej (do 20), a wyróżnienia przyznawane są w formie tzw. „toków” (czapek szefa kuchni). Otrzymanie 2 toków i 14 punktów oznacza wejście do grona bardzo dobrych restauracji o wyraźnym potencjale fine diningowym i wysokim poziomie wykonania.

Konoba Maslina – polska pasja na chorwackiej wyspie

Restauracja Konoba Maslina znajduje się na kameralnej wyspie Prvić, położonej u wybrzeży Šibenik. To miejsce wyjątkowe – wolne od masowej turystyki, zachowujące autentyczny, śródziemnomorski charakter.

Za konceptem stoją Justyna i Przemysław Adamscy – polskie małżeństwo, które po latach doświadczeń gastronomicznych zdecydowało się stworzyć własne miejsce łączące:

lokalne, sezonowe produkty,
autorską interpretację kuchni śródziemnomorskiej,
estetykę i techniki wysokiej gastronomii.

Konoba Maslina to restauracja butikowa – niewielka, dopracowana w każdym detalu, gdzie kluczową rolę odgrywa bezpośredni kontakt z gościem oraz dbałość o doświadczenie kulinarne jako całość.

Konoba Maslina Prvić Island

Kuchnia doceniona przez inspektorów

W recenzji przewodnika szczególnie wyróżniono dania, które stały się wizytówką restauracji:

dzikie ostrygi,
tatar z dorady na młodych buraczkach,
filet z brancina z chrupiącą skórką podany z winogronami,
škartoceti z mięsa autochtonicznego bydła buša,
autorskie tiramisù w doniczce – serwowane od pierwszego sezonu działalności.

Inspektorzy zwrócili również uwagę na starannie dobraną kartę win, opartą na regionalnych winnicach, oraz wysoki poziom obsługi, za który odpowiada Justyna Adamska.

Konoba Maslina Prvić Island

Historia powstania – od marzenia do uznania

Historia Konoby Maslina to przykład konsekwentnie realizowanej wizji. Adamscy postawili na:

autentyczność miejsca zamiast masowej lokalizacji,
współpracę z lokalnymi dostawcami i rybakami,
budowanie kuchni opartej na świeżych, sezonowych produktach,
połączenie polskiej wrażliwości kulinarnej z dalmatyńską tradycją.

Od pierwszego sezonu działalności restauracja rozwijała się organicznie – zdobywając uznanie gości, a następnie uwagę międzynarodowych krytyków kulinarnych.

Podczas odbierania wyróżnienia Przemysław Adamski podkreślił:

„To wyróżnienie jest ogromną radością, ale jeszcze większą mobilizacją do dalszej pracy.
To również efekt zaufania gości, wsparcia rodziców i przyjaciół, ludzi, z którymi pracowaliśmy w ostatnich latach, a także naszych partnerów — dostawców świeżych lokalnych produktów oraz regionalnych winnic.
Gault&Millau Croatia dziękujemy za zaufanie i docenienie naszej pracy. To wyróżnienie traktujemy jako początek dalszego rozwoju. Wracamy na Prvić z jeszcze większą motywacją.”

Justyna i Przemysław Adamscy – Konoba Maslina Prvić Island

Znaczenie wyróżnienia

Otrzymanie 14 punktów i dwóch toków w Gault&Millau Croatia to nie tylko prestiż, ale również:

potwierdzenie wysokiego poziomu kuchni i obsługi,
wzmocnienie pozycji restauracji na międzynarodowej mapie gastronomicznej,
promocja Chorwacji jako kierunku turystyki kulinarnej,
istotny sukces polskich restauratorów za granicą.

Konoba Maslina Prvić Island

Sukces Konoby Maslina na wyspie Prvić to dowód na to, że pasja, konsekwencja i szacunek do lokalnych produktów mogą zaowocować uznaniem na najwyższym poziomie. To także inspirująca historia polskich restauratorów, którzy zbudowali markę w jednym z najbardziej wymagających segmentów rynku – fine diningu.

Wyróżnienie przyznane przez Gault&Millau to nie zwieńczenie, lecz początek kolejnego etapu rozwoju – zarówno dla restauracji, jak i dla ich twórców.

Jeżeli wybieracie się do Chorwacji i będziecie w Szybeniku, polecam krótki rejs promem na wyspę Prvić leżąca tuż obok, by zasmakować w kuchni chorwackiej serwowanej przez polskich pasjonatów.

https://www.facebook.com/konobamaslina

http://maslinaprvic.eu/

foto Przemysław Adamski & Konoba Maslina Prvić Island

opracowanie : Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin/

579

2026-03-18 0 komentarze/y

Różne media

Leo Express i Lux Express łączą siły – do krajów bałtyckich pociągiem i autobusem

przez KlubowiczAdmin 2026-03-17

Napisane przez KlubowiczAdmin

Międzynarodowy przewoźnik Leo Express ogłasza nawiązanie współpracy z Lux Express, wiodącym przewoźnikiem autobusowym dysponującym rozbudowaną siatką połączeń do krajów bałtyckich. Dzięki nowemu partnerstwu pasażerowie mogą wygodnie podróżować aż do Estonii, Łotwy i Litwy na jednym bilecie i w maksymalnym komforcie.

Nowe połączenia przesiadkowe z Czech i Polski do krajów bałtyckich oraz w kierunku powrotnym są już dostępne w sprzedaży na stronach internetowych obu przewoźników: leoexpress.com i luxexpress.eu, a także we wszystkich punktach sprzedaży, w tym w kasie biletowej Leo Express w Warszawie. Po raz pierwszy pasażerowie mogą w prosty i przejrzysty sposób zaplanować międzynarodową podróż z jedną przesiadką w Warszawie.

„Nieustannie poszerzamy ofertę dla naszych pasażerów i szukamy nowych sposobów, by umożliwić im odkrywanie atrakcyjnych kierunków na korzystnych warunkach” – mówi Peter Köhler, CEO Leo Express. „Dzięki współpracy z Lux Express otwieramy drzwi do przygód w krajach bałtyckich, które są kulturowym i przyrodniczym skarbem Europy” – dodaje.

Prostsza podróż do krajów bałtyckich bez kompromisów

Nowa współpraca umożliwia zakup biletów w ramach jednej rezerwacji, co znacząco upraszcza zarówno proces zakupu, jak i samą podróż. Połączenia do krajów bałtyckich odpowiadają na rosnące zapotrzebowanie na proste i niezawodne podróżowanie zarówno w celach turystycznych, edukacyjnych, jak i zawodowych.

Pasażerowie mogą przesiąść się z pociągu Leo Express na autobus na stacji Warszawa Zachodnia. Oferta połączeń przesiadkowych będzie stopniowo rozszerzana, z uwzględnieniem obowiązujących rozkładów jazdy obu przewoźników. W przyszłości celem jest pełna integracja wszystkich połączeń oraz zapewnienie gwarantowanych przesiadek między pociągiem a autobusem w obu kierunkach.

„Współpraca z Leo Express to dla nas naturalny krok, który pozwala przybliżyć bałtyckie destynacje, takie jak Wilno, Ryga i Tallinn, szerszemu gronu podróżnych z Europy Środkowej. Cieszy nas, że dzięki partnerstwu pasażerowie mogą podróżować wygodniej, szybciej i z większą elastycznością niż kiedykolwiek wcześniej” – mówi Ingmar Roos, CEO Lux Express Group.

Zarówno Leo Express, jak i Lux Express od lat stawiają na wysoki komfort podróżowania. Pasażerowie przyzwyczajeni do wygody nowoczesnych pociągów Leo Express znajdą porównywalny standard również w dalekobieżnych autobusach Lux Express. Oznacza to spójny poziom komfortu i przyjazne warunki podróży niezależnie od środka transportu, co przekłada się na płynne i przyjemne doświadczenie na całej trasie.

Nowe połączenia z przesiadką z pociągu na autobus w Warszawie i z powrotem

Praga – Kraków – Warszawa – Tallinn

Praga – Kraków – Warszawa – Ryga

Praga – Kraków – Warszawa – Wilno

informacja prasowa Leo Express

327

2026-03-17 0 komentarze/y

Góry

Skalne Grzyby w Górach Stołowych

przez Redakcja 2026-03-16

Napisane przez Redakcja

Skalne Grzyby w Górach Stołowych

Skalne Grzyby – skupisko skał w Górach Stołowych, w Sudetach Środkowych, w południowo-zachodniej Polsce.

Skalne Grzyby znajdują się w południowo-wschodnim fragmencie stoliwa Gór Stołowych. Ciągną się wzdłuż dolnego piętra Gór Stołowych między Batorowem a Radkowskimi Skałami po południowo-zachodniej stronie wierzchowiny. Jest to grupa oryginalnie ukształtowanych w różnym zagęszczeniu form skalnych, rozrzuconych na wysokości ok. 680–700 m n.p.m. i ciągnących się na długości około 2 km, często ustawionych piętrowo na sobie. Skałki mają kształty grzybów, maczug, baszt i bram. Szereg form skalnych posiada własne nazwy, są to np. „Borowik”, „Skalne Wrota”, „Zrośnięte Grzyby”, „Pingwinki”, „Piętrowe Grzyby”. Grupa skalna „Skalne Grzyby” – powstała w wyniku erodowania ławic piaskowca na krawędzi wierzchowiny. Są to formy skalne zbudowane z piaskowców i nieprzepuszczających wody margli i łupków. Przed orogenezą stanowiły dno morza.

Wędrówkę zaczynamy kładką nad torfowiskiem i bagnami

Przez Skalne Grzyby prowadzą szlaki turystyczne:

– niebieski z Polanicy do Radkowa

– czerwony z Karłowa do Wambierzyc

– żółty z Radkowa do Dusznik, przechodzący przez Niknącą Łąkę

Do Skalnych Grzybów najłatwiej dojść z Batorowa szlakiem żółtym (ok. 30 minut) lub z Wambierzyc szlakiem niebieskim (ok. 70 minut), a także z parkingu przy Szosie Stu Zakrętów szlakiem czerwonym (ok. 70 min).

Szlak niebieski wiodący przez Skalne Grzyby z reguły jest rzadziej uczęszczany. W wielu miejscach pomiędzy drzewami pojawiają się widoki w kierunku Wzgórz Ścinawskich.

W latach 50. XX wieku silna wichura, powalając część lasu, odsłoniła Skalne Grzyby.

ponadto w okolicy polecamy:

– Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie
– Kopalnia Złota w Złotym Stoku
– Twierdza Kłodzko
– Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju
– Skansen Wambierzyce
– Muzeum Zabawek w Kudowie Zdroju
– Skansen Kopalnia Węgla Nowa Ruda
– Twierdza Srebrna Góra
– Podziemne Miasto Osówka
– Podziemne Sztolnie Walimskie
– Zamek Grodno
– Zamek Książ

506

2026-03-16 0 komentarze/y

Czechy

Wielkanocne jarmarki w regionie Pardubic

przez Redakcja 2026-03-15

Napisane przez Redakcja

Wielkanocne jarmarki w regionie Pardubic

Wielkanoc w pałacu Pardubice

Tydzień przed Wielkanocą dziedziniec pałacu w Pardubicach zamienia się w tętniące życiem centrum wiosennej atmosfery pełnej zapachów, smaków i tradycji. Jarmark wielkanocny oferuje bogaty wybór stoisk z dekoracjami tematycznymi, lokalnymi produktami oraz tradycyjnymi przysmakami.

Możesz wziąć udział w kreatywnych warsztatach, gdzie spróbujesz:

plecenia rózg wielkanocnych (pomlázki),

To tradycyjny czeski (i słowacki) zwyczaj wielkanocny. Pomlázka to pleciona rózga z młodych gałązek wierzby, często ozdobiona kolorowymi wstążkami.

W Poniedziałek Wielkanocny chłopcy symbolicznie „smagają” nią dziewczęta – według tradycji ma to przynieść zdrowie, młodość i urodę na cały rok.

tworzenia kompozycji kwiatowych,
zdobienia pierników i pisanek.

Wielkanocne jarmarki w regionie Pardubic

Rodziny z dziećmi docenią bogaty program towarzyszący – od zajęć plastycznych i konkursów po kontakt ze zwierzętami. Na najmłodszych czekają m.in. kozy z koźlętami, owce, kury, kaczki, indyki oraz pokazy „króliczego hopu”.

Miłośnicy jedzenia znajdą tu tradycyjne wielkanocne wypieki (mazance, jidáše, drożdżowe wieńce), placki ziemniaczane czy trdelník. Nie zabraknie też lokalnych produktów: serów, twarogów, jogurtów, wędlin, miodów, miodów pitnych, herbat ziołowych, wina i kawy.

Termin: 29 marca 2026, godz. 10:00–17:00

Więcej na Velikonoce

Wielkanoc w Muzeum w przyrodzie Vysočina – Veselý Kopec

Program wielkanocny na Veselým Kopcu przenosi w świat dawnych tradycji i pokazuje, jak nasi przodkowie przeżywali okres postu oraz święta wiosny.

Czekają na Ciebie:

prezentacje ludowych zwyczajów i wierzeń,
autentyczne wnętrza i dekoracje,
tradycyjne potrawy,
pokazy rzemiosła (pisanki, plecenie palm),
możliwość własnoręcznego spróbowania dawnych technik.

Każdy dzień oferuje inny program i nowe spojrzenie na wielkanocne tradycje.

Termin: 3.04.2026 (9:30) – 6.04.2026 (16:00)

Wielkanocne jarmarki w regionie Pardubic

Wielkanoc w Betlém w miasteczku Hlinsko

Chcesz zobaczyć, jak wyglądały przygotowania do Wielkanocy dawniej? W skansenie Betlém w Hlinsku poznasz cały proces – od wielkich porządków, przez gotowanie i pieczenie, aż po świąteczne dekoracje i przygotowanie podarków dla kolędników.

Zwiedzanie z przewodnikiem przybliży tradycje, zwyczaje oraz religijne znaczenie Wielkanocy.

Dodatkową atrakcją jest wielkanocne rękodzieło w Wielką Sobotę (4 kwietnia), gdzie wykonasz własne dekoracje.

Termin: 14.03–12.04.2026
Godziny: wtorek–niedziela 9:00–16:00

Więcej na: https://www.hlinsko.cz

345

2026-03-15 0 komentarze/y

BUŁGARIA

Ogród Botaniczny Uniwersytetu Sofijskiego i Pałac królowej Marii w Bałcziku

przez Redakcja 2026-03-14

Napisane przez Redakcja

Ogród Botaniczny Uniwersytetu Sofijskiego i Pałac królowej Marii w Bałcziku

Wybierając się na słoneczne wybrzeże Bułgarii, głównym celem zdecydowanej większości jest oczywiście opalanie na plaży i kąpiel w Morzu Czarnym. Nie wszyscy jednak są w stanie wytrzymać tydzień czy dwa w pozycji nicnierobienia. Wielu wczasowiczów stara się wypoczywać aktywnie, poszukując ciekawych miejsc by zwiedzając okolice. Tych na całym wybrzeżu jest wiele, z takimi perełkami jak Sozopol, Nesebar czy Warna na czele. Jednak poza nimi jest jeszcze cała masa miejsc jakie warto zobaczyć. Jednym z nich jest Bałczik, niewielkie miasteczko znajdujące się niespełna 50 km od Warny. Główną atrakcją turystyczną, oprócz naturalnej piaszczystej plaży, jest pałacyk królowej Marii z okalającym go ogrodem botanicznym, drugim pod względem zbiorów w Europie. W mieście znajduje się 5 cerkwi, z czego 4 działające, a także meczety.

Pośród zieleni i kwiatów, ponad alejkami góruje pałacyk „Ciche Gniazdo”, zaprojektowany przez włoskich architektów Amerigo i Agostino. Projekt ogrodu to dzieło Szwajcara o nazwisku Jules Janine. Kompleks łączący w sobie kombinację wpływów orientalnych, chrześcijańskich, antycznych i zachodnich, składa się z kilku budynków (pałac, winiarnia, dom dla gości i inne), przez środek przebiega strumień z 9-metrowym wodospadem. Ogród botaniczny podzielony jest na kilka części (m.in. druga po Monako kolekcja kaktusów – 250 gatunków).

Zgodnie z wolą królowej, po jej śmierci, jej serce zostało złożone w kaplicy pałacowej. Jednak kiedy Bałczik powrócił w granice Bułgarii, dzieci przeniosły je do Rumunii i spoczęło w kaplicy zamku w Branie. Po dziś dzień miasto żyje legendą królowej Marii Koburg. W 1955 roku Uniwersytet Sofijski przejął pieczę na parkiem, zmieniając go w ogród botaniczny, udostępniony do zwiedzania (ponad 3500 gatunków roślin – kwiatów, drzew, krzewów i mchów).

Miasto założone już w starożytności, pierwotna grecka nazwa Krunoy, później przemianowane na Dionizopolis. W VIII-IX zostało włączone do Bułgarii pod nazwą Karwuna. W XVI w. znalazło się w obrębie Imperium osmańskiego i stało się jednym z głównych portów na Morzu Czarnym przyjmując nazwę Bałczik. Przez pewien czas, po 1913 roku włączone w granice Rumunii. Wtedy to w Bałcziku zatrzymała się królowa Maria Koburg, która zachwycona pięknem tego miejsca, zbudowała tu swoją letnią rezydencję. Bałczik powrócił do Bułgarii w 1940 roku.

Uniwersyteckie ogrody botaniczne Uniwersytetu Sofijskiego im. Św. Klimenta Ochrydzkiego reprezentują trzy ogrody w trzech lokalizacjach – w Sofii i Warnie oraz w Bałcziku. Powstały w różnym czasie i różnią się wyglądem oraz specyfiką.

Ogród Botaniczny Uniwersytetu Sofijskiego w Bałcziku

Ботаническа градина Балчик

https://www.ubg-bg.com/

W okolicy wodospadu znajduje się jedno z kilku wyjść z terenu ogrodów. Zejście prowadzi na plażę i dalej alejkami w rejon parkingu i centrum miasta. Także tutaj znajduje się restauracja gdzie warto zatrzymać się na obiad czy choćby coś do picia.

opracowanie & foto Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

830

2026-03-14 0 komentarze/y

Afryka

Miasto Twierdza Chenini w Tunezji, szlakiem Gwiezdnych Wojen

przez Redakcja 2026-03-14

Napisane przez Redakcja

Miasto Twierdza Chenini w Tunezji

Ufortyfikowane Miasto-Twierdza Chenini powstała w XI wieku na zboczach góry na Saharze w Gubernatorstwie Tataouine w Południowej Tunezji.

Twierdza służyła do obrony przeciwko najazdom muzułmańskich Arabów. Twierdzę jak i całe miasteczko zbudowano na szczycie góry i jej zboczach, by jak najlepiej było widać zbliżających się wrogów. Założyciele twierdzy to Berberowie, autochtoni z Afryki Północnej którzy przybyli na te ziemie już w VII wieku a samą twierdzę zaczęto budować w X wieku by po blisko stu latach powstała potężna twierdza i miasto. Życie w tych bardzo surowych warunkach trwa nieprzerwanie do dzisiaj a jednym z potomków założycieli jest Ismail Degnich który tutaj żyje i pracuje, będąc przewodnikiem dla ludzi z całego świata. Razem z nim żyje obecnie ok 100 innych rodzin. W czasach największej aktywności żyło tutaj ponad 5 tysięcy ludzi tworząc ok tysiąca rodzin.

Berber Ismail Degnich mieszkaniec Chenini

Berberyjska wioska Chenini jest obecnie najczęściej odwiedzaną osadą w regionie Tataouine. Ponad domami i ksarami wyróżnia się swoją bielą meczet, skrywający w swoich podziemiach groby „Siedmiu Śpiących”. Turyści mogą zobaczyć także zabytkową oliwiarnię i piekarnię troglodydzką. Turyści mają do dyspozycji duży parking a także dużą restaurację. Na górze przy samym meczecie, działa mała kawiarnia z napojami.

Domy budowano z odłamków skalnych, przez co z dużej odległości stawały się prawie niewidoczne dla nadciągającego wroga.

Chenini podobnie jak kilkanaście innych lokacji w tym rejonie Tunezji, posłużyło jako plany filmowe gdzie kręcone były m.in Gwiezdne Wojny.

szlakiem Gwiezdnych Wojen

Miasto Twierdza Chenini w Tunezji

https://www.ksar-hadada.com/

https://galaxytours.com/

Do Chenini najłatwiej jest dostać się z wycieczkami fakultatywnymi ruszającymi z Dżerby. To właśnie na wyspie Dżerba jest wiele hoteli do których przybywają turyści z całej Europy.

Materiał powstał dzięki współpracy z
Tunezyjski Urząd ds. Turystyki i Nouvelair Tunisie

Miasto Twierdza Chenini

Panorama z twierdzy pozwalająca na dostrzeżenie wroga już z wielu kilometrów

Meczet na przełęczy

opracowanie & foto Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

867

2026-03-14 0 komentarze/y

Zamki i pałace

Barbakan, część fortyfikacji miejskich w Krakowie

przez Redakcja 2026-03-14

Napisane przez Redakcja

Prawie każdy Polak i każdy turysta odwiedzający Kraków wie o istnieniu jednego z najważniejszych krakowskich zabytków. Obok Wawelu, Sukiennic, Kościoła Mariackiego i Bramy Floriańskiej, jest najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem Krakowa.

Barbakan (zwany też potocznie Rondlem) – barbakan, najbardziej wysunięta na północ część fortyfikacji miejskich w Krakowie. Został wzniesiony w latach 1498-1499 za panowania Jana Olbrachta w obawie przed najazdem wołosko-tureckim zagrażającym Krakowowi po klęsce bukowińskiej. Według oceny specjalistów w okresie od XV do XVIII wieku był fortecą nie do zdobycia. Stanowi wycinek koła o średnicy wewnętrznej 24,40 m, a grubość murów sięga powyżej 3 m. Jest to gotycka budowla z siedmioma wieżyczkami. Został wzniesiony w latach 1498-1499 za panowania Jana Olbrachta w obawie przed najazdem wołosko-tureckim zagrażającym Krakowowi po klęsce bukowińskiej. Według oceny specjalistów w okresie od XV do XVIII wieku był fortecą nie do zdobycia.

Dawniej był połączony z Bramą Floriańską długą szyją i jego głównym zadaniem była jej obrona. Mury szyi posiadały wewnątrz hurdycje spoczywające na arkadach oraz były zaopatrzone w otwory strzelnicze. Do Barbakanu prowadziło wejście od strony Kleparza. Było ono umieszczone prawie równolegle do linii murów obwodowych, co umożliwiało załodze ostrzeliwanie ogniem flankowym napastników atakujących bramę. Do dwóch bram fortecy wiodły mosty zwodzone, przerzucone nad wyłożoną kamieniami fosą o 24-metrowej szerokości i 3,5-metrowej głębokości. Ponadto od strony Kleparza znajduje się znacznie wysunięta na zewnątrz przybudówka, pod którą niegdyś przepływała woda. Przybudówka ta związana była z funkcjonowaniem bram i mostów zwodzonych.

Zwiedzać można na kilku poziomach biegnących wewnątrz po całym obwodzie.

Zadaszenie nad wejściem bardzo się gryzie na tle historycznych murów.

Obecnie barbakan jest wykorzystywany jako miejsce ekspozycji różnorodnych wystaw, jako arena walk sportowych np. mistrzostw Polski w szermierce bądź historyzowanych walk rycerskich i tańców dworskich. Niestety, ustawiona tam scena bardzo szpeci tak wielki i ważny dla Polaków zabytek.

Wejście do Barbakanu

Pierwsze wzmianki źródłowe dotyczące systemu obronnego Krakowa pochodzą z czasów panowania księcia Leszka Czarnego (1279-1288). Były to otoczone fosą umocnienia drewniano-zimne. Ich wznoszenie rozpoczęto od północnej strony miasta, najbardziej narażonej na atak wroga. Kolejny etap rozbudowy i umacniania murów obronnych to czasy panowania Wacława II (1291-1305), rozpoczęto wówczas budowanie obwarowań kamiennych.
Powstały murowane bramy: Rzeźnicza, Grodzka, Floriańska, Wiślna, Sławkowska, Mikołajska i Szewska, później zaś Nowa. Następnie połączono je ze sobą wysokim i grubym murem. Na początku XIV w. murowane fortyfikacje otaczały już całe miasto lokacyjne. Ostatecznie, za panowania Kazimierza Wielkiego (1333-1370), obwarowanie to połączono z przebudowanymi fortyfikacjami Okołu, czyli dawnego podgrodzia, przylegającego od północy do wzgórza wawelskiego.

Spośród niegdyś istniejących potężnych średniowiecznych fortyfikacji Krakowa w pełni zachował się jedynie fragment obwarowań liczący ok. 200 m długości z bramą Floriańską i trzema przylegającymi do niej basztami.
Brama Floriańska to główna brama miejska, po raz pierwszy wzmiankowana w źródłach historycznych w 1307 r. Jej nazwa pochodzi od położonego pobliskiego kościoła św. Floriana na Kleparzu. W XIV w. uzyskała formę wysokiej wieży kamiennej na planie zbliżonym do kwadratu, wraz z prostym czworobocznym przedbramiem. Bramę przecinał przejazd o ostrołukowym sklepieniu, od strony miasta zabezpieczały ją drewniane wrota, a od zewnątrz drewniana lub żelazna krata, która była podnoszona i opuszczana po specjalnych kamiennych prowadnicach.

Pod koniec XV w. w związku z rozbudową obwarowań i budową potężnego Barbakanu otrzymała ceglaną kondygnację z machikułami na kamiennych krotoszynach. Przez wieki brama Floriańska i Barbakan były połączone umocnioną tzw. szyją. W czasach nowożytnych brama Floriańska nabrała symbolicznego znaczenia reprezentacyjnej bramy wjazdowej do miasta na Drodze Królewskiej (Via Regia).
Obecnie budowla liczy 34 m. wysokości. Od strony zewnętrznej znajduje się na niej płaskorzeźba orła piastowskiego, wykonana w 1882 r. wg projektu Jana Matejki, od strony miasta – barokowa płaskorzeźba św. Floriana. W sklepionym przejeździe umieszczono ołtarzyk Matki Boskiej Piaskowej, w 1835 r. przeniesiony z tzw. szyi. Na piętrze bramy znajduje się kaplica fundacji książąt Czartoryskich, z neogotyckim balkonikiem od strony miasta, zaprojektowanym w 1840 r. przez Karola Kremera.

Do dnia dzisiejszego zachowały się jedynie trzy baszty przy Bramie Floriańskiej, połączone kamiennym murem obronnym. Od strony ul. Szpitalnej Baszta Pasamoników (czyli szmuklerzy – rzemieślników wyrabiających pasy), dalej Stolarska (zwana inaczej Powroźniczą) i tuż przy ulicy Sławkowskiej – Ciesielska. Wszystkie osadzone zostały na kamiennym wykuszu i nadbudowane przy użyciu cegły w XV w. Baszta Pasamoników i Stolarska w wyższych kondygnacjach mają przekrój półkola i zwieńczone są machikułami oraz półstożkowatymi dachami.
Baszta Ciesielska w części ceglanej o przekroju sześcioboku nakryta została ostrosłupowym dachem. Miała ona za zadanie ochronę Arsenału Miejskiego, a także pobliskiego kościoła Pijarów.

Mury miejskie Krakowa zostały wyburzone na mocy decyzji cesarza austriackiego Franciszka II Habsburga z 1806 r. rozbiórki dokonano w latach 1810-1814 oraz w pierwszych latach istnienia Wolnego Miasta Krakowa. Mury floriańskie ocalały dzięki zdecydowanej interwencji Feliksa Radwańskiego seniora (1756-1826), architekta, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, senatora Wolnego Miasta Krakowa.
info: http://mhk.pl/

W ubiegłym stuleciu wystawiono w barbakanie wóz Drzymały – symbol oporu wobec germanizacji.
W 1927 na noc przed pogrzebem złożono w barbakanie prochy Juliusza Słowackiego.
W 1816 senator Feliks Radwański w swoim „Votum oddzielnym” w obronie Barbakanu i Bramy Floriańskiej przed wyburzeniem użył m.in. argumentacji, iż do pozbawionego tych fortyfikacji centrum miasta wtargną silne wiatry północne i północno-zachodnie, narażając mieszkańców na częste fluksje, reumatyzmy, a może i paraliże. Tymczasem dekret cesarski wydany w Wiedniu jeszcze w roku 1806 zalecał zburzenie warowni właśnie ze względów sanitarnych i zdrowotnych. Ostatecznie zwyciężyły argumenty Radwańskiego.
W roku 1910, w związku z obchodami 500-lecia zwycięstwa pod Grunwaldem, powstał projekt umieszczenia w Barbakanie Panoramy Grunwaldzkiej, której autorami mieli być Jan Styka i Tadeusz Styka. Artyści przyjechali z Paryża do Krakowa specjalnie w tej sprawie jeszcze w 1909 roku, aby przedstawić szkice panoramy Komitetowi Grunwaldzkiemu. Wydali też broszurę pt. „Grunwald w Rondlu Bramy Floriańskiej”. Pomysł wywołał ożywioną dyskusję, której echa znajdujemy m.in. w utworach Boya pisanych do Zielonego Balonika. Sprawę panoramy w Barbakanie ostatecznie rozstrzygnęła urzędująca w Wiedniu Centralna Komisja do spraw opieki nad zabytkami, odmawiając zgody na to przedsięwzięcie. Negatywną decyzję motywowano obawą przed narażeniem historycznej budowli na uszkodzenie. Dodajmy, że tzw. Diorama Grunwaldzka, Tadeusza Popiela i Zygmunta Rozwadowskiego, była eksponowana w specjalnie zbudowanym drewnianym budynku na placu św. Ducha
info Wikipedia

Zamki w Polsce – mapa

Mapa zawierająca 164 obiekty polecane do zwiedzania

opracowanie & foto : Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

Zamki w Polsce

Najpiękniejsze i najokazalsze obiekty obronne

692

2026-03-14 0 komentarze/y

Zamki i pałace

Zamek Tenczyn w Rudnie

przez Redakcja 2026-03-13

Napisane przez Redakcja

Zamek Tenczyn w Rudnie

Zamek Tenczyn lub Tęczyn położony jest we wsi Rudno w województwie małopolskim, 24 km na zachód od Krakowa, 5 km od Krzeszowic na najwyższym wzgórzu Garbu Tenczyńskiego (Góra Zamkowa 411 m n.p.m.).

Pierwszy zamek (drewniany) zbudował około 1319 r. kasztelan krakowski Nawój z Morawicy, on też wzniósł największą na zamku wieżę, zwaną do dziś „Nawojową Wieżą”. Twórcą zamku murowanego był syn Nawoja, Jędrzej, wojewoda krakowski i sandomierski. Wzniósł on dalszy fragment zamku na najwyższej, pn.-wsch. części wzgórza. 1768 – Zamek spłonął od uderzenia pioruna i został ostatecznie opuszczony przez mieszkańców.

Na początku 2014 r władze gminy po raz kolejny spotkały się z przedstawicielami rodzin Potockich i Bnińskich. Tematem rozmów był oczywiście zamek. Obie strony doszły do wniosku, że w rozmowy należy zaangażować także przedstawicieli Skarbu Państwa, który w księgach wieczystych zapisany jest jako właściciel ruin zamku. Gmina, która po decyzji ministra środowiska (odmówił stwierdzenia nieważności decyzji na mocy której Krzeszowice użytkują zamek) wciąż dysponuje tytułem prawnym do obiektu, może spokojnie rozpoczynać kolejny etap zabezpieczanie zamku.

Dobra współpraca organów administracji z właścicielami obiektu pozwoliła w 2016 roku na udostępnienie go zwiedzającym. Obsługą ruchu turystycznego zajmuje się Fundacja Na Rzecz Rozwoju i Promocji Sztuki New Era Art Jana Potockiego. Na zamku odbywa się wiele ciekawych imprez, z których najokazalsza – odbywająca się corocznie z początkiem sierpnia inscenizacja Obrony Zamku Przed Szwedem 1655 jest jedną z największych imprez rekonstrukcyjnych w Polsce.

Dzisiaj zamek niczym Feniks powstaje z popiołów a to dzięki dobrej współpracy w tym obszarze pomiędzy spadkobiercami Adama hr. Potockiego a Gminą Krzeszowice. Na mocy porozumienia zawartego pomiędzy tymi stronami Gmina od 2010 roku pozyskuje środki z Programu Ochrony Zabytków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – za ponad pięć milionów złotych udało się zrekonstruować barbakan i zabezpieczyć mury korytarza wjazdowego, zabezpieczyć budynek przedbramia i Wieży Nawojowej, w której zrekonstruowano klatkę schodową. W ostatnich latach prace były skoncentrowane w części mieszkalnej – częściowo odbudowano i zabezpieczono baszty „Izabela” i „Dorota”, kamienną klatkę schodową prowadzącą do dawnych pomieszczeń reprezentacyjnych. W baszcie „Dorota” udało się także wykonać schody prowadzące do tarasu widokowego, z którego roztacza się piękny widok na Rów Krzeszowicki, Beskidy, a przy korzystnych warunkach pogodowych – także Tatry! Aktualnie trwają starania by tę część zamku, która w ostatnich latach była przedmiotem prowadzonych prac zabezpieczających, udostępnić dla turystów.Choć wiele już udało się zrobić, wiele pozostaje ciągle do zrobienia. Nadal duża część zamku pozostaje w kiepskiej kondycji. Kolejny złożony wniosek do MKIDN swoim zakresem przedmiotowym obejmuje mury zamku dolnego, zwłaszcza znajdującą się w najgorszej kondycji basztę Tęczyńską. Za udostępnianie zamku na cele turystyczne oraz promocję obiektu odpowiada Fundacja New Era Art., należąca do jednego ze spadkobierców – Jana Potockiego.

Dzięki jej działaniom i współpracy z lokalnymi organizacjami na zamku, poza zorganizowanym zwiedzaniem z przewodnikiem, odbywa się całe mnóstwo różnorodnych wydarzeń. Zamkowy dziedziniec, który przez długie lata był jedynie pięknym, ale dość smutnym pomnikiem okresu świetności tego jednego z najważniejszych niegdyś zamków, w minionym sezonie stał się sceną dla koncertów folkowych, operowych, przedstawień teatralnych a nawet plenerowym kinem, gdy podczas „Juromanii” na srebrnym ekranie wyświetlano „Czarne Chmury” (Zamek „zagrał” w tym serialu, wcielając się w „Wilcze doły”)Na zamku nie brakuje również żywych lekcji historii. Co roku odbywa się największa w południowej Polsce impreza rekonstrukcyjna osadzona w realiach XVII wieku – „Obrona Zamku Tenczyn przed Szwedem”, podczas której już od kilku lat trzystu żołnierzy z elitarnych grup rekonstrukcyjnych z całej Europy inscenizują bitwę o zamek, który w 1655 roku był szturmowany przez Szwedów pod wodzą Konigsmarcka.Rekonstruktorzy pojawiają się częściej – towarzysząc pokazom, tworząc inscenizacje scen walk znanych z literatury i filmu, czy choćby oświetlając światłem pochodni zamkowe mury podczas nocnego zwiedzania.Rudno – poza zamkiem – ma także inne skarby.

Geologiczna historia tego terenu (Zamek Tenczyn jest jednym z dwóch zamków w Polsce wybudowanych na wygasłym wulkanie) sprawia, że do dziś są to tereny niezwykle ciekawe dla geologów i kolekcjonerów minerałów. Na zamku od kilku lat odbywa się „Święto Kamieni”, podczas którego prezentowane są agaty i inne minerały z Rudna, ale także z bliższej i nieco dalszej okolicy. Wystawie towarzyszy giełda, na którą chętnie ściągają kolekcjonerzy minerałów i twórcy biżuterii z całej Polski. Nieopodal zamku powstaje aktualnie prywatne muzeum, w którym prezentowana będzie wspaniała kolekcja agatów należąca do jednego z mieszkańców Rudna, który od początku istnienia „Święta Kamieni” prezentuje swoje wspaniałe zbiory i merytorycznie nadzoruje wystawę.Na zamku nie brakuje także proekologicznych akcji sprzątania, organizowanych ze społecznością krzeszowickich harcerzy, czy patriotycznych iluminacji wykonywanych w dniach ważnych dla społeczności.Mimo, że z uwagi na ograniczenia związane z ciągle trwającymi pracami budowlanymi, zamek udostępniany jest turystom jedynie w weekendy w okresie od maja do listopada, odwiedzają go coraz większe tłumy turystów. W minionym sezonie Tenczyn zwiedziło 40 000 osób, a popularność z roku na rok jest coraz większa. (w ostatnim roku przyrost o 10 000 osób). Pieniądze pozyskiwane ze sprzedaży biletów wstępu przeznaczane są wyłącznie na cele związane z organizacją wydarzeń i funkcjonowaniem obiektu.

Zamek stał się obiektem o charakterze ponadregionalnym – turyści przyjeżdżają z daleka celowo by zobaczyć zamek.
Duża dywersyfikacja wydarzeń kulturalnych odbywających się na obiekcie: prelekcje, wystawy, koncerty, pokazy teatralne, kino plenerowe
Tenczyn staje się istotnym punktem na mapie obiektów kulturalnych powiatu krakowskiego
Uczestnictwo w akcjach o charakterze prospołecznym (akcje sprzątania, współpraca z hufcem ZHP, współpraca z Wojskiem Polskim)
Tenczyn jako dobry przykład współpracy pomiędzy samorządem terytorialnym a spadkobiercami dawnych właścicieli w obliczu reprywatyzacji
Silne i skuteczne działania marketingowe ze strony Fundacji w promocji Zamku
Utrwalanie w społeczności lokalnej tradycji i faktów historycznych (Rudniańskie Obwarzanki, zamkowa Kaplica pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny) oraz lokalnych, związanych z zamkiem frazeologizmów.
Tenczyn nominowany do „Turystycznych Skarbów Małopolski”
Utrwalanie w świadomości obecności zamku w kinematografii (Odwołania do filmów: Czarne Chmury, Rycerze i Rabusie)