poniedziałek, 23 marca, 2026
Afryka

Wielkie Muzeum Egipskie w Gizie – największe muzeum starożytności na świecie.

przez Redakcja
Napisane przez Redakcja

Wielkie Muzeum Egipskie w Gizie – Grand Egyptian Museum (GEM)

przewodnik dla podróżników

Największe muzeum starożytności na świecie już otwarte. Co zobaczyć i jak zwiedzać?

jak kupić bilety do Wielkiego Muzeum Egipskiego

gdzie jest Wielkie Muzeum Egipskie

ile kosztuje wejście do Muzeum w Gizie

co zobaczyć w Grand Egyptian Museum

przewodnik po muzeum w Gizie

czy warto zwiedzać Wielkie Muzeum Egipskie

najlepsze eksponaty w GEM

muzeum Cheopsa i Tutanchamona

.

foto Grand Egyptian Museum

.

W samym sercu starożytnego Egiptu, zaledwie około 2 km od kompleksu Pyramids of Giza, na pustynnej płycie pomiędzy Kairem a Gizą, powstał monumentalny kompleks — Grand Egyptian Museum (GEM).  

Jest on dziś uznawany za największe muzeum archeologiczne świata dedykowane jednej cywilizacji.
Teren muzeum zajmuje około 50 hektarów (120 akry) – co na warunki muzealne jest gigantycznym obiektem.

Historia budowy i architektura

Pomysł muzeum pojawił się już w 1992 roku, jednak rzeczywiste prace budowlane rozpoczęły się dopiero w 2005 r. z powodu wielu opóźnień: politycznych (po „Arabskiej Wiośnie”), finansowych i logistycznych.
Budżet pierwotny oceniano na ok. 500 mln USD, lecz koszty wzrosły do ponad 1 miliarda USD.
Bryła projektu autorstwa pracowni Heneghan Peng Architects została zaprojektowana tak, by harmonijnie wpisać się w pustynny krajobraz i wizualnie łączyć się z piramidami – m.in. poprzez poziomą strukturę, załamane sufity i szklano-marblowe elewacje.
Już w hallu wejściowym odwiedzających wita monumentalna statua faraona Ramses II – 3 200 lat stara, ważąca około 83 tony.

Kolekcje, przestrzenie wystawiennicze i liczby

Muzeum oferuje olbrzymią przestrzeń wystawienniczą: około 45 000 m² powierzchni ekspozycyjnej.
W kolekcji znajduje się ponad 100 000 artefaktów – obejmujących okresy od człowieka przed-dynastycznego, przez Stare-, Średnie- i Nowe Królestwo, aż po grecko-rzymski Egipt.
Jedną z największych atrakcji jest galeria poświęcona królowi Tutankhamun – dedykowana przestrzeń około 7 500 m², gdzie eksponowanych jest ponad 5 000 przedmiotów z jego grobowca.
W sumie w dostępnych już częściach muzeum wyeksponowano między 50 000 a 57 000 obiektów.
Na szczególną uwagę zasługuje także „Grand Staircase” – sześciopiętrowa klatka schodowa sięgająca około 50 metrów wysokości, z ekspozycją ponad 60 rzeźb, stel, kolumn i sarkofagów. 

.

„Tak wygląda najdroższe muzeum na świecie! W Egipcie otwarto gigantyczny kompleks większy niż Luwr!”

.

foto Grand Egyptian Museum

.

Co zobaczyć — przewodnik po przestrzeni muzeum

Wejście / Atrium
 Po przekroczeniu wejścia (szyba-marble, hieroglify na fasadzie) znajdziesz wspomnianą statua Ramsesa II – efektowny punkt startowy zwiedzania.
 Grand Staircase
 Rozpoczyna się tu zwiedzanie właściwe – powoli wznosi się przez piętra galerii, jednocześnie pozwalając spojrzeć przez wielkie szkło na panoramę piramid.
 Galerie główne (12 sal stałej ekspozycji)
 Salony są podzielone zarówno chronologicznie, jak i tematycznie – m.in. „Społeczeństwo”, „Władza faraona”, „Religia i wiara”. Zwiedzanie prowadzi w logicznej kolejności.
 Galeria Tutankhamuna
 To główna atrakcja – setki złotych przedmiotów, sarkofagi, maski, trofea. Wiele z tych eksponatów zobaczysz po raz pierwszy poza magazynami.
 Khufu Boat & bat COnservation centre
 Poza głównym budynkiem znajduje się część poświęcona słynnej łodzi słonecznej faraona Khufu (lub Cheopsa) – jedna z najstarszych zachowanych drewnianych konstrukcji na świecie.

Informacje praktyczne dla odwiedzających

Lokalizacja & dojazd
 Muzeum znajduje się przy drodze Kair-Aleksandria („Cairo–Alexandria Desert Road”), w pobliżu piramid. Z centrum Kairu zajmuje to zwykle 20-25 km i może zająć około 30-min jazdy w zależności od natężenia ruchu.
 Najlepiej dojechać taksówką lub autokarem — uwzględnij czas na kontrole bezpieczeństwa i wjazd na teren kompleksu. Na terenie piramid obowiązuje zakaz wjazdu własnymi samochodami w niektórych strefach.
 .

Godziny otwarcia

Kompleks GEM: od 8:30
Galerie wystawiennicze: od 9:00

Ostatni wstęp: zwykle 17:00 (przed 4 listopada). Od 4 listopada: w soboty i środy kompleks otwarty do 22:00, a galerie do 21:00.

Ceny biletów
Ceny różnią się w zależności od narodowości i statusu (dzieci, studenci). Przykładowo:

Egipcjanie dorośli: LE 350.

Obcokrajowcy dorośli: LE 1 700
— ceny mogą być aktualizowane, najlepiej sprawdzić bezpośrednio na stronie biletowej muzeum.

Czas zwiedzania
 Zaleca się przeznaczyć minimum 3-4 godziny, choć spokojne zwiedzanie może zająć cały dzień — szczególnie jeśli chcesz się skupić na szczegółach i skorzystać z przewodnika.

https://gem.eg/en

.

Piramidy to dopiero początek. Nowe muzeum w Gizie bije rekordy świata!

.

foto Grand Egyptian Museum

.

Praktyczne wskazówki

Zabierz ze sobą dokumenty tożsamości – mogą być wymagane dla ulgowych biletów.

Ubranie — klimatyzacja w muzeum bywa mocna, mimo pustynnej lokalizacji; warto mieć warstwę odzieży.

Fotografowanie – dozwolone w niektórych strefach, jednak sprawdź zasady przy wejściu lub przy konkretnych kolekcjach.

Kolejki i kontrole bezpieczeństwa — przygotuj się na wjazd na teren i kontrolę bagażu.

Zwiedzanie w godzinach porannych lub popołudniowych może być bardziej komfortowe niż w pełnym szczycie turystycznym.

Połącz wizytę z wycieczką do piramid – lokalizacja muzeum tuż obok umożliwia efektywne zwiedzanie dwóch ikon jednego dnia, ale… warto rozdzielić zwiedzanie muzeum i piramidy na dwa dni, by zwiedzić oba kompleksy bez pośpiechu.
.

Egipt ma nową superatrakcję! Złota maska, łódź Cheopsa i 100 000 eksponatów w jednym budynku!

.

foto Grand Egyptian Museum

.

Wyobraźmy sobie moment wejścia. Przechodzisz przez alabastrowe drzwi, w świetle pustynnego słońca widzisz monumentalną salę – sufit wysokiego atrium przykuwa wzrok, a na środku spogląda na ciebie Ramses II w kamieniu, jego ogrom budzi respekt. W tętniącej ciszy muzeum (choć pełnym ludzi) słyszysz jedynie kroki po kamiennej posadzce. Wznosisz się po Grand Staircase – po twojej lewej i prawej stoją starożytne kolumny, stel, rzeźby długo nie pokazywane publicznie. Gdy wchodzisz do galerii Tutankhamuna, złoto i lapis lazuli błyszczą w specjalnym świetle — przez migotanie reflektorów wyczuwa się wagę historii, której jesteś świadkiem.
 Na tarasie albo w oknach galerii spoglądasz na piramidy – widok jednej z najstarszych cywilizacji świata, który zdaje się mówić: „tu zaczyna się historia”. Muzeum nie tylko przechowuje artefakty — ono je wprowadza w nowe życie, w nowoczesną narrację, która łączy starożytność z technologią, badaniem i spektaklem.

Dlaczego warto tu przyjechać?

Jeśli jesteś miłośnikiem starożytności, jest to absolutny „must-visit” — nie tylko ze względu na kolekcję, ale też architekturę i lokalizację.

To doskonałe uzupełnienie wizyty przy piramidach – zamiast tylko patrzeć z zewnątrz, zagłębiasz się w kontekst, historię i tajemnice.

Muzeum otwiera nowe perspektywy: nie jest tylko „starymi kamieniami”, ale nowoczesnym centrum kultury, nauki i turystyki.

Dla fotografów – setki ogromnych eksponatów, widok na piramidy, światło hal i pustynny klimat — wszystko stwarza ogromny potencjał zdjęciowy.

Dla rodzin – choć to duży obiekt, można planować zwiedzanie z dziećmi, ekspozycje są przystępne, a lokalizacja sprawia, że całodzienna wycieczka może być wyjątkowym wspomnieniem.

Grand Egyptian Museum to nie tylko kolejny punkt na mapie turystycznej — to kamień milowy w dziejach muzealnictwa i kultury egipskiej. Wizyta tu daje poczucie bycia częścią czegoś monumentalnego, wręcz historycznego już w chwili oglądania. Przy odpowiednim przygotowaniu (czas, bilet, odzież, plan) ta podróż może być jednym z najbardziej pamiętnych doświadczeń w karierze podróżniczej.

.

MAPA ZWIEDZANIA – PLAN IDEALNEJ TRASY W GRAND EGYPTIAN MUSEUM

.

foto Grand Egyptian Museum

.

Przewodnik krok po kroku – tak, aby zobaczyć najważniejsze eksponaty, nie cofać się, oszczędzić czas i siły.

START → ATRIUM (WEJŚCIE GŁÓWNE)

✔ Kontrola bezpieczeństwa → wejście do monumentalnego atrium
 ✔ Ramses II (83 tony, ok. 3 200 lat) – pierwszy i najważniejszy punkt orientacyjny
 ✔ Zrób zdjęcie z panoramą piramid widoczną przez szklaną fasadę

➡ stąd rusza się tylko jedną drogą – ku Grand Staircase

GRAND STAIRCASE

Monumentalne schody z ponad 60 obiektami: stelami, statuetkami, kolumnami, sarkofagami

Warto oglądać powoli: to wizytówka muzeum

Po drodze widać okna z panoramą piramid – ważny punkt foto

➡ W górnej części schodów znajdują się przejścia do galerii tematycznych

GALERIE STAŁE – 12 SAL UŁOŻONYCH CHRONOLOGICZNIE

Polecana kolejność:

Pre-dynastyczny i wczesnodynastyczny Egipt

Stare Państwo – początki piramid, władza faraonów

Średnie Państwo

Nowe Państwo – rozkwit imperium

Ramessydzi

Egipt grecko-rzymski

Religia i wierzenia

Kultura życia codziennego

Sztuka i rzemiosło

Pochówki i rytuały

Armia i obrona

Pismo, administracja i nauka

➡ W tym miejscu warto zrobić przerwę – kawiarnia i taras widokowy obok głównej osi komunikacyjnej.

.

foto Grand Egyptian Museum

.

GALERIA TUTANKHAMUNA – KULMINACJA ZWIEDZANIA

Największa na świecie kolekcja związana z jednym faraonem:

– ok. 5 000 eksponatów z jego grobowca
– ponad 7 500 m² powierzchni
– wiele obiektów nigdy wcześniej nie było prezentowanych publicznie

Najważniejsze obiekty (do wypatrywania):

Złota maska – najcenniejszy eksponat całego muzeum

Złote sarkofagi Tutankhamuna

Tron królewski

Słynne rydwany

Miniaturowe łodzie rytualne

Kolekcja biżuterii i amuletów

➡ W tej części najlepiej spędzić minimum 60–90 minut

KHUFU SOLAR BOAT (Łódź Słoneczna Cheopsa)

Jedna z najstarszych zachowanych drewnianych konstrukcji na świecie
Ponad 4 500 lat, ok. 43,5 m długości
Przeniesiona ze starego muzeum przy piramidach specjalną kapsułą

➡ Eksponowana w osobnym pawilonie ze szklaną zabudową – niezwykły obiekt foto

GALERIE SPECJALNE / WYSTAWY CZASOWE

Co kilka miesięcy zmieniają eksponaty
Często prezentują mumie, skarby z rzadkich wykopalisk, sztukę sakralną, rekonstrukcje grobowców

➡ Warto sprawdzić na stronie muzeum co jest aktualnie prezentowane

TARASY I PUNKTY WIDOKOWE

Widok na piramidy to absolutny „must-see”
Najlepsze zdjęcia: popołudnie, lekka mgła pustynna, ciepłe światło

SKLEP MUZEALNY I KAWIARNIA

Najlepsze miejsce na pamiątki jakościowe (książki, repliki, biżuteria)
Ceny wysokie, ale autentyczne i licencjonowane
.

foto Grand Egyptian Museum

.

LISTA „MUSISZ ZOBACZYĆ” – TOP 12 EKSPONATÓW

✅ Ramses II (83 tony, granit) – atrium
 ✅ Złota maska Tutankhamuna – bezdyskusyjny numer 1
 ✅ Złote sarkofagi Tutankhamuna
 ✅ Tron Tutankhamuna – wyjątkowa jakość ornamentyki
 ✅ Rydwany – najlepiej zachowane starożytne pojazdy na świecie
 ✅ Łódź Słoneczna Cheopsa (Khufu Solar Boat)
 ✅ Kolosalne posągi Amenhotepa III i Hathor
 ✅ Stela Zwycięstwa Meremptaha (tzw. „Izraelska stela”)
 ✅ Posągi bogini Sekhmet
 ✅ Sarkofagi antropomorficzne z Nowego Państwa
 ✅ Zbiory papirusów i zwojów
 ✅ Mumia królewska – jeśli dostępna w ekspozycji okresowej

ILE CZASU POTRZEBA NA ZWIEDZANIE?

Minimalne zwiedzanie „najważniejszego”: 3–4 godziny
Spokojne zobaczenie całości + przerwy: 6–7 godzin
Cała galeria + film, tarasy, zakupy: pełny dzień
.

foto Grand Egyptian Museum

.

PRO TIPY – JAK ZWIEDZAĆ BEZ STRAT NERWÓW

✔ Kup bilet wcześniej online – oszczędza 30–60 min w kolejce
 ✔ Najlepiej zacząć około 9:00 – mniejsze tłumy
 ✔ Weź zapas wody – mimo klimatyzacji jest sucho
 ✔ Na zdjęcia najlepsza pora: południe – późne popołudnie (światło na piramidy)
 ✔ Zarezerwuj osobny dzień na piramidy – jeśli zwiedzasz dokładnie, GEM + piramidy = za dużo na 1 dzień

Grand Egyptian Museum – przewodnik fotograficzny

1. ATRIUM – światło, kadry, moment

Najlepsze światło: 9:00–12:00 (miękkie, wpadające przez wielkie przeszklenia fasady)

Co fotografować:

– monumentalny Ramses II (ok. 83 tony) w centrum atrium

– odbicia na marmurowej podłodze
– geometrię i linie architektoniczne nowoczesnego szkła i kamienia

– szeroki kadr z widocznym wejściem i monumentalnością przestrzeni

2. GRAND STAIRCASE – schody, które robią zdjęcie same

To jedno z najbardziej „fotogenicznych” miejsc muzeum.

Najlepsze światło: popołudnie – światło wpada z bocznych przeszkleniach, tworząc kontrast między posągami a tłem.
 Co fotografować:

– schody z monumentalnymi eksponatami
– pomniki i sarkofagi ustawione w pionowych liniach
– panorama piramid widoczna z wyższych poziomów

Kadry:

low-angle z pierwszego stopnia w górę → daje wrażenie ogromu
kadr centralny (symetria) – schody idealnie wpisują się w architekturę
teleobiektyw: odcięte detale rzeźb, profile twarzy, reliefy

3. GALERIE STAŁE – światło przyciemnione, ale miękkie

W galeriach oświetlenie jest punktowe i zaprojektowane pod ekspozycje muzealne.

Czego używać:

jasny obiektyw (f/1.8–2.8)

wysokie ISO (800–2500) – ale bez problemu w aparatach nowoczesnych

stabilna postawa zamiast statywu (statywy zwykle są zakazane)

Najlepsze kadry:

twarze bogów i faraonów podświetlone punktowym światłem

kolorowe malowidła i hieroglify

eksponaty w szklanych gablotach – uważaj na odbicia
 → trik: fotografuj lekko z boku, pod kątem ~30°, zamiast na wprost

4. GALERIA TUTANKHAMUNA – złoto i kontrasty

To tutaj powstają najbardziej spektakularne zdjęcia.

Najlepsze światło: galerie są stałe, ale najlepiej fotografować, gdy ruch zwiedzających jest mniejszy — rano lub późnym popołudniem.

Co fotografować:

– złota maska

– złote sarkofagi

– tron faraona

– rydwany

– biżuteria i amulety

Triki:

złoto lubi miękkie światło — szukaj kadrów bez odbić lamp
próbuj fotografować z niższej perspektywy → maska i sarkofagi stają się monumentalne

jeśli jest tłoczno — poczekaj przy jednym eksponacie 2–3 minuty, ruch ludzi robi się falowy i pojawiają się „czyste” kadry

5. KHUFU SOLAR BOAT (Łódź Cheopsa)

Ogromny, drewniany okręt z IV dynastii – jeden z najciekawszych kadrów muzeum.

Najlepsze światło: popołudnie – światło wpada z boku i wydobywa strukturę drewna

Kadry:

szeroki kąt, aby uchwycić całość łodzi

tele – zbliżenia na starożytne łączenia drewna

linie kadłuba świetnie pracują w czarno-bieli

6. PUNKTY WIDOKOWE NA PIRAMIDY

Tu powstają zdjęcia architektoniczno-krajobrazowe.

Najlepsza pora: 15:00–17:00 (ciepłe światło + mgiełka pustynna)
Kadry:

piramidy jako tło nowoczesnej architektury muzeum

silny kontrast kultur i czasów: szkło, piramidy, posągi

ZASADY FOTOGRAFOWANIA W GEM

(w praktyce obowiązują niemal we wszystkich dużych muzeach Egiptu)

✅ Dozwolone:

zdjęcia telefonem
aparatem bez statywu
bez lampy błyskowej
w większości galerii stałych

⛔ Zwykle niedozwolone:

lampy błyskowe (szkodzi eksponatom)

statywy i monopody

zdjęcia w niektórych salach z rzadkimi lub wrażliwymi eksponatami

inscenizacje z rekwizytami lub / profesjonalne sesje bez pozwolenia

? Najważniejsze: zawsze sprawdź ikony przy wejściu do sal:

? — można fotografować

❌? — zakaz zdjęć

?✨❌ — zdjęcia, ale bez lampy

?❌ — zakaz filmowania

PRO-TIPY DLA FOTOGRAFÓW

✔ Obiektyw z dużą jasnością (f/1.4–2.8) jest ogromną przewagą

✔ Ustaw auto-ISO z limitem ~3200–4000 – muzeum jest ciemne, ale aparaty pełnoklatkowe poradzą sobie dobrze

✔ Tryb cichy w aparacie – szanuje przestrzeń muzeum

✔ Jeśli jest dużo ludzi — fotografuj wysoko (z nad tłumu) lub z dołu, wykorzystując światło

✔ Przy gablotach odsuń się lekko na bok, żeby uniknąć odbić szyb

„ZŁOTE 7” – NAJPIĘKNIEJSZE KADRY W GEM

– Ramses II w atrium z linią światła od fasady

– Grand Staircase z monumentalnymi posągami

– Złota maska Tutankhamuna – z niskiego kąta

– Tron Tutankhamuna – zbliżenia na złote detale

– Łódź Cheopsa – szeroki kąt na całą konstrukcję

– Silne kontrasty hieroglifów w świetle punktowym

– Panorama piramid widziana przez nowoczesną architekturę GEM

Jak fotografować złoto bez odbić i „świecenia”?

✅ Ustaw się pod lekkim kątem, nie frontalnie do gabloty
 ✅ Im większa odległość od szkła → tym mniej odbić
 ✅ Gdy masz szybę i refleks: przykucnij i fotografuj z dołu lub blisko szyby
 ✅ Najgorsze odbicia powodują telefony innych ludzi – poczekaj 5–10 sekund, ruch zwiedzających jest falowy
 ✅ Jeśli masz filtr CPL – nie używaj go na 100% mocy, tylko minimalnie (inaczej sztucznie ściemni złoto)

Jak fotografować przez szybę – patent muzealny

przyłóż obiektyw jak najbliżej szyby (bez dotykania)

fotografuj pod kątem ~30°

wyłącz lampę i autofocus błysku

ustaw spot metering (pomiar punktowy) na złoto, nie na tło

Działa idealnie na maskę, sarkofagi, biżuterię.

„Smartphone mode”

Jeśli fotografujesz telefonem:

✅ włącz tryb PRO / manual jeśli jest
 ✅ ustaw ISO 400–800
 ✅ wyłącz HDR przy złotych obiektach (zniekształca kolor)

Jak fotografować w tłumie — bez ludzi w kadrze

✔ Stań blisko eksponatu i fotografuj z dołu
 ✔ Fotografuj z boku, ludzie zasłaniają mniej
 ✔ Używaj ogniskowych 70–100 mm – oddzielasz obiekt od tła
 ✔ Czekaj na „falę” — ludzie przemieszczają się grupami, co 15–45 sekund robi się przerwa
 ✔ Ruch pieszy blisko ciebie? Ustaw 1/60 – 1/100s, ludzie będą rozmyci, a eksponat ostry

Najlepsze miejsca na „WOW ujęcia”

Ramses II – szeroki kadr z ludźmi dla porównania skali

Grand Staircase – symetria i monumentalność

Maska Tutankhamuna – ciemne tło + jasne złoto

Rydwany Tutankhamuna – światło punktowe na kołach i złotych detalach

Solar Boat – cała łódź z góry szerokim kątem

Panorama piramid – przez szkło, piękne kontrasty

Kamienne posągi Sekhmet – mocny, surowy kadr w czerni i złocie

.

.

opracowanie: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Dolny Śląsk

Największe atrakcje Dolnego Śląska – TOP 100

przez Redakcja
Napisane przez Redakcja
Gmina Złoty Stok 2018 13

TOP 100 Największych atrakcji Dolnego Śląska

Mapa atrakcji turystycznych

  Zestawienie które zdecydowanie ułatwia planowanie zwiedzania, bo Dolny Śląsk to region który poznaje się latami. Tutaj idealnie pasuje powiedzenie: „im dalej w las, tym więcej drzew”. Im więcej poznajesz, tym większą masz świadomość, że jeszcze tak wiele jest do zobaczenia, a co istotne, Dolny Śląsk nigdy się nie znudzi i nigdy nie masz dosyć.

Gmina Złoty Stok 2018 13

Polska jest wyjątkowym krajem ze względu na położenie i klimat. Mamy morze, bory, jeziora polodowcowe, góry o charakterze alpejskim i ogrom zabytków. To wszystko rozrzucone jest na 311 895 km²  pomiędzy Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu. Gdziekolwiek się wybierzemy, wszędzie znajdziemy coś wyjątkowego czy ciekawego. Szczególnie takie nagromadzenie mamy na Dolnym Śląsku i to właśnie ten region  można porównać do pudełka czekoladek gdzie nigdy nie wiesz na co trafisz a wszystko smakowite choć tak różnorodne.

Milicz i Dolina Baryczy Stawy Milickie 6

1. Zamek Książąt Głogowskich i Twierdza Głogów
Zamek Książąt Głogowskich. Warowny zamek wzniesiony w połowie XIII w. przez księcia Konrada II, dawna siedziba władców księstwa głogowskiego. Obecnie w zamku mieści się Muzeum Archeologiczno-Historyczne. Twierdza Głogów. Zabudowania fortyfikacyjne sięgające czasów średnio-wiecza i rozbudowywane w kolejnych stuleciach, tworzone m.in. przez wieżę artyleryjską na krańcu głogowskiego Ostrowa Tumskiego. www.glogow.pl
2. Stawy Milickie Centrum Edukacyjno-Turystyczne
Kompleks edukacyjno-turystyczny w niezwykłej Dolinie Baryczy, na który składają się m.in. czterogwiazdkowy hotel, Muzeum Tradycji i Rybactwa, zwierzyniec i edukacyjny plac zabaw. www.cet.stawymilickie.pl
3. Kościół Łaski w Miliczu
Jeden z sześciu tzw. „kościołów łaski” wzniesionych po 1707 r. dla śląskich protestantów na mocy porozumienia zawartego przez ewangelików z cesarzem austriackim. www.milicz.pl
4. Krośnice
Fabryka ręcznie zdobionych bombek choinkowych oraz kolej na terenie zespołu parkowo-pałacowego to świetne atrakcje na wyjazd nie tylko z najmłodszymi. www.krosnice.pl
5. Dolnośląska Kraina Rowerowa
Mnóstwo atrakcji, dróg i szlaków rowerowych, zabytków, miejsc do rekreacji i odpoczynku, a także bliski kontakt z naturą – to wszystko czeka na odwiedzających północ Dolnego Śląska. www.dolnoslaskakrainarowerowa.pl
6. Pałac w Goszczu
Ruiny czteroskrzydłowego założenia parkowo-pałacowego z XVIII w. wybudowanego w rzadkim na Śląsku stylu palladiańskim. Obiekt jest rewitalizowany i częściowo udostępniany turystom. www.twardogora.pl
7. Zalew Stradomia w gminie Syców
Pięknie położony zbiornik rekreacyjny z polem namiotowym, kąpieliskiem, wypożyczalnią sprzętu wodnego, boiskami do siatkówki plażowej. Miejsce idealne do wypoczynku i uprawiania sportów. www.sycow.pl
8. Arboretum Leśne im. prof. Stefana Białoboka koło Sycowa
Ogród dendrologiczny, otoczony lasami, urzekający intymnym kontaktem z naturą. Do zwiedzania kolekcji udostępnione jest 85 hektarów. Czynne od kwietnia do października. arboretumlesne.poznan.lasy.gov.pl
9. Zamek Książąt Oleśnickich
Dawny zamek książąt oleśnickich, którego czasy świetności przypadły na okres renesansu. Pod koniec XIX w. stał się dziedziczną rezydencją każdego następcy tronu Cesarstwa Niemieckiego. www.olesnica.pl
10. Akademia Kuraszków
Wyjątkowe miejsce na odpoczynek w pobliżu Wrocławia, które oprócz noclegów oferuje rekreacyjne „akademie”, w tym naukę jazdy konnej, wypieku pizzy i chleba oraz obserwacji nieba. www.akademiakuraszkow.pl
11. Pałac Brzeźno Spa&Golf
Urzekający architekturą i malowniczymi krajobrazami resort pałacowo-parkowy ze spa i 18-sto dołkowym polem golfowym, idealny na wypoczynek blisko Wrocławia. www.palacbrzezno.pl
12. Opactwo Cystersów w Lubiążu
Położony w malowniczym zakolu Odry zespół klasztorny to arcydzieło architektury śląskiego baroku, a jednocześnie drugi pod względem wielkości obiekt sakralny na świecie.  www.lubiaz.pl
13. Wiatrak Polkowicki i Kościół pw. św. Michała Archanioła
Historia Wiatraka Polkowickiego sięga XIX wieku, kiedy wiatraki stanowiły stały element krajobrazu Polkowic. W odrestaurowanym wiatraku znajduje się multimedialna wystawa poświęcona historii miasta i początkom polskiej miedzi. www.wiatrak-polkowice.pl
Kościół pw. św. Michała Archanioła. Najstarszy zabytek architektury sakralnej na terenie miasta. Wielokrotnie przebudowywany. Obecny kształt zawdzięcza rozbudowie z końca XVII w., nadającej mu klasyczną barokową formę.

14. Zamek Piastów Legnicko – Brzeskich
Muzeum Regionalne w Chojnowie. Zamek zbudowany w drugiej połowie XIII w., za czasów Henryka V. Był siedzibą szkoły katolickiej, administracji miejskiej i sądu. W 1933 r. przekazany muzeum, które reaktywowano w 1959 r.  www.muzeum.chojnow.eu
15. Wiadukt kolejowy w Bolesławcu – Mieście Ceramiki
Wzniesiony z kamienia wiadukt kolejowy swoją architekturą nawiązuje do rzymskich akweduktów. Przy 489 m długości jest największym tego typu obiektem w Polsce. www.bolesławiec.pl
16. Zamek Kliczków
Hotel w zamku położonym w sercu malowniczych Borów Dolnośląskich. Otoczony jest angielskim parkiem i lasami, które zachęcają do spacerów i wycieczek rowerem. www.kliczkow.com.pl
17. Zakątek Turiusa w Bielawie Dolnej
Polska część Tejmniczej Krainy Turisede rozciągającej się po obu stronach Nysy Łużyckiej. Znajduje się tu Galeria leśnej sztuki, Kawiarnia Seh Cafe, Zagroda Bawołów, Labirynt Kóz, mnóstwo drewnianych budowli, pole namiotowe, campingpark oraz Hotel domków na drzewach. www.turisede.com
18. Zgorzelec
Zabytkowe Przedmieście Nyskie z Mostem Staromiejskim i Muzeum Łużyckim czy Miejski Dom Kultury w budynku z przełomu XIX i XX w. to tylko niektóre atrakcje Zgorzelca. www.zgorzelec.eu
19. Zamek Czocha
Tajemniczy zamek leżący nad Jeziorem Leśnieńskim, w czasie II wojny światowej mieściła się w nim szkoła szyfrantów Abwehry. Dzisiaj w historycznych wnętrzach działa ośrodek hotelowo-konferencyjny.  www.zamekczocha.com
20. Zamek Wleń
Pozostałości zamku zniszczonego w XVII w. to ślad przeszło ośmiu stuleci historii murowanej warowni wzniesionej na szczycie Góry Zamkowej i malowniczo górującej nad Wleniem.
www.zameklenno.pl
21. Rynek we Lwówku Śląskim
Centrum lwóweckiego Starego Miasta z największym ratuszem na Śląsku, wzniesionym w stylu gotycko-renesansowym w XVI w. Na płycie rynku, oprócz kilku kamienic, zachowały się także trzy zabytkowe fontanny. www.lwowekslaski.pl
22. Zamek Grodziec
XV-wieczna warownia wznosząca się na szczycie wygasłego wulkanu. Pierwszy w Europie zamek udostępniony dla turystów. Dzisiaj oferuje zwiedzanie, bazę noclegową i organizację imprez. www.grodziec.net
23. Baszta Kowalska w Złotoryi
Fragment zespołu zabudowań obronnych Złotoryi wzniesionych w XIV w. Obecnie baszta, właściwie wieża dawnej Bramy Górnej, jest udostępniona do zwiedzania jako punkt widokowy. www.zlotoryja.pl
24. Barwy kaczawskie
Barwy Kaczawskie to galeria prezentująca unikalne pigmenty z Gór i Pogórza Kaczawskiego, gdzie zwiedzający mogą nie tylko podziwiać naturalne barwy, ale też uczestniczyć w warsztatach tworzenia farb z lokalnych surowców. www.barwykaczawskie.pl
25. Kościół św. Jana i Katarzyny w Świerzawie
Jeden z najstarszych zabytków architektury romańskiej w Polsce znajdujący się na Kaczawskim Szlaku Średniowiecznej Polichromii jako jeden z punktów Geoparku Krainy Wygasłych Wulkanów. Skrywa cztery warstwy malowideł ściennych, datowanych na okres od XIII do XV wieku. www.swierzawa.pl
26. Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów
Region Gór i Pogórza Kaczawskiego o niezwykłej różnorodności geologicznej. Skały i wzgórza występujące na tym obszarze są pozostałością aż trzech okresów aktywności wulkanicznej. www.gorykaczawskie.pl
27. Muzeum Regionalne w Jaworze
Mieści się w zabytkowych wnętrzach gotyckiego zespołu klasztornego bernardynów. Instytucja posiada bogate zbiory historyczne, artystyczne i przyrodnicze o przedwojenne metryce. muzeumjawor.pl
28. Kościół Pokoju w Jaworze
Barokowy drewniany kościół ewangelicki z XVII w., którego wnętrze skrywa zabytkowe wyposażenie, m.in. organy, ambonę i chrzcielnicę. Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO. www.kosciolpokojujawor.pl
29. Zamek Piastowski i Centrum Witelona w Legnicy
Zamek Piastowski w Legnicy jeden z najstarszych zamków w Polsce, perła architektury, zachwyca dwiema wieżami św. Piotra i św. Jadwigi. Wieże oferują wspaniałe widoki na miasto i okolice, przenosząc turystów w czasy piastowskich władców. Koniecznie trzeba zobaczyć wyjątkową Zieloną Komnatę. Ponadto w Legnicy w odrestaurowanym dawnym Domu Strzeleckim w zabytkowym Parku Miejskim wkrótce mieścić się będzie Centrum Witelona, miejsce fascynujących odkryć optycznych dla każdego. www.legnica.eu
30. Skarb Średzki
Prezentowana w Muzeum Regionalnym w Środzie Śląskiej wystawa to fragment bezcennej kolekcji średniowiecznych monet i biżuterii, odkrytych w czasie prac wykopaliskowych w latach 1985-1988. www.srodaslaska.pl
31. Rynek, Ratusz i Ostrów Tumski we Wrocławiu
Jeden z największych rynków staromiejskich w Europie, w którego centrum stoi neogotycki budynek ratusza najbardziej rozpoznawalny symbol architektury miejskiej we Wrocławiu. Ostrów Tumski we Wrocławiu. Najstarsza, historyczna część miasta, dawniej wyspa, na której mieściła się siedziba książąt wrocławskich. Wśród zabytkowych murów podziwiać można wrocławską katedrę św. Jana Chrzciciela oraz Pałac Biskupi. www.visitwroclaw.eu
32. Hala Stulecia we Wrocławiu
Monumentalna hala widowiskowo-sportowa, której budowę wg projektu Maxa Berga ukończono w 1913 r. Obiekt został w 2006 r. wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. www.halastulecia.pl
33. ZOO Wrocław
Najstarsze zoo w Polsce, w którym mieszka ok. 10 tys. zwierząt. Największą atrakcją wrocławskiego ogrodu jest Afrykarium – specjalne oceanarium prezentujące wodne ekosystemy Afryki. zoo.wroclaw.pl
34. Hydropolis
Jedyne w swoim rodzaju nowoczesne i interaktywne centrum wiedzy o wodzie, które za pośrednictwem multimedialnych prezentacji wciąga swoich gości w fascynujący świat. www.hydropolis.pl
35. Concordia Design
Nowoczesne centrum kreatywności i biznesu Concordia. Inspiruje, edukuje, pobudza do rozwoju. www.concordiadesign.pl
36. Wieża widokowa Kotowice
Wysoka na 40 m wieża widokowa położona w przysiółku Utrata tuż nad brzegiem Odry, z której roztacza się piękny widok na panoramę aglomeracji wrocławskiej oraz tereny gminy Siechnice. www.powiatwroclawski.pl
37. Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia
Sanktuarium, w którym praktykowany jest kult Matki Bożej Pocieszenia. Pierwsze wzmianki o świątyni datuje się na przełom XIII i XIV wieku. Pierwotnie kościół nosił imię dwóch patronów: św. Błażeja i św. Andrzeja Świerada. www.sanktuariumolawa.ns48.pl
38. Zamek Topacz i Muzeum Motoryzacji
Nowoczesny resort z komfortowymi pokojami, doskonałą kuchnią oraz Art SPA. A wszystko w przepięknych wnętrzach dworku z historią sięgającą XIV w. www.zamektopacz.pl
39. Pałac Krobielowice
Zabytkowy pałac z przełomu XVII i XVIII w. Dawna posiadłość marszałka von Blüchera, dowódcy armii pruskiej pod Waterloo. Obecnie kameralny obiekt noclegowy położony w malowniczej Dolinie Bystrzycy. www.palackrobielowice.com
40. Winnica Adoria
Podstawą plantacji są trzy odmiany winogron: Pinot Noir, Chardonnay i Riesling. Adoria to doskonałe miejsce do relaksu na łonie natury, głębokiego odpoczynku i chwili wytchnienia.  www.winnicaadoria.pl
41. Muzeum Kolejnictwa na Śląsku
Muzeum w zabytkowej lokomotywowni w Jaworzynie Śląskiej, w którym zgromadzono łącznie ponad 140 pojazdów kolejowych od końca XIX w. do lat 70. XX w. www.muzeumtechniki.pl
42. Zamek w Roztoce
Barokowa rezydencja typu pałacowego z XVI w. to część dawnego majątku hrabiowskiego rodu Hochbergów. Obecnie obiekt częściowo udostępniony do zwiedzania, ma przejść kompleksową rewitalizację. www.zamekroztoka.pl
43. Zamek Świny
To malowniczo położona XIII-wieczna warownia. Świetnie zachowana potężna wieża jest jednym z najwyższych średniowiecznych budynków mieszkalnych w Polsce.  zamekswiny.pl
44. Zamek Bolków
Zamek z XIII w. naznaczony burzliwymi dziejami Śląska, obecnie przekształcony w filię Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze. Znany na całym świecie jako miejsce organizacji festiwalu Castle Party. www.zamek-bolkow.info.pl
45. Dolina Pałaców i Ogrodów
Polski odpowiednik francuskiej Doliny Loary. W Kotlinie Jeleniogórskiej, w samym sercu Sudetów, znajdziemy niemal 30 obiektów zamkowych i pałacowych oraz jedyną
w Polsce farmę ozdobną w Bukowcu. www.ornamentalfarm.pl  www.dolinapalacow.pl
46. Uzdrowisko Cieplice
Słynące z leczniczych ciepłych źródeł uzdrowisko z XIX-wiecznym budynkiem Pawilonu Edward, późnobarokowym Pałacem Schaffgotschów oraz Parkiem Zdrojowym. www.uzdrowisko-cieplice.pl
47. Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze
Wielka kolekcja artefaktów przyrodniczych, których kolekcjonowanie rozpoczął Johann Anton Schaffgotsch – przedstawiciel najpotężniejszego dolnośląskiego rodu XVI w. i XVII w.   www.muzeum-cieplice.pl
48. Rynek w Jeleniej Górze
Miasto położone u podnóża Karkonoszy, którego jedną z większych atrakcji jest malowniczy rynek z klasycystycznym ratuszem z XVIII w. oraz barokowymi kamieniczkami. www.jeleniagora.pl
49. Wieża Książęca w Siedlęcinie
Największa i najlepiej zachowana wieża mieszkalna w Polsce. Z jedynymi na świecie średniowiecznymi malowidłami z legendą o Lancelocie z jeziora.  wiezasiedlecin.pl
50. Gigantei – Karkonoski Park Ducha Gór
Miejsce, w którym rzeczywistość przenika się z fantazją tworząc jedyny w swoim rodzaju park zawierający elementy edukacyjne jak i rozrywkowe. Kraina ducha gór Karkonosza, który prowadzi przez piękne szlaki gór. www.gigantei.pl
51. Pałac Pakoszów Hotel Restauracja Spa
Późnobarokowa posiadłość związana z tradycją lniarską regionu, w której niegdyś znajdowała się bielarnia lnu. Od 2012 roku Pałac funkcjonuje jako pięciogwiazdkowy hotel z restauracją, miejsce spotkań i wypoczynku. www.palac-pakoszow.pl
52. Zamek Chojnik
Kamienny zamek położony na szczycie skalistej góry Chojnik. Od XIX w. działa tu schronisko turystyczne, a sam Chojnik to popularny cel wycieczek. Znany z corocznego turnieju „O Złoty Bełt Chojnika”.  www.chojnik.pl
53. Dom Zdrojowy w Świeradowie-Zdroju
XIX-wieczny Dom Zdrojowy może się poszczycić najdłuższą na Dolnym Śląsku halą spacerową zdobioną witrażami i polichromiami z motywami roślinnymi. www.uzdrowisko-swieradow.pl
54. Sky Walk Ścieżka w Chmurach
Wyjątkowa atrakcja wznosząca się nad miastem Świeradów-Zdrój zaprowadzi Cię na wysokość 62 m, skąd roztacza się widok na Góry Izerskie. 850-metrów drewnianej ścieżki, 105-metrowa zjeżdżalnia, szklany taras i pajęcza sieć zapewnią niezapomniane przeżycia! www.visitskywalk.today
55. DCS – Polana Jakuszycka
Nowoczesny obiekt sportowo-rekreacyjny z zapleczem hotelowym, basenem, centrum spa i ofertą gastronomiczną. Na odwiedzających czekają trasy narciarstwa biegowego, ścieżki do biegania i jazdy na rowerze. www.polanajakuszycka.pl
56. Wodospad Szklarki
Drugi najwyższy wodospad w polskich Karkonoszach, a zarazem popularny cel wycieczek wśród odwiedzających Szklarską Porębę. www.karkonosze.pl
57. Ogród Japoński Siruwia
Piękno karkonoskiej przyrody zamkniętej w charakterystyczne dla Japonii kompozycje, strumienie i wodospady, czyli kawałek prawdziwej Japonii w Polsce. www.malajaponia.pl
58. Śnieżka (1602 m n.p.m.) Karkonoski Park Narodowy
Najwyższy szczyt Karkonoszy oraz Sudetów znajdujący się na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego. Panuje tutaj specyficzny klimat zbliżony do tego, jaki występuje za kołem podbiegunowym.  www.kpnmab.pl
59. Kościół Wang w Karpaczu
XII-wieczny drewniany kościół, który do Karpacza trafił w XIX w. z norweskiej miejscowości Vang. ? www.karpacz.pl
60. Kopalnia Podgórze
Podziemna trasa opowiadająca historię blisko 700 lat wydobycia w okolicy Kowar oraz licznych legend związanych z Karkonoszami.  www.kowary.pl
61. Karkonoskie Tajemnice w Karpaczu
Wyjątkowa wystawa poświęcona tajemniczej i legendarnej historii Karkonoszy, która powstała w miejscu, gdzie odnaleziono laskę Ducha Gór.  www.karkonoskietajemnice.pl
62. Rudawski Park Krajobrazowy
Kolorowe Jeziorka w Rudawach Janowickich. Ewenement na skalę europejską, cztery kolorowe jeziora (żółte, zielone, błękitne, purpurowe), które powstały w dawnych wyrobiskach kopalni pirytów.  kolorowejeziorka.pl
63. Opactwo Cystersów w Krzeszowie
Kompleks klasztorny zasłużenie nazywany „Europejską Perłą Baroku”. Piękno i sławę zawdzięcza cystersom, którzy w XVII i XVIII w. rozbudowali dawne założenie i nadali mu obecny kształt. www.opactwo.eu
64. Schronisko Andrzejówka
Schronisko PTTK, należące do najmłodszych w Sudetach. Drewniane Schronisko nosi nazwę od imienia inicjatora jego budowy Andreasa Bocka szefa Wałbrzyskiego Towarzystwa Górskiego. Andreasbaude bo tak brzmiała nazwa niemiecka, która w spolszczonej wersji Andrzejówka dotrwała do naszych czasów. www.andrzejowka.eu
65. Filharmonia Sudecka w Wałbrzychu
Filharmonia zaprasza wieczorami, gdy najwyższy czas na muzyczne przeżycia. Program koncertów prezentuje najwyższy światowy poziom wraz z solistami i całą 75-osobową Orkiestrą Symfoniczną. filharmoniasudecka.pl
66. Stara Kopalnia w Wałbrzychu
Największa poprzemysłowa atrakcja turystyczna w Polsce, a także miejsce prowadzenia działań edukacyjnych oraz organizacji licznych wystaw sztuki. www.starakopalnia.pl
67. Muzeum Porcelany w Wałbrzychu
Najbogatsza, starannie wyselekcjonowana kolekcja historycznej porcelany śląskiej i europejskiej w kraju, mieszcząca się w zabytkowej klasycystycznej rezydencji rodziny Albertich. www.muzeum.walbrzych.pl
68. Szczawno Zdrój
Uzdrowiskowa miejscowość z zabytkowym zespołem zabudowań zdrojowych (Pijalnia Wód Mineralnych, Hala Spacerowa, Dom Zdrojowy – „Uzdrowisko Szczawno-Jedlina” S.A.) oraz stalowo-drewnianą wieżą widokową na wzgórzu Gedymina (34 m).  www.szczawno-zdroj.pl  www.szczawno-jedlina.pl
69. Zamek Książ w Wałbrzychu
Trzeci co do wielkości zamek w Polsce, malowniczo wzniesiony na wzgórzu wśród lasów i ogrodów. Dawniej rezydencja należąca do śląskiej linii Piastów czy szlacheckiego rodu Hochbergów. www.ksiaz.walbrzych.pl
70. Kościół Pokoju w Świdnicy
Barokowy drewniany kościół ewangelicki z XVII w. Wnętrze skrywa zabytkowe organy oraz bogato zdobiony ołtarz. Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO na Dolnym Śląsku.  www.um.swidnica.pl www.kosciolpokoju.pl
71. Młyn Hilberta w Dzierżoniowie
Zabytkowy młyn z XIX w. przekształcany przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego na Śląsku w Muzeum Młynarstwa. www.mapazabytkow.pl  www.muzeatechniki.pl
72. Winnica Niemczańska
Powstała w 2017 r. Winnica Niemczańska położona na stoku jednego ze Wzgórz Strzelińsko-Niemczańskich, nad brzegiem Ślęzy. Winnica znajduje się na Dolnośląskim Szlaku Piwa i Wina tuż przy Hotelu Niemcza Wino&SPA. www.dspiw.pl  www.winnicaniemczanska.pl
73. Arboretum Wojsławice
Wyjątkowy ogród, w którym można podziwiać ponad 2,5 tys. gatunków drzew i krzewów, a także 3,5 tys. gatunków innych roślin. Arboretum to filia Ogrodu Botanicznego we Wrocławiu. www.arboretumwojslawice.pl
74. Zamek Grodno
Średniowieczna warownia wznosząca się na szczycie góry Choina. Zwiedzanie obejmuje m.in. budynek bramny, dziedziniec, salę tortur oraz Centrum Bioedukacji Multimedialnej.  www.zamekgrodno.pl   www.walim.pl
75. Sztolnie Walimskie „Riese”
Od 1943 roku w rejonie Gór Sowich Niemcy prowadzili zakrojone na szeroką skalę prace budowlane pod kryptonimem „Riese” („Olbrzym”). 500 metrowa podziemna trasa turystyczna wzbogacona o efekty audiowizualne nawiązujące do czasów II wojny światowej oraz prac prowadzonych podczas drążenia korytarzy. www.sztolnie.pl
76. Podziemne Miasto Osówka
Obiekt wojenny, budowany pod kryptonimem Riese w Górach Sowich przez III Rzeszę Niemiecką w latach 1943-45. Można zobaczyć wartownie, korytarz techniczny oraz ogromną halę z oryginalnymi szalunkami z końca 1944 roku o wysokości 10 m i wiele budowli na powierzchni ziemi. www.osowka.pl
77. Wieża widokowa na Wielkiej Sowie
Wysoka na 25 m wieża widokowa z początku XX w. stojąca na szczycie najwyższego wzniesienia Gór Sowich, skąd podziwiać można panoramę okolicy, w tym Karkonoszy ze Śnieżką. www.pieszyce.pl
78. Twierdza w Srebrnej Górze
Największa górska twierdza w Europie, powstała w XVIII w. na polecenie pruskiego władcy Fryderyka Wielkiego jako część umocnień na granicy z Austrią. Nigdy nie została zdobyta. www.forty.pl
79. Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich
Druga najbardziej odchylona wieża w Europie o wysokości 34 m to pozostałość po średniowiecznym zamku.  www.zabkowiceslaskie.pl
80. Muzeum Sprzętu Gospodarstwa Domowego w Ziębicach
Muzeum z unikalnymi zbiorami rzemiosła artystycznego i sztuki śląskiej. Tu zobaczysz jak żyli Twoi przodkowie. Jedyne takie miejsce w Polsce!  www.muzeumziebice.pl
81. Pałac Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim
Perła neogotyckiej architektury na Dolnym Śląsku, otoczona przepięknym parkiem romantyczna rezydencja wzniesiona dla córki króla Niderlandów. www.palacmarianny.com.pl
82. Kopalnia Złota w Złotym Stoku
Wyjątkowe muzeum w dawnej kopalni złota i arsenu, w którym na odwiedzających czekają jedyny podziemny wodospad w Polsce, przejażdżka Pomarańczowym Tramwajem i wiele innych atrakcji.  www.kopalniazlota.pl
83. Bardo
Zachwyca nie tylko barokową bazyliką z cudowną figurą Matki Boskiej i zabytkowym kamiennym mostem na Nysie Kłodzkiej, ale również pięknym krajobrazem Gór Bardzkich. www.bardo.pl
84. Pałac Ławica i spływy pontonowe Przełomem Bardzkim
Spływy pontonowe z przystani w Ławicy, noclegi w pałacu oraz tajemniczy Folwark Szyfrów to jedne z atrakcji, jakie czekają na turystów w tym urokliwym zakątku Dolnego Śląska. www.ski-raft.pl
85. Zamek Sarny
Renesansowy dwór z parkiem z końca XVI w. to jedno z najciekawszych kompleksów tego typu na Dolnym Śląsku. Do niedawna porzucony i zapomniany, od kilku lat odzyskuje blask.
www.zameksarny.pl
86. Bazylika w Wambierzycach
Barokowe sanktuarium maryjne z XVIII w. Ze względu na wyjątkową symoblikę zwane jest Śląską Jerozolimą. www.wambierzyce.pl
87. Park Narodowy Gór Stołowych
Pasmo górskie w Sudetach Środkowych o charakterystycznej budowie płytowej. Jego największą atrakcją są skalne labirynty Błędne Skały oraz Szczeliniec Wielki.  www.pngs.com.pl
88. Kudowa-Zdrój
Największa pijalnia wód mineralnych na Dolnym Śląsku, zabytkowy budynek sanatorium „Zameczek” oraz łagodny klimat w pobliżu malowniczych Gór Stołowych co roku przyciągają do Kudowy wielu turystów i kuracjuszy. www.kudowa.pl
89. Muzeum Zabawek w Kudowie-Zdroju
Największa wystawa zabawek w Polsce, której zbiory prezentują prawie wszystkie znane formy zabawkarstwa od czasów starożytnych aż po współczesność. www.muzeum-zabawek.pl
90. Duszniki-Zdrój
Kurort uzdrowiskowy z wieloma atrakcjami oraz zabytkowymi budynkami, w tym pijalnią oraz XIX-wiecznym budynkiem sanatorium „Jan Kazimierz”. Miasto słynie także z tradycji czerpania papieru. www.duszniki.pl
91. Polanica-Zdrój
Miasto łączące w sobie urok górskiego kurortu z miejscowością uzdrowiskową. Wśród wielu atrakcji na turystów czekają pijalnia, urokliwe deptaki oraz teatr w Parku Zdrojowym. www.polanica.pl
92. Twierdza Kłodzko
Górująca nad miastem twierdza, wzniesiona na Zamkowej Górze, to jeden z najlepiej zachowanych zespołów fortyfikacji z okresu XVII/XVIII w. w Europie. www.klodzko.pl www.twierdza.klodzko.pl
93. Lądek Zdrój
Najstarsze polskie uzdrowisko z bogatą historią sięgającą XIII w. oraz ofertą różnorodnych zabiegów relaksacyjnych i zdrowotnych. Uwagę przyciąga zabytkowy budynek zdroju „Wojciech” z XVII w.  www.ladek.pl   www.uzdrowisko-ladek.pl
94. Kopalnia Uranu w Kletnie
Dawna kopalnia żelaza, srebra i miedzi, w której w latach 1948-1953 eksploatowano złoża uranu na potrzeby Związku Sowieckiego. Przyciąga tajemniczą historią i wystąpieniami minerałów.  www.kletno.pl
95. Czarna Góra
Idealne miejsce na aktywny wypoczynek o każdej porze roku. Na miejscu goście znajdą miejsca noclegowe, trasy rowerowe i narciarskie, górski zalew oraz liczne atrakcje turystyczne w okolicy. www.czarnagora.pl
96. Jaskinia Niedźwiedzia
Wyjątkowe miejsce w Masywie Śnieżnika z niezwykle atrakcyjną trasą turystyczną z niepowtarzalną i bardzo dobrze zachowaną szatą naciekową. www.jaskinianiedzwiedzia.pl
97. Masyw Śnieżnika
Masyw górski w Sudetach Wschodnich z centralnym wzniesieniem i najwyższym szczytem Śnieżnikiem (1425 m n.p.m.) na którego szczycie znajduje się otwarta w 2022 r. wieża widokowa o wysokości 34 metrów. www.stronie.pl
98. Wodospad Wilczki
Przepiękny wodospad na przełomie rzeki Wilczki w Międzygórzu. W pobliżu wodospadu powstał mostek widokowy oraz wytyczono ścieżki turystyczne. www.miedzygorze.com.pl
99. Zamek Międzylesie
Zamek o bogatej historii na granicy państwa i kultur, z ciekawą ofertą dla miłośników architektury i turystów. To także świetna baza wypadowa dla wycieczek po Ziemi Kłodzkiej.
www.zamekmiedzylesie.pl

„Mapa atrakcji turystycznych”
https://dolnyslask.travel/wp-content/uploads/2024/07/atrakcje-dolnego-slaska.pdf

informacja prasowa

Dolnośląskiej Organizacji Turystycznej

Milicz i Dolina Baryczy

Stawy Milickie i Dolina Baryczy to największy w Polsce rezerwat przyrody, zaliczany do najcenniejszych ekosystemów na świecie.
Milicz i Dolina Baryczy Stawy Milickie 23
Podobało się? Możesz udostępnić 🙂

 

0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
GóryNajciekawsze szlaki piesze i rowerowe w Europie

Babia Góra – szlak zimowy na Diablaka

przez Albin Marciniak
Napisane przez Albin Marciniak
Babia Góra - szlak zimowy

Babia Góra - szlak zimowy

Babia Góra – szlak zimowy na Diablaka

Ta góra ma swoją magię i każdy kto raz choćby zbliżył się do niej, zawsze powraca. Bez względu na porę roku i pogodę, „Królowa Niepogody” przyciąga i czaruje. Dla wielu osób jest celem wędrówek w upalnym słońcu, jesiennej mżawce czy zimowej śnieżycy. Tutaj pogoda zmienia się jak w kalejdoskopie i choć w Beskidach może być piękna pogoda to szczyt Diablaka chowa się w chmurach. Bywa też odwrotnie. Gdy cała Małopolska przykryta jest pierzynką z chmur, na szczycie Królowej Beskidów świeci słońce a ponad warstwą chmur wyłania się grań Tatr. To właśnie dla takich widoków przez cały rok suną na szczyt rzesze chętnych by podziwiać taki spektakl.

Pochodzenie nazwy Babia Góra tłumaczą liczne legendy ludowe. Jedna z nich mówi, że jest to kupa kamieni wysypanych przed chałupą przez babę – olbrzymkę, według innej to kochanka zbójnika, która skamieniała z żalu widząc, jak niosą jej zabitego ukochanego. Według innych legend nazwa góry pochodzi od tego, że w jaskiniach pod tą górą zbójnicy ukrywali swoje branki. Mieszkańcy Orawy nazywają ją także Orawską Świętą Górą.
Szczyt Babiej Góry w zimowej scenerii
Jak dojść na szczyt by trasa była przyjemna a przy okazji skosztować kwaśnicy w schronisku Markowe Szczawiny? Szlaków jest kilka i kilka jest wariantów dotarcia na wierzchołek, bo choć najkrótszy prowadzi z Przełęczy Lipnickiej bardziej znanej jako Przełęcz Krowiarki, to jednak warto spróbować także innych wariantów.
Rozwidlenie szlaków na Przełęczy Krowiarki (Lipnickiej)
Najpopularniejszy szlak prowadzi z parkingu na Przełęczy Krowiarki (Lipnickiej). Tutaj znajduje się także mały pawilon Babiogórskiego Parku Narodowego w którym mieści się Informacja Turystyczna i Przyrodnicza oraz kasa biletowa.
Kilkanaście metrów dalej stajemy na rozdrożu szlaków, gdzie mamy do wyboru ten krótszy lecz z bardziej wymagającym podejściem, lub łagodniejszy i dłuższy, prowadzący do schroniska na polanie Markowe Szczawiny a po drodze dający wybór kilku wariantów dotarcia na szczyt.
Po pokonaniu dystansu 2100 metrów od wyruszenia z parkingu, dochodzimy do odbicia zielonego szlaku prowadzącego przez Perć Przyrodników. Tutaj jednak mogą czekać spore przeszkody gdyż ten szlak zimą jest mało uczęszczany z uwagi na duże zaspy. Szlak nieprzetarty może okazać się dla większości przeszkodą nie do pokonania. W warunkach letnich ten wariant szlaku wyprowadza nas powyżej Sokolicy. Idąc szlakiem czerwonym wprost z parkingu, przechodzimy przez punkt widokowy na Sokolicy.
Parking i kasa biletowa na Przełęczy Krowiarki (Lipnickiej)

Dalsza droga wiedzie wygodną ścieżką leśną aż na polanę Markowe Szczawiny na wysokości 1180 m n.p.m. od której nazwę przyjęło schronisko turystyczne. Od parkingu czyli od początku wędrówki dzieli odległość 6300 m. Kolejny kilometr należy pokonać by dotrzeć na Przełęcz Brona 1180 m n.p.m. Tutaj zaczynają się widoki. Na prawo Mała Babia Góra a na lewo Diablak. By dotrzeć na wierzchołek leżący na wysokości 1725 m n.p.m. trzeba przejść jeszcze 2 km. Po drodze mijamy Lodową Przełęcz (1606 m n.p.m.) Po dotarciu na szczyt czeka nagroda. To piękna panorama której nic nie zasłania.

Poniżej przedstawiony jest przebieg szlaku od Przełęczy Krowiarki, przez Sokolicę, Babią Górę, Przełęcz Brona do schroniska Markowe Szczawiny.
Sokolica. Przy dobrej pogodzie świetny punkt widokowy.
Sokolica (1368 m n.p.m.) – najniższy i położony najdalej na wschód wierzchołek w północno-wschodniej grani masywu Babiej Góry w Beskidzie Żywieckim. Wschodnie stoki opadają bezpośrednio do przełęczy Krowiarki. Sokolica nie tworzy wierzchołka, lecz wyraźne spłaszczenie będące platformą widokową. Platforma ta od północno-zachodniej strony podcięta jest skalnym urwiskiem będącym efektem potężnego obrywu sprzed kilkuset lat. W drugiej połowie XIX wieku w urwisku gnieździł się orzeł przedni, przez miejscową ludność uważany za sokoła i stąd pochodzi nazwa szczytu.
Kępa (1519 m n.p.m.) – jedna z kulminacji masywu Babiej Góry. Za Kępą w (kierunku Diablaka) znajduje się 300 m długości wypłaszczenie zwane Zarubanym. W marcu 1944 na północnych stokach Kępy podczas przymusowego lądowania w kosodrzewinie rozbił się niemiecki samolot transportowy Junkers Ju52/3m. Z trzech członków załogi dwóch przeżyło ten wypadek. Niemcy wymontowali z niego ważniejsze urządzenia, a wrak wysadzili w powietrze.
Gówniak  (1644 m n.p.m.) również Główniak, Głowniak, Wołowe Skałki – szczyt jest jednym z tzw. pięciu szczytów grzbietowych Babiej Góry i jest często mylnie brany przez turystów za właściwy szczyt Babiej Góry, zwłaszcza podczas mgły, kiedy ten ostatni jest niewidoczny. Nazwa „Wołowe Skałki” wywodzi się stąd, że dawniej orawscy pasterze, wypasający woły na południowych stokach Babiej Góry, zaganiali je na noc pod ochronę tutejszych wychodni skalnych, zaś nazwa „Gówniak” – od dużej ilości gromadzących się tu bydlęcych odchodów.

Babia Góra wysokość 1725 m n.p.m. (Diablak, słow. Babia hora, niem. Teufelspitze czyli Góra diabła) nazywana też Królową Niepogody – masyw górski leżący w Paśmie Babiogórskim Beskidu Żywieckiego (według słowackiej terminologii są to Oravské Beskydy) w Beskidach Zachodnich. Jest to najwyższy szczyt całych Beskidów Zachodnich, najwyższy poza Tatrami szczyt w Polsce i drugi, po Śnieżce, pod względem wybitności. Babia Góra zaliczana jest do Korony Gór Polski.

Najwyższy wierzchołek, Diablak, z którego roztacza się panorama na wszystkie strony, obejmująca Beskid Żywiecki, Śląski, Mały, Makowski, Wyspowy, Gorce, Kotlinę Orawsko-Nowotarską, Tatry oraz góry Słowacji. Wierzchołek nie jest zalesiony a jedynym elementem na szczycie jest kamienny murek, będący osłoną przed wiatrami jakie tutaj potrafią wiać naprawdę mocno, oraz kamienny pomnik.

Pośredni Grzbiet n.p.m. – część zachodniego grzbietu Diablaka w Beskidzie Żywieckim. Rozciąga się od miejsca, w którym strome rumowisko Babiej Góry (na zachodnim stoku noszące nazwę Tablic Zejsznera) przechodzi w wyraźne wypłaszczenie, a Lodową Przełęczą (1606 m n.p.m.). Grzbietem tym biegnie granica polsko-słowacka oraz Wielki Europejski Dział Wodny. Zachodnie zakończenie tego grzbietu nazywa się Pośrednim Garbem

Lodowa Przełęcz (1606 m n.p.m.) lub Zimna Przełęcz – przełęcz w masywie Babiej Góry w Beskidzie Żywieckim. Jest to płytkie obniżenie w północno-zachodniej grani Diablaka, pomiędzy zachodnim zakończeniem Pośredniego Grzbietu (tzw. Pośrednim Garbem) na wschodzie a Kościółkami na zachodzie. Rejon przełęczy jest kamienisty, północno-wschodnie stoki opadają urwiskiem do Kamiennej Dolinki.

Przełęcz Brona (1408 m n.p.m.) – przełęcz pomiędzy Małą Babią Górą a dokładniej przed jej drugim, wschodnim wierzchołkiem czyli Niższym Cylem. Nazwę przełęczy utworzył w 1925 Kazimierz Sosnowski od staropolskiego słowa brona oznaczającego bramę. Dawniej mieszkańcy Zawoi przełęcz tę nazywali po prostu Siodełkiem lub Siodłem. W XVII i XVIII wieku prowadził przez nią Zbójecki Chodnik – ścieżka łączącą Zawoję z Półgórą.

Babia Góra niemal od zawsze fascynowała. Przyciągała swoją tajemniczością i pięknem przyrody. Nie może wiec dziwić spore zainteresowanie jakie wzbudzała i wzbudza w coraz to nowych pokoleniach badaczy jej skarbów.
Pierwsze wzmianki o Babiej Górze pochodzą już z drugiej połowy XV wieku i zawarł je w swoim dziele „Chronographia Regni Poloniae” Jan Długosz, zamieszczając opis jej położenia i krótką charakterystykę. Niemal sto lat później Babią Górę umieszczono na mapach, a dokonał tego Marcin z Urzędowa w swoim dziele „Herbarz, czyli zielnik”, gdzie nadmienił iż góra ta jest wielce zasobna w wiele rodzajów ziół leczniczych. Niemniej jednak w miarę rzetelnego opisu Babia Góra doczekała się dopiero w roku 1699 w „Dziejopisie Żywieckim” pióra Andrzeja Komonieckiego. Wiek XIX otworzył nowy okres w eksploracji naukowej Babiej Góry, którą opisuje m.in. Stanisław Staszic, Ludwik Zejszner oraz wielu innych. Wielkie zasługi dla poznania babiogórskiej przyrody położył niestrudzony badacz i orędownik powstania pierwszego schroniska pod Babią Górą – Hugo Zapałowicz.
Początek wieku XX przyniósł szereg zmian, a odzyskana niepodległość umożliwiła rozpoczęcie starań o objęcie Babiej Góry ochroną prawną. W roku 1925 powołano Państwową Radę Ochrony Przyrody, której celem stało się m.in. utworzenie parku narodowego na Babiej Górze. Duże zasługi ku temu położyli Kazimierz Sosnkowski i Władysław Midowicz. Dalsze starania, w które zaangażowani byli tacy wybitni przyrodnicy jak Walery Goetel oraz Władysław Szafer doprowadziły do objęcia gospodarką rezerwatową w 1928 roku 403ha partii podszczytowych oraz co szczególnie ważne do utworzenia w 1933 roku rezerwatu o powierzchni około 642ha.  Tym sposobem łączna powierzchnia terenów chronionych na Babiej Górze wyniosła 1045ha.
W okresie wojny obszar Babiej Góry był intensywnie eksploatowany przez Niemców. Starania o ochronę można było wznowić dopiero po wojnie, co zaowocowało rozporządzeniem wydanym przez Radę Ministrów z dnia 30 października 1954 roku o utworzeniu Babiogórskiego Parku Narodowego, którego powierzchnia wynosiła ponad 1703ha.

Babiogórski Park Narodowy

{source}<div style=”max-width:960px;overflow:hidden;margin:0 auto;min-width:300px;”><iframe src=”https://mapa-turystyczna.pl/map/widget/route/h1l0p1/vjwp.html” height=”920″ frameborder=”0″ style=”width:100%;border:0;”></iframe><a href=”https://mapa-turystyczna.pl/route/vjwp?utm_source=external_web&amp;utm_medium=widget&amp;utm_campaign=route_widget” target=”_blank” style=”color:#999;padding:7px 0;font-size: 13px;font-family:Roboto,Arial,sans-serif;display: inline-block;”>Trasa: Przełęcz Krowiarki – Przełęcz Krowiarki | mapa-turystyczna.pl</a></div>{/source}

Szlaki piesze prowadzące na szczyt „Królowej Niepogody”

czerwony –  Główny Szlak Beskidzki Markowe Szczawiny – przełęcz Brona – Babia Góra – Sokolica – Przełęcz Lipnicka

  • z Markowych Szczawin 1.30 h (↓ 1.10 h), z przełęczy Brona 1 h (↓ 0.45 h)
  • z Przełęczy Lipnickiej 2.30 h (↓ 1.30 h), z Sokolicy 1.30 h (↓ 1 h)
zielony –  Przełęcz Jałowiecka – Mała Babia Góra – przełęcz Brona – Babia Góra – leśniczówka Stańcowa – Kiczory

  • z Przełęczy Jałowieckiej Północnej 2.25 h (↓ 2 h), z Małej Babiej Góry 1.15 h (↓ 1.10 h)
  • z Kiczor 3.40 h (↓ 3.10 h), ze Stańcowej 2.30 h (↓ 2 h)
żółty –  Markowe Szczawiny – Perć Akademików – Babia Góra – Chata Slaná Voda (Słowacja)

  • z Markowych Szczawin 1.15 h (↓ 0.45 h)
  • z Chaty Slaná Voda 3.25 h (↓ 3.10 h)
czerwony –  Orawska Półgóra – Chata Slaná Voda – Mała Babia Góra (czasy przejścia na Małą Babią Górę)

  • z Orawskiej Półgóry 3.30 h (↓ 3.15 h), z Chaty Slaná Voda 3 h (↓ 2.45 h)

Spektakularne i bardzo popularne są wyjścia na wschód słońca na Diablaku.

Obszerna relacja:

 

Opracowanie i foto: Albin Marciniak

Wykaz schronisk górskich w Polsce

SCHRONISKA GÓRSKIE W POLSCE wykaz

0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Lotniska i powietrze

Wymiana systemu ILS na lotnisku Kraków Airport – harmonogram prac

przez Albin Marciniak
Napisane przez Albin Marciniak
Wymiana systemu ILS na lotnisku Kraków Airport

Wymiana systemu ILS/DME „KRW” w Krakowie

Postęp prac, kluczowe terminy i znaczenie dla operacji lotniczych

Port lotniczy Kraków Airport realizuje jedną z kluczowych inwestycji nawigacyjnych ostatnich lat – wymianę systemu ILS/DME „KRW”, odpowiedzialnego za precyzyjne naprowadzanie statków powietrznych podczas podejścia do lądowania. Projekt ten ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa operacji lotniczych, regularności rejsów oraz odporności lotniska na niekorzystne warunki atmosferyczne.

Wymiana systemu ILS

Wymiana systemu ILS

Czym jest system ILS/DME?

ILS (Instrument Landing System) to naziemny system radiowy umożliwiający samolotom bezpieczne lądowanie przy ograniczonej widzialności.
DME (Distance Measuring Equipment) uzupełnia go o dokładną informację o odległości statku powietrznego od progu pasa startowego.

Nowy system w Krakowie docelowo pozwoli na realizację operacji w niższych minimach pogodowych, zwiększając niezawodność lotniska w sezonach jesienno-zimowych.

Postęp realizacji inwestycji – kluczowe etapy

Proces przygotowawczy i formalny przebiega zgodnie z harmonogramem i obejmuje następujące kamienie milowe:

05.12.2025 r. – uzgodnienie dokumentu Site Survey (analiza propagacyjna);

23.12.2025 r. – złożenie wniosku o wydanie decyzji ZRiL (zezwolenie na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego);

23.12.2025 r. – uzgodnienie Projektu Zagospodarowania Terenu oraz Projektu Architektoniczno-Budowlanego;

30.12.2025 r. – pozytywna opinia Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie lokalizacji inwestycji;

– potwierdzenie przez PAŻP możliwości uzyskania CAT II na głównym kierunku operacyjnym RWY 25.

Harmonogram operacyjny ILS/DME Kraków

04.05.2026 r. – planowane wyłączenie obecnie pracującego systemu ILS/DME „KRW”;

01.10.2026 r. – planowane uruchomienie nowego systemu ILS/DME „KRW” w kategorii CAT I;

I kwartał 2027 r. – planowane podwyższenie kategorii do CAT II (po spełnieniu wszystkich wymogów formalnych i infrastrukturalnych).

Certyfikacja nowego systemu – jak to działa?

Zgodnie z wytycznymi ICAO EUR DOC 012 („European Guidance Material on Continuity of Service Evaluation in Support of the Certification of ILS & MLS Ground Systems”), nowy system ILS/DME w początkowej fazie eksploatacji musi pracować w CAT I.

– Certyfikacja do CAT I potrwa 1 dzień;

– Gotowość systemu CAT I zostanie osiągnięta przed 01.10.2026 r.;

– Zastosowany zostanie tryb skrócony, ponieważ PAŻP posiada doświadczenie z identycznym systemem (ILS/DME Bydgoszcz, 2025 r.).

Uzyskanie wyższych kategorii – dwa tryby certyfikacji

1. Tryb skrócony (CAT II / CAT III)
Wymaga:

– 30 dni nieprzerwanej pracy urządzenia;

– doświadczenia z danym typem systemu;

– wcześniejszej pracy urządzenia przez 8800 godzin (ok. 1 rok).

2. Tryb standardowy

CAT II – 135 dni (ok. 4,5 miesiąca) pracy bez wyłączeń;

CAT III – 270 dni (ok. 9 miesięcy) pracy bez wyłączeń.

Każde nieplanowane wyłączenie wydłuża proces certyfikacyjny.

Dlaczego CAT II dopiero w 2027 roku?

Podwyższenie kategorii do CAT II wymaga nie tylko sprawnego systemu ILS/DME, lecz także:

– dostosowania infrastruktury lotniskowej do operacji LVO (Low Visibility Operations),

– wdrożenia odpowiednich procedur operacyjnych,

– uzyskania odrębnej decyzji administracyjnej Prezesa ULC.

Z tych względów realnym i bezpiecznym terminem wdrożenia CAT II jest I kwartał 2027 r.

Różnice pomiędzy kategoriami ILS (ICAO Annex 6)

Kategoria ILS Decision Height (DH) Runway Visual Range (RVR)
CAT I ≥ 200 ft (60 m) ≥ 550 m lub widzialność ≥ 800 m
CAT II < 200 ft i ≥ 100 ft (30 m) ≥ 300 m
CAT III < 100 ft lub brak DH < 300 m lub brak

Znaczenie inwestycji dla pasażerów i regionu

Modernizacja systemu ILS/DME w Krakowie:

– zwiększy regularność operacji lotniczych przy złej pogodzie,

– ograniczy liczbę przekierowań i opóźnień,

– podniesie standard bezpieczeństwa portu lotniczego,

– wzmocni pozycję Krakowa jako kluczowego lotniska regionalnego w Europie Środkowej.

To inwestycja, która – choć techniczna – realnie wpływa na komfort podróżnych i konkurencyjność całego regionu.

Port lotniczy Kraków Airport realizuje strategiczną modernizację systemu naprowadzania samolotów ILS/DME „KRW”. Inwestycja, której kluczowe etapy zaplanowano na lata 2026–2027, znacząco zwiększy bezpieczeństwo operacji lotniczych oraz niezawodność lotniska w warunkach ograniczonej widzialności. Nowy system umożliwi docelowo operacje w kategorii CAT II, co przełoży się na mniejszą liczbę opóźnień i przekierowań lotów, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym.

0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Podziemia

Podziemna Trasa Turystyczna w Sandomierzu

przez Albin Marciniak
Napisane przez Albin Marciniak
podziemia w Sandomierzu Sandomierz na weekend

   Sandomierz, jedno z najstarszych i najbardziej malowniczych miast województwa świętokrzyskiego, od wieków rozwijał się w wyjątkowych warunkach urbanistycznych. Położony na lessowym wzgórzu nad Wisłą i zamknięty w obrębie murów obronnych, dysponował bardzo ograniczoną przestrzenią do rozbudowy. Brak miejsca na naziemne składowiska towarów sprawił, że mieszkańcy miasta znaleźli rozwiązanie pod ziemią – dosłownie.

 

 

Już od średniowiecza pod sandomierską starówką zaczęła powstawać rozległa sieć piwnic, korytarzy i komór magazynowych, drążonych w miękkim lessie pod kamienicami, rynkiem i ulicami. Podziemia pełniły funkcję zaplecza handlowego – przechowywano w nich zboże, sól, wino, piwo oraz inne towary trafiające do miasta ważnymi szlakami handlowymi. Z czasem pojedyncze piwnice zaczęto łączyć, tworząc wielopoziomowy labirynt rozciągający się pod znaczną częścią historycznego centrum.

 

http://www.klubpodroznikow.com/https://www.klubpodroznikow.com/wp-content/uploads/2021/05/DSC_0649-427.jpg

Historia sandomierskich piwnic

 

Bogate miasta, zamożne mieszczaństwo, miało możliwość budowy wspaniałych domów mieszkalnych, kościołów, wznoszenia murów obronnych i innych budowli dla potrzeb miasta. W dawnych wiekach zamożność taką dawał rozległy handel, dobrze zorganizowane cechowe rzemiosło. Średniowieczny Sandomierz leżał na szlakach handlowych, posiadał przywilej składu. Miasto było zasobne i mimo najazdu ludów ze wschodu, pożarów i innych klęsk, zawsze się odbudowywało. Kupcy sandomierscy zajmowali się handlem, sprowadzali towary z różnych stron, dostarczali je również kupcy przyjezdni. W celu magazynowania towarów potrzebne były składy.
Miasto zamknięte w obrębie murów obronnych, przy ograniczonej powierzchni nie miało możliwości budowy składowisk naziemnych. W zamian powstał cały system piwnic, które spełniały rolę magazynów.
Piwnice powstały w okresie XIII – XVI wieku. Drążone w warstwach lessu, pod budynkami, jezdniami ulic, placami, podwórkami, czasami na dużych głębokościach, do 15m od powierzchni. Piwnice wykorzystywano do czasu, kiedy trwał intensywny handel. W momencie upadku handlu piwnice – magazyny stały się niepotrzebne. W zdecydowanej większości zasypane gruzem, śmieciami, a tylko nieliczne użytkowane.
W ostatnich dziesiątkach lat piwnice stały się najpoważniejszym zagrożeniem Starówki. Następują katastrofy budowlane, w postaci zapadlisk fragmentów ulic, a nawet całych budynków. Bezpośrednią przyczyną zagrożeń na terenie miasta są właściwości lessu i przesiąkanie wód opadowych, bądż awarie instalacji wodno – kanalizacyjnych. W zetknięciu z wodą less traci swoje cechy wytrzymałościowe, w efekcie następują zapadliska, osiadanie budynków.
Ratowanie Starówki, rozpoczęto od usuwania istniejących zagrożeń. Nadzór naukowy nad pracami objął zespół naukowców z Akademii Górniczo – Hutniczej w Krakowie. W październiku 1964r. przyjechali pierwsi górnicy z Bytomia. Rozpoczęto prace zabezpieczające. Podstawowym celem prac górniczych była likwidacja wyrobisk i pustek pod kamienicami, jezdniami, placami. W wyniku prowadzonych prac, przeważająca część piwnic uległa likwidacji przez wypełnienie ich „podsadzką” – mieszaniną lessu z dodatkiem szkła wodnego lub cementu. Część piwnic została jednak zachowana. W każdym budynku pozostawiono piwnice dla potrzeb mieszkańców.
Dla turystów zaprojektowano Podziemną Trasę Turystyczną. Jej długość wynosi około 450m, najniżej położona komora ma głębokość prawie 12m. Wejście do podziemi prowadzi z dziedzińca Kamienicy Oleśnickich, a wyjście przy Ratuszu, na Rynku. Trasa powstała poprzez połączenie piwnic budynków przy ulicy Opatowskiej 1,2, przy zachodniej ścianie Rynku od 10 do 5, oraz pod ulicami Oleśnickich, Opatowską, Bartolona i Rynku. Zachowane piwnice zabezpieczono przez tzw. wtórne obudowy, a tam, gdzie było to możliwe, zachowano pierwotne wątki obmurowań. Trasa obejmuje 34 komory na różnych poziomach. Współczesne nazwy komór nawiązują do historii, legend, architektury, itp.
Otwarcie Podziemnej Trasy Turystycznej nastąpiło 10 grudnia 1977 r.
Podziemna Trasa Turystyczna otwarta jest dla zwiedzających codziennie* w godzinach od 10.00 do 18.00 , poza sezonem do 17.00 

opracowanie & foto: Albin Marciniak

Fotoreporter, podróżnik i dziennikarz specjalizujący się w eksploracji turystycznych podziemi. Twórca Klubu Podróżników „Śródziemie” i projektu „Czyste Tatry”.

https://www.facebook.com/marciniak.albin/

 

0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
ChorwacjaVia Adriatica Trail

Dinara – najwyższa góra i symbol Chorwacji

przez Redakcja
Napisane przez Redakcja
Dinara, szlak Via Adriatica
Dinara, szlak Via Adriatica

Dinara, szlak Via Adriatica

 

Dinara to imponujący masyw górski w paśmie Gór Dynarskich, położony na pograniczu Chorwacji i Bośni i Hercegowiny. Jest częścią naturalnej granicy między tymi krajami. Jej najwyższy punkt, Sinjal (znany też jako Dinara), ma 1831 m n.p.m. i stanowi najwyższy szczyt Chorwacji.

Dinara to nie tylko punkt na mapie – to narodowy symbol widniejący w herbie Chorwacji, a także nazwa historycznego pasma górskiego, które dało nazwę całym Górom Dynarskim (Dinarides). Obszar ten przyciąga miłośników gór, dzikiej przyrody, a także tych, którzy cenią ciszę i brak masowej turystyki.

Dinara to jedno z tych miejsc, które wymykają się prostym definicjom atrakcji turystycznej. Nie jest górą łatwą, popularną ani „instagramową” w klasycznym znaczeniu. Jest natomiast potężnym, surowym i autentycznym masywem, który od wieków wyznaczał granice – geograficzne, historyczne i kulturowe – oraz kształtował tożsamość całego regionu. Wznosząca się na pograniczu Chorwacji i Bośni i Hercegowiny, Dinara stanowi najwyższy punkt Chorwacji i jeden z najważniejszych symboli kraju.

Najwyższy szczyt masywu, Sinjal (często określany również jako Dinara), osiąga wysokość 1831 m n.p.m., co czyni go bezsprzecznie najwyższą górą Chorwacji. Choć w porównaniu z Alpami wysokość ta może wydawać się umiarkowana, charakter Dinary – jej rozległość, ekspozycja, brak osłony leśnej na dużych wysokościach oraz surowe warunki pogodowe – sprawiają, że jest to góra wymagająca szacunku i dobrego przygotowania.

szczyt Dinary (Sinjal, 1831 m)

szczyt Dinary (Sinjal, 1831 m)

Dinara jest częścią Gór Dynarskich (Dinarides) – jednego z najważniejszych systemów górskich Europy Południowo-Wschodniej, który rozciąga się od Słowenii, przez Chorwację, Bośnię i Hercegowinę, Czarnogórę, aż po Albanię. Co istotne, to właśnie od nazwy tej góry pochodzi określenie całego pasma, co dodatkowo podkreśla jej znaczenie w skali regionalnej i kontynentalnej.

Z perspektywy Chorwacji Dinara to nie tylko najwyższy punkt kraju, lecz także narodowy symbol, obecny w herbie państwowym jako stylizowany motyw górski. Jest znakiem trwałości, siły i naturalnych fundamentów chorwackiej tożsamości. Przez stulecia masyw ten pełnił rolę naturalnej bariery obronnej, a także granicy kulturowej i osadniczej, oddzielając strefy wpływów i tradycji.

Pod względem przyrodniczym Dinara zachwyca dzikością, która w Europie staje się coraz większą rzadkością. Rozległe płaskowyże krasowe, kamieniste zbocza, głębokie doliny i wysokogórskie hale tworzą krajobraz niemal pierwotny. Brak intensywnej zabudowy i masowej infrastruktury turystycznej sprawia, że wędrówka po Dinarze jest doświadczeniem bliskim kontaktu z naturą w jej nieskażonej formie. To teren, gdzie nadal spotkać można endemiczną florę, rzadkie gatunki ptaków drapieżnych oraz ślady dużych ssaków, takich jak wilki czy niedźwiedzie.

Dla miłośników gór Dinara stanowi atrakcyjny, choć wciąż niedoceniany cel trekkingowy. Szlaki prowadzące na Sinjal nie należą do technicznie trudnych, ale wymagają dobrej kondycji, orientacji w terenie i uwzględnienia zmiennych warunków pogodowych. Brak schronisk w klasycznym alpejskim stylu oraz ograniczone zaplecze turystyczne sprawiają, że wyprawa na najwyższy szczyt Chorwacji ma charakter bardziej ekspedycyjny niż rekreacyjny.

Jednocześnie Dinara przyciąga osoby poszukujące ciszy, przestrzeni i autentycznych doświadczeń. To góra dla tych, którzy chcą oderwać się od zatłoczonych kurortów Adriatyku i odkryć inne oblicze Chorwacji – surowe, górskie i głęboko zakorzenione w historii Bałkanów. W cieniu Dinary rozciągają się niewielkie miejscowości, tradycyjne pastwiska i dawne trakty pasterskie, które do dziś zachowały swój pierwotny charakter.

Dinara nie dominuje krajobrazu Chorwacji wizualnie tak, jak Alpy w Austrii czy Dolomity we Włoszech, lecz jej znaczenie jest znacznie głębsze. To góra-symbol, punkt odniesienia i naturalny pomnik, który przypomina, że prawdziwa siła tego kraju tkwi nie tylko w wybrzeżu i zabytkach, ale także w surowym wnętrzu lądu. Dla podróżników gotowych zejść z utartych szlaków Dinara staje się bramą do jednego z najbardziej autentycznych regionów Europy Południowej.

szczyt Dinary (Sinjal, 1831 m)

szczyt Dinary (Sinjal, 1831 m)

Szlaki prowadzące na szczyt Dinara (Sinjal, 1831 m)

Prowadzi tu kilka głównych tras z różnych stron masywu. Oto najpopularniejsze szlaki:

1. Szlak z Glavaš – Sinjal (Dinara) – najczęściej wybierany 

Punkt startowy: wieś Glavas, Długość: około 14,8 km (w obie strony), Przewyższenie: ~1253 m, Czas przejścia: 7–8 h (wejście i zejście) 4–5 godzin w górę, 3 godziny w dół, Start: Wieś Glavaš (ok. 550 m n.p.m.). Charakterystyka: Najbardziej popularna trasa prowadzi przez ruiny twierdzy Dinarić – Glavaš, potem przez Martinove Košare, a dalej ostro ku szczytowi. Trudność: – Średnia (T2/T3) – dobrze oznaczony, umiarkowanie wymagający.  Atrakcje po drodze: ruiny twierdzy Glavaš, krasowe formacje, punkt widokowy. To najpopularniejsza i najlepiej utrzymana trasa. Prowadzi przez łąki, pola krasowe i skaliste zbocza. Szlak jest oznakowany czerwono-białymi znakami.

2. „Sinjal – Race to the Top of Croatia” (szlak pętlowy z Glavaš)

Punkt startowy: Glavaš

Długość: ~15,8 km

Czas przejścia: 7,5–8 h

Trasa: pętla przez Osjak i Martinove Košare – popularna też jako trasa wyścigu górskiego.

Charakter: Trasa wymagająca, ale dobrze oznakowana, z kilkoma źródłami wody.

3. Mirkovići – Sinjal

Punkt startowy: Mirkovići

Długość: ~15,4 km

Przewyższenie: ~1374 m

Czas przejścia: ~8–8,5 h

Opis: Trasa prowadzi najpierw przez lasy, potem stromym podejściem ku schronisku Zlatko Prgin i dalej na szczyt.

4. Suho Polje / Brezovac – Sinjal

Punkt startowy: Suho polje lub schronisko Brezovac

Długość: ~? (wspólne wejście z Brezovac)

Czas wejścia: ok. 4 h (wejście) i ~3 h (zejście)

Charakterystyka: Jeden z łatwiejszych wariantów, drogą przez las i płaskowyż Samar, kończący się ostrym podejściem do szczytu.

5. Knin – Dinara (Sinjal)

Punkt startowy: Knin → schronisko Brezovac

Długość: ~36 km (w obie strony)

Czas przejścia: ~14,5–15,5 h

Opis: Bardzo wymagająca całodzienna trasa, prowadząca przez Badanj i Brezovac.

Trudność: – Średnia–trudna (T3)

Zalety: dzikie krajobrazy, brak tłumów

Ten szlak prowadzi najpierw przez las, potem wchodzi w teren górski. Mniej popularny, ale bardzo malowniczy.

6. Cetina – Glavaš – Sinjal – Brezovac

Punkt startowy: Cetina (źródło rzeki)

Długość: ~35,7 km

Czas przejścia: ~14,5–16 h

Charakter: Bardzo długi trekking z różnymi etapami i dużym przewyższeniem

7. Martinove Košare – Leurdovac – Dinara

Punkt startowy: Martinove Košare

Długość: ~7,9 km

Czas przejścia: ~3,5–4 h

Charakterystyka: Krótsze podejście na grzbiet z dosyć stromym końcem.

8. Uništa – Dinara

Punkt startowy: Uništa (Bośnia i Hercegowina)

Długość: ~15,6 km

Czas przejścia: ~7–8 h

Opis: Trasa transgraniczna, wymagająca kondycyjnie, z malowniczym podejściem ku Sinjalowi.

 

9. Szlak z Vrdova (najdłuższy, przez grzbiet)

Start:  płaskowyż Vrdovo (dojazd autem terenowym)

Dystans: ok. 18–20 km w jedną stronę

Czas przejścia: 6–7 godzin

Trudność: – Łatwa–średnia (T2) – bardzo długa trasa grzbietowa

Plusy: widokowe przejście grzbietem, spokojna atmosfera

Ten szlak cechuje się łagodnym początkiem, bardziej stromym podejściem po minięciu Brezovca i długim dystansem, co czyni go idealnym na dwudniową wyprawę z noclegiem w schronie.

Uwagi praktyczne

Wszystkie powyższe trasy mają wysoki stopień trudności – wymagają dobrej kondycji, doświadczenia i przygotowania, szczególnie w upalne dni, gdy brak osłony od słońca.

Zalecane jest wczesne rozpoczęcie wędrówki, zabranie odpowiedniej ilości wody i prowiantu, a także GPS lub mapy offline ze względu na odcinki bez zasięgu.

Czas przejścia nie obejmuje dłuższych postojów czy zdjęć – rzeczywisty czas może być dłuższy.

 

 

  Schroniska i schrony przy szlakach na Dinara (Sinjal)

 

1. Planinarski dom Brezovac

Położenie: ok. 1050 m n.p.m., na trasie z Knina w kierunku Sinjal.
Opis: Największe i najlepiej wyposażone schronisko górskie w rejonie Dinary. Służy jako ważna baza noclegowa i wypoczynkowa dla turystów planujących wejście na szczyt, szczególnie przy dłuższych wariantach szlaków. Może przyjmować grupy oraz umożliwia odpoczynek i regenerację sił.
Przydatność:

Punkt noclegowy ze stałym zapleczem.

Stanowi logiczną bazę startową lub przystanek w trasie dwudniowej.

Często wykorzystywany przy wejściach od strony Knina.

 

2. Planinarsko sklonište Zlatko Prgin

Położenie: 1543 m n.p.m., w lesie pod Bukvin Vrh, na połączeniu szlaków z Brezovaca i Mirkovići w stronę Sinjal.
Opis: Trwałe schronienie górskie otwarte przez członków HPK Sveti Mihovil jako miejsce odpoczynku oraz noclegu dla planinarzy. Nazwane na cześć Zlatka Prgina, jednego z założycieli klubu, który zginął w górach Ameryki Południowej.


Specyfikacja:

Rodzaj: Schronisko / chatka górska (bez obsługi).

Miejsca noclegowe: ok. 8 miejsc (proste miejsca do spania).

Wyposażenie: Stoliki, ławki, kilka leżanek – schronienie w razie złej pogody lub nocleg przy długiej trasie.

Dostępność: Otwarty cały rok, brak dojazdu samochodem.

Znaczenie: Kluczowy punkt odpoczynku na trasie z Mirkovići, a także alternatywny etap dla tras od Brezovaca.

Charakter: Prosty, nieskomercjalizowany, górski shelter z podstawową infrastrukturą.

 

3. Martinova košara (Shelter / schronienie pasterskie)

Położenie: Płaskowyż Donja Torina, między trasami Glavaš a grzbietem Dinary.
Opis: Historyczna chata pasterska adaptowana na tymczasowe schronienie i miejsce odpoczynku dla wędrowców. Nie jest schroniskiem z obsługą ani miejscem noclegowym w sensie hotelowym, lecz istotnym punktem postojowym na szlakach trekkingowych.
Przydatność:

Osłona przed warunkami atmosferycznymi.

Punkt odpoczynku podczas podejść szlakami z Glavaša.

Używany także w ramach pętli wycieczkowych.

 

4. Planinarsko sklonište Drago Grubać

Położenie: W rejonie grzbietowym masywu Dinary (wysokość pośrednia).
Opis: Górskie schronisko, często wymieniane w kontekście tras z Glavaša lub wariantów trekkingowych łączonych z innymi szlakami.
Przydatność:

Punkt odpoczynku i ewentualnego krótkiego postoju.

Miejsce noclegowe przy niektórych trasach dłuższych i wielodniowych.
Uwagi: Stan infrastruktury i dostępność może różnić się sezonowo i zależeć od organizacji klubów górskich wspierających jego utrzymanie.

 

5. Schronisko Rupe

Lokalizacja: na południowych stokach Dinary, w pobliżu szlaków łączących wysokościowe partie masywu.
Opis: Obiekt górski (planinarsko sklonište), położony bliżej masywu, który pełni funkcję schroniska i miejsca odpoczynku dla wędrowców.
Znaczenie:

Przydaje się jako punkt postojowy podczas dłuższych przejść albo przy eksploracji odcinków wokół szlaków prowadzących do Sinjala.

Jest stosunkowo wysoko położony, co czyni go atrakcyjnym jako etap aklimatyzacyjny lub noclegowy w trasie wielodniowej.
Funkcje: schronienie, możliwość odpoczynku i ewentualny nocleg.

 

6. Baza noclegowa – Knin

Miasto Knin leżące u stóp Dinary jest głównym ośrodkiem turystycznym i logistycznym w regionie. Znajdują się tu hotele, pensjonaty i kwatery prywatne, które często służą jako baza wypadowa do wejścia na Sinjal, szczególnie przy trasach rozpoczynających się od Brezovaca lub wędrówkach całodniowych.

Biwakowanie

Biwakowanie na Dinara jest dozwolone wyłącznie w wyznaczonych miejscach (głównie przy schronach). Należy przestrzegać zasad Leave No Trace – góra znajduje się na terenie obszaru chronionego. Biwakowanie poza miejscami wyznaczonymi karane są mandatami (od 300 euro wzwyż).

Uwagi praktyczne dla turystów

Zapas wody: W odcinkach wysokogórskich, szczególnie powyżej Zlatko Prgin, punkty z wodą są nieliczne lub ich brak – woda powinna być uzupełniona przed podejściem.

Rezerwacje: Schroniska takie jak Brezovac i Zlatko Prgin często wymagają wcześniejszej informacji o planowanym noclegu; są obiekty górskie, z ograniczoną liczbą miejsc.

Wyposażenie: Schroniska w Dinarym mają podstawowe wyposażenie – śpiwory, materace i miejsca do spania są w większości własnym wyposażeniem turysty lub użytkownika.

Dostępność: Nie wszystkie schroniska są dostępne samochodem; większość wymaga dojścia pieszo szlakami górskimi.

WYKAZ SCHRONISK I SCHRONÓW W GÓRACH CHORWACJI

 

Historia i pierwsze wejścia

Najstarsze opisy masywu Dinara pochodzą z XVIII i XIX wieku, głównie z dokumentów kartografów i austriackich badaczy.

Pierwsze udokumentowane wejścia turystyczne miały miejsce pod koniec XIX w. przez lokalnych przewodników i oficerów austriackich.

W latach 1930–1950 rozwija się turystyka górska w regionie Knina i Sinja – powstają pierwsze kluby i schroniska.

Współczesna eksploracja wzrosła po 1995 roku – po zakończeniu wojny domowej w Chorwacji. Obszar oczyszczono z niewybuchów i udostępniono turystom.

Przyroda i klimat Dinara

Masyw Dinara jest domem dla ponad 1000 gatunków roślin, w tym wielu endemitów, np. Degenia velebitica.

Spotkasz tu kozice, sępy płowe, lisy, a czasem i wilki.

Latem – gorąco u podnóża (30°C+), ale chłodno na szczycie (ok. 15–20°C). Zimą – możliwe śniegi i silne wiatry.

W 2021 roku Dinara została ogłoszona Parkiem Przyrody (Park Prirode Dinara) – jest to największy park chroniony w Chorwacji (ok. 630 km²).

 

Wskazówki praktyczne dla turystów

– Najlepszy czas na wejście: maj–czerwiec oraz wrzesień–październik (unikać letnich upałów i zimowych śniegów)

– Woda: zabierz zapas – tylko kilka źródeł (np. Marin bunar, źródło pod Brezovac)

– Zasięg GSM: bardzo ograniczony w wyższych partiach

– Mapy i nawigacja: polecana mapa topograficzna Dinaride (czeskie i chorwackie wydawnictwa) lub aplikacja MAPY.CZ / Locus / Komoot

❗ Uwaga na strefy byłych działań wojennych: trzymaj się oznakowanych szlaków – nie wchodź w nieoznaczone tereny (miny – nie wszystko mogło zostać rozminowane)

Dlaczego warto wejść na Dinarę?

Dinara to nie tylko najwyższy szczyt Chorwacji – to symbol, legenda, i samotna strażniczka pogranicza. Dla jednych to wyzwanie fizyczne, dla innych duchowe doświadczenie. Z jej wierzchołka widać Morze Adriatyckie, Knin, masyw Velebitu, a przy dobrej pogodzie – nawet Alpy i Czarnogórę.

To góra surowa, dzika, ale właśnie dzięki temu – prawdziwa.

Moja sugestia. Idąc całym szlakiem Via Adriatica, przeszedłem oczywiście w całości masyw Dinary, a gdybym teraz miał wybrać się wyłącznie na szczyt, to bazą było by miasto Knin. Stąd  wyjście o poranku z wizytą pod wodospadem Krcić i dalej Drogą Napoleona. Przy większej grupie zdecydował bym o noclegu w Planinarski Dom Brezovac (konieczna wcześniejsza rezerwacja). Idąc sam lub w kilka osób, doszedł bym do  Zlatko Prgin (jest woda w zbiorniku na deszczówkę), tuż pod wierzchołkiem Sinjal (najwyższy punkt masywu Dinary). Wyjście na szczyt na wschód słońca i powrót do Knin. MAPA

To jest wersja dwu dniowa, natomiast dzieląc szlak na trzy dni, pierwszy nocleg w Planinarski Dom Brezovac, kolejny dzień to wejście na Sinjal i przejście część grzbietu (2,5 km), by dojść na kolejny nocleg w schronie Planinarsko sklonište Drago Grubać (jest woda w zbiorniku na deszczówkę). Powrót do Knin ok 25 km MAPA 

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin/

 

Najdokładniejsza mapa Chorwacji z oznaczeniami wszystkich istotnych elementów, szczyty, szlaki, schrony, schroniska, mosty, ujęcia wodne itp:

https://www.hps.hr/karta/

 

0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Dolny Śląsk

Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu

przez Redakcja
Napisane przez Redakcja

Muzeum PANA TADEUSZA Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu

  Wrocławski rynek znany jest turystom z najdalszych zakątków świata. Doskonale znany jest także Polakom, którzy corocznie tłumnie odwiedzają jeden z najpiękniejszych rynków w Europie. Zapytani o największe atrakcje oraz co można tam zobaczyć, zapewne bez zastanowienia wymienią Ratusz, pręgierz, szklaną fontannę, inni dołożą pomnik Aleksandra Fredry, Mostek Pokutnic z którego doskonale widać rynek i panoramę Wrocławia i oczywiście wszędobylskie Krasnale, będące symbolem stolicy Dolnego Śląska. Wrocław to także wiele wyjątkowych muzeów w których podziwiać można prawdziwe skarby. Jednym z nich jest bez wątpienia Muzeum Pana Tadeusza, urządzone w okazałej frontowej kamienicy. Wiele osób spacerujących po rynku po zachodzie słońca z zaciekawieniem podnosi głowy, obserwując cienie postaci przesuwających się na pierwszym piętrze. Większość z obserwatorów zastanawia się, nie znając nawiązania. Tymczasem jest to nowoczesny sposób na przyciągnięcie uwagi przechodniów przez Muzeum Pana Tadeusza do jego odwiedzin.

.

.
Zwiedzając czy też po raz kolejny odwiedzając Wrocław, większość z nas jako punkt obowiązkowy wybiera wizytę na rynku. Jednak poza spacerem utartym szlakiem, warto wstąpić do kamienicy pod numerem 6. Przechodząc przez progi muzeum udajemy się w podróż, podczas której poznajemy kluczowe inspiracje, historię powstania oraz świat przedstawiony w epopei. Mamy okazję zobaczyć również sam rękopis „Pana Tadeusza”, który jest najcenniejszym eksponatem Ossolineum i jednym z najwartościowszych zabytków polskiej kultury. Biorąc pod uwagę że „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza był i jest lekturą obowiązkową, każdy z nas poczuje dreszczyk emocji stając oko w oko z rękopisem mistrza.

.

.
Na pierwszym i drugim piętrze wystawy stałej Rękopis „Pana Tadeusza” znajduje się dziesięć sal ekspozycyjnych, a więc jest co zwiedzać a wizyta w muzeum nie musi i nie powinna ograniczać się wyłącznie do zobaczenia rękopisu „Pana Tadeusza”. Każda sala to inny temat i inna historia. W każdej sali znajdziemy coś co zatrzyma nas na dłużej. Ja z planowanych dwóch godzin wyszedłem po czterech i to wyłącznie dlatego, że zbliżała się godzina zamknięcia muzeum.

.

.
Rękopis „Pana Tadeusza” to opowieść wprowadzająca nas w poetycką wizję Adama Mickiewicza, pokazująca świat polskiej szlachty pierwszej połowy dziewiętnastego wieku na niezwykle ciekawym tle polskiego i europejskiego romantyzmu oraz burzliwej historii ówczesnej Europy.

.

.

Losy manuskryptu „Pana Tadeusza” związane są z Ossolineum od września 1939 roku, kiedy to rodzina Tarnowskich, chcąc ochronić dzieło przed działaniami wojennymi, złożyła je jako depozyt we lwowskiej siedzibie Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Po wkroczeniu do Lwowa wojsk sowieckich 17 września 1939 roku Zakład stał się Biblioteką Filii Ukraińskiej Akademii Nauk, jego zbiory muzealne zostały rozdzielone między muzea ukraińskie, a zbiory biblioteczne zostały znacjonalizowane. Na mocy obowiązującego prawa autograf „Pana Tadeusza” stał się własnością Biblioteki i został wpisany do inwentarza.
więcej: https://muzeumpanatadeusza.ossolineum.pl/wystawy/rekopis-pana-tadeusza/

.

.

Za przeszkloną ścianą spoczywa jeden z najcenniejszych rękopisów literatury polskiej – „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. Eksponat ten – składający się z zeszytu w marmurkowej oprawie zawierającego czystopis ksiąg od I do III i początek księgi IV oraz dziewięćdziesiąt jeden kart brulionu i czystopisu luzem ksiąg IV–XII, zebranych razem w jednej oprawie – zwany jest „rękopisem dzikowskim”, ponieważ w latach 1929–1939 był przechowywany w rodzinnej posiadłości rodziny Tarnowskich w Dzikowie.

.

.

Z wykonanej w 1940 roku przez Aleksandra Semkowicza oprawy z czerwonej koźlęcej skóry wyjęto zeszyt w marmurkowej okładce, zawierający czystopis ksiąg I–III i początek księgi IV, pozostawiając karty luzem w oprawie. Ten skromny zeszycik, zapisany drobnym pismem, oszczędzającym powierzchnię papieru, to serce muzeum.
więcej:
https://muzeumpanatadeusza.ossolineum.pl/wystawy/rekopis-pana-tadeusza/

.

.
Zwiedzanie indywidualne obu wystaw stałych Muzeum Pana Tadeusza, to części: „Rękopis Pana Tadeusza”, „Misja: Polska” i „Pan Tadeusz Różewicz”.
Wystawa o nazwie „Misja – Polska” dotyczy spuścizny Jana Nowaka-Jeziorańskiego i Władysława Bartoszewskiego. Tutaj także wiele eksponatów zatrzyma na dłużej a starszym przywoła w pamięci wiele wspomnień.

.

.
Muzeum Pana Tadeusza
Oddział Zakładu Narodowego
im. Ossolińskich

Kamienica Pod Złotym Słońcem
Rynek 6, 50-106 Wrocław

.

.

.

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin/

.

.

TOP 100 Największych atrakcji Dolnego Śląska

.

Największe atrakcje Dolnego Śląska - TOP 100

0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Afryka

Kartagina w Afryce – Tunezja

przez Redakcja
Napisane przez Redakcja
Kartagina w Północnej Afryce

Kartagina w Afryce – Tunezja

   Odwiedzając Tunezję nie sposób pominąć wizyty w Kartaginie. Miejscu legendarnym i znanym każdemu Europejczykowi. Ruiny Kartaginy wznoszą się nad Tunisem, skąd łatwo dojechać. Stąd rozpościera się piękna panorama na Tunis, port i Morze Śródziemne. Zwiedzanie Kartaginy warto połączyć ze zwiedzaniem Term Antoniusza, znajdujących się w niedalekim sąsiedztwie. Taka dawka historii i kontaktu z niesamowitymi zabytkami zadowoli każdego, bo Tunezja to nie tylko piaszczyste plaże i ciepłe morze.

Kartagina w Północnej Afryce

Historia Kartaginy

Kartagina czy też  Karthago,  Carthago, Kartadż lub Kartago to starożytne miasto-państwo w Afryce Północnej, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Zostało początkowo założone w IX w. p.n.e. przez Fenicjan z Tyru jako miasto w pobliżu dzisiejszego Tunisu. Bardzo ważny ośrodek handlowy i polityczny. Szczyt potęgi Kartagina osiągnęła w III w. p.n.e. W tym samym stuleciu wdała się w serię wojen z Rzymem (wojny punickie), które zakończyły się zagładą miasta w 146 p.n.e. Po kilkudziesięciu latach Kartagina odrodziła się jako rzymska kolonia. Po podboju Północnej Afryki przez Arabów w VII w. miasto zaczęło tracić na znaczeniu i w końcu opustoszało.

Kartagina Tunezja 1

Wejście na teren muzeum
Colline de Byrsa, 2016, Tunezja
Poniżej Kartaginy, nad samym wybrzeżem znajdują się słynne Termy Antoniusza

Kartagina Tunezja 2

Według Appiana z Aleksandrii Kartagina powstała w 814 roku p.n.e. Według jednych podań założona została przez Fenicjan, prowadzonych przez księżniczkę Elszę-Dydonę. Uciekła ona z Tyru po tym, jak jej brat – Pigmalion, zamordował jej męża – Acherbasa. Dydona dowiedziała się o zbrodni podczas widzenia sennego i zdecydowała wyruszyć wraz z ludźmi, chcącymi uciec przez Pigmalionem, w podróż. Ze sobą zabrali oni liczne skarby. Przez Cypr przedostali się do północnej Afryki, gdzie spotkali się z Libijczykami. Fenicjanie zwrócili się do gospodarzy, by odstąpili im tyle ziemi, ile obejmie skóra wołu. Taka prośba wydała się Libijczykom śmieszna i bez przemyślenia sprawy zgodzili się na taki układ. Wtedy też Dydona nakazała ze skóry wołu stworzyć jeden, bardzo cienki rzemień i otoczyć nim jak największy obszar. Jak podaje Appian – miejsce to nazwano Byrsą (po fenicku – zamek, po grecku – skóra). Wokół osady z czasem rozrosło się potężne miasto.
Niektórzy autorzy greccy z kolei twierdzili, iż Kartaginę założyli Zorus i Karchedon. Imiona te pochodzą od fenickiej nazwy Tyru i greckiej nazwy Kartaginy. Samo określenie Punijczyk wzięło się od słowa Poeni, którym to Rzymianie określali Fenicjan. Stolica Kartaginy, Kart Hadaszt, czyli Nowe Miasto założona została prawdopodobnie w połowie VIII wieku. www.imperiumromanum.edu.pl

Kartagina Tunezja 3

 

Obok Muzeum Kartaginy znajduje się Katedra św. Ludwika, wyniosłe Acropolium, obecnie pełniące rolę centrum kultury i muzealną: www.acropoliumcarthage.com

 

Kartagina Tunezja 4

 

W okresie od VII do VI w. p.n.e. – gdy rdzenna Fenicja została podbita przez Asyrię – Kartagińczycy podporządkowali sobie zachodnie kolonie fenickie. Pierwsza wzmianka o Kartaginie pojawia się w 654 p.n.e., kiedy miasto założyło swoją kolonię na Ibizie. W VII w.p.n.e. Kartagińczycy osiedlili się na wybrzeżach Sardynii i Sycylii. Od VI w. p.n.e. konkurowali z Grekami o dominację nad zachodnią częścią Morza Śródziemnego. W 550 p.n.e. kartagiński wódz Malchus podbił część Sycylii. W 535 p.n.e. Kartagińczycy w sojuszu z Etruskami pokonali u wybrzeży Korsyki pod Alalią greckich kolonistów z Fokaji, którzy uprawiali korsarstwo. Wódz Malchus przez pewien czas sprawował w Kartaginie najwyższą władzę. Jednak oskarżony o tyranię i skazany na śmierć został zastąpiony przez Magona, założyciela dynastii Magonidów.

W IV i III w. p.n.e. Kartagińczycy osiągnęli hegemonię w zachodniej części basenu Morza Śródziemnego. W czasach rozkwitu, Kartagina była timokratyczną republiką oligarchiczną, rządzoną przez rody arystokratyczne (np. ród Barkas). Najwyższą władzę stanowiło dwóch wybieranych sędziów (szofetim) oraz Rada Stu i Rada Trzydziestu. Silne wpływy polityczne mieli kapłani świątyń głównych bóstw: Baala i Astarte.

 

Kartagina Tunezja 5

…” Pierwszy więc układ między za Lucjusza Juniusza Brutusa i Rzymianami a Kartagińczykami Marka Horacjusza, pierwszych konsulów mianowanych po obaleniu królestwa, którzy poświęcili także świątynię Jowisza Kapitolińskiego – o dwadzieścia osiem lat wcześniej, nim Kserkses przeprawił się do Grecji. Spisaliśmy go przetłumaczywszy możliwie najdokładniej; bo do tego stopnia różni się także u Rzymian teraźniejszy język od dawnego, że nawet najbieglejsi to i owo ledwie po starannym badaniu potrafią wyjaśnić. Tak brzmi ten układ: „Na następujących warunkach ma zasadzać się przyjaźń między Rzymianami i sprzymierzeńcami Rzymian a Kartagińczykami i sprzymierzeńcami Kairtagińczyków. Rzymianie i sprzymierzeńcy Rzymian nie śmią płynąć poza Piękny Przylądek, chyba że zmusi ich do tego burza albo nieprzyjaciele. Jeżeli zaś kto przemocą zostanie tam zapędzony, to nie wodno mu niczego kupić albo zabrać oprócz tego, co jest potrzebne do naprawy statku albo do składania ofiar. A w pięciu dniach ma odjechać. Tym zaś, którzy dla celów handlowych przybędą na obcy teren, nie wolno tam nic załatwić, chyba w obecności herolda albo pisarza. Co przy nich zostanie sprzedane, za to należytość ma być sprzedawcy zagwarantowana ze strony państwa, o ile sprzedaż odbywa się w Libii albo w Sardynii. Jeżeli ktoś z Rzymian przybędzie do tej części Sycylii, którą rządzą Kartagińczycy, mają Rzymianie we wszystkim posiadać równe prawa. Kartagińczycy nie mogą wyrządzać krzywd ludowi z Ardea, Antium, Laurentum, Circei, Terracina ani w ogóle żadnemu ludowi Latynów, ilu ich podlega Rzymowi. Jeżeli zaś niektóre nie podlegają, to mają się od ich miast trzymać z dala; gdyby jednak jakie zajęli, mają Rzymianom oddać nienaruszone. Niech nie wznoszą twierdzy w Lacjum. Jeżeli jako nieprzyjaciele wejdą do kraju, nie wolno im w kraju przenocować. […] Z tego układu wynika, że o Sardynii i Libii mówią oni jako o własnych krajach; natomiast przy Sycylii czynią wyraźną różnicę uwzględniając w układzie tylko tę część wyspy, która podlega rządom Kartagińczyków. Tak samo Rzymianie uwzględniają w układzie tylko obszar latyński, a nie wspominają o reszcie Italii, ponieważ nie była w ich mocy.”
– Polibiusz, Dzieje, III, 22-23

Kartagina Tunezja 6

 

Wobec osłabienia pozycji Etrusków Kartagina w 509 p.n.e. zawarła traktat z Rzymem. Traktat określał strefy wpływu obu państw. Chcąc wykorzystać zaangażowanie Greków w konflikt z Persami, Kartagina próbowała podbić silne państwa greckie na Sycylii – Syrakuzy, Akragas i Himerę. Jednak armia kartagińska, którą dowodził Hamilkar, syn Magona, poniosła w 480 p.n.e. klęskę w starciu z wojskami Gelona i Terona – tyranów greckich miast. Konsekwencją klęski pod Himerą było odsunięcie od władzy Magonidów – Hannona i Gisgona. W 409 p.n.e. wybuchła kolejna wojna z Grekami, kiedy miasto Segesta zwróciło się do Kartaginy o pomoc w lokalnym konflikcie. Wojskowa ekspedycja, którą dowodził Hannibal Magonida zdołała pokonać Greków, jednak kolejne lata przyniosły następne starcia z Grekami, na których czele stanął tyran Syrakuz Dionizjos I. Trwające aż do śmierci Dionizjosa w 367 p.n.e. walki ustaliły granicę wpływów na Sycylii, na rzece Halykos. W 310 p.n.e. Agatokles, tyran Syrakuz, na czele 14 tysięcznej armii przeprowadził desant na afrykańskie ziemie Kartaginy. Udało mu się rozbić wojska kartagińskie i zająć Utykę i Hippo Acra. Kiedy popłynął na Sycylię, by pomóc oblężonym przez Kartagińczyków Syrakuzom, jego pozostawione w Afryce wojska poniosły klęskę w starciu z najemnikami kartagińskimi. Po tych wydarzeniach nastąpił rozkwit Kartaginy, która stała się potęgą handlową. W 278 p.n.e. na Sycylii wylądował Pyrrus, król Epiru i zajął całą wyspę z wyjątkiem Lilibeum. W 276 p.n.e. połączone siły Kartaginy i Rzymu wyrzuciły Pyrrusa z wyspy.

 

Kartagina Tunezja 7

Konflikt interesów między Kartaginą i rosnącym w potęgę Rzymem doprowadził do wybuchu w 264 p.n.e. pierwszej wojny punickiej. Zakończyła się ona w 241 p.n.e. klęską Kartaginy, która utraciła posiadłości na Sycylii i zobowiązała się do wypłacenia Rzymowi w ciągu 10 lat kontrybucji w wysokości 3200 talentów srebra. Zrujnowany skarb państwa nie był w stanie wypłacić należnego żołdu licznym najemnikom, co doprowadziło do wybuchu rebelii. Została ona stłumiona, ale kartagińska gospodarka poniosła dalsze straty. W dodatku, wykorzystując sytuację, Rzymianie zajęli Sardynię i Korsykę (w 238 p.n.e.) oraz zmusili Kartaginę do zapłacenia dodatkowych 1200 talentów kontrybucji.

Kartagina Tunezja 8

 

Zawiści w Kartaginie towarzyszyło zaniepokojenie Rzymu rosnącą potęgą Punijczyków w Hiszpanii. Chcąc ograniczyć ten rozwój i zabezpieczyć bogate miasto Sagunt przed Hazdrubalem, wysłali Rzymianie poselstwo do Nowej Kartaginy. Efektem było zawarcie w 226 p.n.e. układu, który zabraniał Kartagińczykom przekraczać w ich wyprawach rzekę Iberus (obecnie utożsamianą z rzeką Jukar). Układ ten był jednak korzystny dla Kartagińczyków, gdyż nie zabraniał prowadzić podbojów w innych częściach Hiszpanii.

 

Kartagina Tunezja 9

Śmierć Hazdrubala w 221 p.n.e. i przejście władzy w ręce Hannibala (syn Hamilkara Barkasa) zapoczątkowały systematyczne przygotowania do wojny z Rzymem. Mimo młodego wieku Hannibal bez jakiegokolwiek oporu zmobilizował wszystkie zasoby swojej „monarchii” i spożytkował je na cele militarne. Rozwinięto wywiad wojskowy, obwarowano liczne miasta, a lwią część środków przeznaczano na wyekwipowanie i przygotowanie armii lądowej. Flota w zamierzeniach Hannibala miała spełniać funkcje pomocnicze, była zresztą wielokrotnie słabsza od rzymskiej, gdyż Barkidzi podbój Hiszpanii prowadzili na lądzie. Dla armii sprowadzono z Afryki słonie bojowe i zasilono ją wojownikami z zaprzyjaźnionych plemion.

Stworzony przez Hannibala plan wojny z Rzymem przewidywał zaatakowanie Rzymian w Italii, do której wojsko miało dotrzeć drogą lądową przez Pireneje i Alpy. Po drodze armię mieli zasilić Galowie mieszkający w południowej Galii i północnej Italii. Gdy zaprzyjaźniony z Rzymem Sagunt zaatakował jedno z iberyjskich plemion, Hannibal ruszył na miasto i zdobył je po kilkumiesięcznym oblężeniu w 219 p.n.e. Rzym zażądał wycofania się Kartaginy z Saguntu. Odmowa zapoczątkowała II wojnę punicką, która zakończyła się klęską Kartaginy. Utraciła ona wszystkie pozaafrykańskie posiadłości, musiała zwrócić ziemie odebrane Numidyjczykom, oddać Rzymowi prawie całą flotę oraz zapłacić 10 tys. talentów kontrybucji.

Kartagina Tunezja 10

Klęska Kartaginy zwiększyła znaczenie wrogich Barkidom oligarchów, ale pozycja Hannibala wśród kół demokratycznych była nadal silna. Utrata posiadłości zamorskich pogorszyła sytuację materialną kupców i rzemieślników. Niezadowolenie społeczeństwa z rządów oligarchów i przekonanie, że ich bezczynność przyczyniła się do klęski w wojnie, umożliwiły Hannibalowi powrót do polityki w 196 p.n.e. Obejmując urząd sufeta obiecał przeprowadzenie reform demokratycznych i usprawnienie podupadającej gospodarki.

Wprowadzenie surowej kontroli finansów umożliwiło wcześniejszą spłatę Rzymowi kontrybucji, bez obciążania ludności nadzwyczajnymi podatkami. Zmniejszenie obrotów handlowych (utrata ziem zamorskich) skłoniło Hannibala do forsowania samowystarczalności rolnej, intensyfikacji upraw winnej latorośli oraz sadzenia gajów oliwnych i figowych. Dzięki temu Kartagina uniezależniła się od importu wina i oliwy z Rodos i Sycylii, co wzmocniło jej finanse. Mimo że pod względem politycznym Kartagina była państwem drugorzędnym, ekonomicznie była nadal silna.

Hannibal starał się ograniczyć wpływy oligarchii. Czy miała to być zemsta za jej bezczynność podczas niedawnej wojny, czy też trzeźwe i racjonalne działanie polityka pragnącego odbudowy kraju – można tylko przypuszczać. Faktem jest, że wyegzekwowanie należności pieniężnych od plutokracji kartagińskiej i rozwiązanie Trybunału Stu Czterech, spowodowało oskarżenie Hannibala o knowania przeciwko Rzymowi. Obawiając się rychłego aresztowania albo śmierci Hannibal w 195 p.n.e. uciekł z Kartaginy. Wkrótce potem działalność Trybunału została przywrócona. Jednak w gospodarce kontynuowano politykę Hannibala, co zapewniło Kartaginie szybki rozwój.

Kartagina Tunezja 12

Kilka dekad szybkiego wzrostu kartagińskiej gospodarki nie uszło uwadze Rzymu. Gdy Kato Starszy odwiedził Kartaginę w 153 p.n.e. i ujrzał jej fantastyczne odrodzenie, stał się fanatycznym zwolennikiem jej całkowitego ujarzmienia.

Wypadki afrykańskie tamtych lat sprzyjały jego dążeniom. Królestwo numidyjskie, które wzrosło w siłę w wyniku klęski Kartaginy w drugiej wojnie punickiej, zaczęło rozwijać swoje miasta i handel. Stabilne rządy króla Masynissy sprzyjały wzmocnieniu militarnemu i gospodarczemu. Masynissa jako sojusznik Rzymu czuł się bezpieczny i coraz częściej napadał na terytorium Kartaginy. Umacniające się mimo ucieczki Hannibala stronnictwo demokratyczne wezwało do zbrojnego powstrzymania napadów Masynissy. Rozpoczęto działania wojenne, które przyniosły Kartagińczykom porażkę, a dla Rzymu stały się pretekstem do rozpoczęcia III wojny punickiej w 149 p.n.e.

W 146 p.n.e. Rzymianie zdobyli Kartaginę. Miasto zostało zburzone, a ziemia na którym stało, zaorana i przeklęta (obsypana solą miała nic już nie urodzić). 90 proc. mieszkańców miasta zginęło podczas oblężenia i szturmu. Resztę Rzymianie sprzedali w niewolę.

 

Kartagina Tunezja 13

Budowa Kartaginy …

 

Kartagina Tunezja 14

W magazynach muzealnych czeka jeszcze wiele artefaktów na odpowiednie wyeksponowanie.

Kartagina Tunezja 15

 

Od 122 roku p.n.e. na miejscu Kartaginy istniała kolonia rzymska Colonia Iunonia, a Cezar w 44 roku p.n.e. przywrócił jej starą nazwę Karthago. W czasach cesarstwa miasto kwitło, jako ośrodek senackiej prowincji Africa Proconsularis będącej spichlerzem Rzymu.

U jego schyłku stało się ośrodkiem silnie rozprzestrzeniającego się w północnej Afryce chrześcijaństwa. W III w. biskupem Kartaginy był św. Cyprian (ok. 200-258), który 14 września 258 r. za panowania cesarza Waleriana – podobnie jak wcześniej za Septymiusza Sewera święte Perpetua i Felicyta – zginął w prześladowaniu chrześcijan jako męczennik. Odbyły się też w niej ważne dla Kościoła synody, tzw. Synody w Kartaginie. Z Kartaginy pochodził Donat (ur. przed 313, zm. ok. 355), twórca herezji zwanej donatyzmem. W latach ok. 391-430 biskupem Kartaginy był Aureliusz.

 

Kartagina Tunezja 16

W 439 roku Kartaginę zdobyli Wandalowie, którzy dziesięć lat wcześniej pojawili się w północnej Afryce, i uczynili ją swą stolicą. W 534 została odbita przez bizantyjskie wojska Belizariusza. Podbój północnej Afryki przez Arabów i zdobycie miasta w 697 przez arabskiego wodza Hasana Ibn Numana – położyły kres chrześcijaństwu. Miasto z czasem straciło swe znaczenie i opustoszało.

Kartagina Tunezja 17

 

Od XIX w. prowadzone są w mieście Kartagina prace wykopaliskowe. Najstarsze odnalezione ślady materialne pochodzą z połowy VIII w. p.n.e. Mury wokół miasta miały aż 32 km długości. Głównymi jego dzielnicami były: akropol, Byrsa i dzielnica portowa.

 

Kartagina Tunezja 18

 

Kartagina Tunezja 19

 

Kartagina Tunezja 20

 

Kartagina Tunezja 21

 

Kartagina Tunezja 22

 

Kartagina Tunezja 23

 

Kartagina Tunezja 24

 

Kartagina Tunezja 26

 

Kartagina Tunezja 27

 

Kartagina Tunezja 28

 

Kartagina Tunezja 29

 

Kartagina Tunezja 30

 

Kartagina Tunezja 31

 

Kartagina Tunezja 32

 

Kartagina Tunezja 33

 

Kartagina Tunezja 34

 

Kartagina Tunezja 35

 

Kartagina Tunezja 36

 

Kartagina Tunezja 37

 

Kartagina Tunezja 38

opracowanie Albin Marciniak

 

 #Djerba #Tunezja

0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Muzea

Muzeum Stutthof w Sztutowie, Niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady (1939–1945)

przez Redakcja
Napisane przez Redakcja

   Zachowany obóz koncentracyjny niemieckich nazistów z wystawami o II wojnie św., eksponatami i dużym archiwum. Muzeum utworzone staraniem byłych więźniów KL Stutthof, na mocy uchwały Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku w dniu 12 marca 1962.

 

 

Muzeum zorganizowane jest na części dawnego obozu (ok. 20 ha). Wśród najważniejszych jego zabytków jest częściowo zachowany Stary Obóz, komora gazowa, komendantura wraz z garażami, przestrzeń ogrodów warzywnych i szklarni. Teren miejsca pamięci obejmuje także rekonstrukcję krematoriów, puste już dziś pola tzw. Nowego Obozu i Obozu Żydowskiego, a także pomnik monumentalny autorstwa Wiktora Tołkina. Szczególnie bogate są zgromadzone i przechowywane archiwa poobozowe. Na terenie Muzeum zainstalowana jest stała wystawa główna. Są też organizowane wystawy czasowe. 

 

 

„Mamy moc sprawczą by pamiętać, ale nie mamy mocy by zatrzymać czas…”

Piotr Tarnowski, Dyrektor Muzeum Stutthof w Sztutowie

 

 

Muzeum jest dostępne przez cały rok, zwiedzającym umożliwia się uczestnictwo w projekcjach filmów dokumentalnych, zwiedzanie z przewodnikiem lub tzw. audioguidem. 

Muzeum Stutthof w Sztutowie.

Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1939-1945)

ul. Muzealna 6, 82-110 Sztutowo 

https://stutthof.org

Historia KL Stutthof

 

 

Na udostępnianej do zwiedzania powierzchni zachowało się kilkanaście budynków i reliktów świadczących o tragicznej przeszłości tego terenu, m.in. kilka drewnianych baraków więźniarskich z lat 1939-1940, były budynek komendantury obozu, krematorium i komora gazowa.

 

 

Większa część infrastruktury byłego obozu została jednak zniszczona lub rozebrana w kilka lat po zakończeniu wojny, gdy teren nie miał swojego prawnego opiekuna. Nad całością terenu góruje od 1968 roku monumentalny Pomnik Walki i Męczeństwa projektu W. Tołkina. Artysta ten jest również autorem zrealizowanej koncepcji upamiętnienia całego terenu byłego obozu.

 

 

Wystawy stałe i czasowe dokumentujące historię okupacji Pomorza Gdańskiego, dzieje obozu Stutthof oraz los przebywających w nim więźniów eksponowane są w oryginalnych budynkach poobozowych. Trasa zwiedzania jest dodatkowo oznaczona kilkudziesięcioma tablicami historycznymi ze zdjęciami archiwalnymi.

 

 

Na zwiedzanie terenu i wystaw należy poświęcić około 2 godzin. Wszelką pomoc i informację można uzyskać w Biurze Obsługi Zwiedzających umieszczonym w dawnej wartowni zaraz przy głównym wejściu na teren Muzeum. Tam tez można nabyć wiele wydawnictw tematycznie związanych z historią Stutthofu. Do stałej dyspozycji zwiedzających jest również kino prezentujące filmy dokumentalne: przede wszystkim kroniki radziecką i polską z lat 1945-1946.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Niemieckie obozy koncentracyjne w Polsce

opracowanie & foto:

Albin Marciniak
0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Ukraina

Zamek Bilhorod-Dnistrovskyi – Białogród nad Dniestrem

przez Redakcja
Napisane przez Redakcja
twierdza

Zamek Bilhorod-Dnistrovskyi – Białogród nad Dniestrem

Білгород-Дністровський
   Zamek Bilhorod-Dnistrovskyi na Ukraine, zwany także jako Twierdza Akerman. Odessa Oblast, Ukrainian: Білгород-Дністровський, Biłhorod-Dnistrowśkyj. Jego początki sięgają VI w p n e. Odwiedzając Odessę czy Pobliskie winnice Shabo, nie sposób ominąć wizyty na tym legendarnym zamczysku. Teren rozległy, podobnie jak i panorama a mury potężne mimo upływu wielu wieków. Zamek wznosi się na prawym brzegu rozlewisk Dniestru tuż przed ujściem do Morza Czarnego. Stąd już także całkiem blisko do delty Dunaju i jego potężnych rozlewisk. 
.
twierdza
.
Bilhorod-Dnistrovskyi to rozległe zamczysko nad Morzem Czarnym. Czy przypomina któryś z zamków w Polsce ?
.
.
 Białogród nad Dniestrem (ukr. Білгород-Дністровський, Biłhorod-Dnistrowśkyj, rum. /mołd. Cetatea Albă, hist. do 1944 Akerman) – miasto w południowo-zachodniej Ukrainie, na Nizinie Czarnomorskiej, nad Limanem Dniestru, 18 km od Morza Czarnego, w obwodzie odeskim.
.
 
.
Starożytna grecka kolonia Tyras (założona w VI w. p.n.e.), później rzymska Alba Iulia. W latach 1541, 1542, 1549 odbity z rąk tatarski i tureckich przez rotmistrza Bernarda Pretwicza, który przyszedł z odsieczą Białogrodowi.
.
.
W okresie 1600-1611 pod panowaniem Wołochów. W XVIII wieku centrum Tatarów budziackich, kilkakrotnie zdobywane przez Rosjan. W 1812 włączony do Rosji. W XIX wieku port solny i zbożowy. W 1918-1940 w Rumunii jako Cetatea Alba, w sierpniu 1940 przyłączony do Ukraińskiej SRR, a od lipca 1941 do sierpnia 1944 znowu w granicach Rumunii. Od 1945 w ZSRR, od 1991 w Republice Ukrainy.
.
 
.
Od 545 roku n.e. pod panowaniem Cesarstwa Bizantyńskiego – zwano je Leukopolis i wtedy też wybudowano pierwsze fortyfikacje zwane Asprocastron, czyli Biały Zamek. W XIII wieku znalazł się pod panowaniem Tatarów. W XIII wieku znaczne wpływy Republiki Genui, a od 1359 roku we władaniu hospodarów mołdawskich jako Cetatea Alba. Od 1387 lenno króla Polski. W 1399 roku rozbudowano zamek. W 1420 oblegana przez Turków, ale obronił ją książę mołdawski Aleksander Dobry. W 1484 roku twierdza została zdobyta przez Turków, którzy zmienili jej nazwę na Akerman („biała twierdza”).
.
 
.
.
.
 
.
.
.

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Europa

Największe europejskie muzea, które zwiedzisz za darmo – lista hitów dla miłośników sztuki i historii

przez Redakcja
Napisane przez Redakcja

  Europa kryje setki muzeów światowej klasy, do których można wejść całkowicie za darmo – bez biletów, kolejek i kompromisów jakościowych. Od monumentalnych galerii sztuki w Londynie, przez narodowe muzea historii, po nowoczesne kolekcje designu i nauki – bezpłatne muzea to jeden z najlepiej strzeżonych sekretów europejskiej turystyki kulturalnej.

Zwiedzanie największych muzeów Europy nie musi oznaczać wysokich kosztów ani rezygnacji z ambitnych planów podróżniczych. W wielu krajach – szczególnie w Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech czy krajach nordyckich – dostęp do narodowych kolekcji sztuki, historii i nauki jest bezpłatny przez cały rok lub w wybrane dni tygodnia. To właśnie tam można zobaczyć dzieła największych mistrzów malarstwa, bezcenne artefakty archeologiczne czy ikony kultury europejskiej, nie wydając ani jednego euro.

W tym zestawieniu prezentujemy największe i najbardziej prestiżowe europejskie muzea dostępne za darmo, które są absolutnymi „must see” dla miłośników sztuki, historii i dziedzictwa kulturowego. To propozycja zarówno dla doświadczonych podróżników, jak i dla osób planujących city break, rodzinne wakacje czy kulturalną wyprawę po Europie – z naciskiem na jakość, autentyczność i realną dostępność.

Wielka Brytania — Londyn

1) British Museum — British Museum (Muzeum Brytyjskie)

Co prezentuje: kolekcje archeologii i sztuki z całego świata: starożytne cywilizacje (Egipt, Mezopotamia, Grecja, Rzym), zbiory Azji, Afryki, Oceanii i Ameryk.
 Najważniejsze eksponaty: Kamień z Rosetty, rzeźby z Partenonu (Elgin Marbles), mumie egipskie, zabytki z Mezopotamii.
 Wstęp: wejście do kolekcji stałej jest bezpłatne (czasami wymagane rezerwacje wejścia online dla kontroli liczby odwiedzających); opłaty mogą dotyczyć tylko wystaw czasowych.
 Oficjalna strona (potwierdzenie): British Museum — darmowy wstęp do kolekcji stałej. britishmuseum.org

2) National Gallery, London — National Gallery (Galeria Narodowa w Londynie)

Co prezentuje: kolekcja malarstwa europejskiego od XIV do XIX wieku (gł. malarstwo włoskie, flamandzkie, niemieckie, hiszpańskie i brytyjskie).
 Najważniejsze eksponaty: obrazy m.in. Van Gogha, Botticellego, Leonarda, Turnera; kolekcja obejmuje ikony malarstwa światowego (np. „Słoneczniki” i inne dzieła mistrzów — konkretne eksponaty zmieniać się mogą przy rotacji).
 Wstęp: ogólne wejście do kolekcji stałej — bezpłatne; opłaty dotyczą niektórych wystaw czasowych.
 Oficjalna strona (potwierdzenie): National Gallery — „Admission free” (general admission free). nationalgallery.org.uk

3) Tate Modern — Tate Modern (Muzeum Sztuki Nowoczesnej Tate Modern)

Co prezentuje: sztuka współczesna i nowoczesna (XX–XXI w.) — malarstwo, rzeźba, instalacje, prace konceptualne, performance i multimedia.
 Najważniejsze eksponaty: prace światowych twórców współczesnych (Picasso, Warhol, Hockney, Duchamp i inni) — kolekcja stała jest dostępna bez opłat; niektóre wystawy specjalne wymagają biletu.
 Wstęp: dostęp do kolekcji stałej jest bezpłatny; wystawy czasowe bywają płatne i wymagają rezerwacji.
 Oficjalna strona (potwierdzenie): Tate Modern — „Entry to the collection is free”. tate.org.uk

4) Victoria and Albert Museum (V&A) — Victoria and Albert Museum (Muzeum Wiktorii i Alberta)

Co prezentuje: sztuka użytkowa, design i rzemiosło artystyczne (m.in. tkaniny, moda, ceramika, meble, szkło, fotografia).
 Najważniejsze eksponaty: bogate kolekcje ceramiki, rzemiosła artystycznego, biżuterii, mody i projektowania przemysłowego; słynne Cast Courts i wystawy historii designu.
 Wstęp: wstęp do kolekcji stałej jest bezpłatny; niektóre wystawy specjalne są płatne.
 Oficjalna strona (potwierdzenie): V&A — „General admission is free”. Victoria and Albert Museum

5) Natural History Museum — Natural History Museum, London (Muzeum Historii Naturalnej)

Co prezentuje: przyroda — paleontologia, zoologia, geologia, wystawy o ewolucji, dinozaurach, ekologii i biologii ziemi.
 Najważniejsze eksponaty: szkielety dinozaurów, kolekcje mineralogiczne, wystawy poświęcone ewolucji i człowiekowi; stała wystawa wstępna jest bezpłatna (wystawy specjalne mogą być płatne).
 Wstęp: darmowy wstęp do muzeum (często wymagane rezerwacje wejścia online w sezonie); wystawy czasowe płatne.
 Oficjalna strona (potwierdzenie): Natural History Museum — „Visiting the Natural History Museum is free”. nhm.ac.uk

6) Science Museum — Science Museum (Muzeum Nauki)

Co prezentuje: technologie i historia nauki: maszyny, silniki, lotnictwo, medycyna, wystawy interaktywne popularyzujące naukę.
 Najważniejsze eksponaty: historyczne maszyny parowe, samoloty, ekspozycje o kosmosie i technologii; stała kolekcja generalnie bezpłatna, indywidualne atrakcje/wystawy specjalne i niektóre interaktywne strefy płatne.
 Wstęp: ogólny dostęp bezpłatny (część atrakcji i wystaw specjalnych płatna).
 Oficjalna strona (potwierdzenie): Science Museum — „Book your free general admission tickets to visit the museum here.” Science Museum

Francja — Paryż

1) Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris — Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris (Muzeum Sztuki Współczesnej Miasta Paryża)

Co prezentuje: sztuka XX i XXI wieku (kolekcje miejskie — malarstwo, rzeźba, grafika, dzieła awangardy francuskiej i zagranicznej).
 Najważniejsze eksponaty: prace Matisse’a, Dufy’ego, Delaunayów i innych modernistów; kolekcja stała dostępna bez opłat.
 Wstęp: kolekcja stała — bezpłatny wstęp; wystawy czasowe zwykle płatne i czasami wymagają rezerwacji.
 Oficjalna strona (potwierdzenie): Musée d’Art Moderne de Paris — „The permanent collections are accessible without booking and free of charge.” mam.paris.fr

2) Petit Palais — Petit Palais, Musée des Beaux-Arts de la Ville de Paris (Petit Palais — Muzeum Sztuk Pięknych Miasta Paryża)

Co prezentuje: zbiory sztuki od starożytności po początek XX wieku: malarstwo, rzeźba, rzemiosło artystyczne, dekoracje wnętrz.
 Najważniejsze eksponaty: kolekcja miejskich dzieł sztuki, zbiory malarskie i dekoracyjne (wystawy stałe obejmują szeroki przekrój).
 Wstęp: dostęp do kolekcji stałej jest bezpłatny; wystawy tymczasowe są zazwyczaj płatne.
 Oficjalna strona (potwierdzenie): Petit Palais — „Free access to the permanent collection.” Petit Palais

3) Musée Carnavalet — Musée Carnavalet — Histoire de Paris (Muzeum Carnavalet — Historia Paryża)

Co prezentuje: historia miasta Paryża od prehistorii po czasy współczesne — zbiory urbanistyki, wyrobów artystycznych, mebli, obrazów i dokumentów.
 Najważniejsze eksponaty: bogata dokumentacja życia miejskiego, rekonstrukcje wnętrz paryskich, kolekcje ikonograficzne ukazujące rozwój miasta.
 Wstęp: stała ekspozycja (permanent collection) udostępniona bezpłatnie.
 Oficjalna strona (potwierdzenie): Musée Carnavalet — „Parcours permanent : gratuit, en accès libre.” Musée Carnavalet

Maison de Balzac

(Dom Balzaca)
 Co prezentuje: Dom, w którym pisarz Honoré de Balzac tworzył „Komedie ludzką”. Muzeum prezentuje jego rękopisy, listy i pamiątki.
 Najważniejsze eksponaty: rękopisy Balzaca, pierwodruki jego powieści, meble z epoki.
 Wstęp: Wstęp wolny do stałej ekspozycji.
 Oficjalna strona: maisondebalzac.paris.fr

Musée Bourdelle

(Muzeum Antoine’a Bourdelle’a)
 Co prezentuje: Dawna pracownia rzeźbiarza Antoine’a Bourdelle’a – ucznia Rodina.
 Najważniejsze eksponaty: monumentalne rzeźby, modele gipsowe, szkice i fotografie artysty.
 Wstęp: Bezpłatny wstęp na wystawę stałą.
 Oficjalna strona: museebourdelle.paris.fr

Musée Cernuschi – Musée des Arts de l’Asie de la Ville de Paris

(Muzeum Cernuschi – Muzeum Sztuki Azjatyckiej)
 Co prezentuje: Sztuka Dalekiego Wschodu – Chiny, Japonia, Korea, Wietnam.
 Najważniejsze eksponaty: brązy i ceramika chińska, buddyjskie rzeźby, zbiory kaligrafii.
 Wstęp: Stała ekspozycja bezpłatna.
 Oficjalna strona: cernuschi.paris.fr

Musée de la Vie Romantique

(Muzeum Życia Romantycznego)
 Co prezentuje: Sztuka i styl życia epoki romantyzmu. Muzeum mieści się w dawnym domu malarza Ary Scheffera w dzielnicy Montmartre.
 Najważniejsze eksponaty: pamiątki po George Sand, Chopinie i Delacroix, rzeźby i obrazy artystów romantycznych.
 Wstęp: Stała ekspozycja bezpłatna.
 Oficjalna strona: museevieromantique.paris.fr

Musée Zadkine

(Muzeum Ossipa Zadkina)
 Co prezentuje: Pracownia i ogród rzeźbiarza rosyjskiego pochodzenia, działającego w Paryżu.
 Najważniejsze eksponaty: rzeźby z drewna, kamienia i brązu, dokumenty i szkice artysty.
 Wstęp: Wstęp bezpłatny do stałej ekspozycji i ogrodu.
 Oficjalna strona: museezadkine.paris.fr

Musée de la Préfecture de Police

(Muzeum Prefektury Policji)
 Co prezentuje: Historia paryskiej policji od XVII wieku po współczesność.
 Najważniejsze eksponaty: dokumenty z rewolucji 1789, akta śledcze, stare uniformy i broń.
 Wstęp: Wstęp całkowicie bezpłatny.
 Oficjalna strona: prefecturedepolice.interieur.gouv.fr

Maison Victor Hugo – Place des Vosges

(Dom Victora Hugo)
 Co prezentuje: Apartament, w którym autor „Nędzników” mieszkał w latach 1832–1848.
 Najważniejsze eksponaty: rękopisy, ilustracje, meble projektowane przez samego Hugo.
 Wstęp: Bezpłatny wstęp na wystawę stałą.
 Oficjalna strona: maisonvictorhugo.paris.fr

Dodatkowo:

Wiele narodowych muzeów Francji, takich jak Luwr, Musée d’Orsay, Centre Pompidou czy Musée Rodin, oferuje bezpłatny wstęp w każdą pierwszą niedzielę miesiąca dla wszystkich zwiedzających.

 

Niemcy — Berlin

Museum für Naturkunde Berlin — Museum of Natural History Berlin (Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie)

Co prezentuje: kolekcje z zakresu paleontologii, zoologii i geologii; liczne szkielety dinozaurów, okazy z całego świata, badania naukowe i edukacja przyrodnicza.
 Najważniejsze eksponaty: słynny szkielet „Brachiosaurus brancai” — największy dinozaur na świecie w zbiorach muzeum; kolekcje inkluzji w bursztynie; eksponaty z zakresu ewolucji człowieka.
 Wstęp bezpłatny: dzieci i młodzież do 18 lat mogą wchodzić bezpłatnie, jednak pełny wstęp dla wszystkich bez opłat nie jest w pełni stałą zasadą (część wystaw specjalnych płatna) — dlatego muzeum traktuję jako przykład z bardzo przystępnym wstępem, choć nie w pełni “za darmo dla wszystkich” w każdej chwili. Deutsches Technikmuseum Berlin+1
 Oficjalna strona: technikmuseum.berlin

Jüdisches Museum Berlin — Muzeum Żydowskie w Berlinie

Co prezentuje: historia Żydów w Niemczech i Europie, ich życie codzienne, sztuka, kultura, doświadczenia społeczno-historyczne XX i XXI wieku.
 Najważniejsze eksponaty: archiwalne materiały, wystawy multimedialne i interaktywne, kolekcje dokumentujące historię żydowską w Niemczech.
 Wstęp: Stała ekspozycja: „Free admission to the permanent collection.” Staatliche Museen zu Berlin
 Oficjalna strona: juedisches-museum-berlin.de

Stadtmuseum Berlin / Museum Ephraim-Palais — Muzeum Miejskie Berlina / Pałac Ephraima

Co prezentuje: historia Berlina jako miasta — wystawa „BerlinZEIT – The city makes history!” obejmuje dzieje miasta od starożytności po współczesność.
 Najważniejsze eksponaty: dokumenty i artefakty miejskie, rekonstrukcje historyczne, wystawy prezentujące transformacje miasta.
 Wstęp: Wskazane: bilet od 7 €, darmowy tylko dla osób z obniżonym uprawnieniem – nie ogólnodostępny bezpłatny dla wszystkich. Stadtmuseum Berlin
 Oficjalna strona: stadtmuseum.de

 

Włochy — Rzym

Museo Carlo Bilotti Aranciera di Villa Borghese (Rzym)

Co prezentuje: kolekcję sztuki XX wieku (m.in. pop-art, współczesna grafika i rzeźba) zgromadzoną w willi w parku Villa Borghese; muzeum miejskie w strukturze miasta Rzym; różnorodne wystawy i działania kulturalne.
 Najważniejsze eksponaty: prace Andy’ego Warhola, Roy’a Lichtensteina, grafiki współczesne, rzeźby oraz zmieniające się ekspozycje czasowe.
 Wstęp bezpłatny: muzeum należy do grupy instytucji wskazanych jako „admission free” bez biletu wstępu — przykład z listy muzeów Rzymu. romapass.it+1
 Oficjalna strona: museiincomuneroma.it

(W Rzymie obowiązuje system „domenica al museo” — pierwszy niedziela miesiąca wiele państwowych muzeów wstęp wolny, ale nie cały czas. Dlatego wybrano muzea o wstępie free bez warunków/lub bardzo przystępne.)

Hiszpania — Madryt

Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía — Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía (Narodowe Muzeum Sztuki Reina Sofía)

Co prezentuje: sztuka hiszpańska XX i XXI wieku — m.in. kubizm, surrealizm, abstrakcja; kolekcje w Hiszpanii i międzynarodowe; dzieła Picassa (m.in. „Guernica”), Dalí’ego i innych.
 Najważniejsze eksponaty: „Guernica” Picassa, dzieła Salvadora Dalí’ego, prace hiszpańskich modernistów i współczesnych artystów; ekspozycje multimedialne.
 Wstęp bezpłatny: wstęp bezpłatny w określonych godzinach. museoreinasofia.es
 Oficjalna strona: museoreinasofia.es

Holandia — Amsterdam

Rijksmuseum — Rijksmuseum (Narodowe Muzeum w Amsterdamie)

Co prezentuje: sztuka holenderska i światowa; zbiory malarstwa Złotego Wieku, sztuka współczesna, kolekcje rzemiosła artystycznego i historii naturalnej.
 Najważniejsze eksponaty: „Straż nocna” (Rembrandt), „Widok domu Hartów w Delft” (Vermeer), liczne arcydzieła malarstwa holenderskiego.
 Wstęp: mu-zeum informuje, że dzieci i młodzież do 18 lat mają wstęp darmowy. Nie znajdę pewnej informacji, że dorośli zawsze mają wstęp za darmo. rijksmuseum.nl+1
 Oficjalna strona: rijksmuseum.nl

Austria — Wiedeń

Wien Museum — Wien Museum (Muzeum Wiedeńskie)

Co prezentuje: historia Wiednia od czasów neolitu po współczesność, zbiory archeologiczne, historia miejskiego życia, wystawy czasowe.
 Najważniejsze eksponaty: 1 700 obiektów w nowej stałej ekspozycji „Vienna. My History”, która dokumentuje kilka tysięcy lat dziejów miasta. b2b.vienna.info+1
 Wstęp: stała ekspozycja dostępna bezpłatnie — „Free admission to the permanent exhibition… no ticket required”. shop.wienmuseum.at
 Oficjalna strona: wienmuseum.at

Zastrzeżenie: darmowy dostęp dotyczy ekspozycji stałej; wystawy czasowe mogą być płatne.

Wielka Brytania — Londyn

British Museum — Muzeum Brytyjskie

Co prezentuje:
 Jedno z najstarszych i najsłynniejszych muzeów świata, gromadzące zbiory dokumentujące historię i kulturę ludzkości od początków cywilizacji po czasy współczesne. W kolekcji znajdują się artefakty ze starożytnego Egiptu, Mezopotamii, Grecji, Rzymu, Azji, Afryki, obu Ameryk i Europy.

Najważniejsze eksponaty:
 Kamień z Rosetty, marmury z Partenonu, mumie egipskie, posągi z Wyspy Wielkanocnej (Hoa Hakananai’a), skarby Sutton Hoo oraz bogata kolekcja sztuki i rękopisów.

Wstęp:
 Wstęp do stałych galerii i ekspozycji jest całkowicie bezpłatny dla wszystkich odwiedzających przez cały rok („Free admission – open daily”). Opłaty dotyczą jedynie wybranych wystaw czasowych i wydarzeń specjalnych.
 Źródło: https://www.britishmuseum.org/visit

The National Gallery — Galeria Narodowa w Londynie

Co prezentuje: Malarstwo europejskie od XIII do początku XX wieku.
 Najważniejsze eksponaty: Dzieła Leonarda da Vinci, Rembrandta, Vincenta van Gogha („Słoneczniki”), Moneta, Turnera, Botticellego i Caravaggia.
 Wstęp: Stała kolekcja – wstęp wolny; płatne są jedynie wystawy czasowe.
 Oficjalna strona: nationalgallery.org.uk

Tate Modern — Muzeum Sztuki Nowoczesnej Tate Modern

Co prezentuje: Sztuka nowoczesna i współczesna od 1900 roku po dziś dzień, prezentowana w dawnym budynku elektrowni Bankside.
 Najważniejsze eksponaty: Prace Picassa, Warhola, Dalíego, Pollocka, Rothko, Hirsta i Louise Bourgeois.
 Wstęp: Bezpłatny wstęp do stałych galerii; niektóre wystawy specjalne – płatne.
 Oficjalna strona: tate.org.uk/visit/tate-modern

Tate Modern — Muzeum Sztuki Nowoczesnej Tate Modern

Co prezentuje: Sztuka nowoczesna i współczesna od 1900 roku po dziś dzień, prezentowana w dawnym budynku elektrowni Bankside.
 Najważniejsze eksponaty: Prace Picassa, Warhola, Dalíego, Pollocka, Rothko, Hirsta i Louise Bourgeois.
 Wstęp: Bezpłatny wstęp do stałych galerii; niektóre wystawy specjalne – płatne.
 Oficjalna strona: tate.org.uk/visit/tate-modern

Science Museum — Muzeum Nauki w Londynie

Co prezentuje: Rozwój nauki, technologii i wynalazków od XVIII wieku po współczesność. Interaktywne wystawy dla dzieci i dorosłych.
 Najważniejsze eksponaty: Pierwszy silnik parowy Jamesa Watta, modele statków kosmicznych, kapsuła Apollo 10, pierwszy komputer Apple.
 Wstęp: Stała ekspozycja – wstęp wolny; niektóre wystawy i kina IMAX – płatne.
 Oficjalna strona: sciencemuseum.org.uk

Victoria and Albert Museum (V&A) — Muzeum Wiktorii i Alberta

Co prezentuje: Największe na świecie muzeum sztuki użytkowej i designu. Kolekcje mody, ceramiki, biżuterii, mebli, rzeźby i fotografii.
 Najważniejsze eksponaty: Kolekcje renesansowe, rzeźby Donatella, zbiory strojów od XVI wieku po haute couture.
 Wstęp: Bezpłatny wstęp do stałych galerii; wybrane wystawy – płatne.
 Oficjalna strona: vam.ac.uk

Victoria and Albert Museum (V&A) — Muzeum Wiktorii i Alberta

Co prezentuje: Największe na świecie muzeum sztuki użytkowej i designu. Kolekcje mody, ceramiki, biżuterii, mebli, rzeźby i fotografii.
 Najważniejsze eksponaty: Kolekcje renesansowe, rzeźby Donatella, zbiory strojów od XVI wieku po haute couture.
 Wstęp: Bezpłatny wstęp do stałych galerii; wybrane wystawy – płatne.
 Oficjalna strona: vam.ac.uk

Museum of London Docklands — Muzeum Londynu w Docklands

Co prezentuje: Historia portu londyńskiego, handlu kolonialnego, niewolnictwa i przemian wschodniego Londynu.
 Najważniejsze eksponaty: Interaktywne rekonstrukcje nabrzeży, makiety portów, eksponaty dotyczące imperium brytyjskiego.
 Wstęp: Wstęp bezpłatny przez cały rok.
 Oficjalna strona: museumoflondon.org.uk/docklands

Luksemburg — Luksemburg (miasto)

National Museum of History & Art — Musée National d’Histoire et d’Art (Muzeum Historyczne i Sztuki Narodowej)

Co prezentuje: Zbiory obejmujące historię Wielkiego Księstwa Luksemburga od czasów średniowiecznych po współczesność oraz sztukę i rzemiosło artystyczne regionu. MNAHA+1
 Najważniejsze eksponaty: Stała ekspozycja dokumentuje rozwój kraju — archeologia, historia średniowieczna, sztuka nowoczesna — i jest dostępna bezpłatnie. MNAHA
 Wstęp: Stała wystawa udostępniona bezpłatnie („Our permanent collection is free to visit at any time.”) MNAHA
 Oficjalna strona: nationalmusee.lu

Casino Luxembourg – Forum d’art contemporain — Casino Luxembourg – Forum Sztuki Współczesnej

Co prezentuje: Sztuka współczesna — wystawy czasowe i projekty artystyczne dla młodej publiczności. luxembourg.public.lu
 Najważniejsze eksponaty: Instalacje artystyczne, działania interdyscyplinarne, projekty multimedialne. luxembourg.public.lu
 Wstęp: Wstęp całkowicie bezpłatny („Admission is free.”) luxembourg.public.lu
 Oficjalna strona: casino-luxembourg.lu

MNHA: bezpłatny wstęp do stałej kolekcji → spełnia kryterium w tej części.

Casino Luxembourg: całkowicie darmowy wstęp → spełnia kryterium.

Dania — Kopenhaga

Museum of Copenhagen — Københavns Museum (Muzeum Miasta Kopenhagi)

Co prezentuje: Historia Kopenhagi od czasów średniowiecza po współczesność — kolekcje miejskie, liczne artefakty, wystawy dotyczące przemian miasta.
 Najważniejsze eksponaty: Dokumenty i artefakty dotyczące rozwoju miasta, rekonstrukcje historyczne, archiwalne fotografie.
 Wstęp: Wstęp bezpłatny dla dzieci i młodzieży do 18 lat. Dla dorosłych bilet 110 DKK. Wstęp darmowy w określone dni — na przykład ostatnia środa miesiąca jest dniem wolnego wstępu. cphmuseum.kk.dk+1
 Oficjalna strona: cphmuseum.kk.dk

Szwecja — Sztokholm

City Museum — Stadsmuseet Stockholm (Muzeum Miasta Sztokholmu)

Co prezentuje: Historia i rozwój miasta Sztokholm: ludzie, wydarzenia i miejsca — od prehistorii do dziś.
 Najważniejsze eksponaty: Wystawy stałe o historii miasta, fotografie i artefakty miejskie.
 Wstęp: Stała wystawa jest całkowicie bezpłatna („Free admission to the museum’s exhibitions.”) stadsmuseet.stockholm
 Oficjalna strona: stadsmuseet.stockholm.se

Szwecja — Sztokholm

City Museum — Stadsmuseet Stockholm (Muzeum Miasta Sztokholmu)

Co prezentuje: Historia i rozwój miasta Sztokholm: ludzie, wydarzenia i miejsca — od prehistorii do dziś.
 Najważniejsze eksponaty: Wystawy stałe o historii miasta, fotografie i artefakty miejskie.
 Wstęp: Stała wystawa jest całkowicie bezpłatna („Free admission to the museum’s exhibitions.”) stadsmuseet.stockholm
 Oficjalna strona: stadsmuseet.stockholm.se

Norwegia — Oslo

Museum of Oslo — Muzeum Oslo

Co prezentuje: Historia Oslo od średniowiecza po współczesność — kolekcje dotyczące urbanistyki, kultury, mieszkańców miasta, przemian społecznych. Oslo Museum
 Najważniejsze eksponaty: Stała ekspozycja „OsLove – The story of Oslo” („1000 lat historii miasta”); wystawy o przemysłowym rozwoju wzdłuż rzeki Akerselva. Oslo Museum
 Wstęp: Dorośli: NOK 120; dzieci i młodzież poniżej 26 lat: bezpłatnie. Darmowy wstęp dla wszystkich w pierwszy czwartek miesiąca. Oslo Museum
 Oficjalna strona: oslomuseum.no

Finlandia

Stadsmuseet Stockholm

HAM Helsinki — Muzeum Sztuki Współczesnej w Helsinkach

Co prezentuje: Sztuka współczesna; kolekcje i wystawy przeróżnych form artystycznych. HAM
 Najważniejsze eksponaty: Zbiory sztuk wizualnych i ekspozycje czasowe (konkretnych ikonicznych dzieł nie podano w źródle).
 Wstęp: Wstęp wolny dla osób poniżej 18 roku życia; dla wszystkich również w ostatni piątek miesiąca w określonych godzinach („Free admission day”). HAM
 Oficjalna strona: hamhelsinki.fi

Litwa — Wilno

Lietuvos nacionalinis muziejus — Muzeum Narodowe Litwy

Co prezentuje: Różne lokalizacje muzeum w Wilnie i w regionie: kolekcje archeologiczne i etnograficzne, historia Litwy, wyposażenie dawnych domostw i eksponaty kultury materialnej. lnm.lt
 Najważniejsze eksponaty: wystawy stałe dokumentujące historię Litwy — od czasów średniowiecza po współczesność; m.in. ekspozycja w „House of Histories” odzwierciedlająca wieki historii. lnm.lt
 Wstęp: Wstęp bezpłatny w ostatnią niedzielę miesiąca dla wszystkich odwiedzających. govilnius.lt W pozostałe dni obowiązuje opłata za wstęp (np. za wystawy czasowe lub określone oddziały).
 Oficjalna strona: lnm.lt

Litwa — Wilno

Lietuvos nacionalinis muziejus — Muzeum Narodowe Litwy

Co prezentuje: Różne lokalizacje muzeum w Wilnie i w regionie: kolekcje archeologiczne i etnograficzne, historia Litwy, wyposażenie dawnych domostw i eksponaty kultury materialnej. lnm.lt
 Najważniejsze eksponaty: wystawy stałe dokumentujące historię Litwy — od czasów średniowiecza po współczesność; m.in. ekspozycja w „House of Histories” odzwierciedlająca wieki historii. lnm.lt
 Wstęp: Wstęp bezpłatny w ostatnią niedzielę miesiąca dla wszystkich odwiedzających. govilnius.lt W pozostałe dni obowiązuje opłata za wstęp (np. za wystawy czasowe lub określone oddziały).
 Oficjalna strona: lnm.lt

Łotwa — Ryga

Latvian War Museum — Muzeum Wojny Łotewskiej

Co prezentuje: Historia Łotwy i Łotewskiego Wojska — wystawy o latach 17.-18. wieku, I wojnie światowej, II wojnie światowej, walce o niepodległość. karamuzejs.lv
 Najważniejsze eksponaty: artefakty związane z latami walk, dokumenty, ekspozycje o powstaniu państwa i wojnie o niepodległość. karamuzejs.lv
 Wstęp: Wstęp bezpłatny („Entrance to the museum is free of charge. No ticket required.”) karamuzejs.lv
 Oficjalna strona: karamuzejs.lv

Latvian National Museum of Natural History — Łotewskie Narodowe Muzeum Historii Naturalnej

Wstęp: Darmowy wstęp do ekspozycji stałej w określonych godzinach (np. środy 16:30-17:00, czwartki 16:00-17:00, piątki 16:30-17:00, soboty i niedziele 16:30-17:00). ldm.gov.lv

Estonia — Tallinn

Tallinn City Museum — Muzeum Miasta Tallinn

Co prezentuje: Historia i życie miasta Tallinn: rozwój urbanistyczny, kultura, społeczeństwo.
 Wstęp: W ramach inicjatywy „Museum Sundays” — pierwsza niedziela miesiąca — muzea miejskie (w tym oddziały Muzeum Miasta Tallinn) są dostępne bezpłatnie dla odwiedzających indywidualnych po wcześniejszej rejestracji. Tallinn
 Oficjalna strona: linnamuuseum.ee

Belgia — Bruksela

Przykład: Brussels City Museum — Maison du Roi / Broodhuis

Wstęp darmowy tylko w pierwszą niedzielę miesiąca. Musée de la ville de Bruxelles

Przykład: Royal Museums of Fine Arts of Belgium

Wstęp bezpłatny pierwsza środa miesiąca od godz. 13:00. fine-arts-museum.be

opracowanie & foto: Albin Marciniak

Fotoreporter, podróżnik i dziennikarz specjalizujący się w eksploracji turystycznych podziemi. Twórca Klubu Podróżników „Śródziemie” i projektu „Czyste Tatry”.

https://www.facebook.com/marciniak.albin/

0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
CzechyPodziemia turystyczne w Europie Underground in Europe

Krypty Kapucynów w Brnie

przez Redakcja
Napisane przez Redakcja
Krypty Kapucynów w Brnie Kapucínská hrobka

Krypty Kapucynów w Brnie

Kapucínská hrobka
  Spacerując po ulicach jednego z piękniejszych miast w Czechach, mamy tak wiele do zobaczenia. Zamek, Czarny Kościół czy piękna starówka to tylko część miejsc które warto zobaczyć. Jednym z takich miejsc do których warto wejść, są Krypty w Klasztorze Kapucynów znajdujące się tuż przy starówce.
  
Grobowiec służył do pochówku braci, szlachty i dobroczyńców zakonu. Połączenie specjalnego systemu wentylacji oraz geologiczny skład skały w fundamentach kościoła, powodowało naturalną mumifikację zwłok.

 

Klasztor Zakonu Kapucynów Braci Mniejszych. Kapucyni przybyli do Czech w 1599 roku i założyli swój pierwszy klasztor w Pradze w dzielnicy Hradczany. W Brnie rozpoczęli działalność w 1604 roku.
Wejście do grobowca znajduje się z lewej strony kościoła, i prowadzi przez wąski korytarz i podwórko.
Klášter kapucínů, Kapucínské nám. 5, 602 00 Brno
Wstęp
bilet normalny 70 Kč ulgowy 35 Kč fotografowanie 30 Kč
otwarte
w sezonie turystycznym pon–sobota: 9–12 ≈ 13–18 h, niedziela 11–17 h
poza sezonem codziennie 10–16 h
oficjalna strona :

The most beautiful underground in Europe to explore, Underground cave, mine, military,

Najpiękniejsze podziemia w Europie do zwiedzania, kopalnie, jaskinie, katakumby,

 

Underground in Europe explore maps

W pierwszej sali od 1872 roku spoczywa František baron Trenck. Słynny dowódca tzw. „pandurów”.
W kapucyńskim grobowcu została zachowana wyjątkowo duża liczba drewnianych trumien z XVIII wieku. Na ścianach wokół widać zawieszone wieka. Są one wykonane głównie z drewna dębowego, kilka z drewna sosnowego oraz zdobione malowanymi ręcznie obrazami olejnymi.
Ars Moriendi:wystawa
W pierwszej połowie lat 70-tych XX w. przeniesiono z kościoła do kaplicy ołtarz świętej Klementiany. Z tej okazji prawdopodobnie została zbudowana mensa z kamienia, której przód pośrodku zdobi barokowa sztukateria godła kapucynów. Za mensą znajduje się oryginalny kamienny ołtarz z 1656 roku.
Relikwiarz trumny św. Klementiany pochodzi z 1762 roku i zawiera szczątki kostne męczennicy, która prawdopodobnie żyła w czasach wczesnego chrześcijaństwa. Manekin jest ubrany w barokowy strój z jedwabnego brokatu. W poszczególnych częściach są otwory, przez które można zobaczyć szczątki świętej. Relikwia męczennicy została podarowana kapucynom w 1754 roku przez mistrza kominiarskiego Jerzego Barnabasza Orelli (pochowanego w grobowcu).

 
Pierwsza sala samego grobowca, gdzie pochowani są Grimmowie. Ta słynna rodzina budowniczych i architektów jest nieodłącznie związana z historią wspólnoty kapucynów w Brnie. Z Kapucynami łączyła ich nie tylko praca, ale także przyjaźń. Do zakonu wstąpiło nawet dwóch synów Maurycego Grimma a później także jego wnuk.
Maurycy Grimm +1757,  Maryja Anna Józefa Grimm +1757,  Franciszek Antoni Grimm +1784
rodzina  Grimmovy
Grobowiec dobroczyńców z szeregów szlachty. Tu leżą ciała zmarłych, którzy za życia korzystali z bogactwa i cieszyli się uznaniem społecznym.
Rzeźba anioła wskazuje na napis w języku łacińskim „Sic transit gloria mundi”, w tłumaczeniu Tak przemija sława świata. Na lewo jest tabliczka z podaniem informacji o kamieniu węgielnym kościoła, który prawdopodobnie został znaleziony w sąsiedniej zamurowanej piwnicy. Na bocznej ścianie można zobaczyć jeden z otworów wentylacyjnych.
Jiří Barnabáš Orelli +1757 mistrz kominiarski, później cechmistrz, brnieński mieszczanin. Wraz ze swoją małżonką Wiktorią hojnie wspierali braci kapucynów, a także pomagali im rozwiązywać różne problemy dotyczące funkcjonowania klasztoru. Duży murowany grób w lewym rogu służył do przechowywania szczątek zmarłych, których ciała po jakimś czasie rozpadały się.
Groby zakonników
Kapucyni mieli bardzo prosty sposób pochówku, który był odbiciem ich podstawowego haryzmatu ubóstwa. Zmarły brat był układany w dębowej trumnie z wysuwanym dnem i po ceremoniach pogrzebowych znoszono trumnę schodami do grobowca. Oto był składany na gołej ziemi, tylko z cegłą lub dwoma pod głową. Następnie trumna była przechowywana do kolejnego pogrzebu.
Bracia byli grzebani praktycznie bez oznakowania konkretnej tożsamości, tylko ze skromnymi atrybutami ich statusu zakonnego. Na przykład po prawej stronie można zobaczyć kapucyna, który trzyma drewniany krzyż. To znak, że w zakonie żył ponad 50 lat. Na niektórych zmarłych są resztki habitów z kapturem i cingulum (lina wokół talii). Chociaż kapucyni nie mieli konkretnych grobów, wiadomości o zgonach skrupulatnie rejestrowali.
 
Wnętrze kościoła Kapucynów. Krypty znajdują się dokładnie pod nawą główną.
0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
@2021 - All Right Reserved. Designed and Developed by PenciDesign