Klub Podróżników – Śródziemie – portal podróżniczy | Polska, Europa, Świat
  • Slajdowiska
    • Spotkania autorskie
  • Relacje
    • Europa
      • Albania
      • Austria
      • Bułgaria
      • Chorwacja
      • Czarnogóra
      • Czechy
      • Dania
      • Francja
      • Hiszpania
      • Holandia
      • Kosowo
      • Litwa
      • Luksemburg
      • Macedonia
      • Malta
      • Niemcy
      • Norwegia
      • Portugalia
      • Rosja
      • Rumunia
      • Serbia
      • Slowacja
      • Slowenia
      • Szwajcaria
      • Ukraina
      • Wegry
      • Wielka Brytania
      • Włochy
    • Polska informacje i fotorelacje
      • Forty i twierdze
      • Góry
      • Kolej
        • Parowozownie
      • Miasta
      • Miejsca wyjątkowe
      • Muzea
      • Podziemia
      • Polska na weekend
      • Skanseny w Polsce
      • Woda
      • Województwa
        • Dolny Śląsk
        • Kujawsko-pomorskie
        • Łódzkie
        • Lubelskie
        • Lubuskie
        • Małopolskie
        • Mazowieckie
        • Opolskie
        • Podkarpackie
        • Podlaskie
        • Pomorskie
        • Śląskie
        • Świętokrzyskie
        • Warmińsko-mazurskie
        • Wielkopolskie
        • Zachodniopomorskie
      • Zabytki sakralne
      • Zamki i pałace
    • Świat
      • Afryka
      • Ameryka Południowa
      • Ameryka Północna
      • Ameryka Środkowa i Karaiby
      • Antarktyda
      • Australia i Oceania
      • Azja
    • Schroniska Górskie
  • Filmy
  • Sprzęt
    • Polecamy
    • Recenzje sprzętu
    • Testy sprzętu
  • Autorzy
    • Albin Marciniak
    • Karolina Zięba-Kulawik
    • Redakcja
  • Forum
  • Fundacja Aleja Podróżników
  • Kontakt
poniedziałek, 23 marca, 2026
Klub Podróżników – Śródziemie – portal podróżniczy | Polska, Europa, Świat
  • Slajdowiska
    • Spotkania autorskie
  • Relacje
    • Europa
      • Albania
      • Austria
      • Bułgaria
      • Chorwacja
      • Czarnogóra
      • Czechy
      • Dania
      • Francja
      • Hiszpania
      • Holandia
      • Kosowo
      • Litwa
      • Luksemburg
      • Macedonia
      • Malta
      • Niemcy
      • Norwegia
      • Portugalia
      • Rosja
      • Rumunia
      • Serbia
      • Slowacja
      • Slowenia
      • Szwajcaria
      • Ukraina
      • Wegry
      • Wielka Brytania
      • Włochy
    • Polska informacje i fotorelacje
      • Forty i twierdze
      • Góry
      • Kolej
        • Parowozownie
      • Miasta
      • Miejsca wyjątkowe
      • Muzea
      • Podziemia
      • Polska na weekend
      • Skanseny w Polsce
      • Woda
      • Województwa
        • Dolny Śląsk
        • Kujawsko-pomorskie
        • Łódzkie
        • Lubelskie
        • Lubuskie
        • Małopolskie
        • Mazowieckie
        • Opolskie
        • Podkarpackie
        • Podlaskie
        • Pomorskie
        • Śląskie
        • Świętokrzyskie
        • Warmińsko-mazurskie
        • Wielkopolskie
        • Zachodniopomorskie
      • Zabytki sakralne
      • Zamki i pałace
    • Świat
      • Afryka
      • Ameryka Południowa
      • Ameryka Północna
      • Ameryka Środkowa i Karaiby
      • Antarktyda
      • Australia i Oceania
      • Azja
    • Schroniska Górskie
  • Filmy
  • Sprzęt
    • Polecamy
    • Recenzje sprzętu
    • Testy sprzętu
  • Autorzy
    • Albin Marciniak
    • Karolina Zięba-Kulawik
    • Redakcja
  • Forum
  • Fundacja Aleja Podróżników
  • Kontakt
Klub Podróżników – Śródziemie – portal podróżniczy | Polska, Europa, Świat
Klub Podróżników – Śródziemie – portal podróżniczy | Polska, Europa, Świat
  • Klub Podróżników – Śródziemie – portal podróżniczy | Polska, Europa, Świat
  • Fundacja Aleja Podróżników
  • Forum
  • Relacje
    • Europa
    • Polska
    • Świat
  • Sprzęt
    • Recenzje sprzętu
    • Testy sprzętu
  • Książka
  • Kontakt
Copyright 2025 - All Right Reserved
Lotniska i powietrze

Rekordowy rok w historii Kraków Airport

przez Redakcja 2026-01-03
Napisane przez Redakcja
Rekordowy rok w historii Kraków Airport u

Rekordowy rok w historii Kraków Airport – ponad 13,2 mln pasażerów obsłużonych w 2025 roku

 

  Dokładnie w pierwszy dzień Bożego Narodzenia – 25 grudnia Kraków Airport obsłużył 13. milionowego pasażera w tym roku, a cały rok zakończył wynikiem 13 248 355 pasażerów. W porównaniu z ubiegłym rokiem (ponad 11 milionów pasażerów) to wzrost o 20 procent.

W samym tylko grudniu 2025 r. Kraków Airport obsłużył 1 095 752 pasażerów, czyli o 25 proc. więcej niż rok wcześniej (878 806 pasażerów w 2024 r.). Jednocześnie dane pogodowe pokazują, że był to najtrudniejszy dla lotniska grudzień pod względem warunków atmosferycznych od 2012 roku. Aż przez 8,67 proc. czasu wykonywanie operacji lotniczych było utrudnione. 

– Kończymy najlepszy rok w historii naszego lotniska. Nigdy wcześniej ruch pasażerski nie rósł w takim tempie. Porównując z miesiącami roku ubiegłego notujemy wzrosty nawet 25-procentowe. Jesteśmy największym portem regionalnym w Polsce. Weszliśmy do kategorii dużych lotniska europejskich obsługujących pomiędzy 10 a 25 mln pasażerów rocznie i jak pokazują statystyki ACI Europe przez cały rok pozostajemy liderem wzrostów w tej grupie – podsumowuje Łukasz Strutyński, prezes zarządu Kraków Airport.

Ubiegły rok zapisał się też w historii portu jeżeli chodzi o  bogatą siatkę połączeń – do długiej już listy połączeń dopisano Aberdeen, Castellon, Bukareszt, Sofię, Paryż Orly, Kopenhagę, Bergen, Genuę,  Bilbao, Tallin, Wilno, Weronę, Genewę, Liverpool i Rijad. Przybyło też dwóch przewoźników – wrócił SAS, a nowością był flynas i połączenie z Rijadem. W sumie w 2025 r. Kraków Airport oferował 176 połączeń na 135 lotnisk w 38 krajach. Z Krakowa latało aż 29 przewoźników do 124 miast.

Dane z poprzednich lat pokazują, że roczny ruch pasażerski na krakowskim lotnisku systematycznie rósł, jednak dopiero w 2025 roku osiągnięto poziom powyżej 13 milionów:

2024: ok. 11,08 mln pasażerów – pierwszy rok w historii portu, w którym przekroczono próg 11 mln. 

2023: ponad 10 mln pasażerów – Kraków Airport jako pierwszy port regionalny w Polsce osiągnął tę barierę w skali roku.

2025: 13,248 mln pasażerów – rekordowy wzrost o ok. 20 % w porównaniu z poprzednim rokiem.

Znaczenie i rola Kraków Airport

Rok 2025 był przełomowy w historii krakowskiego portu lotniczego:

Port przekroczył po raz pierwszy w historii próg 13 milionów pasażerów rocznie. 

Kraków Airport umocnił swoją pozycję jako największy port regionalny w Polsce i członek kategorii dużych lotnisk europejskich obsługujących 10–25 mln pasażerów rocznie.

Rosnąca liczba pasażerów na krakowskim lotnisku jest częścią szerszego trendu wzrostowego w polskim sektorze lotniczym – według Urzędu Lotnictwa Cywilnego ruch pasażerski na lotniskach w Polsce w poprzednich latach również rósł, np. w 2024 r. polskie porty obsłużyły prawie 59,2 mln pasażerów, o 13,3 % więcej niż w 2023 r.

 

Przy okazji warto pokazać zestawienie danych o ruchu pasażerskim na najważniejszych polskich lotniskach w latach 2020–2025, oparte na dostępnych statystykach Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) oraz zestawieniach branżowych online.

 

Ruch pasażerski na wybranych lotniskach w Polsce (2020–2025)

Warszawa Chopin (WAW)

Rok Pasażerowie
2020 5 473 224
2021 7 445 468
2022 14 389 143
2023 18 472 491
2024 21 283 973
2025 dane niepełne / w analizach wzrost kontynuowany

Dane dla 2020–2024 są oficjalne z zestawień portu. W 2024 r. lotnisko obsłużyło ponad 21,2 mln pasażerów, co było rekordem w historii portu i pierwszym wynikiem powyżej 20 mln.


Kraków – Balice (KRK)

Rok Pasażerowie
2020 1 205 467
2021 3 072 074
2022 7 394 176
2023 9 404 611
2024 11 071 697
2025 ~13,2 mln (zgodnie z rocznym wynikiem lotniska)

Ruch na krakowskim lotnisku dynamicznie odbudowywał się po pandemii, osiągając w 2025 r. rekordowy wynik ponad 13 mln pasażerów dla całego portu.


Gdańsk – Lech Wałęsa (GDN)

Rok Pasażerowie
2020 1 201 553
2021 2 341 603
2022 4 803 284
2023 5 908 281
2024 6 698 533
2025 trend wzrostowy

Gdańsk utrzymuje silny trend wzrostowy, odbudowując i przekraczając ruch sprzed pandemii.


Katowice – Pyrzowice (KTW)

Rok Pasażerowie
2020 1 020 314
2021 1 779 299
2022 4 184 822
2023 5 615 356
2024 6 365 359
2025 rekord w historii (5,8 mln w I–III kw.)

Katowice również kontynuują odbudowę ruchu — w 2024 obsłużyły ponad 6,3 mln pasażerów, a w pierwszych trzech kwartałach 2025 r. osiągnęły rekordowy wynik 5,8 mln pasażerów.


Wrocław – Strachowice (WRO)

Rok Pasażerowie
2020 549 051
2021 1 031 000
2022 2 640 000
2023 3 890 000
2024 4 467 264
2025 trend wzrostowy

Warszawa Modlin (WMI)

Port Modlin ma własną historię ruchu, ale warto podać dane, które oddają jego powrót po pandemii:

Rok Pasażerowie
2020 872 059
2021 1 455 315
2022 3 126 428
2023 3 400 967
2024 spadek ok. 2,7 mln (o 20 % r/r)
2025 dane częściowe — rośnie współpraca z Ryanair

Inne porty (wybrane)

Poniżej prezentuję przykładową dynamikę ruchu na mniejszych lotniskach (dane dla 2022–2024):

Lotnisko 2022 2023 2024
Poznań – Ławica 2 243 337 2 776 893 3 597 147
Rzeszów – Jasionka 683 299 916 209 1 072 591
Szczecin – Goleniów 419 872 477 464 479 119
Łódź 179 926 356 878 431 142
Lublin 328 516 396 951 424 491
Bydgoszcz 247 008 358 230 359 787
Zielona Góra – Babimost 41 543 53 523 82 467
Radom (nieczynne/bez danych) – – –
Dane dla 2022–2024 pochodzą z zestawień 4Q ULC.

Pandemia i odbudowa ruchu

Rok 2020 przyniósł ogromne spadki ruchu spowodowane pandemią COVID‑19, z ruchami często o 70 % niższymi niż w 2019 r. – porty jak Chopin czy Kraków obsłużyły tylko kilka milionów pasażerów.

W 2021 nastąpiła wyraźna odbudowa ruchu, ale wciąż daleko od poziomu sprzed pandemii

Rekordowe odbicie 2022–2024

W 2022 ruch wzrósł wielokrotnie dzięki spadkowi ograniczeń pandemicznych, a polskie lotniska razem obsłużyły już blisko 41–49 mln pasażerów.

2023 był kolejnym silnym rokiem z ponad 52 mln pasażerów, wyraźnie przekraczając poziom sprzed pandemii.

2024 przyniósł dalszy wzrost do około 59–60 mln pasażerów na lotniskach w Polsce i nowy rekord frekwencji.

2025 – kontynuacja wzrostu

Dane za 2025 rok wskazują na utrzymujący się trend wzrostowy, w tym historyczny rekord w Kraków Airport i silny wzrost w innych portach, choć pełne dane za cały rok są jeszcze publikowane stopniowo.

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin/

2026-01-03 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Podziemia turystyczne w Europie Underground in Europe

TOP 10 Podziemnych Atrakcji Turystycznych Świata

przez Redakcja 2026-01-03
Napisane przez Redakcja
TOP 10 Podziemnych Atrakcji Turystycznych Świata

TOP 10 Podziemnych Atrakcji Turystycznych Świata (wg frekwencji)

 

  Pod ziemią kryją się jedne z najbardziej fascynujących i najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych świata — od starożytnych kopalni soli i monumentalnych jaskiń krasowych po labirynty katakumb i podziemne miasta sprzed wieków. Te miejsca przyciągają miliony turystów rocznie dzięki wyjątkowemu połączeniu historii, geologii i przygody: Kopalnia Soli „Wieliczka” w Polsce utrzymuje ponad 1,5 mln odwiedzających rocznie i jest dziś największym pojedynczym podziemnym celem turystycznym świata, natomiast region Kapadocji w Turcji, z licznymi starożytnymi podziemnymi miastami, przyciąga rocznie ponad 1,3 mln zwiedzających. Inne spektakularne miejsca, takie jak Jaskinia Postojna w Słowenii, Jaskinia Huanglong w Chinach czy podziemne świetliki Waitomo w Nowej Zelandii, tworzą fascynujący globalny ranking atrakcji, które pokazują, że podróż w głąb ziemi potrafi być jedną z najciekawszych form turystyki. Wielość form — od naturalnych jaskiń po kulturowe i historyczne podziemne miasta oraz katakumby — czyni ten segment turystyki jednym z najważniejszych i najbardziej różnorodnych w skali świata.

 

TOP 10 Podziemnych Atrakcji Turystycznych Świata (wg frekwencji)

 

1) Wieliczka Salt Mine — Kopalnia Soli „Wieliczka” (Polska)

Opis: Jedna z najstarszych kopalni soli na świecie i wiodący podziemny obiekt turystyczny pod względem liczby odwiedzających – ponad 1,7 mln rocznie. Trasa turystyczna prowadzi przez solne komory, kaplice i podziemne jeziora.

Kopalnia Soli „Wieliczka” to jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów podziemnych na świecie i najczęściej odwiedzana atrakcja tego typu w Europie Środkowej. Położona nieopodal Krakowa, od XIII wieku była miejscem wydobycia soli, a dziś stanowi w pełni funkcjonujący kompleks turystyczny, którego trasy w całości prowadzą pod ziemią. Monumentalne komory, kaplice wykute w soli, podziemne jeziora oraz unikatowe muzeum i uzdrowisko sprawiają, że Wieliczka jest nie tylko zabytkiem techniki górniczej, lecz także wyjątkowym świadectwem wielowiekowej relacji człowieka z podziemnym światem, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Strona: https://www.kopalnia.pl


2) Cappadocia Underground Cities — Podziemne Miasta Kapadocji (Turcja)

Opis: System starożytnych podziemnych osad wykutych w tufie – Derinkuyu, Kaymaklı i inne. Region odwiedza łącznie ponad 1,3 mln turystów rocznie.

Podziemne Miasta Kapadocji to jeden z najbardziej fascynujących zespołów podziemnych na świecie – rozległa sieć wielopoziomowych miast wykutych w wulkanicznym tufie środkowej Turcji. Powstające przez stulecia jako schronienie przed najazdami i prześladowaniami, mogły pomieścić tysiące ludzi wraz z inwentarzem, zapasami żywności i systemami wentylacyjnymi. Dziś udostępnione turystycznie kompleksy, takie jak Derinkuyu czy Kaymaklı, ukazują niezwykły poziom inżynierii i organizacji życia pod ziemią, czyniąc Kapadocję jednym z kluczowych punktów globalnej turystyki podziemnej. 
Strona: (informacyjna regionu) https://goturkiye.com


3) Postojna Cave — Jaskinia Postojna (Słowenia)

Opis: Jeden z najdłuższych i najbardziej znanych systemów krasowych w Europie. Oferuje podziemną trasę turystyczną z przejazdem kolejką; ponad ok. 1 mln zwiedzających rocznie.

Postojna Cave to najbardziej znana i najczęściej odwiedzana jaskinia Europy, a zarazem jeden z symboli światowej turystyki podziemnej. Położona w Słowenii, zachwyca ponad 24-kilometrowym systemem korytarzy i sal krasowych, z których znaczną część zwiedza się unikatową kolejką podziemną – jedyną taką na świecie. Monumentalne formacje naciekowe, doskonale przygotowana infrastruktura turystyczna oraz obecność słynnego odmieńca jaskiniowego sprawiają, że Postojna Cave od ponad stu lat pozostaje wzorcowym przykładem, jak udostępniać podziemia masowej turystyce bez utraty ich wyjątkowego charakteru.
Strona: https://www.postojnska-jama.eu


4) Huanglong Cave — Jaskinia Huanglong (Chiny)

Opis: Duży system jaskiń krasowych w rejonie Zhangjiajie, odwiedzany przez ponad milion turystów rocznie, z galeriami, podziemnymi rzekami i jeziorami.

Huanglong Cave to jedna z największych i najbardziej imponujących jaskiń Azji, uznawana za prawdziwe „podziemne pałace” Chin. Położona w prowincji Hunan, zachwyca monumentalnymi salami, wielopoziomowym systemem korytarzy oraz niezwykle bogatą szatą naciekową – od kolumn i draperii po podziemne jeziora i rzeki. Udostępniona turystycznie trasa prowadzi przez rozległe przestrzenie o niemal katedralnych rozmiarach, czyniąc Huanglong Cave jedną z najważniejszych atrakcji podziemnych Dalekiego Wschodu i obowiązkowy punkt na mapie światowej turystyki jaskiniowej.
Strona: http://www.hunanhld.cn/


5) Waitomo Glowworm Cave — Jaskinia Świetlików Waitomo (Nowa Zelandia)

Opis: Znana z bioluminescencyjnych larw świetlików oświetlających korytarze; oferuje transport łodzią przez podziemny nurt i przyciąga około 500 000 turystów rocznie.

Waitomo Glowworm Cave to jedna z najbardziej rozpoznawalnych i unikatowych atrakcji podziemnych świata, znana z niezwykłego zjawiska naturalnego – tysięcy bioluminescencyjnych larw świecących niczym gwiezdne niebo nad głowami zwiedzających. Położona na Wyspie Północnej Nowej Zelandii jaskinia od ponad stu lat przyciąga turystów z całego globu, oferując spokojną, niemal mistyczną podróż łodzią przez podziemne korytarze i komory. To rzadki przykład miejsca, w którym turystyka podziemna łączy się z delikatnym ekosystemem, tworząc doświadczenie jedyne w swoim rodzaju.
Strona: https://www.waitomo.com/glowworms-and-caves/waitomo-glowworm-caves


6) Carlsbad Caverns National Park — Park Narodowy Jaskiń Carlsbad (USA)

Opis: Kompleks ponad 100 jaskiń, w tym słynna „Big Room”; choć frekwencja indywidualna nie przekracza 1 mln, to pozostaje jedną z najbardziej znanych i szeroko odwiedzanych jaskiń w Ameryce Północnej.

Carlsbad Caverns National Park to jedno z najbardziej spektakularnych podziemnych miejsc w Ameryce Północnej i światowa ikona turystyki jaskiniowej. Położony w Nowym Meksyku park chroni ponad sto jaskiń krasowych, z których najsłynniejsza – Carlsbad Cavern – zachwyca ogromem sal, potężnymi stalaktytami i monumentalną Komorą Wielką, jedną z największych podziemnych przestrzeni dostępnych turystycznie na świecie. To miejsce, gdzie geologiczna historia licząca miliony lat łączy się z wyjątkowym doświadczeniem zwiedzania, czyniąc Carlsbad Caverns obowiązkowym punktem na mapie światowych podziemi.
Strona: https://www.nps.gov/cave


7) Paris Catacombs — Katakumby Paryża (Francja)

Opis: Rozległy system podziemnych korytarzy z pozostałościami milionów paryżan; mimo ograniczeń przepustowości przyciąga setki tysięcy odwiedzających rocznie. 

Katakumby Paryża to jedno z najbardziej niezwykłych i poruszających podziemnych miejsc na świecie – rozległy labirynt korytarzy i ossuariów skrywających szczątki milionów mieszkańców dawnego Paryża. Powstałe w XVIII wieku jako odpowiedź na przepełnione cmentarze, dziś stanowią unikatowe połączenie historii miasta, archeologii i mrocznej estetyki, która przyciąga turystów z całego globu. Oficjalnie udostępniona do zwiedzania trasa prowadzi głęboko pod ulice francuskiej stolicy i pozwala spojrzeć na Paryż z zupełnie innej perspektywy – jako miasto zbudowane nie tylko w górę, ale i w głąb ziemi.

Strona: https://www.catacombes.paris.fr


8) Mammoth Cave National Park — Park Narodowy Jaskini Mammoth (USA)

Opis: Mammoth Cave National Park to najbardziej rozległy system jaskiń na świecie i jeden z najważniejszych obiektów podziemnych globu, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Położony w stanie Kentucky w USA, kryje setki kilometrów korytarzy, sal i podziemnych rzek, które od dziesięcioleci fascynują naukowców, speleologów i turystów. To miejsce, gdzie historia eksploracji, geologia i przyroda spotykają się w skali nieznanej żadnej innej jaskini – każda trasa zwiedzania prowadzi przez fragment unikalnego, wciąż nie w pełni odkrytego podziemnego świata. Mammoth Cave nie imponuje jedynie rozmiarem, lecz także znaczeniem naukowym i kulturowym, czyniąc go jednym z najważniejszych punktów na mapie światowej turystyki podziemnej.
Strona: https://www.nps.gov/maca


9) Škocjan Caves — Jaskinie Škocjan (Słowenia)

Opis: UNESCO-wpisany system krasowy z ogromnymi podziemnymi dolinami; mimo braku oficjalnych danych frekwencyjnych w setkach tysięcy odwiedzających, uznawany za jedną z najważniejszych jaskiń turystycznych świata.

System jaskiń krasowych o łącznej długości ok. 6 200 m korytarzy podziemnych. Zawierają jeden z największych znanych podziemnych kanionów na świecie, który wyrzeźbiła rzeka Reka. Wewnątrz znajdują się ogromne przestrzenie, wodospady, stalaktyty, stalagmity i spektakularne formy krasowe. W systemie jaskiń rzeka Reka przepływa pod ziemią, tworząc monumentalny podziemny kanion o szerokości do 120 m i wysokości ponad 140 m. Pierwsze zarejestrowane wejścia turystyczne pochodzą z 1819 roku, co czyni Škocjan jedną z najstarszych jaskiń turystycznych w Europie. Jaskinie zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako przykład wyjątkowego naturalnego systemu krasowego o znaczeniu globalnym. Jest to jeden z najbardziej spektakularnych systemów krasowych na świecie
Strona: https://www.park-skocjan.si


10) Eisriesenwelt — Jaskinia Lodowych Olbrzymów (Austria)

Opis: Eisriesenwelt – Jaskinia Lodowych Olbrzymów w Austrii – to największa lodowa jaskinia świata i jedna z najbardziej spektakularnych atrakcji podziemnych Europy.

Ukryta w masywie Tennengebirge, w Alpach Salzburskich, zachwyca monumentalnymi salami wypełnionymi naturalnymi formami lodowymi, które powstają i zmieniają się wraz z porami roku. Surowa, alpejska sceneria, kontrast światła i lodu oraz wymagająca trasa zwiedzania sprawiają, że Eisriesenwelt nie jest typową jaskinią turystyczną, lecz wyjątkowym doświadczeniem łączącym przyrodę, geologię i przygodę. To miejsce, które w dosłownym sensie pozwala wejść do wnętrza gór i zobaczyć potęgę natury uwięzioną w lodzie. To spektakularne krystaliczne formacje lodowe. 
Strona: https://www.eisriesenwelt.at

.

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

.

 

NAJPIĘKNIEJSZE PODZIEMIA W POLSCE I EUROPIE

NAJPIĘKNIEJSZE PODZIEMIA

2026-01-03 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
BUŁGARIA

Bułgaria – najciekawsze podziemia turystyczne

przez Redakcja 2026-01-01
Napisane przez Redakcja
Bułgaria – najciekawsze podziemia turystyczne

Bułgaria należy do najciekawszych krajów Europy pod względem dziedzictwa podziemnego. Jaskinie krasowe, stanowiska archeologiczne, rzymskie struktury miejskie oraz relikty epoki zimnej wojny tworzą zróżnicowaną ofertę turystyki podziemnej – od obiektów w pełni udostępnionych, po miejsca o ograniczonym dostępie, ale dużym znaczeniu historycznym.

1. Jaskinia Magura (Пещера Магура)

  • potężna hala główna
  • siedlisko nietoperzy
  • spektakularne światło dzienne

Informacje praktyczne:

  • Dojazd: Lovech / Pleven → Letnitsa
  • Godziny: dostęp dzienny, bez kas
  • Bilety: bezpłatnie
  • Strona regionu: https://bolgarskiydom.com/magura/

5. Jaskinia Prohodna („Oczy Boga”)

Region: północna Bułgaria, Karlukovo

Ikoniczna jaskinia z dwoma otworami w sklepieniu, przypominającymi oczy – jedno z najczęściej fotografowanych miejsc w Bułgarii.

Charakterystyka:

  • długość 262 m
  • dwa monumentalne wejścia
  • popularna wśród fotografów i wspinaczy

Informacje praktyczne:

  • Dojazd: Lukovit / Karlukovo
  • Godziny: całodobowo (światło dzienne)
  • Bilety: brak

6. Jaskinia Ledenika

Region: północno-zachodnia Bułgaria, Vratsa

Jedna z najbardziej znanych jaskiń turystycznych kraju, słynąca z lodowych formacji w chłodniejszych miesiącach.

Charakterystyka:

  • oświetlona trasa
  • 10 sal
  • efekty świetlno-dźwiękowe

Informacje praktyczne:

  • Dojazd: Vratsa → Balkan Mountains
  • Godziny: 09:00–18:00
  • Bilety: ok. 10–15 BGN
  • Strona:

7. Jaskinia Yagodinska

Region: Rodopy

Jedna z najdłuższych jaskiń Bułgarii (ponad 10 km), częściowo udostępniona turystycznie.

Charakterystyka:

  • imponujące nacieki
  • bezpieczna trasa dla rodzin
  • popularna atrakcja południowej Bułgarii

Informacje praktyczne:

  • Dojazd: Smolyan → Yagodina
  • Godziny: 09:00–17:00
  • Bilety: ok. 10–15 BGN
  • Strona:

8. Podziemia starożytnego Plovdivu (Filipopolis)

Region: południowa Bułgaria

System rzymskich piwnic, tuneli i struktur miejskich, w tym fragmenty starożytnego stadionu i murów.

Charakterystyka:

  • dziedzictwo rzymskie
  • połączenie archeologii i urbanistyki
  • zwiedzanie w centrum miasta

Informacje praktyczne:

  • Dojazd: centrum Plovdiv
  • Godziny: zależne od obiektu
  • Bilety: różne, zwykle 5–15 BGN
  • Strona: https://visitplovdiv.com

9. Podziemia Twierdzy Carewec (Wielkie Tyrnowo)

Region: centralna Bułgaria

System tuneli, magazynów i lochów średniowiecznej stolicy Bułgarii.

Charakterystyka:

  • średniowieczna infrastruktura obronna
  • widowiskowe położenie
  • trasy tematyczne

Strona: https://visitvelikotarnovo.bg


10. Buzludzha – podziemia Domu Partii

Region: Stara Płanina

Podziemne zaplecze techniczne i komunikacyjne jednego z najbardziej kontrowersyjnych obiektów Europy Wschodniej.

Charakterystyka:

  • dziedzictwo zimnej wojny
  • zwiedzanie wyłącznie z przewodnikiem
  • projekt konserwatorski

Strona: https://buzludzha-project.org


11. Schrony zimnowojenne w Sofii

Region: Sofia

Fragmenty sieci schronów atomowych i cywilnych, częściowo udostępniane podczas wycieczek tematycznych.

Charakterystyka:

  • infrastruktura obrony cywilnej
  • trasy okazjonalne
  • duże zainteresowanie turystów miejskich

Strona miasta: https://visitsofia.bg


12. Dawne kopalnie w Rodopach (Ancient and Historic Mines of the Rhodope Mountains)

W rejonie Smolyan znajdują się liczne nieczynne sztolnie i wyrobiska, znane z badań geologicznych i archeologicznych. Część tras bywa udostępniana okazjonalnie z przewodnikiem lub w ramach lokalnych inicjatyw.

  • Strona regionu: https://www.erih.net/i-want-to-go-there/site/spoluka-mining-museum

Trigrad i rejon Jaskini Yagodinskiej

Połączenie krasowych jaskiń turystycznych z dawnymi wyrobiskami górniczymi, wykorzystywanymi w przeszłości do wydobycia rud oraz jako schronienia.


Dostępność turystyczna

  • status: częściowo dostępne, głównie w formie muzealnej lub edukacyjnej
  • zwiedzanie: zazwyczaj z lokalnym przewodnikiem
  • bezpieczeństwo: samodzielna eksploracja dawnych sztolni jest zabroniona i niebezpieczna
  • charakter: atrakcja niszowa, dla turystów zainteresowanych historią, geologią i archeologią

Informacje praktyczne

  • Dojazd: najlepiej samochodem (teren górski, ograniczona komunikacja publiczna)
  • Godziny: zależne od obiektu muzealnego lub wydarzeń lokalnych
  • Bilety: niskie ceny lokalne lub bezpłatne (w przypadku ekspozycji plenerowych)
  • Najlepszy okres: maj–październik

Znaczenie w kontekście europejskim

Dawne kopalnie Rodopów wpisują Bułgarię w europejską mapę najstarszych regionów górniczych, porównywalnych z:

  • kopalniami złota w Hiszpanii (Las Médulas),
  • rzymskimi kopalniami w Dacji (Rumunia),
  • alpejskimi wyrobiskami w Austrii.

Rodopy nie są klasycznym „parkiem rozrywki pod ziemią”, lecz autentycznym krajobrazem historycznego górnictwa, w którym podziemia stanowią część większej opowieści o rozwoju cywilizacji na Bałkanach. To propozycja dla świadomych podróżników, szukających miejsc mniej oczywistych, ale o ogromnej wartości kulturowej.

Bułgaria należy do najbogatszych krajów Europy pod względem liczby jaskiń i obiektów podziemnych – zinwentaryzowano tu ponad 5 500 jaskiń, z czego kilkadziesiąt jest udostępnionych turystycznie. Oprócz klasycznych jaskiń krasowych kraj oferuje podziemia archeologiczne miast, dawne kopalnie, schrony wojskowe oraz infrastruktury zimnowojenne.

opracowanie & foto: Albin Marciniak

Fotoreporter, podróżnik i dziennikarz specjalizujący się w eksploracji turystycznych podziemi. Twórca Klubu Podróżników „Śródziemie” i projektu „Czyste Tatry”.

https://www.facebook.com/marciniak.albin
2026-01-01 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
GóryNajciekawsze szlaki piesze i rowerowe w Europie

Turbacz – zimowy szlak na najwyższy szczyt Gorców

przez Redakcja 2026-01-01
Napisane przez Redakcja
Turbacz – zimowy szlak na najwyższy szczyt Gorców

Turbacz – zimowy szlak na najwyższy szczyt Gorców

Turbacz – Gorce 1310 m n.p.m.

 

  Najwyższy szczyt Gorców o każdej porze roku przyciąga nie tylko miłośników górskich wędrówek, ale także biegaczy i rowerzystów a nawet uprawiających turystykę konną. Ze szczytu rozciąga się piękna panorama na Pieniny, Beskidy, Tatry i wyróżniającą się na zachodzie Babią Górę. Sieć szlaków pozwala na wędrówkę w każdym kierunku. Góra zaliczana jest do Korony Gór Polski.

 

Wędrówka na Turbacz przy korzystnej pogodzie daje przyjemność nie tylko z samego wejścia i zdobycia szczytu. Cała trasa bez względu na to jakim szlakiem wchodzimy, daje piękne widoki. Z każdej strony z każdym metrem widzimy coś innego. Od północy rośnie Luboń Wielki, od zachodu majestatyczna Babia Góra, od wschodu Pieniny z dobrze zarysowaną sylwetką Trzech Koron a od południa grzbiet Tatr. Legendarne wręcz wschody i zachody słońca oglądane ze szczytu Turbacza nie są w najmniejszym stopniu przesadzone. Poranek to dodatkowo mgły kładące się w dolinach oddzielających Gorce od Tatr.

 

Turbacz Gorce

 

Panorama na Turbacz z Tatr a dokładnie ze szlaku niebieskiego prowadzącego z Kuźnic do Doliny Gąsienicowej. W linii prostej jest to ok 40 km.

 

Z Rynku Nowego Targu dostać się można autobusem miejskim nr 2 i 4 jadącym do dzielnicy Kowaniec, będącym końcowym przystankiem linii. Bilety można zakupić w kiosku ruchu tuż obok przystanku na Rynku Nowy Targ. Z pętli autobusowej prowadzi szlak zielony i żółty, więc warto zaplanować sobie odpowiedni wariant, przy czym długość obu jest podobna i wynosi ok 8,5 km. Ja osobiście zazwyczaj wybieram żółty na podejście a zielony na powrót.

 

 

Panorama na Tatry widziane z Turbacza

Szlaki prowadzące na Turbacz

 

– czerwony Główny Szlak Beskidzki przez Przełęcz Knurowską i Pasmo Lubania do Krościenka

– czerwony Główny Szlak Beskidzki przez wierzchołek Turbacza, Obidowiec, Stare Wierchy, Jaworzynę Ponicką i Maciejową do Rabki-Zdroju

– niebieski przez Bukowinę Waksmundzką do Łopusznej

– niebieski przez Czoło Turbacza, Suchy Groń do Poręby Wielkiej (Koninki)

– zielony przez Czoło Turbacza, Wierch Spalone i Turbaczyk, obok Orkanówki do Niedźwiedzia

– zielony przez Bukowinę Waksmundzką do Kowańca w Nowym Targu

– żółty przez Czoło Turbacza, przełęcz Borek, Kudłoń i Gorc Troszacki do Lubomierza

– żółty przez Bukowinę Miejską do Kowańca w Nowym Targu

 

 

Turbacz jest celem wędrówek górskich o każdej porze roku, przy czym w sezonie wakacyjnym jest to szczyt bardzo popularny. W zimie na szlakach dominują narciarze skiturowi. Przy odpowiednich warunkach pogodowych, nawet gdy w dolinach zalega mgła, ponad chmurami jest piękne słońce i niesamowite widoki. Poza Tatrami i Babią Górą to właśnie Turbacz daje możliwości podziwiania pięknych wschodów i zachodów ponad zamglonymi dolinami.

 

 

Tatry widziane z Turbacza a takie widoki są dla wielu głównym powodem wejścia na najwyższy szczyt Gorców.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin/
 
 
 
SCHRONISKA GÓRSKIE W POLSCE wykaz
 

 

2026-01-01 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Aleja PodróżnikówProjekt Mali Melomani

Projekt „Mali melomani” – cykl warsztatów muzycznych dla dzieci w wieku przedszkolnym

przez Redakcja 2026-01-01
Napisane przez Redakcja

 

 

Informacja o projekcie „Mali melomani”  realizowanego we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca przez

FUNDACJĘ KLUBU PODRÓŻNIKÓW ŚRÓDZIEMIE ALEJA PODRÓŻNIKÓW.

 

Projekt zakłada przeprowadzenie warsztatów muzycznych dla dzieci w wieku przedszkolnym. Dzięki projektowi uczestnicy  poznają wybrane utwory muzyki klasycznej czołowych kompozytorów różnych epok w sposób praktyczny poprzez aktywne słuchanie muzyki, zabawy muzyczno-ruchowe  oraz instrumentacje metodą Carla Orffa.

Warsztaty wirtualne to filmy z instruktorką, która przedstawia aktywności muzyczno – ruchowe do utworów muzyki klasycznej. 

https://malimelomani.pl/

 

Na warsztaty stacjonarne zostały zaproszone dzieci w wieku przedszkolnym wybranych placówek oświatowych, podczas warsztatów uczestnicy poznają wybrane  aktywności artystyczne.

Projekt „Mali melomani” jest realizowany jest dzięki Krajowemu Planie Odbudowy i Zwiększenia Odporności Komponent: Odporność i konkurencyjność gospodarki; Inwestycja A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.

https://nimit.pl/krajowy-plan-odbudowy-kpo/

https://www.facebook.com/klubpodroznikowsrodziemie

https://www.klubpodroznikow.com

 

filmy – zajęcia praktyczne

.

Mali melomani  / F. Chopin – Walc As – dur op. 69 nr 1 / Zabawa z piórkami

 

.

..

Mali melomani 2 / F. J. Gosseck – Gawot / Zabawa z chustką

 

..

.

Mali melomani 3 / L. Boccherini – Menuet / Zabawa z wachlarzem

 

.

.

Mali melomani 4 / C. Saint-Saëns – Słoń / Zabawa z pałeczkami

 

.

.

Mali melomani 5 / M. Musorgski – Taniec kurcząt w skorupkach / Zabawa z piłką

 

.

.

Mali melomani 6 / A. Dvorak – Humoreska / Zabawa z kubeczkami

 

.

.

Mali melomani 7 / M. Rimski – Korsakow – Lot trzmiela / Zabawa z pałeczkami

 

.

.

Mali melomani 8 / P. Czajkowski – Taniec łabędzi / Prezent

 

.

.

.

.

FUNDACJA KLUBU PODRÓŻNIKÓW ŚRÓDZIEMIE ALEJA PODRÓŻNIKÓW
KRS: 0000556344      NIP: 6793111050
 http://www.krs-online.com.pl/fundacja-klubu-podroznikow-srodziemie-krs-1640737.html
 
 
2026-01-01 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Góry

Alarmowy 112 nie odpowiada – ku przestrodze

przez admin 2026-01-01
Napisane przez admin
Alarmowy 112 nie odpowiada - ku przestrodze
To miał być kolejny wyjazd w Tatry. Podobny do wielu poprzednich o tej porze roku.
Zima jest okresem ciszy i samotności na szlakach pozbawionych przypadkowych „niedzielnych” turystów.
To miał być wypad w świat który kocham, znam i szanuję od blisko 40 lat.
Wieczorne pakowanie plecaka jak zwykle o kilka kilogramów za dużo. Do tego doszły spore ilości gadżetów do wylicytowania w ramach finału WOŚP, jaki jechałem poprowadzić po raz kolejny w Pięciu Stawach.
 
 
 
Raki i czekan są stałym elementem jaki zabieram na zimowe szlaki. Tym razem doszły jeszcze rakiety i nowy GPS do przetestowania. Wieczorem było wszystko przygotowane ale poranek czasami jednak to weryfikuje, o czym przekonałem się na szlaku. Już przy wyjściu z domu wiedziałem że z ponad 20 kg na plecach nie będzie lekko na zaplanowanej trasie. 2 godziny jazdy autobusem z Krakowa, czasami pozwala jeszcze dospać, ale 2 siedzące za mną katarynki nie dały najmniejszej szansy na zmrużenie oka. Zakopane i o dziwo, bus odjechał spod dworca do Kuźnic ze mną i jeszcze jedną osobą zgodnie z rozkładem, nie czekając aż się zapełni.  W Kuźnicach pustki i błoga cisza. Ruszam więc w kierunku jaki wybieram w zasadzie zawsze idąc zimą. Po drodze mijam zamkniętą budkę z biletami. Nie ma się co dziwić, skoro wydeptuję świeży ślad na szlaku.
 
 
 
 
Aż do wyjścia ponad linię lasu na Boczaniu idę w ciszy. Dopiero na otwartej przestrzeni dostaję pierwszy podmuch mroźnego wiatru.  Za ok 15 minut powinienem stanąć na Przełęczy między Kopami. Miejsca skąd zaczyna się narastający górski spektakl. Z tyłu i w dole pod pierzynką smogu i chmur pozostała małopolska. Przede mną z każdym krokiem coraz bardziej wyłania się piękno, przyciągające za każdym razem niezmiennie mocno.
 
 
 
 
 
Po raz pierwszy od wyjścia z Busa w Kuźnicach spotykam ludzi. Dwójka młodych osób, po kilku dniach w Tatrach wraca w doliny. Pod nogami śniegu coraz więcej, więc czas na rakiety śnieżne. 
 
 
 
Rakiety są ok. pod warunkiem że na plecach nie ma sporego nadbagażu. Już na prostym odcinku, jeszcze przed zejściem do Gąsienicowej, miejscami zapadam się po kolana. Rakiety pomagają, ale jednak nie są to „deski”. W takich warunkach idealnie sprawdzają się skitury.
 
 
 
 
Od czasu gdy wyłoniła się cała grań Orlej Perci, wyszło także słońce, a w takich warunkach fotek nigdy dosyć. Mijam Betlejemkę i do Murowańca ponownie brnę po kolana w śniegu mimo rakiet przypiętych do butów. 
 
 
 
 
W środku zaledwie kilka osób, popędzanych przez instruktora. To kursanci których minę nad Zmarzłym Stawem. Kawa za 9 zł potwierdza moją niechęć do tego bezdusznego miejsca, pozbawionego wszelakiego klimatu, jakże pożądanego w tak wyjątkowych górach. 
Czas ruszać dalej. Minęła 11.00 więc do zachodu słońca i dotarcie do schroniska w Pięciu Stawach, mam blisko 6 godzin. Śnieg na całym odcinku do Czarnego Stawu jest zmrożony więc raki sprawdzają się w pełni. Znowu pusto…
 
 
 
 
Nad stawem mijam kilka siedzących osób, dla których tu kończy się trasa. Ruszam dalej wydeptanym szlakiem przez taflę Czarnego Stawu Gąsienicowego.  W oddali widzę grupkę kursantów spotkanych w Murowańcu. Mijam ich już na podejściu nad stawem, gdy w plątaninie lin zakładają stanowiska. W tym czasie druga grupa kursantów ćwiczy na lodospadzie nad Zmarzłym Stawem.
 
 
 
Podejście aż do rozwidlenia szlaków mocno zmrożone. Raki które zapiąłem kilkadziesiąt metrów poniżej, sprawdzają się w pełni. Wiatr wzmaga się i zaczyna dusić oddech. Docieram do miejsca gdzie wyłania się podejście i cała rynna żlebu, aż po sam wierzchołek przełęczy. Zawrat, dla wielu miejsce westchnień, dla innych miejsce owiane legendami. Latem szlak przebiega grzędą po wielu łańcuchach. W zimie podejście wiedzie środkiem kilkuset metrowego żlebu.
 
 
 
Wieje coraz mocniej. Zasłaniam twarz krawędzią kaptura ale niewiele to daje. Okulary po kilku sekundach zostały oblepione śniegiem, zatem na nic mi one. Wychodzę z za skał na przesmyk. Wpadam w nawianą zaspę po szyję. Powoli wycofuję się walcząc z osypującym śniegiem i silnym wiatrem. Wracam pod skalę.
 
 
 
 
Tu ponownie raki zamieniam na rakiety śnieżne. Ręce w takich warunkach szybko przemarzają. Może by tak łyk kawy z termosu ? Może, gdyby termos nie pozostał w domu przy porannym pakowaniu.  Mirinda kupiona na dworcu w Zakopanem zamieniła się w lodową bryję. No cóż, nie czas na sentymenty skoro to nie pustynia i 40 stopniowy upał. Ruszam dalej, mijając po lewej nieco poniżej nad Zmarzłym Stawem, młodzież „na lodach”. Rozpoczynam mozolne podejście na Zawrat. Raz, dwa, trzy, cztery….. dwadzieścia.  Przystaję by złapać oddech, tłumiony silnymi podmuchami wiatru i lodowych igiełek działających niczym pilling na twarzy.
 
 
 
By nie zmieniać co chwilę raków na rakiety, wybieram najbardziej przewiane i zmrożone fragmenty. Czasami jednak i tak zapadam się po kolana, bo jednak waga plecaka robi swoje. Do przełęczy już tak całkiem niedaleko… Złudne to jednak, skoro następna godzina mija na podejściu. Czy nie powinienem zawrócić ?… przemyka taka myśl.  Przełęcz już tak blisko. W porywach coraz zimniejszego wiatru docieram do skał odgradzających mnie od przełęczy. Na chwilę zdejmuję plecak i siadam na nim. Pragnienie i zmęczenie są już na tyle odczuwalne że sączę resztki płynu z pomiędzy bryłek lodu w butelce. Ruszam dalej, wbijając czekan pomagam sobie w walce z wiatrem by doczołgać się do krawędzi przełęczy.
Podnoszę głowę i … jest źle, bardzo źle….
 
 
 
Zwały śniegu niesione pędzącym wiatrem, tworzą gęstą białą ścianę. To jedyny widok jaki mam przed oczami na krawędzi przełęczy. Patrzę za siebie. 4 długie godziny jakie poświęciłem by dotrzeć tutaj z Murowańca, a przy normalnych warunkach zaledwie 1,5 h by dotrzeć do „Piątki”.
 
 

Jest 15.00 i bez względu czy pójdę dalej czy zawrócę, dotrę do schroniska po zmroku. Idąc setny raz, w zasadzie szlak znam na pamięć.
Mam wszystko co potrzeba, więc zapinam kolejny raz rakiety i ruszam w dół.

Dużo śniegu, coraz więcej śniegu…

Schodząc w dół w zasadzie osuwam się na rakietach obciążony plecakiem. Ehhh gdyby to były skitury…
Pokonałem kilkaset metrów i dotarłem w rejon podstawy Kołowej Czuby. Górą czyli szlakiem, czy dołem omijając z prawej strony coraz mniej przyjazny „pagórek”?
Latem to miejsce jest tak przyjemne… Odbijam w prawo i wpadam w poduchę śnieżną. Rakiety na niewiele tutaj się zdały. Powoli tyłem, krok po kroku wracam po swoich śladach.
Po śladach ? po jakich śladach ? skoro po kilkunastu sekundach nie ma śladu po śladach !
Pomiędzy podmuchami czasami pojawia się kawałek skały.
To daje namiastkę orientacji, w sumie znajomego terenu. Wspinam się po zmrożonym zboczu. Znowu czas na raki, chcąc nieco przyspieszyć wędrówkę.
Zimno, coraz zimniej. Szaro, coraz ciemniej. Wstrzymuję się z włączeniem czołówki do maksimum, ale w końcu musiał nastąpić ten moment.
Wcześniej pomiędzy podmuchami majaczyły choćby zarysy skał.
Teraz wyłącznie biała plama pod nogami i ściana wściekle pędzącej masy śniegu przed oczami. Czołówka zaczyna migać. Co do cholery ? Akumulatory naładowane a drugi komplet w kieszeni…
Na mrozie 26 stopniowym wszystko szybko pada. Walcząc z wiatrem dochodzącym w porywach do 160 km/h  i śniegiem wciskającym się w każdą szczelinę, zdejmuję kaptur i zakładam czołówkę na czapkę i na całość nakładam kaptur.

To daje efekt, i czołówka żyje  przez kolejne godziny.
Światło jest ale co z tego skoro widzę wyłącznie oświetlony punkt w którym się znajduję ? Błędnik w takich warunkach zawodzi i na nic „topografia terenu w małym palcu”.
Przypominam sobie o GPS-ie.
Wyciągam więc coś, co po chwili zostaje zasypane śniegiem. Zdejmuję rękawicę, która po chwili obrasta lodem. Taki natychmiastowy efekt gdy para z rozgrzanych dłoni wydostaje się na zewnątrz.
Ponowne założenie to walka z lodem i wilgotnym wnętrzem.
Wszystkowiedzący ekran pokazuje mi że jestem… ok 200 m poza szlakiem. Po chwili nie ma już żadnego komunikatu. Warstwa chmur odcina łączność z satelitami.
Chowam urządzenie do wewnętrznej kieszeni gdy dostaję podmuch wiatru. Stojąc w rakach, z przeładowanym plecakiem, wiatr unosi mnie niczym zabawkę i wali o skałę kilka metrów dalej.
Ląduję na plecaku a nie twarzą do skały… Przez chwilę łapię kontakt z rzeczywistością… Jestem na Kołowej Czubie i do schroniska tak niewiele. Ruszam.
W tym miejscu powinno już być zejście. Powinno gdyby nie ściana wściekle pędzącego śniegu, zawodzący błędnik i coraz bardziej opadające zbocze.
Jest jakaś skała, więc pod jej osłoną znowu zmieniam raki na rakiety. Palce u rąk jeszcze widzę choć już niewiele czuję.

Pić… niestety garść śniegu musi wystarczyć. Resztki napoju to już bryła lodu w plastikowej butelce. Sił coraz mniej.
Schodzę a właściwie osuwam się po stromym zboczu w rakietach, brnąc po pas w świeżym śniegu.
Oczami wyobraźni widzę wielkie zbocze które zaczyna jechać razem ze mną i kończę jako wiosenny przebiśnieg…
Już zupełnie tracę poczucie kierunku i nie wiem gdzie jestem, gdy staję nad krawędzią czegoś…
Nawis śnieżny czy tylko złudzenie ? światło czołówki nie sięga dalej niż na 2-3 metry w tym pędzącym poziomo zlodowaciałym śniegu. Na prawo poza krawędzią, wyłącznie czarna czeluść.
Na lewo i w dół zbocze głębokiego prawie płynnego śniegu. Krok, dwa i padam. Sił coraz mniej. Jadłem wczoraj wieczorem a ostatnia kawa była o 11.00 w Murowańcu.
Wszystko co mam przy sobie ma postać lodu. W serii przekleństw staram się wstać. Wiatr jednak pokazuje mi miejsce w szeregu. Raz, drugi, trzeci. W końcu osuwam się pchany wiatrem.
Gdy przewracam się po raz kolejny już nie walczę. Przeciwnie, ustawiam się tak do wiatru, by jego podmuchy pomagały mi wstawać.
17.34 a ja nadal walczę  w miejscu? no właśnie, w jakim miejscu ?… GPS wariuje i pokazuje mi jakieś kropeczki i zygzaki mojej pokonanej trasy.

Nie widzę nic, sił coraz mniej i po raz kolejny utknąłem chyba na lawinisku. Pękam.

Czas na rozmowę i konsultację z chłopakami na dyżurze. Po blisko 30 latach spędzonych w Tatrach przychodzi ten moment, wyciągam telefon i po raz pierwszy wystukuję 601 100 300…
Na ekranie widzę komunikat, „Połączenia tylko alarmowe”… Nie czas i nie warunki na przestawianie telefonu na wyszukiwanie słowackiej sieci.

Na lewo majaczy jakaś skała. Docieram do niej resztkami sił i oblepiony śniegiem.
Marne bo marne ale jakieś schronienie od wściekłego wiatru jest. Wyciągam telefon jeszcze raz, i jeszcze raz naciskam numer TOPR-u. Ten sam komunikat. Hmmm…
To może przez 112 połączą mnie z chłopakami z TOPR-u i ustalę z nimi moją pozycję ? Wybieram 112.
Specyficzny wygląd ekranu, gdy wszystko świeci na czerwono. Jest sygnał. Jeden, drugi, trzeci… przestaję liczyć. Może coś nie tak. Wybieram jeszcze raz. Znowu to samo. Sygnał i wybieranie jest,
ale po drugiej stronie nikt nie odbiera. Hmmm… aż taki splot niesprzyjających zdarzeń ? Czyżby po 30 latach łażenia i wspinaczki w Tatrach, nadszedł ten moment ?
W plecaku i na sobie mam wszystko co potrzeba, znam teren, jestem tu enty raz, a jednak nie wszystko zagrało…
Siedzę skulony przy wystającym głazie, w zasadzie nie jest mi wcale zimno tylko sennie. Choćby przez chwilę odpocząć. Odpływam myślami, prawie zasypiam…
Nagłe uderzenie wiatru i bryłek lodu wali mnie w twarz. Mimo dużego zmęczenia wstaję i robię kilka kroków przed siebie.
Raz, dwa, trzy, raz, dwa, trzy,…liczę kroki by czymś zająć myśli. Dochodzę do wypłaszczenia. Ulga i przypływ sił. Na chwilę wiatr jakby przycichł. Już nie wali ponad 150/h jak to było jeszcze na przejściu Kołowej Czuby. Wyciągam GPS-a i zdziwienie.
Według niego znajduję się w Pustej Dolince. Odwrót na azymut i nachylenie terenu.

Wpatruję się w ekran niczym sroka w kość i jednocześnie szukam słupka na rozwidleniu szlaków. Jest !
Zwykła tabliczka pokazująca odbicie na Szpiglasową Przełęcz a jaka cholernie wielka ulga.
18.30 i jest dobrze. Było by lepiej gdybym nie musiał ponownie zmieniać rakiet na raki. W rękawicach jest to niemożliwe, a przy kolejnym zaciąganiu pasków, palce zamarzają. Na otwartej przestrzeni wiatr robi ze mną co chce, a raki jednak na zmrożonym zboczu sporo pomagają.
W zamieci śnieżnej i zupełnej ciemności, sporym wyzwaniem jest dotarcie do kolejnego słupka ze znakami. Gdyby wiało 60-80 /h to pryszcz. Wiatr ciągle przewraca i ciągle chcąc wstać, ustawiam się tak by to wiatr mnie podnosił.  Spore odcinki pokonuję czołgając się. Śnieg mam wszędzie.
Prawie wpadam niesiony wiatrem na znak z odbiciem na Kozi Wierch. Jest coraz lepiej. Teraz byle do przodu. No prawie, gdyby nie błędnik w białej nicości.
Ponownie wyciągam GPS-a. Tym razem pokazuje mi że jestem na Wielkim Stawie…
Może i tak jest, bo brnę w jakiejś  długiej pochylonej zaspie.
Już tak niewiele mi brakuje… ehhh gdyby nie ta zamieć i brak widoczności.
Wpadam w kosówkę i mimo tym razem rakiet na nogach, zapadam się po szyję. Próbę wydostania się z takiej pułapki zrozumie tylko ktoś, kto sam to przeżył. Ciężki plecak, zewsząd osuwający się śnieg, atakujący wiatr i plątanina kosówki złośliwie przytrzymująca rakiety śnieżne.
Po długiej chwili prawdziwej walki, wydostałem się na względnie płaski teren.

Przeszedłem czy przeczołgałem się spory kawałek.

Czas wypatrywać kolejnego słupka. Niestety, nie tego niebieskiego który powinien co jakiś czas wskazywać przebieg szlaku, a których całkowicie brak, mimo początku stycznia i zimy w pełni.
Popychany i przewracany wściekle szarpiącym wiatrem,  docieram do kolejnego ważnego punktu. Rozwidlenia na Krzyżne i przez mostek do schroniska. Na tabliczce pocieszający napis: Dolina Pięciu Stawów Polskich 15 min. Jest już sporo po 19.00 więc za chwilę powinienem dotrzeć wreszcie do schroniska.
Odbijam w prawo. Tutaj powinno być zejście pomiędzy kosówką do mostku. Powinno gdyby nie zaspy zmieniające zupełnie rzeźbę terenu.
Wypatruję miejsca gdzie powinien majaczyć mostek lub choćby poręcze. Jestem w „lufie” gdzie wiatr wali całym impetem znad Wielkiego Stawu w stronę Doliny Roztoki. Nie widać nic poza ścianą poziomo pędzącego śniegu. Zbocze opada w dół, czyli powinienem schodzić do potoku tworzącego Siklawę.
Jest mostek ! Łapię poręcze i niczym 100 latek z chodzikiem, przeciągam się na drugą stronę, na przekór podmuchom wiatru.
Z 15 minut widocznych na tabliczce by dotrzeć do schroniska, 10 zajęło mi przejście na drugą stronę potoku.
Tutaj szlak także powinien wychodzić lekko pod górę. Odbijam jednak w prawo i staram się iść brzegiem stawu. Tej drogi pomylić już raczej nie można.
Owszem, nie można gdyby nie napierająca ściana śniegu i ogłupiały błędnik. Do tego brzeg został schowany pod sporymi zaspami.

Idę kosówką, brzegiem stawu czy przecinam taflę słabo zamarzniętego Wielkiego Stawu ? Nie ważne. Istotne jest że po około kwadransie majaczy na lewo TOPR-ówka.
Przystaję na dłuższą chwilę, wiedząc że jestem już tak blisko. Już nie walczę z wiatrem.

Byle prosto i do przodu.

Łatwo powiedzieć do przodu. Wydawało mi się że idę na Przedni Staw a wpadłem po raz kolejny w kosówkę. Kolejne długie minuty na walce o wydostanie się z dużej zaspy i plątaniny gałęzi gdzieś 1,5 m poniżej w śniegu.  Wyszedłem na płaski teren, lekko pofałdowany niczym na pustyni.
Coś mignęło wysoko po lewej stronie. Za chwilę jeszcze raz. Robię kilkanaście kroków i teraz już jestem pewien. To lampa przy stacji meteo obok schroniska.
Już się nie spieszę. Już nie muszę walczyć. Pokonuję kolejne kroki i po każdych 10 przystaję i łapię oddech.
I nareszcie jest ! Światło schroniska. Podchodzę coraz bliżej i światła coraz więcej.
Pozostało może 15-20 metrów i widzę okna schroniska. Po chwili dostrzegam twarze przyklejone do szyb w oknach.
Niesamowite uczucie gdy dotykam murku i stawiam pierwszy krok na schodach schroniska.
Ktoś otwiera drzwi …

……………………………………………………………

Ku przestrodze:
W takich warunkach nie należy wyruszać w góry, a już na pewno nie samotnie.
Mimo bardzo dużego doświadczenia, znajomości topografii, odpowiedniego wyposażenia i sprzętu, tragedia była „o włos”.
Mimo że jest to Europejski Numer Alarmowy, numer 112 zawiódł ! NIKT do dzisiaj nie oddzwonił i nie zainteresował się kto i po co dzwonił !
Jakby tego nie tłumacząc, to moja wina że nie zrobiłem wycofu jeszcze na podejściu na Zawrat.
To nie wyjście po pizzę na Krupówki ale wyjście w zimowe GÓRY !
Nie szarżujcie i nie próbujcie naśladować.

z górskim pozdrowieniem
Albin Marciniak

 
Niedziela, czyli dwa dni później przed schroniskiem.
 
 
Kurtka i wyłącznie bielizna termiczna, czyli zaledwie dwie warstwy wystarczyły mi na blisko 12-to godzinne przejście z Kuźnic do „Piątki” w takich warunkach.
Adrenalina i duży wysiłek robiły swoje. W plecaku miałem zapas odzieży.
 
 
Co do siły wiatru, to wykres pokrywa się z tym co kilka dni później powiedzieli mi TOPR-owcy będący w „Piątce” na szkoleniu lawinowym. Jak widać na różowym polu, w rejonie Kołowej Czuby walczyłem z wiatrem o sile 151,3 km/h.
 
 
 

 
 
Link do strony z pełnymi danymi siły wiatru
http://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=12650&lang=en&decoded=yes&ndays=2&ano=2015&mes=01&day=11&hora=18
 
 
 
Ślad GPS z całego przejścia można zobaczyć na tej mapie:
http://labgeo.maps.arcgis.com/apps/Profile/index.html?appid=a9034cef664643328026c9bb893f4f54
 
Do Zawratu GPS był w plecaku a w użyciu był od zejścia z Zawratu.
Przy schronisku jest trochę niewyczyszczonej plątaniny śladu z następnego dnia.
 
 
Po kliknięciu przenosi do mapy i pełnego zapisu
 
 

Fotorelacja z finału WOŚP który następnego dnia poprowadziłem w tym magicznym miejscu, jakim jest schronisko w Dolinie Pięciu Stawów Polskich.
https://klubpodroznikow.com/forum/28-maopolskie/12190-23-final-wosp-w-tatrach

Także następnego dnia kilka osób miało problemy z dotarciem do schroniska z Palenicy Białczańskiej przez Dolinę Roztoki. Pokonanie tego odcinka zajmowało ok 6 godzin. Wolontariusze idący pomóc mi z finałem WOŚP dotarli na czas.

 
 
tel alarmowy 112

tel alarmowy 112

Nieodebrane połączenia na numer alarmowy, bez jakiegokolwiek odzewu i zainteresowania, kto i po co mógł dzwonić na numer alarmowy ?….
 
 
 
Fotki z telefonu póki jeszcze była jakakolwiek szansa na pstrykanie
 
 
 
 
 
Kozi Wierch, Kozie Czuby i Zamarła Turnia widoczne z tafli Czarnego Stawu Gąsienicowego.
 
 
 
 
Szlak biegnący lewą stroną Czarnego Stawu Gąsienicowego. Powyżej widoczny Kozi Wierch i Kozie Czuby
 
 
 
 
 
 
Niedziela – powrót

Niedzielne zejście zimowym obejściem czyli nie czarnym a niebieskim szlakiem i  Doliną Roztoki

 
 
 
 
 
 
 
 
Piątkowy dzień zapowiadał się całkiem przyjemnie …
 

 
 
.
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
.
 

 

 
 
 
 
 

opracowanie & foto

Albin Marciniak

 
 

aplikacja ratunek topr

 

2026-01-01 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Reklama

Dlaczego basen to niezbędny element rodzinnego wyjazdu?

przez Redakcja 2025-12-31
Napisane przez Redakcja
Dlaczego basen to niezbędny element rodzinnego wyjazdu?

Rodzinny wyjazd to nie tylko zmiana otoczenia. To zaproszenie do wspólnych przeżyć, beztroskiego śmiechu i momentów, które zostają w pamięci na długo. Ale każda mama i każdy tata wie, że za tą magią stoją też konkretne wyzwania – od bagażu po planowanie atrakcji. Na szczęście jest coś, co naprawdę może odmienić jakość takiego wyjazdu: hotel z basenem.

Z tego artykułu dowiesz się, dlaczego warto wybrać hotel z basenem, szczególnie gdy podróżujemy z dziećmi!

Najważniejsze zalety obiektów z basenami

Dzieci kochają ruch – bieganie, skakanie, chlapanie. Basen to dla nich prawdziwy raj, a dla rodziców… bezcenny sojusznik. Woda umożliwia bezpieczny ruch, kąpiele i zabawy, które rozwijają koordynację, wzmacniają układ mięśniowy i poprawiają kondycję. Gdy pogoda nie dopisuje lub po prostu chcemy chwilę wytchnienia, woda staje się miejscem pełnym możliwości: bezpiecznej aktywności, rozwijania sprawności i nauki pływania. Wszystko to bez konieczności opuszczania hotelu.

Budowanie wspólnych chwil i dobrej atmosfery

Co najpiękniejszego możemy sobie podarować jako rodzina? Czas. A basen to przestrzeń, gdzie ten czas płynie spokojniej. Gdzie dzieci śmieją się do rozpuku, a rodzice – zanurzeni w cieple wody – mogą naprawdę odpocząć. To miejsce codziennych rytuałów, leniwego popołudnia i spontanicznych zabaw.

Więcej spokoju, mniej logistyki

Hotel dla dzieci z basenem to także ogromna wygoda. Bez długich przygotowań, bez stresu – wystarczy zejść piętro niżej, by zanurzyć się w wodnej przyjemności. Dzieci są szczęśliwe, rodzice mają chwilę na oddech – wszyscy zyskują.

Bezpieczne oswajanie się z wodą

Dla wielu dzieci basen w hotelu to pierwszy krok do większej przygody z wodą. Wspólne pluskanie w brodziku, pierwsze machnięcia nóżkami, pierwsze zanurzenia. Wszystko to dzieje się w ciepłej, spokojnej atmosferze, pod czujnym okiem rodziców.

Plan B na nieprzewidywalną pogodę

Planując wyjazd z dziećmi, trzeba brać pod uwagę różne warunki — słońce, deszcz, zmęczenie po podróży. Mając dostęp do basenu w hotelu, uniezależnimy się częściowo od pogody (zwłaszcza jeśli basen jest kryty albo czynny przez cały dzień), a dzieci zawsze mają możliwość zabawy.

Regeneracja, która działa cuda

Woda koi. Rozluźnia napięte mięśnie, uspokaja emocje, sprzyja lepszemu snu. Po dniu pełnym przygód basen staje się oazą spokoju – i dla dzieci, i dla dorosłych.

Na co zwrócić uwagę, wybierając hotel z basenem?

  • Czy jest strefa płytka lub brodzik dla najmłodszych?
  • Czy basen jest nadzorowany przez ratownika?
  • Jakie są godziny otwarcia i zasady korzystania?
  • Czy basen działa cały rok lub jest zadaszony?
  • Jakie dodatkowe atrakcje są przy basenie – zjeżdżalnie, leżaki, fontanny?
  • Czy dostępne są akcesoria do pływania?
  • I najważniejsze: nawet najlepszy basen nie zastąpi opieki rodzica.

Basen – nie fanaberia, a realne wsparcie

Warto pamiętać: hotel z basenem to nie kaprys. To konkretna odpowiedź na potrzeby rodziny. To codzienny komfort, radość dzieci i chwile oddechu dla dorosłych. A jeśli planujecie rodzinny wyjazd na Mazury, szczególnie polecamy Zalesie Mazury – miejsce stworzone z myślą o najmłodszych i ich rodzicach.

Bo szczęśliwe dzieci to szczęśliwi rodzice. A hotel z basenem to krok bliżej do rodzinnych wakacji idealnych.

2025-12-31 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Zamki i pałace

Zamki w Małopolsce – 107 zamków i obiektów obronnych

przez Redakcja 2025-12-30
Napisane przez Redakcja

 Zamki i obiekty obronne w Małopolsce

107 zamków i obiektów obronnych jakie w różnej formie zachowały się na terenie Małopolski.

   Przechodzimy obok, nie mając świadomości co kryje się za wysokim murem, za ścianą gęstego lasu czy za wzniesieniem. Przemierzamy nasz kraj autostradami, oddzieleni ekranami akustycznymi od tego co piękne i tajemnicze. Zachwycamy się tym co zobaczymy w trakcie wakacyjnych wyjazdów poza granice naszego kraju. Nie mając świadomości o tym co nas otacza, nie doceniamy i pomijamy wszytko to, co ma do zaoferowania nasz kraj. Polska jest wyjątkowa pod wieloma względami. Nie tylko na wakacyjne wojaże ale i na weekendowe wycieczki, warto poznawać uroki kraju leżącego pomiędzy morzem a górami. Na którego terenie są prawdziwe tysiącletnie bory i niezliczona ilość zabytków. Cudze chwalicie, swego nie znacie. Powiedzenie jakże trafne w przypadku naszego kraju. W poniższym opracowaniu znalazło się wiele miejsc, obiektów i przedmiotów które warto i należy zobaczyć. Wiele przebytych kilometrów, tysiące wykonanych zdjęć, by powstała ta wyjątkowa mapa-informator.
Objaśnienia oznaczeń
Zamek dostępny do zwiedzania
Zamek niedostępny do zwiedzania
Zamek w formie ruiny
Miejsce w którym istniał zamek
 zamki w Małopolsce
 Zamki i obiekty obronne w Małopolsce
1
Wieża obronno-mieszkalna w Chrostowej

Początki zamku sięgają końca XIII w., kiedy to istniejący dom murowany zaczęto rozbudowywać i umacniać. W XIV w. Wzniesiono wieżę obronno-mieszkalną. Po śmierci Krzysztofa Niewiarowskiego (1539r.), ostatniego właściciela zamek opuszczono i popadł w ruinę. Zachowały się nikłe pozostałości-ziemne umocnienia i mury przyziemia. Chrostowa prawdopodobnie była nie zamkiem, a wieżą obronną, otoczoną drewnianą palisadą. Właściwą nazwą jest też fortalicium.
 Fortified and residential Tower in Chrostowa
The origins of the castle date back to the end of the 13th  century, when the existing brick house was getting expanded and strengthened . In the 14th century the fortified and residential tower was constructed. After the death of Christopher Niewiarowski (1539.), the last owner of the castle, the place was abandoned and it fell into disrepair. The only elements that preserved include the fortifications and basement walls.
Chrostowa was not probably a castle but a defensive, fortified  tower, surrounded by a wooden palisade. The proper name is also fortalicium.
2
Wczesnobarokowy zamek w Nowym Wiśniczu

Zamek Kmitów i Lubomirskich, jedno z najcenniejszych w Polsce dzieł wczesnobarokowej architektury rezydencjonalno – obronnej. Najstarsza część zamku została wzniesiona w XIV w. przez Kmitów. W XVI w. najsłynniejszy z rodu Kmitów, Piotr V, marszałek wielki koronny, nadał mu cechy stylu renesansowego. Kolejna przebudowa zamku nastąpiła w latach 1615-1621. Około 1700 roku miała miejsce dalsza rozbudowa. Stanisław Lubomirski zrobił z niego swoją siedzibę w stylu barokowym. W czasie Potopu Szwedzkiego wywieziono z niego ponoć ok. 200 wozów wyposażenia. Zamek opuszczony po pożarze w roku 1831 na kompleksową restaurację musiał poczekać do 1949 roku.
 Wiśnicz Castle
The castle of Kmita and Lubomirski families, one of the most valuable macterpieces of architecture of early Baroque. Built as a defensive castle in 14th c, rebuilt several times into Renaissance and Baroque. During swedish war in 17 th c more then 200 carraiges with furnishing was robbed. Reconstruction took place after 1949.
Zamek w Nowym Wiśniczu
ul. Zamkowa 13     32-720 Nowy Wiśnicz
http://www.zamekwisnicz.pl/
 
3
Dwór obronny w Wieruszycach

Znajdowała się tam wieża obronno-mieszkalna otoczona fosą., zbudowana w poł. XV w. przez Wieruskich herbu Szreniawa.

 Fortified manor house in WieruszyceThere was a fortified-residential tower surrounded by a moat, built in the first half of 15th century by Wieruski family, Szreniawa coat of arms.

4
Bochnia – Zamek Żupny

Zamek został wzniesiony najprawdopodobniej w XIV w. za sprawą Kazimierza Wielkiego na miejscu późniejszego dworu. Był centrum administracyjnym kopalni – siedzibą żupników, a później podżupków bocheńskich. Zamek często gościł królów polskich wizytujących żupę. Na przestrzeni wieków parokrotnie przebudowany, m. in. na renesansową rezydencję przez żupnika Seweryna Bonera. Ocalało jedynie skrzydło północne, w 1875 r. gruntownie zmienione.

SALTWORKS CASTLE

It was first mentioned in1368 and was probably already there at the end of the XIII century. It was used as the administrative center of the mine – the seat of salt traders, then administrators of Bochnia. The Castle often hosted Polish Kings when visiting the saltworks. Over the centuries, it was rebuilt several times, for example as a Renaissance residence by the salt trader Seweryn Boner. Only the north wing survived, which in 1875 was thoroughly rebuilt.
5
Zamek obronny w Czchowie

W Czchowie w XIII w. istniała już najprawdopodobniej wieża obronna, którą zamieniono na zamek na początku XIV w. Na wzgórzu zwanym Basztą, między XIII a XIV w. zbudowano warowny zamek ochraniający komorę celną nad Dunajcem. W XVI i XVII w. zamkiem dysponował sąd czchowski, który ulokował tutaj więzienie. Od XVIII w. budowla pozostawała w ruinie, dopiero w latach 90. XX w. przeprowadzono prace konserwatorskie. Głównym akcentem jest murowana z kamiennych ciosów, okrągła wieża o wysokości ok. 28 metrów, włączona w biegnący krawędzią wzgórza mur obwodowy. Wewnątrz zbudowanego z kamiennych ciosów muru pozostały widoczne ślady prostokątnego budynku i przylegającej doń sieni. W zamku urządzono niewielką ekspozycję archeologiczną oraz taras widokowy.
Czchów Castle
Defensive tower was built at this place in 13th c, moved into a castle in 14thc in order to protect customs place located by the Dunajec river . Owned by Czchów Court castle was a prison in 16-17 th c. The remain of the castle is a round tower on the hill called Baszta (Tower), with a view terrase.
Ruiny zamku w Czchowie 30
obszerna fotorelacja i galeria: Zamek w Czchowie
6
Późnogotycki Zamek w Dębnie

Budowla wzniesiona w latach 1470-1480 przez kanclerza wielkiego koronnego, kasztelana krakowskiego Jakuba z Dębna. Zanim powstała murowana budowla, w miejscu tym stała drewniano-ziemna warownia założona na planie owalu o wymiarach 30 x 60 m, otoczonej fosą i wałem ziemnym, należąca do komesa Świętosława z rodu Gryfitów, kasztelana wiślickiego, któremu Dębno nadał Bolesław Wstydliwy w 1274 r. W 1586 roku zamek przeszedł renowację w stylu renesansowym. W 1945 roku zamek przejęły władze państwowe. W latach 1970-1978 przeszedł gruntowną renowację, a od 1978 roku mieści się w nim oddział Muzeum Okręgowego w Tarnowie.

Dębno Castle

The castle was built in 15th c by castellan of Cracow, Jakub from Dębno and replaced the former building – wooden and earthen fortress, owned by Świętosław Gryfita, castellan of Wiślica. Modernised in 16 th c change the look ac a Renaissance building. Renovated in XXth c, now is a branche of Tarnów museum.
32-852 Dębno, Dębno 189, tel. 14 665 80 35
http://www.muzeum.tarnow.pl
Zamek Dębno foto Albin Marciniak 3
obszerna fotorelacja i galeria: Zamek w Dębnie
7
Zamek obronny Tropsztyn

Tropsztyn i pierwsza o nim wzmianka jako „już murowanym” pochodzi z 1382 r. Czyli wcześniej – XIII wiek znajdowała się tam wieża obronna otoczona palisadą drewnianą.
Zamek powstał na początku XIII wieku z inicjatywy rodu Ośmiorogów. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1231 roku. Rekonstrukcja zamku obronnego wzniesiona na stromym półwyspie oblanym z trzech stron rzeką Dunajec w gminie Czchów. Historia zamku jest związana z położoną po przeciwległej stronie rzeki wsią Tropie. W 1574 roku, w okresie kontrreformacji, zrujnowany przez właścicieli Rożnowa. Już w 1608 roku zamek był opisywany jako ruina. W 1970 roku został kupiony przez prywatnego właściciela. Po 1993 roku przeprowadzono odbudowę zamku, a następnie udostępniono go zwiedzającym.
Tropsztyn Castle
The castle was menntioned as „already stone” in 1382 – means that in 13th c the wooden fortess was there. The family Ostroróg was the founder of the castle. Loceted at the peninsula surrounded from tree sides by water, is connected with Tropie village on the opposite river bank. In 16 th c, during Reformation times, turned into ruin by owners of the Różnów . Rebuilt in 20 th c by private owner is now available to visit.
Fundacja Odbudowy Zamku Tropsztyn
http://www.polinar.pl/tropsztyn/
8
Gotycki zamek obronny Lipowiec

Ruiny zamku biskupów krakowskich leżącego na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, wybudowanego na Szlaku Orlich Gniazd. Zamek murowany stopniowo zaczął powstawać od drugiej połowy XIII aż do początków XIV w. W XIV i XV w. zamek był kilkakrotnie poddawany różnym przebudowom. W 1800 r. na zamku wybuchł bardzo duży pożar, który obok zniszczeń wnętrz, strawił znaczną część dachu. Po tych ciosach budowla w zasadzie już nigdy się nie podniosła. Była tylko częściowo zamieszkana niemal do końca lat 40. XIX w. Coraz bardziej popadający w ruinę zamek dotrwał do lat 50. XX w. Prace konserwatorskie i badawcze trwały do 1975 r.  Udostępniony do zwiedzania.
Lipowiec Castle
The ruins of bishops of Cracow from 13th c castle are located in a very picturecque landscape of Cracow Jura upland. The brick castle gradualny began to emerge from the second half of the 13th century until the beginning of the 14th  century. In the 14th and 15th  century the castle was repeatedly subjected to various reconstructions. In 1800 the castle there is a serious fire, which  damaged the interior and destroyed a large part of the roof. After these disasters the building basically has never been reconstructed. It was only partly inhabited almost to the end of the 40s of the 19th century. The castle which was more and more falling into ruin survived until the 50’s. The conservation work and research lasted until 1975. It is now open to visitors.
Wygiełzów, ul Podzamcze 1
32 – 551 Babice
http://www.mnpe.pl/
9
Zamek w Dąbrowie Tarnowskiej

Zamek wzniesiony w XVII w. Przez Ligęzów. W końcu XVII w. Michał Kazimierz Lubomirski przebudował zamek w barokowy pałac. W 1780 roku pałac przeszedł w ręce rodziny Stojowskich, którzy zamieszkiwali w nim do 1846 roku. Już wtedy został zdewastowany, a w kolejnych latach spalony i rozebrany. Zachowała się brama wjazdowa.
 Zamek w Dąbrowie Tarnowskiej jest często mylony z pałacem, przez zachowaną bramę. Zamek stał kiedyś w innym miejscu niż pałac.

 Castle in Dabrowa Tarnowska

The castle was built in the 17th century by Ligęza family. At the end of the 17th  century Michał Kazimierz Lubomirski transformed the castle into the baroque palace. In 1780, the palace was taken over by Stojowscy family, who lived there until 1846. Even then it was devastated, and in the subsequent years,  it was burned and demolished.  The only element that preserved is the entrance gate.
 The Castle in Dabrowa Tarnowska is often confused with a palace due to the preserved gate. Interestingly, the castle used to be located in a different place than the palace itself.

10
Zamek Podborze-Breń

Zamek (właść. fortyfikacja bastionowa) był zbudowany w XVI w. na wyniosłości zwanej dziś „Szwedzkim Okopem” na płn-wsch. od wsi. Zachowały się piwnice wieży. Widoczne są również pozostałości bastionów.
 Podborze-Breń Castle
The Caste (in fact, a fortification bastion) was built in the 16th century on the highland which  is called today -„Swedish trench” to the north-east from the village. The cellars of the tower  have survived. The remains of bastions are also visible.
11
Zamek w Bieczu

Zamek zbudowany w XIV w na Górze Zamkowej(334m npm) nad Ropą na miejscu wcześniejszego grodu. Wymiary zamku 42x20m. Posiadał wieżę. Według legendy był zamkiem królowej Jadwigi. Jako nieprzydatny rozebrany przez Kazimierza Jagiellończyka w 2 połowie XV w. Zachowały się fragmenty fundamentów, które po badawczych pracach archeologicznych zasypano.
 Castle in Biecz
The castle was built in the 14th  century on the Castle Hill (334m above the sea level) on the Ropa river at the site of the previous castle. The dimensions of the castle are 42x20m. There was a tower. The legend has it that the castle belonged to the Queen Jadwiga. As a useless place it was demolished by Kazimierz Jagiellończyk in the 2nd half of the fifteenth century. The elements of the foundations have survived which were filled after the archaeological research works.
12
Biecz – królewski dwór obronny

Istnienie zamku poświadczone w kronikach z 1395r. Funkcjonował on równocześnie z pierwszym zamkiem. Faktycznie był to królewski dwór obronny zbudowany na wzgórzu (280m npm). Po zniszczeniu zamku w jego miejscu wzniesiono kościół św.Ducha i szpital dla ubogich. W końcu XVIw rozpoczęto rozbiórkę zamku. Z uzyskanego materiału zbudowany jest istniejący do dzisiaj (stojący kilkadziesiąt metrów na zachód) budynek zwany „Grodem”.

 Biecz – the royal fortified manor house

The existence of the castle is certified in the chronicals of 1395r. It functioned simultaneously with the first castle. In fact, it was the royal fortified manor house built on a hill (280m asl). After the destruction of the castle , the Holy Spirit Church was erected and a hospital for the poor. At the end of the 16th  century, the demolition of the castle began.  From the resulting material, the construction, which exists today, has been built (standing a few meters west) and is called “Gród” [a fortified town]

13
Zamczysko Berdechów w Bobowej

Ruiny zamku na wzgórzu zwanym Wały lub Zamczysko zachowały się ślady wałów i murów. Są to pozostałości po zamku Gryfitów-Bobowskich. Na miejscu pierwotnego założenia zamkowego został zbudowany w XIX w. dwór. Zamczysko Berdechów w miejscu zamku wzmiankowanego w latach 1436, położone jest 1,5 km na północny wschód od rynku. Obecnie widoczne są jedynie pozostałości wałów i zachowały się sklepione piwnice.
 Berdech Castle in Bobowa
The ruins of the castle on the hill called Wały or Zamczysko kept the traces of the embankments and walls. These are the remains of the Gryfit- Bobowski castle.  The nineteenth century manor house was built at the site of the original foundation of the castle.  Berdech castle is located 1.5 km to the northeast of the square market. The only remains that are currently visible are embankments and the preserved vaulted cellars.
14
Warownia w Wilczyskach

W Wilczyskach w II połowie XV w zbudowano warownię – wieżę mieszkalno-obronną o czterech kondygnacjach. W XVI w zamek został przebudowany na dwór obronny. Pod koniec XV w.. W 1483 r. właścicielem dworu w drodze zamiany został Klemens Turski, który przed 1525 r. wybudował wieżę i nadał dworowi charakter obronny. W 1525 r. dwór stał się własnością Adama Strasza, który gruntownie go przebudował, zmieniając jego obronny charakter i nadając mu cech rezydencji mieszkalnej.  Na przełomie XVIII i XIX w. jego piętro służyło jako spichlerz. Ok. 1900 r. w posiadanie dworu wszedł Kazimierz Ramułt, który odnowił budynek. Po II Wojnie Światowej dwór został opuszczony i zaczął popadać w ruinę. Został odnowiony dopiero w latach 60-tych XX wieku. Odrestaurowany dwór istniejący do dzisiaj.
 The stronghold in Wilczyska
Wilczyska is a place where in the second half of the 15th century  the stronghold- the fortified and residential four storey tower was constructed. In the 16th century the castle was rebuilt into a fortified manor house. At the end of the fifteenth century in  1483 Klemens Turski became the owner of the manor in the way of an exchange. He built the tower before 1525 and gave the manor its defensive character. In 1525 the manor became the property of Adam Strasz, who thoroughly rebuilt it, changing its defensive character and giving it the characteristics of a residential mansion. In the late 18th  and 19th  centuries its floor served as a granary. Kazimierz Ramułt became the owner of the manor in about 1900 and restored the building. After World War II, the mansion was abandoned and began to fall into disrepair. It was restored only in the 60s of the twentieth century. It is a restored mansion which can be visited today.
15
Kasztel w Szymbarku

Renesansowy dwór obronny wzniesiony przez rodzinę Gładyszów w 1540 r. Zbudowany na planie prostokąta z basztami narożnymi. W XIX w. użytkowany jako gorzelnia. Restaurowany po II wojnie światowej. Obecnie funkcjonuje jako Ośrodek Konferencyjno–Wystawienniczy „Kasztel w Szymbarku”, oddział „Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów” w Gorlicach.
Castellum in Szymbark
The Renaissance fortified manor house built by the Gładysz family in 1540. It was constructed on a rectangular plan with corner towers. In the 19th  century it was used as a distillery. The construction was restored after World War II. Currently, it operates as a Conference and Exhibition Centre „Kasztel  in Szymbark,”  the branch ” Mansions of Karwacjan and Gładysz families Museum” in Gorlice.
„Kasztel w Szymbarku” 38-311 Szymbark
http://www.muzeum.gorlice.pl
 
16
Zamczysko w Jankowej

Zamek wzniesiony w XIV w (1363-1364) przez kasztelana Biecza – Stanisława Jeżowskiego h. Strzmiele. Lokowany był na zachodnim brzegu rzeki Białej na terenie dzisiejszej wsi Jankowa. Zamek funkcjonował do XVIII w, potem podupadł. W XIX w został rozebrany przez Austriaków. Do dzisiaj zachowały się pozostałości fundamentów i piwnic zamkowych na wzniesieniu zwanym Zamczyskiem.
 Zamczysko in Jankowa
 The castle was built in the 14th century (1363-1364) by Castellan of Biecz – Stanislaw Jeżowski,  Strzmiele coat of arms.  It was located on the western bank of the White River in what is now Jankowa village. The castle functioned until the eighteenth century, then fell into decline. In the 19th  century it was demolished by the Austrians. The remains of the foundations and cellars of the castle on the hill known as Zamczysko have survived until today.
17
Dwór obronny w Gorlicach

Dwór nad rzeką Ropą zbudowali Karwacjanie w XV w. Obronny charakter budowli polegał na otoczeniu jej murem, wyposażeniu parteru w otwory strzelnicze. Dwór posiadał wieżę. Prawdopodobnie od południa i zachodu znajdowała się fosa. Pozostały po dworze lamus został zniszczony w 1915r. Dwór został odbudowany w 1992r. i Obecnie jest siedzibą Małopolskiej Galerii Sztuki.
 The fortified manor house in Gorlice
The manor on the Ropa River was built by  Karwacjan family in the 15th century. The defensive character of the building consisted of surrounding it with the wall and  equipping the ground floors with the slits. There was a tower. There was probably a moat from the south and west side. The remained granary was destroyed in 1915. The manor house was rebuilt in 1992  and currently it houses the Malopolska Art Gallery.
18
Zamczysko w Krygu

Na górze Zamkowej istniał w średniowieczu zamek lub dwór obronny. Tuż pod szczytem znaleziono ślady zamczyska z XV-XVI w. Były to fragmenty ceramiki i murów obronnych. Osadnictwo istniało w tym miejscu przed X w., o czym świadczą wykopaliska w okolicach zamku.

  Zamczysko in Kryg

At the top of the Zamkowa Mountain there was a castle or a fortified manor house in the Middle Ages. Just below the summit the  traces of a castle from the 15th  and 16th century were found. They were fragments of pottery and defensive walls. The settlement existed here before ten century, proof of which are the excavations in the vicinity of the castle.

19
Zamek w Bieczu

W Bieczu istniał trzeci zamek, który został zbudowany w pocz. XVIw. Zamek otoczony był ziemnymi fortyfikacjami bastejowymi. W latach 1641-1650 na miejscu zamku zbudowano istniejący do dzisiaj kościół i klasztor reformatów.
 Castle in Biecz
In Biecz there was a third castle, which was built at the beginning of the 16th century. The castle was surrounded by earthen bastile fortifications. Between the years 1641-1650 the church and the convent of the reformers, which exist today,  were built on the site of the castle.
20
Dwór obronny w Ropie

Zbudowany prawdopodobnie w połowie XVIw z inicjatywy rodziny Brzezińskich. W XIXw dwór przebudowany na lamus dworski zachowany do dzisiaj usytuowany jest w zachodniej części zespołu pałacowego w centrum miejscowości. Po niedawnym pożarze – odbudowywany. Obecnie w rękach prywatnych.

 The fortified manor house in Ropa

It was probably built in the middle of the 16th  century, on the initiative of Brzeziński family. In the 19th century it was transformed into a court granary which is located in the western part of the palace complex in the center of the town. After a recent fire –  it has been restored. Currently it is privately owned.

21
Zamek na  Gródku w Krakowie

Zamek został wzniesiony przez Wł.Łokietka w 1312r. Ulokowany był we wschodniej części miasta w obrębie jego murów obronnych. W XVIIw. Na terenie zamku zbudowany został klasztor dominikanek.
Pierwsze ślady osadnictwa na terenie tzw. Gródka pochodzą z IX-X w., a być może nawet z VII w., czego dowodzą badania archeologiczne na tym terenie. Na przełomie XIII i XIV w. powstał w tym miejscu ufortyfikowany gród należący do krakowskiego wójta Alberta. W maju 1311 r. niemieckie mieszczaństwo Krakowa wznieciło bunt, na którego czele stanął wójt Albert. Powodem wystąpienia była chęć obsadzenia tronu polskiego osobą Jana z dynastii Luksemburgów, nie zaś Władysława Łokietka. Ten ostatni zdobył w czerwcu 1312 r. zamek Alberta, „unieszkodliwił” buntowników, a budowlę zrównał z ziemią. Kilka lat później na miejscu grodu powstał zameczek miejski zwany „Gródkiem łokietkowym”. Fortalicja była otoczona wałem i fosą, co potwierdza notatka z 1340 r., która powstała przy okazji sprzedaży parceli ziemnej leżącej w miejscu dawnej fosy. W tym samym roku Gródek praktycznie stracił swe znaczenie, gdyż miasto zostało domknięte murami miejskimi.
Gródek jednak nie zniknął i na początku XV w. w niewyjaśnionych okolicznościach przeszedł w ręce Tarnowskich. Po pożarze w 1475 r. zameczek został odbudowany w postaci pałacu, który pozostał własnością Tarnowskich aż do 1621 r. Został wówczas kupiony przez księżną Annę z Branickich Lubomirską i przekazany siostrom dominikankom. Budynki pałacowe zostały następnie zburzone i do 1635 r. wzniesiono w tym miejscu klasztor, który istnieje do dziś.
 Castle in Gródek in Kraków
The castle was constructed  by Wladyslaw Lokietek  in 1312. It was located in the eastern part of the city within its fortified walls. In the 17th  century the Dominican monastery was built  in the area of ​​the castle .
The first traces of a settlement in the so-called Gródek  come from the 9th and 10th century, and perhaps even the 7th century, proof of which is the archaeological research in this area. At the turn of the 13th and 14th century a fortified castle, belonging to the mayor of Krakow – Albert, was built. In May of 1311 the German burghers of Krakow started  a revolt, which was lead by Mayor Albert. The reason of the revolt was a desire to place John of the Luxemburg dynasty on the Polish  throne, not Władysław Łokietek. The latter managed to capture the Albert’s Catle in June 1312,  render the rebels harmless and razed the building to the ground. A few years later, on the site of the castle, a little  city castle was constructed which was called „Gródek łokietkowy.” The fortification was surrounded by an embankment and a moat, which is confirmed by a note from 1340, established on the occasion of the sale of the lot of earth lying on the old moat. In the same year, Gródek almost lost its meaning, because the town was closed by the city walls. Gródek, however, did not disappear  and at the beginning of the 15th century in mysterious circumstances,  it was passed onto Tarnowski family. After a fire in 1475 the castle was rebuilt in the form of a palace, which remained the property of the Tarnowski family until 1621. It was then bought by the Duchess Anna of Branick- Lubomirski family and handed over to Dominican sisters. The Palace buildings were then destroyed and until 1635 the monastery, which still exists today, was built.
foto Albin Marciniak
22
Warowny klasztor w Tyńcu

Warowny klasztor Benedyktynów ulokowany na stromych skałach nad Wisłą. Zbudowany w stylu romańskim w XI w. przez Kazimierza Odnowiciela. Otoczony był murem obronnym z basztami. Zniszczony przez Tatarów w 1259 r.  W zabudowie zamkowej znajduje się zamkowy kościół i barokowe budynki klasztorne. Na początku XVII w. zamek umocniony fortyfikacjami ziemnymi. Ucierpiał w czasie najazdu Szwedzkiego (1655) i walk konfederatów barskich (1771). Strawiony przez pożar w 1834 r. Zachowały się mury, baszta i studnia.
Fortified monastery in Tyniec
Fortified Benedictine monastery located on the steep rocks over the Wisła river. Built as a Roman building by polsh king Kazimierz Odnowiciel in 11th c, surrounded with defensive stone walls with towers. Destroit by Tartars tribe in 13th c, then rebuilt and reiforced by earthy fortifications. Complex contains monastery and ancien church, walls, tower and well.
Opactwo Benedyktynów w Tyńcu
ul. Benedyktyńska 37
30-398 Kraków
23
Zamek Królewski na Wawelu

Zamek obronno-rezydencyjny w Krakowie, na Wawelu, z 71 salami wystawowymi. Posiada dziedziniec z krużgankami arkadowymi, bramę wjazdową i pięć wież mieszkalnych. Na terenie zamku podczas wykopalisk archeologicznych stwierdzono istnienie już w XI wieku dużej liczby obiektów murowanych. Po utracie niepodległości przez Polskę na zamek wkroczyły wojska zaborcze, niszcząc i grabiąc dawną siedzibę królewską. Rezydencję przeznaczono wówczas na koszary wojsk austriackich, przebudowan.ą w latach 1803-1807. Po opuszczeniu zamku przez wojska austriackie w 1905 r. usunięto przeróbki budowli na koszary. W czasie okupacji hitlerowskiej (1940–1944) rezydencja odgrywała rolę biura oraz mieszkania generalnego gubernatora Hansa Franka. Obecnie jako oddział Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu.

Royal Wawel Castle

The Royal Castle in Kraków hosts 71 chambers for visitors. Early beginnings reach 11c when many stone buildings were located here. The splendor time of the residence was in 16 c, during the Jagiellonian dynasty period, in the Renaissans age. After Poland loose the independence, the Austrian soldiers stayed here and the royal residence was changed in military barracks during II world war the governer of nazi Hans Frank lived in the Wawel Castle. Now, lovely renovated, is a state museum.
Zamek Królewski na Wawelu
Państwowe Zbiory Sztuki
31-001 Kraków, Wawel 5
24
Wieża obronna w Krakowie – Woli Justowskiej

Wieża obronna lub fortalicium, została zbudowana prawdopodobnie pod koniec XIVw. Pozostałości jego tj. fundamenty wieży zostały odkryte podczas prac badawczych w pałacu Decjusza.

 Fortified Tower in Kraków – Wola Justowska

Defensive tower or fortalicium, was probably built in the late 14th century. Its remains , mainly tower’s foundations were discovered during the  research works in the Decius palace.

25
Zamek w Krakowie – Przegorzały

Zamek składa się z trzech budynków. Pierwszy-kojarząca się z okresem średniowiecza kamienna baszta, drugi to zamek oraz znajdujący się nieopodal nowoczesny hotel. Tu w okresie wojny miał być luksusowy ośrodek wpoczynkowy pilotów Luftwaffe. Obecnie mieści się tu Instytut Polonijny.
Przegorzały Castle
The castle was built in the beginning of 20th c, the designed by the famous architect Szyszko-Bohusz. The complex consist of the tower in medieval style, the huge castle and modern hotel.
ZAMEK W PRZEGORZAŁACH
30-251 Kraków, ul. Jodłowa 13
 
26
Dwór obronny w Branicach

Znajduje się tu niewielki dwór obronny, który zbudowany został 1603r. w stylu późnorenesansowym na polecenie Jana Branickiego. Obecnie jest on siedzibą muzeum pamiątek z dawnych epok i znalezisk archeologicznych.
Defensive manor in Branice
The manor dated on 1603 is built in Renaissance style, with the attic and sgraffiti decorations. Nowaydays is a branch of Archeological Museum of Kraków and hosts a collection of historical objects.
ul. Sasanek 2a, 31-985 Kraków-Nowa Huta tel. 12 640 80 60
Zamek i dworek w Branicach 3
obszerna fotorelacja:  Zamek i Dwór w Branicach
27
Wieża obronna w Krakowie – Łobzów

W Łobzowie stanowiącym obecnie dzielnicę Krakowa, Kazimierz Wielki wzniósł wieżę obronną/fortalicium stanowiącą jego letnią rezydencję. Przebudowy dokonał Stefan Batory, który przekształcił ją w manierystyczny pałac. Zygmunt III w kolejnej przebudowie nadał rezydencji szatę barokową. Obecnie pałac należy do Politechniki Krakowskiej. Na części terenu rezydencji mieści się stadion WKS „Wawel”.
 The fortified Tower in Kraków – Łobzów
In Łobzów , which is currently one of the districts of Krakow, Kazimierz Wielki built a defensive tower / fortalicium representing his summer residence. Stefan Batory, who was in charge of the reconstruction, transformed it into the Mannerist palace. Zygmunt III in a subsequent reconstruction gave the mansion baroque style. Today the palace belongs to the Krakow University of Technology. On the part of the residence area there is a  WKS „Wawel” stadium.
28
Wieża mieszkalno-obronna Kraków – Zwierzyniec

Z przekazów pisanych można przypuszczać, że z młyna nad Rudawą ok. 1370r została wzniesiona wieża mieszkalno-obronna z inicjatywy Jadwigi z Melsztyna. Obiekt był wzmiankowany w dokumentach z 1402r jako dom pani Ociny. Przestała ona funkcjonować pod koniec XVw. Dokładne miejsce lokalizacji wieży nie zostało ustalone.
 The residential- defensive Tower of Kraków – Zwierzyniec
It might be assumed, due to the written sources, that the mill at the  Rudawa River the residential-defensive tower was built  on the initiative of Jadwiga from Melsztyn. The facility was mentioned in the documents from 1402 as the home of Mrs. Ocina. It ceased to function at the end of 15th century. The exact location of the tower has not been established.
29
Zamek – Biały Kościół z.Kluczwoda

Zamek był wzniesiony na szczycie wzgórza nad Kluczwodą na początku XIVw. Pełnił funkcję obronnej rezydencji Syrokomlów. W 2 połowie XIVw. zamek zostaje opuszczony. Związane jest to z katastrofą budowlaną. Syrokomlowie zbudowali kolejny zamek w pobliskiej Korzkwi.
 Castle – Biały Kościół of Kluczwoda Valley
The castle was erected on a hilltop at Kluczwoda at the beginning of the 14th century. It served as a defensive residence of Syrokomla family. In the 2nd half of the 14th century  the castle was abandoned. This is connected to the construction disaster. The Syrokomla family built another castle in the nearby Korzkwia village.
30
Zamek rycerski w Korzkwi

Zamek rycerski zbudowany w XIVw. Fundatorem zamku był Jan z Syrokomli, który po katastrofie zamku w Białym Kościele kupił górę Korzkiew. Zamek w swej historii często zmieniał właścicieli. Zniszczony w czasie najazdu szwedzkiego w XVIIw. Opuszczony na początku XXw. stopniowo ulegał ruinie. Zachowały się mury budynku mieszkalnego. Od 1977 roku zamek znajduje się w rękach prywatnych, a właściciel systematycznie odbudowuje zamek i doprowadza go do dawnej świetności.

Castle in Korzkwia

Castle built in 14 th c century by Jan Syrokomla who after the catastrophe of castle in Bialy Kościół bought the mountain Korzkiew. Castle changed his owner multiple times. Severly damaged during swedish deluge in 17th c. Abandoned at the beginning of 20th c., slowly but steadily fell into ruin. Walls of residential building are still standing. Since 1977 remained in private hands and systematically gets rebuilt and returned to its older magnificence.
32-088 Przybysławice, Polska,
http://www.donimirski.com/zamek-korzkiew
zwiedzanie zamku jest bezpłatne

31
Zamek rycerski w Morawicy

Zamek rycerski zbudowany prawdopodobnie przez ród Toporczyków w XIVw. Zniszczony w XVIIw. Zachował się budynek mieszkalny-obecnie plebania.

 Knight’s castle in Morawica

Knight’s castle was probably built by the Toporczyk family in the 14th century. It was destroyed in the seventeenth century. The residential building has survived – currently it is a presbytery.

32
Zamek królewski w Ojcowie

Zamek królewski zbudowany w stylu gotyckim w XIVw. przez Kazimierza Wielkiego. Był siedzibą starostów niegrodowych. Odnowiony na początku XVIIw. Ograbiony i zniszczony przez Szwedów w XVIIw. Odbudowany przez St.Korycińskiego. W XIXw. zamek częściowo rozebrany. Zachowały się resztki murów, ośmioboczna, najstarsza w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej kamienna wieża, brama wjazdowa i studnia.

Castle in Ojców

Castle built in gothic style in 14th c. by King Kazimierz the Great. Renovated at the beginning of 17th c . Looted and destroyed by Swedes in 17th c Rebuilt by St. Koryciński. In 10thc. partly disassembled. Remnants of walls are still in place as well as entry gate, well and octagonal stone tower, the oldest one in Jura Krakowsko-Częstochowska.
33
Zamek Pieskowa Skała

Zamek zbudowany przez Kazimierza Wielkiego w XIVw. w miejscu wcześniejszej drewnianej warowni. Strzegł szlaku handlowego na Śląsk. W latach 1377-1608 był siedzibą rodu Szafrańców. Rozbudowany w XVw.a przebudowany w stylu renesansowym w XVIw. Zajęty a następnie  zniszczony przez Szwedów. Po odbudowie  spłonął w 1718r. Odrestaurowany w 1760r. Ponownie płonął w  1850r.  i w 1863r. Odrestaurowany w latach 1950-1969. Obecnie muzeum- Oddział Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu. Zamek wykorzystywany wielokrotnie przy kręceniu filmów m.in.”Janosika”. Obok zamku znajduje się skała zwana „Maczugą Herkulesa”.

Castle Pieskowa Skała

Castle built by King Kazimierz the Great in 14th c In the place of an older one. It guarded trade routes to Silesia. In the years 1377-1608 was a seat of Szafraniec noble house. Expanded in 15th c and rebuilt in renaissance style later in 16th c Taken and later demolished by Swedes. After getting rebuild burned down in 1718. Rebuilt again in 1760 and again struck by fire in 1850 and 1863. Rebuilt in 1950-1969. Now it is a part of Wawel Royal Castle National Art Collection Used extensively as a scenery in movies e.g. „Janosik”. Famous monadnock „maczuga Herkulesa is located next to the castle.
Zamek Pieskowa Skała
32-045 Sułoszowa, woj. małopolskie
http://pieskowaskala.eu/
34
Zamek Skała-Grodzisko

W 1228r Henryk Brodaty wzniósł gród, w obrębie którego istniał romański kościół. Gród w roku 1243 objęły klaryski. W czsie, gdy przełożoną zakonu była Salomea, siostra Bolesława – powstał murowany zamek. W 1320r zakom przeniósł się do Krakowa a opuszczony zamek niszczał. Z zamku zachowały się fragmenty murów za pustelnią.
 Skała-Grodzisko Castle
In 1228, Henryk Brodaty erected a castle, within which there was a Romanesque church. The Castle in 1243 was taken over by  the Poor Clares. When Salomea, who was the Mother Superior, the sister of Boleslaw – a stone castle was built. In 1320 the order was moved to Krakow and the abandoned castle fell into disrepair. The fragments of the walls behind the hermitage have survived.
35
Zamek w Skawinie

Zamek został zbudowany w 2 połowie XIVw. Był rezydencją wójtów Skawiny. Zamek graniczył z murami miejskimi. Miał kształt czworoboku z graniastą wieżą i domem mieszkalnym.W 2 połowie XVIIIw. Budowla popadła w ruinę. Pozostałości zamku przetrwały w formie nasypu ziemnego oraz resztek wału.
 Castle in Skawina
 The castle was built in the 2nd half of the14th century. It was  the residence of the mayors of  Skawina. The Castle bordered with the city walls. It had a square shape with an angular tower and a residential area. In the 2nd half of the 18th century the building fell into disrepair. The remains of the castle have survived in the form of an embankment.
36
Zamek gotycki Tenczyn w Rudnie

Ruiny rycerskiego zamku „Tenczyn” zbudowanego na wzgórzu w stylu gotyckim w połowie XIVw. Przebudowany i ufortyfikowany w 2 połowie XVIw. Po 1638r. w rękach Opalińskich. Spalony przez Szwedów w 1656r. Odbudowany przez Lubomirskich. Na początku XVIIIw. opuszczony uległ ruinie. Zachowały się fragmenty zamku górnego i podzamcza.

Castle Tenczyn in Rudno

Ruins of „Tenczyn” castle built on a hill in gothic style in 14th c Rebuilt and fortified in the second half of XVI c. After 1638 owned by Opalińscy noble house. Burned down by Swedes in 1656. Rebuild by Lubomirscy family. In the beginning of XVIII abandoned and succumbed to run. Upper keep still stands.
Ruch turystyczny na zamku organizuje Fundacja New Era Art.
Kontakt do koordynatora:
784 412 561
37
Wieża obronna w Piekarach naprz. klaszt. Tyniec

Najprawdopodobniej znajdowała się tam wieża obronna (obecnie zamczysko). Pozostałości były badane w czasie badań archeologicznych w 1932r. Budowla pochodziła z 1246r., a  budowniczym był Konrad Mazowiecki. Kamienno-drewniana wieża zbudowana na planie kwadratu 12x12m.  spłonęła w XIIIw. Odbudowę podjęto ale nie ukończono.
 Fortified Tower in Piekary  opposite the monastery in Tyniec
Most probably there used to be a fortified tower (currently the castle). The remains were tested during archaeological excavations in 1932. The building dated back 1246,and the builder was Konrad Mazowiecki. Stone and wooden tower built on a square plan 12x12m. It burned down in the 13th century. The reconstruction was taken up but not completed.
38
Zamczysko Dubie

Na północny zachód od wsi na Górze Zamczysko można zauważyć pozostałości po dawnej wieży obronnej. Zachowały się fundamenty kamiennej budowli obronnej. Założenie  składało się z wieży obronnej i obszernego majdanu.
 Castle in Dub
Northwest of the village on the Zamczysko Mountain you can see the remains of the former fortified tower. The foundations of a stone defensive structure have survived. It consisted of a fortified tower and extensive courtyard.
39
Zamek w Smardzowicach

Na pograniczu Ojcowa i Smardzowic na Górze Koronnej znajdują się pozostałości zamku z XIIIw. Są to prawdopodobnie pozostałości ruin zamku Wyszogród zbudowanego w 1231r przez Konrada Mazowieckiego.
 Castle in Smardzowice
The remains of the castle dating back the 13th century are located on the borderline of Ojcowa and Smardzowice on the Koronna Mountain. These are probably the remains of the Wyszogród castle ruins which was built in 1231 by Konrad Mazowiecki. ’
40
Dwór obronny w Pisarach

W miejscowości Pisary wzmiankowanej w dokumentach już w 1319r znajdował się zbudowany na początku XVIIw dwór obronny. Lamus pełnił również rolę skarbca. Ostatnio po remoncie w latach 60 XXw był siedzibą galerii sztuki.
 The fortified manor house in Pisary
In Pisary village, mentioned in documents as far back as  in 1319, the fortified manor house was built in the early 17th century. The granary also served as the treasury. After the recent renovation in the 60’s of the  20th century it housed the art gallery.
41
Wieża obronna w Przyszowej

Średniowieczny obiekt obronny (obecnie zamczysko) na górze Łyżka koło wsi Przyszowa. Na płaskim szczycie wysokiej góry nazywanej Łyżka, znajdują się pozostałości wału ziemnego i suchej fosy; układ terenu sugeruje, że wały mogły być podwójne. Według miejscowych podań w XIII wieku schroniła się tu przed Tatarami wraz ze skarbcem klasztornym święta Kinga, żona Bolesława Wstydliwego. Przypuszcza się, że początkowo na górze Łyżka znajdował się obiekt obronny należący do kasztelanii sądeckiej, a później zameczek rycerski rodu posługującego się zawołaniem „Janina”.
 The fortified Tower in Przyszowa
The medieval fortified building (now the castle) is located on the Łyżka Mountain near the  Przyszowa village. On the flat top of a high mountain called Łyżka, there are the remains of an  embankment and a dry moat. The layout of the land suggests that there might have been double embankments. According to the local tales, in the thirteenth century Holy Kinga, a wife of Boleslaw Wstydliwy, together with monastic treasury, found a shelter against the Tatars. It is believed that initially, a fortified facility belonging to castellany of Sącz, was located on the the Łyżka Mountain top  and later it became the knightly castle of a family who were called „Janina”.
42
Dwór obronny w Skrzydlnej I

W miejscowości Skrzydlna istniał średniowieczny dwór obronny komesów Ratułdów z murowaną wieżą obronną. Informacje o dworze znajdują się w dokumentach z 1473r. Po dworze nie zachowały się żadne ślady. Nie jest również znana jego dokładna lokalizacja.
 Fortified manor house in Skrzydlna I

In the Skrzydlna village there was a medieval fortified manor house of Ratułt dignitaries with brick fortified tower. Information about the manor house is found in documents from 1473. No traces of the castle have been left. Its exact location is not known as well.

43
Dwór obronny w Skrzydlnej II

Dwór w Skrzydlnej lokowany jest na rzeką Stradomką otoczony parkiem. Dwór obronny został wzniesiony w II poł.XVIw z inicjatywy Prokopa Pieniążka herbu Odrowąż. Budynek otoczony był wałem i fosą . Dwór po przebudowach zachowany do dzisiaj użytkowany w celach mieszkalnych.
 Fortified manor house in Skrzydlna
The mansion in Skrzydlna is situated on the Stradomka  river and is surrounded by a park. This fortified manor house was built in the second half of the 16th century on the initiative of Prokop Pieniążek, Odrowąż coat of arms. The building was surrounded by an embankment and a moat. The manor house, after the reconstructions, has survived and is used today for residential purposes.
44
Wieża obronna w Janowiczkach

Najprawdopodobniej była to wieża obronna/donżon. Została zbudowana w latach 20 XIVw. Budowę poprzedziło staranne przygotowanie terenu, a do wykonania murów i domu wieżowego użyto miejscowego kamienia marglowego. Zamek pełnił funkcję obronną. W niespełna pół wieku później zamek przestał istnieć. Przyczyną były wady konstrukcyjne i słaby materiał budowlany.
 The fortified tower in Janowiczki
Most likely it was a defensive tower / a keep. It was built in the 20s of the 14th century. The construction was preceded by a careful preparation of the land, malm stone was used to create the  walls of the house and the tower. The castle served as defensive construction. In less than half a century later the castle ceased to exist. The cause included the design flaws and weak building material.
45
Zamek renesansowy w Książu Wielkim

Zamek zbudowany w latach 1585-1595 przez biskupa krakowskiego P.Myszkowskiego w stylu renesansowym według projektu S.Gucciego. W I połowie XVIIIw. Był własnością Wielkopolskich. W XVIIIw. Przebudowany na pałac w stylu barokowym w XVIIIw. Zachowany wraz z parkiem i bastionami. Obecnie siedziba zespołu szkół rolniczych. Najprawdopodobniej nie pełnił żadnych funkcji obronnych, a jedynie rezydencjonalne. Trudno go nazwać zamkiem choć w przewodnikach widnieje jako takowy.

Renaissance castle in Książ Wielki

Built in years 1585-1595 by Krakow’s archbishop Myszkowski in renaissance style by according to blueprints by S.Gucci. In the first half of XVIIc was owned by Wielkopolscy. In 18th c Rebuilt as a palace in Barocco style in 18th c. Complex includes park and bastions. Currently hosts school of agriculture. Castle did not fill any defensive role, only used as residence. Although it is hard to call it a „castle” but it is named that way in touristic guides
http://zsppksiaz.republika.pl
Zespół Szkół im. Wincentego Witosa w Książu Wielkim
32-210 Książ Wielki
ul. Wincentego Witosa 10
46
Zamek w Dobczycach

Ruiny zamku usytuowanego na urwisku nad Rabą a zbudowanego przez Kazimierza Wielkiego w XIVw. Był siedzibą starostów niegrodowych. Rozbudowany w XVIw. Zrujnowany w czasie wojny na początku XVIIw. Zachowały się ceglane mury przyziemia, wieży i kaplicy. Zamek restaurowany. Obecnie Muzeum Regionalne.

Castle in Dobczyce

Ruins of castle located on a cliff over the Raba river, built by Kazimierz the Great in 14th c Extended in 16thc. Demolished in war in the beginning of 17th c Old chapel and tower are still standing. Currently regional museum.
32-410 Dobczyce
Stare Miasto
tel. 518 825 830
http://www.zamek.dobczyce.pl/
47
Zamek w Myślenicach

Zamek zbudowany na zboczu góry Uklejny prawdopodobnie na początku XIVw. W XVw. w rękach rycerzy-rozbójników. Zniszczony przez wojska króla Kazimierza Jagiellończyka w 2 połowie XVw. Zachowały się fragmenty kamiennych murów cylindrycznej wieży.
 Castle in Myślenice
The castle was built on a slope of Uklejna Mountain probably at the beginning of the 14th century. In the 15th century it was taken over by the knights- the robbers. It was destroyed by the army of King Kazimierz Jagielloczyk in the 2nd half of the 15th century. The elements of stone walls of the cylindrical tower have survived.
48
Dwór obronny w Myślenicach

W Myślenicach istniał renesansowy dwór obronny, zbudowany w latach 1550-1560. Został zniszczony w XVIIIw. Rozebrany po 1773r. Do dzisiaj nie zachowały się żadne ślady zamku.

 Fortified manor house in Myślenice

In Myślenice there was a Renaissance fortified manor house, built between 1550-1560. It was destroyed in the 18th century. It was demolished after 1773. Until today, no traces of the castle have left.

49
Zamek w Nowym Sączu

Zamek wzniósł Wacław II Czeski na miejscu drewnianej strażnicy. Informacje pochodzą z dokumentu z 1331r. W 1611r. ucierpiał w czasie pożaru. Rozbudowany w latach 1611-15. Całkowitej zagładzie uległ w 1945r. w wyniku potężnej eksplozji. Zachowały się szczątki zamku na narożu skarpy. Istniejąca Baszta Kowalska i fragmenty murów przyziemia nie były częścią zamku były bowiem fragmentami miejskiego systemu obronnego.

Castle in Nowy Sącz

Castle build by Wacław II Czeski in the place of an older, wooden outpost. Oldest documents mentioning it comes from 1331. In 1611 damaged in a fire. Extended in 161-1615.Crumbled in a huge explosion in 1945. Closely located tower and fragments of city walls were not included in the castle as they were part of settlement defense system.
http://www.nowysacz.pl/zamek-krolewski-ruiny-opis
Zwiedzanie ruin zamku jest bezpłatne
50
Zamek w Gródku n.Dunajcem

Zamek zbudowany na wzgórzu (po spiętrzeniu wody ruiny na wyspie na Jeziorze Rożnowskim). Jego założenie datowane jest na okres późnego średniowiecza. Zamek strzegł traktu łączącego Spisz z Krakowem. Wielokrotnie zmieniał właścicieli. Z biegiem lat zamek podupadł. W trakcie badań przed utworzeniem jeziora odkryto w partii szczytowej wzgórza relikty wału ziemnego o wysokości 1m. Najprawdopodobniej był to jednak gród, ponieważ nie posiadał elementów kamiennych. Mogła znajdować się tam palisada z wieżą drewnianą wewnątrz.

Castle in Gródek by Dunajec

The castle was built on the hill (after damming up water ruins on the island on Rożnowski Lake). Its foundation is dated back to the period of the late Middle Ages. The castle guarded the route connecting Spisz and Krakow.  It repeatedly changed its owners. Over the years the castle fell into ruin. During the research before creating the lake, the relics of the 1m embankment were discovered at the top of the hill. Most likely it was a castle, however, since there were not any stone elements there could have been a palisade of  the inner wooden tower .

51
Zamek rycerski Maszkowice

Na lewym brzegu Dunajca na Górze Zyndrama istniał zamek rycerski zbudowany wg. Tradycji przez Zyndrama. Zamek otoczony  kamiennym murem o grubości do 7m. i wymiarach 80x40m Najprawdopodobniej były to mury sprzed 3 tys. Mury obwodowe chroniły luźno położone półziemianki lub chaty drewniane, jakie budowano w takiej formie i na tych terenach 3 tys lat.  To, że użyto tutaj kamienia stanowi niesamowity wyjątek wśród innych typowych grodów. Był to więc nietypowy gród ,i warto go wymienić bo rzeczywiście jest to obiekt obronny na skalę światową. Zachowały się fragmenty murów zamkowych.
 The knight’s castle in Maszkowice
On the left bank of the Dunajec river on the Zyndrama Mountain there was a knight’s castle built according to the tradition of Zyndrama. The castle was surrounded by a stone wall with a thickness of up to 7m and dimensions 80x40m. They probably were the walls dating back 3 thousand years. The perimeter walls protected the randomly situated shelters or wooden houses that were built in such a form and in these areas 3 thousand years ago. The fact that the stone was used in the castle’s construction made it truly unique.  It was an amazing castle, and it should be visited  because it is a really defensive facility on a global scale. The elements of the castle walls have survived.
52
Zamek Lemiesz n.Dunajcem

Zamek zbudowany dla obrony doliny Dunajca. Nieznana jest dokładna lokalizacja zamku. Prawdopodobnie jest to grodzisko w Białej Wodzie. Czyli gród. Ewentualnie castrum Lemiesz odnosi się do wieży obronnej, otoczonej obwarowaniami ziemno-drewnianymi. Wymieniony w XIV-wiecznym Żywocie św. Kingi, zbudowany po 1288 roku.
 Castle in Lemiesz by Dunajec
The castle was built to defend the valley of Dunajec. The exact location of the castle is unknown. This is probably a fortified settlement in Biała Woda that is a castle. Alternatively, the term Lemiesz refers to the fortifed tower, surrounded by earth-wooden fortifications. It was mentioned in the fourteenth-century “Żywot” of St. Kinga, it was built after 1288.
53
Zamek w Muszynie

Zamek zbudowany na przełomie XIII-XIVw. przez biskupów krakowskich. Odebrany biskupowi J.Muskacie przez króla Władysława Łokietka. Rozbudowany i umocniony za panowania Kazimierza Wielkiego. Załoga zamku strzegła szlaku handlowego na Węgry. W 1474r. uszkodzony przez Węgrów, odbudowany w XVIw. W końcu XVIIw. uległ ruinie. Zachowały się resztki murów i wieży.
 Castle in Muszyna
The castle was built at the turn of the 13th  and 14th century by the bishops of Krakow. It was taken away from the bishop J. Muskat by the King Władysław Łokietek.  It was expanded and strengthened during the reign of Kazimierz Wielki. The crew of the castle guarded the trade route to Hungary. In 1474 it was  damaged by the Hungarians, rebuilt in the 16th century. At the end of the 17th century it fell into ruin. The remains of the walls and towers have survived.

54
Zamek rycerski w Rożnowie

Ruiny rycerskiego zamku na wzgórzu Łaziska zbudowany przez rycerzy Gryfitów w XIIIw. Rozbudowany w XIVw. przez ród Rożenów. W XVw. był własnością Zawiszy Czarnego. Opuszczony w 2 połowie XVIw. uległ ruinie. Zachowały się fragmenty murów wieży i kaplicy.
 Knigt’s Castle in Rożnów
The ruins of the knight’s castle on the Łaziska hill which were built by the Griffin Knights in the 13th century. It was expanded in the 14th century by the Rożenów family. In the15th century it was owned by Zawisza Czarny. It was abandoned in the 2nd half of the 16th century and fell into ruin. Only the elements of the walls of the tower and the chapel have survived.
 Zamek Zawiszy w Rożnowie 6
55
Zamek renesansowy w Rożnowie n.Dunajcem

U podnóża starego zamku znajdują się ruiny zamku zbudowanego przez hetmana Jana Tarnowskiego w stylu renesansowym w 1 połowie XVIw. Budowy nie dokończono. Zachowały się: ludwisarnia, fragmenty kurtyn, bastion, budynek bramny i resztki murów. najlepszą nazwą jest beluarda lub fortyfikacja bastionowa. Konstrukcyjnie można go dodać też do zamków. Jest to forma przejściowa. Posiada np. budynek bramny.

Renaissance castle in Rożnów by Dunajec

At the foot of the old castle there are ruins of the castle built by Hetman Jan Tarnowski in the Renaissance style in the 1st half of the 16th century. The construction was not completed. The bell-foundry, fragments of curtains, bastion, gatehouse and remnants of the walls have survived. The best name for it is the bulwark or fortification bastion. It can also be added to the group of the castles as for its structure. It is a transitional form. It has for example a gatehouse.

Zamek Dolny
56
Zamek w Rytrze

Ruiny zamku na stromej górze nad Popradem zbudowanego w końcu XIIIw. Rozbudowany przez Kazimierza Wielkiego w XIVw. Strzegł pogranicza i szlaku handlowego na Węgry. Przebudowany w XVw. Zniszczony około połowy XVIIw. Zachowały się fragmenty kamiennych murów i wieży oraz fosa.

 Castle in Rytro

The ruins of the castle can be found on a steep mountain by the Poprad River built at the end of the 13th century. It was extended by Kazimierz Wielki in the 14th  century. It guarded the border and the trade route to Hungary. It was rebuilt in the 15th  century but destroyed in about half of the 17th century. The fragments of stone walls and towers as well as a moat have survived.

57
Klasztor warowny w Starym Sączu

Ufundowany w1280r. Przez św.Kingę klasztor klarysek usytuowany w centrum Starego Sącza na stromej skarpie nad Popradem. W skład systemu obronnego klasztoru wchodziły obronne mury okalające, cylindryczna baszta oraz znajdująca się obok kościoła wieża bramna.

 Fortified monastery in Stary Sacz

Monastery of St. Clare was founded in 1280 by  St. Kinga, located in the center of Stary Sacz on a steep slope on the Poprad River. The defense system of the monastery consisted of defensive walls the cylindrical tower and a gate tower  situated next to the church.

58
Dwór obronny w Nawojowej

Przy szosie Nowy Sącz-Krynica wznosi się neogotycka budowla – pałac Stadnickich. Przebudowany na ów pałac dwór obronny został zbudowany w latach 1580-90 przez Piotra Nawojowskiego. Pozostałością po pierwotnym założeniu obronnym są ponad metrowej grubości mury i sklepienia wykonane z ciosowego kamienia.

 Fortified manor house in Nawojowa

By the road of Nowy Sacz-Krynica the neo-Gothic building can be visible – it is a palace of  Stadnicki family. It was transformed into the palace, the fortified manor house was built between 1580-1590 by Peter Nawojowski. A remnants of the original defense style are over a meter thick walls and vaults made of ashlar.

59
Zamek w Tyliczu

Jan Bębynek w monografii Muszyny podaje, że w Tyliczu za czasów Kazimierza Wielkiego istniał zamek. Potwierdza to wzmianka w księdze sądowej klucza muszyńskiego informująca o zdarzeniach zamkowych 14 sierpnia 1670r.

 Castle in Tylicz

Jan Bębynek in the monograph of Muszyna says that in Tylicz at the time of Kazimierz Wielki’s reign, there was a castle. This is confirmed by the note in the judicial book of  Muszyna informing about the events of the castle on August 14th  1670.

60
Dwór obronny w Witowicach

Istniał tu renesansowy dwór obronny z wysoką wieżą, nazywany przez ludność zamkiem. Jego budowniczym był Jan Wiernek w 1626r. Zamek zamieszkały był do 1818r. Rozebrany w 1822r.

 Fortified manor house in Witowice

In this area there was  a Renaissance fortified manor house with a high tower, called by the local people – the castle. Its builder was John Wiernek in 1626. The castle was inhabited until 1818 and demolished in 1822.

61
Dwór obronny w Zbyszycach

Dwór obronny wzniesiony w XVIIw. Składał się z drewnianego budynku mieszkalnego na wysokiej kamiennej podmurówce oraz czterech narożnych murowanych baszt. Po późniejszej przebudowie dwór uzyskał kształt klasycystycznej rezydencji szlacheckiej.

Fortified Manor House in Zbyszyce

Fortified manor house was built in the 17th century. It consisted of a wooden residential building on a high stone foundation and fourcorner brick towers. After the subsequent reconstruction of the manor it acquired the shape of a classical noble residence.

62
Kościół obronny w Zbyszycach

W Zbyszycach znajduje się unikalny zabytek sakralnego budownictwa obronnego. Stanowi go kościół obronny z XVw. Jego mury mają 1,5m. grubości. W ścianach bocznych znajdują się otwory strzelnicze.

 The fortified church in Zbyszyce

In Zbyszyce there is a unique monument of sacred defense construction. It is a fortified church from 15th century. Its walls are 1.5 meters thick. There are slits in the side walls.

63
Gród w Wojnarowej

Z informacji zawartej w „Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego” wynika, że na górze Trzeblin znajdowały się szczątki starej budowli. Badania archeologiczne przeprowadzone w 1968r. potwierdziły istnienie tu zamku i pozostałych śladów wału. Właściwie było by nazwać to zamczyskiem. Odkryte wały świadczą bardziej właśnie o grodzie.

 Castle in Wojnarowa

Due to the information included in the „Geographical Dictionary of Polish Kingdom” we can assume that at the top of Trzeblin Mountain there were the remains of an old building. Archaeological research carried out in 1968 confirmed the existence of a castle here and other traces of the embankment. Actually, it could have been called a gloomy castle. The discovered embankments  prove that it could have been  such a construction.

64
Gród w Zabrzeży

Na skalistym szczycie Babiej Góry przy ujściu Kamienicy do Dunajca w miejscu istnienia grodu znajdują się ślady fosy i kamiennego muru o grubości ok.3.5m. Przypuszcza się, że była to rezydencja zarządców dóbr klarysek.

 Castle in Zabrzeż

On the rocky peak of Babia Mountain at the mouth of the Kamienica River to Dunajec in the place of the castle there are traces of the moat and a stone wall about 3.5m thick. It is believed that this was the residence of the property managers of St. Clare’s monastery.

65
Zamek Królewski w Czorsztynie

Ruiny królewskiego zamku zbudowanego na stromej skale nad Dunajcem w XIVw. Była to graniczna warownia na szlaku handlowym do Węgier. Wcześniej istniał tu gródek, a na przełomie XIII/XIV w. była już wieża obronna. Na początku XVw. w rękach rycerzy rozbójników. Później własność Zawiszy Czarnego. Siedziba starostów. Miejsce spotkań królów Polski i Węgier. Rozbudowany w XVI i XVIIw. W 1651r. opanowany przez powstańców góralskich pod wodzą A.Kostki Napierskiego. Spłonął w 1790r. i uległ ruinie. Zachowały się kamienne mury i fragment wieży. Częściowo odbudowany udostępniony do zwiedzania.

Castle in Czorsztyn

Ruins of King’s castle built on a steep rock over Dunajec river in 14th c It was a border outpost on a trade route to Hungary. Small fortress was located in its place and at the turn of 13th c a tower was built. In the beginning of 15th c fell into hands of bridgans knights. Later possession of famous knight Zawisza Czarny. Seat of local administration. Place of Polish and Hungarian kings meetings. Extended in 16th and 17 th c. In 1651 taken over by rebel mountain men under the leadership of A Kostka Napierski. Burned down in 1790, fell into ruin. Stone walls and remnants of tower remain to this day. Partly renovated, available for tourists to visit
http://www.zamek-w-czorsztynie.pl/
Zwiedzanie ruin zamku w Czorsztynie
zwiedzanie indywidualne, bez przewodnika
66
Dwór obronny we Frydmanie

Kasztel obronny zbudowany w latach 1585-1590 przez Gyorgi Horvatha. Stanowił rezydencję tej rodziny.

 Fortified manor house in Frydman

Fortified castle built between  1585-1590 by György Horvath. It was the residence of the family.
67
Kościół obronny w Krościenku

Krościenko prawa miejskie uzyskało w 1348r. Leżało ono na szlaku handlowym z Sącza na Spisz, było też miejscowością graniczną ze Słowacją. Położenie takie wymuszało uwzględnienie Krościenka w systemie obronnym, w którego skład wchodziły okoliczne zamki (Czorsztyn, Niedzica). W I połowie XIVw został tu wzniesiony kościół p.w. Wszystkich Świętych, który w celach obronnych został otoczony murem. Wieża kościelna  została dobudowana w XVIIw.

 The fortified church in Krościenko

Krościenko was granted the city rights in 1348r. It was located on the trade route from Sacz to Spisz it was also a border  village with Slovakia. Due to such location, the village had to be taken into account as for the defense system, which included the  nearby castles (Czorsztyn, Niedzica). In the first half of the 14th  century  a church,  dedicated to  All Saints was built here, which for defensive purposes was surrounded by a wall. The church tower was constructed  in the 17th century.
68
Zamek rycerski w Niedzicy

Zamek ulokowany na wzgórzu nad Dunajcem zbudowany przez rodzinę węgierską. Składał się z zamku górnego i średniego. W XVw. w rękach rozbójników. W XVI-XVIIw. rozbudowany w stylu renesansowym. W latach 1589-1857 w rękach rodu Horwatów. W XIX i XXw. popadł w ruinę. Zachowały się mury zamku górnego oraz odrestaurowany zamek dolny i średni.

Castle in Niedzica

Castle located on a hill over Dunajec river, built by hungarian family. It included upper and medium keep. In 15 th c. In hands of local brigands. In 16th-17 tth c. extended in renaissance style. In 1589-1857 owned by Horwat noble house. In 19 th and 20 thc fell into ruin. Ruins of upper keep still remain as well as renovated middle and lower keep.
Muzeum – Zespół Zamkowy w Niedzicy
34-441 Niedzica
ul. Zamkowa 2
tel. 18 2629489, 18 2629473
http://www.shs.pl
 spichlerz (czynny tylko w okresie letnim) 
wystawa „wozownia” w cenie biletu do zamku
69
Zamek Królewski w Szaflarach

Ruiny królewskiego zamku zbudowanego w 1 połowie XIVw. w miejscu dawnego grodu.Otoczony był murem obwodowym i fosami. Był siedzibą zarządcy królewskiego. Pierwotnie zamek był w dobrach kościelnych. Później był w królewszczyźnie. Zburzony w końcu XIVw. Zachowały się fragmenty fundamentów.

 The Royal Castle in Szaflary

The ruins of the royal castle  which was built in the 1st half of 14th century  in the place of  the former castle. It was surrounded by a peripheral wall and moats. It was the seat of the royal administrator. Originally, the castle was owned by the church, later, by the royal families. It was demolished at the end of 14th century. The fragments of the foundation have survived.

70
Gród w Sromowcach

Gród zbudowany na płaskim wierzchołku wzniesienia „Zamczysko”. Został zbudowany prawdopodobnie w I poł. XIVw. Po budowli nie zachowały się żadne ślady.

 Castle in Sromowice

The castle was built on the flat top of the „Zamczysko” hill. It was built probably in the first half of the 14th century.  No traces of the construction have left.

71
Zamek w Jaworkach

Badania terenowe nad brzegiem potoku Grajcarek naprzeciw kościoła świadczą o możliwej lokalizacji w tym miejscu murowanego zamku. W trakcie prac wykopaliskowych prowadzonych w 1988r.odkryto fragmenty naczyń oraz cegieł z XVI-XVIIw.

 Castle in Jaworki

The research of the area on the banks of the Grajcarek creek in front of the church indicate a possible location of a brick castle in that place. During excavations which were carried out  in 1988 the fragments of dishes and bricks from the 16th -17th century were discovered.

72
Łapsze Niżne – dwór obronny

Po zakupieniu wsi w 1593r. Jerzy Horwath wzniósł dwór obronny. W trakcie rozbudowy w XVIIw. dostawiono wieżę. Z biegiem lat popadał w ruinę i ostatecznie został rozebrany po II wojnie światowej. Na jego miejscu zostały wzniesione budynki mieszkalne.

 Łapsze Niskie – a fortified manor house

After purchasing a village in 1593 Jerzy Horwath built a fortified manor house. In the course of its extension in the seventeenth century the tower was added. Over the years the manor house fell into ruin and was eventually demolished after World War II. The residential buildings appeared in its place.

73
Zamek Falsztyn

Budowę zamku w Falsztynie podjął w 1535r. Hieronim Łaski. W dokumentach spotykamy jego nazwę Falkenstein. Prowadzone prace archeologiczne w 1962r. Pozwoliły odkryć fundamenty dwóch średniowiecznych budowli. Zniszczenia, ślady pożaru i znalezione kości pozwalają przypuszczać, że zamek został zburzony w czasie walk.

 Falsztyn Castle

The construction of the castle in Falsztyn was taken up in 1535 by Hieronim Łaski. The documents disclose the name-  Falkenstein. The archaeological works which were carried out in 1962 helped to reveal the foundations of two medieval buildings. Destruction, traces of fire and the bones which were found suggest that the castle was destroyed during the fighting.

74
Dwór obronny w Harklowej

Niewielki dwór obronny został zbudowany na początku XVIIw. Wokół przebiega kamienny mur z bramą wjazdową o sklepieniach kolebkowych. Dwór po pracach adaptacyjnych wykorzystywany jest jako budynek mieszkalny.

 Fortified manor house in Harklowa

A small fortified manor house was built in the early 17th  century. The stone wall surrounds it with a gate of the barrel vaults. The manor, after the adaptation works, is used as a residential building.
75
Zamek Pieniński na Zamkowej Górze

Na szczycie Zamkowej Góry (779m.npm.) leżącej w Pieninach Czorsztyńskich znajdują się ruiny Zamku Pienińskiego. Jest to najwyżej położony zamek w Polsce. Zamek został zbudowany w latach 1257-1287. Pełnił rolę strażnicy. Został zniszczony przez husytów w pierwszej połowie XVw.
Pieninski Castle on Castel Hill
On the top of Zamkowa Góra (Castle Hill) in Pieniny Mountains there is the ruins of Pieniny Mountains, located on the highest place in Poland. Built in 13 th as a watch – tower, destroit in 15th by Hussites.

76
Zamek w Bobrku

Zamek nad Przemszą wzniesiony przez Jana Ligęzę. Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z 1395r. Ze względu na położenie na krańcu Rzeczpospolitej przechodzących tu szlaków handlowych na Morawy zamek posiadał duże znaczenie militarne i gospodarcze.

 Castle in Bobrek

Castle on the Przemsza River  built by Jan Ligęza. The first mention of the castle dates back 1395. Due to its location, at the end of the Republic and the local trade routes to  Moravia, the castle had a great military and economic  importance.

77
Grodzisko n.Skawą

Obiekt znajdował się na cyplu wzgórza w widłach Skawy i Bochenki. Szkoła wybudowana w tym miejscu zatarła ślady zamku. Zachowały się ślady wału zamykający cypel.

The castle by Skawa

The facility was on a promontory of the hill at the confluence of the Skawa and Bochenka rivers. The school, which was built in this place, has erased the traces of the castle. The traces of the embankment, which close the promontory, have survived.

78
Zamek w Malcu

Zamek zbudowany w XIVw. przez książąt oświęcimskich. Później w posiadaniu rycerzy rozbójników. Pozostałości zamku znajdują się na wysokiej wyspie na stawie rybnym.

 Castle in Malec

The castle was built in the 14th  century by  the princes of Oświecim. Later, it was in the possession of the highwaymen Knights. The remains of the castle are located on a high island in the fish pond.
79
Zamek książęcy w Oświęcimiu

Zamek nad Sołą zbudowany w XIVw. przez piastowskich książąt oświęcimskich w miejscu drewnianej warowni. W XV-XVIIw. Był siedzibą starostów grodowych. Spłonął w 1503r. Odbudowany w XVIw. Zniszczony przez Szwedów w XVIIw. Odbudowany na więzienie. Po 1772r. wynajmowany wojsku i starostwu. W 1805r. uszkodzony przez Sołę. Zachowały się: Wieża z XVIw., fragment muru oporowego oraz zabudowania z XIXw.

 The prince’s castle in Oswiecim

The castle on the Sola river was built in the 14th  century by Piast princes of Oswiecim in place of the wooden fortress. Between the 15th -17th  centuries it was the seat of the mayors. It burned down in 1503 and was rebuilt in the 16th century.  The castle was destroyed by the Swedes in 17th century. Later on, it was transformed  into a prison. After 1772 it was rented to the army and starosty. In 1805 it was damaged by the Sola river. The fragments of a retaining wall and the buildings of the 19th  century have survived.

80
Zamek w Zatorze

Zamek w Zatorze – właściwie pałac, pierwotnie zamek książęcy o cechach obronnych z XV w., siedziba książąt zatorskich z górnośląskiej linii piastowskiej, później starostów. Rok 1778 przyniósł zakup obiektu przez Duninów oraz jego częściową przebudowę, obejmującą m.in. dobudowę drugiego piętra. Następnie, w 1836 roku, Potoccy przeprowadzili częściową przebudowę i restaurację pałacu według projektu Franciszka Marii Lanciego, nadając mu formę rezydencji w stylu romantycznego neogotyku. Prace konserwatorskie realizowane w latach 1964–1973 doprowadziły do gruntownej restauracji budynku. Na parterze bogato zdobione sale: myśliwska, złota, paprociowa, bluszczowa. Po procesie spadkowym na początku 2013 roku zamek odzyskał ród Potockich.

 Castle in Zator

Castle in Zator – mainly  a palace, originally a prince castle of the defensive characteristics of 1th century. The seat of the dukes of Zator of the Silesian line of Piast family, later on the  starosty. In 1778 it was purchased by Duninów  and partially rebuilt with an extension of second floor. In 1836 Potocki family partly rebuilt and restored the palace according to the design of Francis Maria Lancia, and the building acquired the characteristics of a mansion in the romantic neo-Gothic style. Between the years 1964-1973 it was completely restored. On the ground floor, there are richly decorated rooms: a hunting room, a golden room, a fern room, an Ivy room. After the process of succession at the beginning of 2013, the castle was regained by the Potocki family.

81
Dwór obronny w Graboszycach

Dwór obronny został zbudowany w 1575r. przez sekretarza królewskiego Dionizego Brandysa. Był kilka razy przebudowywany. W miejscu gdzie stoi dwór mógł kiedyś znajdować się zamek. Zniszczony po II wojnie światowej nie został odbudowany. Od 2002r. W rękach prywatnych.

 Fortified manor house in Graboszyce

Fortified manor house was built in 1575 by  the royal secretary Dionysius Brandys. It was rebuilt several times. In the place where the mansion is located there could have been a castle. It was destroyed after World War II and it  has not been rebuilt since then. Since 2002 it has been a property of private owners.

82
Dwór obronny w Głębowicach

Dwór z II połowy XVIw wzniesiony został prawdopodobnie w miejscu wcześniejszego dworu obronnego. Przebudowany w 1646r na parokowy pałac. Rozbudowany w 1773r. W 1969r obiekt strawiony został przez pożar. Nie odbudowany popada w ruinę.

 Fortified manor house in Głębowice

The manor house  dates back the second half of the 16th century  and it was probably constructed in place of a former fortified manor house. It was transformed in 1646 into a Baroque palace. The building was extended in 1773. The fire in 1969 destroyed the construction. It has not been renovated since then and the castle is falling into ruin.

83
Zamek rycerski  w Bydlinie

Zamek rycerski – donżon, zbudowany w XIVw. Właścicielami był ród Niemierzów. Później zamek przechodził w ręce rodów Bonerów i Firlejów, który to budowlę przekazał kościołowi. Obecnie zrujnowany zamek porasta dzika roślinność.
Bydlin Castle

Knight’s Castle in a form of the keep, built in the 15th c. It was owned by the Niemierz family, later became the property of Boner and Firlej families. The Firley family gave it to church administration. Now it is the ruin covered with wild plants.


32-310 Bydlin  Gmina: Klucze
Ruiny zamku dostępne cały rok
84
Wieża obronna w Kwaśniowie

Odkrycie w 2001r. przez archeologów budowli o charakterze wieżowym wykorzystywanej jako szopa świadczy o istnieniu tu wieży obronnej. W nadprożu drzwi wejściowych ujawniono datę 1552r. Była zbudowana na sztucznym nasypie otoczonym fosą, której zarys jest widoczny.

 Fortified tower in Kwaśniowie

The discovery of the construction of a tower , which was used as a shed, made by the archaeologists in 2001 proves the existence of a fortified tower in this area. The lintel of the front door revealed the date 1552. It was built on an artificial embankment surrounded by a moat, whose outline is visible.

85
Zamek w Olkuszu

Jedyna wzmianka o zamku w Olkuszu pochodzi z kroniki Długosza. W 2001r. Podczas prac budowlanych natrafiono na gruby mur z czerwonego piaskowca oraz furtę, a także fragmenty okien z (prawdopodobnie) bramy wjazdowej. Świadczy to o istnieniu tu zamku.

Castle in Olkusz

The only mention of the castle in Olkusz comes from the chronicle of Dlugosz. In 2001 during the construction works, the archeologists encountered a thick wall of red sandstone, and a gate, as well as the fragments of windows (probably) an entrance gate. This proves the existence of a castle in this area.

86
Zamek gotycki Rabsztyn

Zamek zbudowany w stylu gotyckim z kamienia i cegły przez Kazimierza Wielkiego w XIVw. Był siedzibą starostów. Zniszczony przez Szwedów w 1657r. popadł w ruinę. Zachowały się fragmenty murów i piwnic oraz resztki wieży. W 2 połowie XIXw. poszukiwacze skarbów dopełnili zniszczenia wysadzając wieżę i mury zamku dolnego.
Rabsztyn Castle
Castle was build of stone abd bricks by polish king Kazimierz the Great in 15th c and was the seat of heads of county. Destroit by Swedish army in 1657, turned into ruinIn 19 th the treasure hunters blow up the part of castle. The remains are the part of walls, caves and tower.
http://zamek-rabsztyn.pl/

87
Gród obronny w Krzykawce

W XIIIw. powstał tu średniowieczny gród obronny. Lokowany był na naturalnym stromym cyplu lessowym. Wewnątrz obwałowań stała drewniana wieża mieszkalno-obronna. Wieża wzmocniona była licem glinianym zabezpieczającym przed ogniem i wzmacniającym jej obronny charakter. Po zniszczeniach w XIVw. grodu i wieży nie odbudowano.

 Fortified castle in Krzykawka

In the  13th century a medieval fortified town appeared here. It was located on a natural steep promontory. Inside the embankments there was a wooden residential and defensive tower. The tower was reinforced by clay face protecting against fire and strengthening its defensive character. After the destruction in the 14th century  the castle and the tower has  not been rebuilt.

88
Wieża obronna w Kluczach

Wzmiankowana w średniowiecznych dokumentach strażnica w Kluczach stanowiła kamienna wieża obronna.

  Fortified Tower in Klucze

Mentioned in the medieval documents a watchtower in Klucze was a stone fortified tower.

89
Dwór obronny w Jakubowicach

Dwór obronny w został zbudowany przez rodz. Jakubowskich w XVIw. Wielokrotnie zmieniał właścicieli i był przebudowywany. Obecnie w rękach prywatnych.

 Fortified manor in Jakubowice

Fortified manor house was built by the Jakubowski family  in the 16th century. It repeatedly changed its owners and was rebuilt many times. Currently it  is privately owned.

90
Zamek renesansowy w Suchej Beskidzkiej

Zamek zbudowany w widłach Skawy i Stryszawki około 1614r, w miejscu dawnego dworu obronnego Kaspra Suskiego. Wielokrotnie zmieniał właścicieli. Rozbudowany w 1780r. Zachowały się dwa skrzydła z narożnymi niskimi wieżami i arkadowym dziedzińcem, dla których nazywany jest „Małym Wawelem”.

Castle in Sucha Beskidzka

Rennaisance Castle called „Litlle Wawel”, built in 17th c. in place of former defensive manor house of Kasper Suski. The owner have changed very often. In 18th was enlarged and now it conteins two wings with low towers and arcade courtyard.
Zamkowa 1, 34-200 Sucha Beskidzka
Godziny zwiedzania. Zwiedzanie muzeum – zamek: w sezonie: od 1 maja do 31 października: wtorek – sobota od 8:00-16:00, niedziela od 9:00-17:00
91
Dwór obronny w Wysokiej

W Wysokiej znajduje się dwór obronny z XVIw. W jego wnętrzu zachowane sklepienie kolebkowe z lunetami. Dwór odrestaurowany jest siedzibą Bractwa Lutniowego.

 The fortified manor house in Wysoka

There is a fortified manor house in Wysoka which dates back the 16th  century. In its interior the vault with lunettes have survived. It was restored and it is the seat of the Violin-Making Brotherhood.
92
Zamczysko w Zembrzycach

Zamek istniał na grzbiecie wzgórza nad Skawą zwanego Zamczyskiem.Widoczne są pozostałości wału oraz fosy. Pochodzą one z X-XIIw. a zamek został w tym miejscu wzniesiony nieco później.

 Castle in Zembrzyce

The castle existed on the rigde of a hill called Zamczysko on the Skawa river. The remains of the embankment and the moat are visible. They date back the 10th- 12th  centuries and the castle was erected in this place a little bit later.

93

 Zamek rycerski w Melsztynie

Zamek rycerski zbudowany w 1 połowie XIVw. na wzgórzu nad Dunajcem. Wielokrotnie zmieniał właścicieli. W 2 połowie XVIw. przebudowany na renesansową rezydencję magnacką. Zamek oparł się atakom Szwedów w XVIIw. Zniszczony w czasie walk konfederatów barskich z wojskami carskimi ok. 1772r. Zachowały się fragmenty murów ścian i wieży oraz fosa.

 

Knight’s castle in Melsztyn

Knight’s castle built in the 1st half of the 14th century  on a hill on the Dunajec river. It repeatedly changed its owners. In the 2nd half of the 16th century it was transformed into a magnate Renaissance residence. The castle resisted the attacks of Swedes in 17th century. It was destroyed during the fighting of the confederates with the tsar’s  troops approx.  in 1772. The fragments of the walls, towers and a moat have survived.

Zamek Melsztyn

94
Zamek w  Wielkiej Wsi

Zamek na Pańskiej Górze wzniesiony został w XIVw. Zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli. Funkcje rezydencjonalne zamek przestał pełnić prawdopodobnie w XVIIw. Ruiny zamku znajdują się na krańcu grzbietu górskiego.

 Castle in Wielka Wieś

The castle on Pańska Mountain was built in the 14th century and played an important role in the region’s medieval history. Over the centuries, it changed owners several times, reflecting the turbulent past of the area. The fortress likely lost its residential function in the seventeenth century. Today, the ruins of the medieval castle are located on the edge of the ridge, offering a scenic viewpoint and a popular destination for history enthusiasts and tourists.

95
Wieża obronna w Rzepienniku Biskupim

W dokumentach wspomina się istnienie zamku, który miał strzec rubieży królestwa. Na przestrzeni dziejów zamek uległ zniszczeniu a jego resztki rozebrali w połowie XIXw. Okoliczni chłopi. W poszukiwaniu skarbów zostały rozebrane nawet fundamenty zamkowe.

 Fortified Tower in Rzepiennik Biskupi

The documents mention the existence of the castle, which was supposed to guard the outer reaches of the kingdom. Throughout the history, the castle was destroyed and its remnants were  demolished in the mid 19th  century. The local peasants, in search of treasures, even destroyed  the foundations of the castle.
96
Średniowieczny gród w Wojniczu

W Wojniczu istniał średniowieczny gród a także dwór Zamoyskich. Po zmianie koryta Stradomki dokonano przebudowy obiektów. Całkowitych zniszczeń dokonali Szwedzi w 1702r. N miejscu dworu został zbudowanu istniejący do dzisiaj pałac Dąmbskich.. Wokół pałacu rozciąga się park.

 Medieval castle in Wojnicz

There  was a medieval castle and the manor  house of Zamoyski family. After changing the channel of Stradomka river, the buildings were reconstructed. The total damage was done by the Swedes in 1702. In  the place of the manor house the  palace of Dąmbski family, which exists today, was built. The palace is surrounded by a park.

97
Dwór obronny w Szerzynach

Pierwszy dwór obronny powstał tu w XVIw. Dwór został zniszczony na początku XVIIw. Po odbudowie na cele mieszkalne dwór użytkowany był do połowy XXw. Obecnie po przebudowie służy jako plebania.

 Fortified manor house in Szerzyny

The first fortified manor house was built here in the 16th century. The manor was destroyed in the early 17th  century. After the reconstruction for the residential purposes, the manor house was used until the mid-twentieth century. Today, after the reconstruction it is used as a presbytery.

98
Tarnów – klasztor warowny

Pierwotny drewniany dom klasztorny powstał w Tarnowie w 1459r. Na jego miejscu Jan Amor wzniósł w latach 1468-1499  murowany klasztor, który został otoczony murem obronnym. Obiekt przylegał do miejskich murów obronnych. Klasztor mocno ucierpiał w czasie najazdu szwedzkiego. Później budynek klasztorny wykorzyaywany był przez różne instytucje, a obecnie służy instytucjom administracyjnym.

 Tarnow – fortified monastery

The original wooden monastery house was constructed in Tarnow in 1459. Jan Amor built a brick monastery in its place between the years 1468-1499, which was surrounded by a fortified wall. The facility was adjoined to the city walls. The monastery suffered greatly during the Swedish invasion. Later, the monastery building was used by various institutions, and currently serves the administrative institutions.

99
Zamek rycerski w Tarnowie

Ruiny rycerskiego zamku zbudowanego na Górze Św. Marcina w 1 połowie XIVw. Przez Spytka z Melsztyna. Składał się z zamku wysokiego i niskiego. Rozbudowany w XVw. Ufortyfikowany w XVI-XVIIw. Zniszczony przez Szwedów w XVIIw. uległ ruinie. Częściowo rozebrany w XVIIIw. Zachowały się fragmenty murów i fortyfikacji.
Castle in Tarnów
The ruins of knight castel dated on 14th c, built by Spytko z Melsztyna, It was composed of upper and lower castle, enlarged in 15 th , fortified in 16017thc.Destroit by swedish army in 17 th , turned into ruin. The parts of walls and fortyfications remains till nowadays.
Zamek leży na wzgórzu, ok. 2 km od zabytkowego centrum Tarnowa.
ruiny dostępne przez cały rok – bezpłatnie
 
100
Zamek w Barwałdzie Górnym

Zamek zbudowany w połowie XIVw. Usytuowany na górze śar. Zburzony w 1447r. Na rozkaz Kazimierza Jagiellończyka. Zachowały się resztki kamiennych fundamentów i murów.

 Castle in Barwałd Górny

The castle was built in the middle of 14th century.  It is located on the hill. It was demolished in 1447  on the order of Kazimierz Jagiellończyk. The remains of stone foundations and walls have survived.

101
Zamek gotycki w Lanckoronie

Zamek zbudowany w stylu gotyckim przez Kazimierza Wielkiego w XIVw. Był siedzibą starostów niegrodowych. W 1655r. zamek zajęty przez Szwedów. W latach 1768-1772 w rękach konfederatów barskich. Zniszczony w czasie walk z wojskami zaborczymi. W XIXw. uległ ruinie. Zachowały się fragmenty murów, wież i zarys fos.
Castle in Lanckorona
Castle was built as a gotic bilding in 14th c by polish king Kazimeirz the Great an was the seat of heads of county. In 1655 was occupied by swedish army. Destroit in 19th in consequence of wars and political disturbans. The parts of walls and tower remains on the hill over the Lanckorona village.
Zamek leży na wzgórzu, ok. 0,5 km od zabytkowego centrum Lanckorony.

ruiny dostępne przez cały rok – bezpłatnie

102
Zamek gotycko-renesansowy w Spytkowicach

Zamek zbudowany w I połowie XVI wieku przez Wawrzyńca Myszkowskiego, kasztelana sądeckiego, w stylu gotycko-renesansowym. Powiększony znacznie i przekształcony w okazałą trójskrzydłową rezydencję wczesnobarokową przed rokiem 1630. W 1644 roku zamek przeszedł w ręce Opalińskich z Bnina herbu Łodzia. Pd początku XIX wieku do 1945 roku zamek był własnością Potockich. Po zniszczeniach, jakim zamek uległ podczas II wojny światowej, obiekt odbudowano w 2 poł. XX wieku przywracając mu wygląd wczesnobarokowy. Obecnie zamek należy do Skarbu Państwa.
Castle of Spytkowice Gothic and Renaissance

The castle was built in the 16th c. by Wawrzyniec Myszkowski, the castellean of Sącz, as a Gothic and Renaissance building. It was considerably developed and converted into a grand early Baroque, three-wing residence, owned by the Opalinscy family, then by the Potoccy families. It was destroyed during the II World War, then restored in the 20th c.

Zamek niedostępny do zwiedzania.
103
Dwór obronny w Stryszowie

Dwór zbudowany został w XVIw. Przez właściciela Stryszowa Adama Suskiego. Miał on pierwotnie załażenie typowo obronne. Dwór wielokrotnie zmieniał właścicieli i był przebudowywany. Wyremontowany dwór jest siedzibą oddziału Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu

 Fortified manor house in Stryszów

The  manor house was built in the 16th century by the owner of Stryszów – Adam Suski. It originally served the typically defensive purpose. The manor repeatedly changed its owners and was rebuilt many times. The renovated mansion is home to a branch of the State Art Collections at Wawel.

104
Dwór obronny w Zebrzydowicach

Istniejący do dzisiaj a pełniący obecnie funkcję szpitala dwór obronny został zbudowany w XVIw. Stanowił siedzibę rodu Zebrzydowskich. Dwór posiada trzy wieże. W dolnej kondygnacji zachowane kluczowe strzelnice.

 Fortified manor house in Zebrzydowice

The fortified manor house, which exists today and is currently performing the function of the hospital, was built in the 16th century. It was the seat of the Zebrzydowski family. The manor house has three towers. The lower storey houses the key slits.

105
Dwór obronny w Gorzeniu Górnym

Obronny dwór w Gorzeniu wzmiankowany był w 1419r. Pierwotnie Parterowy dwór z wieżą z czasem przebudowany uzyskał kształt obecny. Jego właścicielem był m.in.Emil Zegadłowicz.

 Fortified manor house in Gorzeń Górny

The fortified manor house was mentioned in 1419r. It was originally one storey mansion with a tower, rebuilt later on and gained the present shape. Its owner was , among others, Emil Zegadlowicz.
106
Zamek Królewski w Niepołomicach

Zamek zbudowany w XIVw. Przez Kazimierza Wielkiego. Przebudowany przez Zygmunta Augusta w latach 1550-1571. Służył jako myśliwska rezydencja podczas polowań w puszczy niepołomiczkiej, Zniszczony przez Szwedów w XVIIw. Przebudowany przez Austriaków. Restaurowany w XXw. Zachowały się: sala myśliwska, brama, wieża zegarowa oraz arkadowy dziedziniec.

Castle in Niepołomice

The royal castle built by polsh king Kazimierz the Great, then modernisied by king Zygmunt August in Renaisans style. Served as a hunting residens during huntings in Niepołomice Forest. Rebuilt by Austrian, renovated in 29thc. Visitors can see the hunting chamber, ancien gate, clock tower and arcade courtyard.

MUZEUM NIEPOŁOMICKIE w Zamku Królewskim
ul. Zamkowa 2, 32-005 Niepołomice
http://www.muzeum.niepolomice.pl
 
 
107
Zamek żupny w Wieliczce

Ruiny zamku zbudowanego w XIIIw. i rozbudowywanego przez Kazimierza Wielkiego i za panowania Zygmunta Starego. Składał się z zamku właściwego i przedzamcza. Był siedzibą władz zarządzających żupą solną i magazynem soli. Przebudowany w XVIIIw. Zniszczony w 1945r. Zachowała się czworoboczna wieża gotycka i fragmenty murów obronnych. Obecnie Muzeum śup Solnych.
Saltwork castle in Wieliczka
Castle built in 13 th c, enlarged by kings Kazimierz the Great and Zygmunt Stary. It was used as the buildings of the salt mine – the seat of salt traders and used as salt store. Rebuilt in 18 th c and destroit in 1945. Only the gotic tower and parts of defensive walls survived.
Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka
32-020 Wieliczka, ul. Zamkowa 8
http://muzeum.wieliczka.pl/
 zamki w Małopolsce
 Określenia używane przy budowlach obronnych:
The terms used in the constructions of defense structures:
zamek – castle
gród – a fortified town
dwór obronny – a fortified manor house
wieża obronna – a fortified tower
fortalicium –
donżon – a keep
fortyfikacja – fortification
klasztor warowny – a fortified monastery
Opracowanie & foto: Albin Marciniak
https://www.facebook.com/marciniak.albin
 
2025-12-30 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Zamki i pałace

Najpiękniejsze Zamki w Polsce – 30 zamków polecanych do zwiedzania

przez Albin Marciniak 2025-12-30
Napisane przez Albin Marciniak

 

Najpiękniejsze zamki i obiekty obronne w Polsce – TOP miejsc do zwiedzania

 
   Wczesna wiosna, bezśnieżna zima, przełom lata i początek jesieni to najlepszy czas na zwiedzanie zamków, zarówno tych wielkich, jak i malowniczych ruin. Od maja schowane w gęstwinie drzew i krzewów. Oczywiście wiosna czy jesień to także czas gdy nie musimy się martwić oczekiwaniem w długiej kolejce chętnych, by zobaczyć z bliska interesujące eksponaty. Także przewodnicy mają nieco więcej chęci do opowieści, nie myśląc o kolejnej grupie oczekującej u bram. Przełom lata i jesieni to także najlepszy czas i najlepsze światło, dla osób fotografujących wszelkie zabytki. To także odpowiedni moment by móc zamieszkać na jednym z zamków choćby na jedną noc, by w pełni poczuć magię a być może stanąć oko w oko z legendarnym duchem, jakie są znane na wielu zamkach…
Oczywiście w sezonie wakacyjnym także możemy zobaczyć je w pełnej okazałości a do tego z wieloma atrakcjami czy inscenizacjami organizowanymi na dziedzińcach czy podzamczach. Wakacje to czas gdy wszyscy wyruszają na zwiedzanie i poszukiwanie przygód.
 
 
Zamek Rabsztyn szlak Orlich Gniazd zwiedzanie 15
 
  
  Przechodzimy obok, nie mając świadomości co kryje się za wysokim murem, za ścianą gęstego lasu czy za wzniesieniem. Przemierzamy nasz kraj autostradami, oddzieleni ekranami akustycznymi od tego co piękne i tajemnicze. Zachwycamy się tym co zobaczymy w trakcie wakacyjnych wyjazdów poza granice naszego kraju. Nie mając świadomości o tym co nas otacza, nie doceniamy i pomijamy wszytko to, co ma do zaoferowania nasz kraj. Polska jest wyjątkowa pod wieloma względami. Nie tylko na wakacyjne wojaże ale i na weekendowe wycieczki, warto poznawać uroki kraju leżącego pomiędzy morzem a górami. Na którego terenie są niezliczona ilość zabytków. Pośród nich są setki zamków, które warto zobaczyć. W samej Małopolsce zamków i obiektów obronnych, w różnej formie zachowania mamy 107, natomiast w całej Polsce takich obiektów jest ponad 1500. 
Cudze chwalicie, swego nie znacie. Powiedzenie jakże trafne w przypadku naszego kraju.
 
 
 

Będzin

Zamek w Będzinie

Królewski Zamek Będziński – Średniowieczny zamek w Będzinie, częściowo zrekonstruowany, jest jedną z największych atrakcji turystycznych Górnego Śląska. Wzniesiony przez Kazimierza Wielkiego w systemie tzw. Orlich Gniazd w Małopolsce, 4,5 km od granicy ze Śląskiem, na wzgórzu nad Czarną Przemszą; wielokrotnie niszczony, odbudowany w 1956. W zamku można zobaczyć ciekawą ekspozycję dawnej broni i uzbrojenia ochronnego, będącą jedną z najokazalszych w kraju.

 

Brodnica

Zamek Krzyżacki w Brodnicy

Zamek Krzyżacki w Brodnicy, to gotycki murowany zamek konwentualny, zbudowany w pierwszej połowie XIV w. Okazałą formą jaka pozostała do dzisiaj to wysoka, 54-metrowa wieża widoczna dla każdego wieżdżającego do Brodnicy. Na terenie zamku krzyżackiego w Brodnicy w jego piwnicach zlokalizowane są wystawy stałe i czasowe, natomiast wieża zamkowa jest punktem widokowym o wysokości 54 m., z którego można podziwiać przepiękną panoramę miasta.

 

Bytów

Zamek w Bytowie

Zamek w Bytowie to gotycki zamek krzyżacki, następnie książąt pomorskich z XIV-XV wieku. Pierwotnie zamek w Bytowie wzniesiony zostało w stylu gotyckim. Obecnie, z wyjątkiem dużych fragmentów murów zewnętrznych, większość obiektów pochodzi z przebudowy XVI-wiecznej lub zostało zrekonstruowanych już w XX w.

 

 

Czocha

Zamek Czocha

Zamek Czocha to obronny zamek graniczny położony w miejscowości Sucha, gmina Leśna, nad Zalewem Leśniańskim. To jeden z najbardziej tajemniczych i intrygujących zamków, na skraju Dolnego Śląska. Malownicze zabudowania zamku były tłem powstania filmów: Gdzie jest generał?, Wiedźmin, Legenda, Poza Lasem Sherwood (Beyond Sherwood Forest) oraz seriali Tajemnica twierdzy szyfrów, Dwa światy (Spellbinder) oraz Pierwsza miłość.

 

 

Czorsztyn

Zamek w Czorsztynie

Zamek królewski w Czorsztynie to ruiny gotyckiego zamku z XIV wieku, położone na wzgórzu nad Jeziorem Czorsztyńskim w granicach Pienińskiego Parku Narodowego. Na przeciwległym brzegu jeziora wznosi się Zamek Dunajec w Niedzicy.

 

 

Dobczyce

Zamek w Dobczycach

Zamek królewski w Dobczycach z XIV wieku, położony na skalistym wzgórzu nad Jeziorem Dobczyckim. W czasach Kazimierza Wielkiego mury miały od 5 do 9 metrów grubości, a zamek był silnie ufortyfikowaną twierdzą. Atrakcją wzgórza zamkowego jest punkt widokowy na Pogórze i Beskidy.

 

 

Gniew

Zamek w Gniewie

Zamek Zakonu Krzyżackiego w Gniewie z XIII wieku. Po trwającej 40 lat budowie był to, obok zamku w Człuchowie i zamku w Gdańsku, najpotężniejszy zamek Krzyżaków na lewym brzegu Wisły.

 

 

Golub Dobrzyn

Zamek w Golubiu – Dobrzyniu

Zamek w Golubiu – Dobrzyniu, konwentualny zamek krzyżacki z przełomu XIII i XIV wieku, wzniesiony na wzgórzu górującym nad miastem, obecnie w granicach miasta Golub-Dobrzyń; zachowany w stylu gotycko-renesansowym.

 

 

Gołuchów

Zamek w Gołuchowie

Zamek w Gołuchowie wczesnorenesansowa murowana budowla o charakterze obronnym, która została wzniesiona w latach 1550–1560 gruntownie przebudowana w II połowie XIX w.

 

 

Grodziec

Zamek Grodziec

Zamek Grodziec to późnogotycki zamek położony w pobliżu wsi Grodziec, województwie dolnośląskim, na szczycie wzniesienia o tej samej nazwie. Został wybudowany na bazaltowym, powulkanicznym, stromym wzgórzu. Pierwsze wzmianki o średniowiecznym zamku pochodzą z 1155 i 1175 roku. Był to gród obronny Bobrzan.

 

 

Janowiec

Zamek w Janowcu

Zamek w Janowcu to renesansowy zamek budowany w latach 1508–1526 na wysokiej skarpie wiślanej w Janowcu w powiecie puławskim. Widoczny ze wzgórza w Kazimierzu nad Wisłą.

 

 

Zamek w Krasiczynie

Zamek w Krasiczynie

Zamek w Krasiczynie zamek wybudowany w stylu renesansowo-manierystycznym, pierwotnie zbudowany na przełomie XVI i XVII w. Budowę zamku rozpoczął Stanisław Krasicki. Charakterystyczne dla niego są 4 odmienne wieże narożne: Boska, Papieska, Królewska i Szlachecka. Zamek jest otoczony parkiem. Od 20 kwietnia 2018 roku nosi status Pomnika Historii.

 

 

Zamek w Książu

Zamek w Książu

Zamek w Książu to zespół rezydencjalny znajdujący się na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego na Pogórzu Wałbrzyskim. Znajduje się na Szlaku Zamków Piastowskich i jest trzecim co do wielkości zamkiem w Polsce (po zamku w Malborku i Zamku Królewskim na Wawelu). Jego niewielka część, w tym znajdujący się w części centralnej zamek piastowski, jest udostępniona zwiedzającym.

 

Zamek kapituły pomezańskiej w Kwidzynie

Zamek w Kwidzynie

Zamek kapituły pomezańskiej w Kwidzynie wzorowany na zamkach krzyżackich. Do budowy istniejącego obecnie zamku przystąpiono na przełomie XIII i XIV wieku. Charakterystycznym elementem zamku jest największa na terenie państwa krzyżackiego wieża sanitarno-obronna – gdanisko – usytuowana w odległości 55 metrów od zachodniego skrzydła zamku na najniższych tarasach doliny wiślanej. Gdanisko jest połączone z głównym korpusem zamku najdłuższym na świecie gankiem wspartym na pięciu wysokich arkadach o wysokości kilkunastu metrów. Od 2018 zespół zamkowo-katedralny posiada status pomnika historii

 

 

Lidzbark Warmiński

Zamek w Lidzbarku Warmińskim

Zamek biskupi w Lidzbarku Warmińskim z XIV wieku, należący do najcenniejszych zabytków architektury gotyckiej w Polsce. Zamek posiada piwnice, które służyły jako magazyny żywności i więzienie; w ich części znajdowały się również piece do ogrzewania zamku ciepłym powietrzem. Od 2018 pomnik historii.

 

 

Zamek w Liwie

Zamek w Liwie

Zamek w Liwie to zachowana ruina gotyckiego zamku książęcego wzniesionego w XV wieku jako strażnica graniczna w miejscowości Liw. W odbudowanym dworze kancelarii oraz w wieży bramnej gotyckiego zamku swoją siedzibę ma muzeum historyczne. Jego ekspozycja prezentuje bogatą kolekcję broni i uzbrojenia z różnych epok.

 

 

Lublin

Zamek w Lublinie

Zamek królewski w Lublinie, pierwotnie zbudowany w XII wieku, wielokrotnie przebudowywany, w latach 1831–1954 wykorzystywany jako więzienie, od 1957 siedziba Muzeum Lubelskiego. W XIII wieku do zamku dobudowano romański donżon (wieżę mieszkalno-obronną). XIV-wieczna Kaplica Trójcy Świętej, wybudowana jako fundacja Kazimierza Wielkiego, pokryta rusko-bizantyńskimi freskami z 1418, powstałymi na zamówienie Władysława Jagiełły, jest jednym z najcenniejszych zabytków w Polsce.

 

 

Łęczyca

Zamek w Łęczycy

Zamek Królewski w Łęczycy z XIV wieku to budowla obronna wzniesiona przez króla Kazimierza Wielkiego. Niemal w całości został zbudowany z czerwonej cegły, osadzony na kamiennych fundamentach. Całość otoczona była murem o wysokości 10 m, z potężną ośmiokątną wieżą.

 

 

Malbork

Zamek w Malborku

Zamek krzyżacki w Malborku z XIII wieku a ściślej zespół zamkowy w Malborku, jest największym zamkiem na świecie pod względem powierzchni zabudowy. Zamek tradycyjnie dzielony jest na 3 części: Zamek Wysoki, Zamek Średni i Zamek Niski (przedzamcze).

 

 

Niedzica

Zamek Dunajec w Niedzicy

Zamek Dunajec w Niedzicy z początku XIV wieku to średniowieczna warownia, położona na wzgórzu nad Jeziorem Czorsztyńskim, na obszarze Polskiego Spisza obok zapory nad Zbiornikiem Czorsztyńskim.

 

 

Niemodlin

Zamek w Niemodlinie

Zamek w Niemodlinie to późnorenesansowa budowla z elementami barokowymi oraz gotyckimi reliktami, znajdująca się w Niemodlinie, rezydencja książąt opolskich, niemodlińskich i strzeleckich. Murowany zamek wzniesiono na początku XIV wieku na miejscu XIII-wiecznej kasztelanii. W 2015 zamek w Niemodlinie trafił w ręce nowego właściciela, który zamierza przywrócić mu dawną świetność i ponownie otworzył go dla zwiedzających.

 

 

Zamek w Nowym Wiśniczu

Zamek w Nowym Wiśniczu

Zamek w Nowym Wiśniczu to budowla wczesnobarokowa z elementami renesansowymi. Położony na zalesionym wzgórzu nad rzeką Leksandrówką we wsi Stary Wiśnicz, wzniesiony przez Jana Kmitę w 2. połowie XIV wieku. Budowla otoczona jest fortyfikacjami bastionowymi z bramą wjazdową z początków XVII wieku.

 

 

Ogrodzieniec

Zamek w Ogrodzieńcu

Zamek w Ogrodzieńcu to zachowane i rekonstruowane ruiny zamku leżącego na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, wybudowanego w systemie tzw. Orlich Gniazd. Zamek został wybudowany w XIV – XV w. przez ród Włodków Sulimczyków. Zamek leży na najwyższym wzniesieniu Jury Krakowsko-Częstochowskiej – Górze Zamkowej.

 

 

Olsztyn k Częstochowy

Zamek w Olsztynie k/Częstochowy

Zamek w Olsztynie to zachowane ruiny zamku leżącego na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, wybudowanego w systemie tzw. Orlich Gniazd, we wsi Olsztyn w województwie śląskim. Pierwsza wzmianka o zamku olsztyńskim, wtedy identyfikowanym jako zamek w Przemiłowicach, pochodzi z 1306 r., Wiadomo, że zamek istniał jednak już wcześniej. XIII-wieczne pochodzenie zamku potwierdziły prowadzone w latach 2010. badania.

 

 

Olsztyn

Zamek w Olsztynie

Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie został zbudowany w połowie XIV wieku w stylu gotyckim przez kapitułę warmińską, która była jego właścicielem do roku 1772. Zamek pełnił funkcje obronne oraz był siedzibą min. administratora dóbr kapituły.

 

 

Zamek Rabsztyn szlak Orlich Gniazd zwiedzanie 15

Zamek w Rabsztynie

Zamek w Rabsztynie to ruiny zamku wybudowanego na Wzgórzu Rabsztyńskim na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej na szlaku Orlich Gniazd. Wzmianki o pierwotnym zamku pochodzą z XIII w. Po trwającej kilka lat częściowej rekonstrukcji zamku, w 2009 r. oddano do użytku wieżę strażniczą i bramę główną.

 

 

Siewierz

Zamek w Siewierzu

Zamek w Siewierzu to zachowane trwałe ruiny zamku biskupów krakowskich, którego początki drewniano–ziemnej siedziby kasztelanów sięgają XIII wieku. Początki murowanego zamku to prawdopodobnie początki 2 poł. XIV w.

 

 

Tenczyn

Zamek Tenczyn  

Zamek Tenczyn w Rudnie to ruiny zamku leżącego na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, włączony w XIV wieku do kazimierzowskiego systemu tzw. Orlich Gniazd. Pierwsza wzmianka dotycząca okolic zamku Tenczyn, datowana jest na 24 września 1308 r. Ruiny zamku stoją na dawnym stożku wulkanicznym, będącym najwyższym wzniesieniem Garbu Tenczyńskiego (Góra Zamkowa). W lipcu 2016 r., w wyniku porozumienia zawartego między Gminą Krzeszowice a spadkobiercami Adama hr. Potockiego, ruiny zamku zostały ponownie otwarte dla zwiedzających.

 

 

Zamek w Żywcu

Zamek w Żywcu

Stary Zamek w Żywcu – zamek Komorowskich, następnie Habsburgów w Żywcu. Zamek znajduje się na miejscu średniowiecznego zamku, który został zniszczony w 1477 roku w wyniku akcji militarnej wojsk króla Kazimierza Jagiellończyka przeciwko Komorowskim. Przebudowa zamku nastąpiła w latach 1485-1500; dalsza rozbudowa miała miejsce w 1567 roku. Od 2005 r. Stary Zamek jest siedzibą Muzeum Miejskiego w Żywcu. W 2014 roku Habsburgowie zrzekli się roszczeń reprywatyzacyjnych do Starego Zamku i Parku Habsburgów.

   „Zamki w Polsce” to  pieczołowicie wyselekcjonowane obiekty polecane do zwiedzania. Zamków i Pałaców w Polsce jest bardzo wiele, ale nie wszystkie można zwiedzać, wiele z nich jest w rękach prywatnych i nie ma możliwości wejścia. Po wielu z nich zostały tylko legendy lub sterta gruzu. Mimo takiego zawężenia, w mapie znalazło się bardzo wiele obiektów, których nie sposób zwiedzić w jednym sezonie. To 164 obiekty polecane do zwiedzania, nie tylko w wakacje.
 
 
 
 
 
https://klubpodroznikow.com/ksiazka/1848-zamki-w-polsce
 
 

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin
 

 

 
 

 

2025-12-30 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
unesco

Kościół Pokoju w Jaworze

przez Albin Marciniak 2025-12-29
Napisane przez Albin Marciniak
Kościół Pokoju w Jaworze

 Kościół Pokoju w Jaworze

   Ewangelicko-Augsburski Kościół Pokoju w Jaworze na Dolnym Śląsku, wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Drewniany kościół ewangelicki o konstrukcji szachulcowej, usytuowany w mieście Jawor, jest zabytkowym budynkiem sakralnym wybudowanym na mocy porozumień pokoju westfalskiego zawartego w 1648 i kończącego wojnę trzydziestoletnią.

Został wybudowany w latach 1654-1655 według projektu Albrechta von Säbischa z zastosowaniem konstrukcji ryglowej. Budowla powstała z materiałów nietrwałych: drewna, słomy i gliny. Na uwagę zasługuje barokowe wyposażenie wnętrza: ołtarz, ambona i chrzcielnica. Po stronie północnej i południowej wzniesiono po cztery kondygnacje empor, których parapety zdobią obrazy ilustrujące Stary i Nowy Testament oraz pejzaże z zamkami i tarcze heraldyczne. Wszystkie elementy konstrukcyjne pokrywają polichromie o motywach fantazyjnie zwiniętych wici roślinnych. Ten obiekt wyróżnia się na tle historii sztuki europejskiej II połowy XVII w. ze względu na swą unikatowość i wysokie walory artystyczne. Jest jednym z trzech Kościołów Pokoju wybudowanych po wojnie trzydziestoletniej i jednym z dwóch zachowanych do dziś (drugi w Świdnicy).


Każdego roku od maja do września w Jaworze organizowane są Koncerty Pokoju. Odbywają się one w zabytkowych wnętrzach Kościoła Pokoju. Kameralna muzyka i miejsce, gdzie koncerty się odbywają, stwarzają szczególny klimat oraz dostarczają niezapomnianych wrażeń.

Kościół wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Zwiedzanie:
kwiecień – październik:
– poniedziałek – sobota w godz. 10.00 – 17.00
– niedziela w godz. 12.00 – 17.00
w innych godzinach po uprzednim zgłoszeniu telefonicznym
listopad -marzec po uprzednim zgłoszeniu telefonicznym.


Na terenie obiektu Kościoła Pokoju obowiązują następujące zakazy:
– wprowadzania i wnoszenia zwierząt (z wyjątkiem psa przewodnika),
– fotografowania i filmowania,
– dotykania eksponatów i elementów wystroju,
– wnoszenia dużych toreb, plecaków, walizek. Rzeczy te
należy pozostawić w Punkcie Obsługi w Kościele Pokoju.
Drugi Kościół Pokoju wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO znajduje się w Świdnicy:

Kościół Pokoju w Świdnicy UNESCO

 Kościół Pokoju w Jaworze

.
.

.

.

.
.
.

.
.

.

.

.

.

.

.

.

.

2025-12-29 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Dolny ŚląskNajciekawsze szlaki piesze i rowerowe w Europie

Złota Pętla Ziemi Kłodzkiej – szlak pieszy i rowerowy przez najpiękniejsze atrakcje Dolnego Śląska

przez Albin Marciniak 2025-12-25
Napisane przez Albin Marciniak

Pieszo, rowerem, samochodem – Złota Pętla Ziemi Kłodzkiej

Szlak prowadzi przez najpiękniejsze atrakcje Dolnego Śląska na Ziemi Kłodzkiej

.  Złota Pętla Ziemi Kłodzkiej to unikalny, 152-kilometrowy szlak pieszy i rowerowy. Trasa prowadzi przez najpiękniejsze zakątki Kotliny Kłodzkiej, odkrywając zarówno znane atrakcje turystyczne, jak i mniej oczywiste perełki regionu. Dzięki dokładnym opisom i bogatej dokumentacji fotograficznej każdy etap wędrówki staje się podróżą przez historię, kulturę i niezwykłe krajobrazy Sudetów.  

.

.

Ziemia Kłodzka to serce Dolnego Śląska i jeden z najbardziej fascynujących regionów Polski. Kraina, w której spotykają się średniowieczne legendy, monumentalne twierdze, tajemnicze podziemia, zabytkowe uzdrowiska i malownicze szlaki górskie. To właśnie tutaj powstała Złota Pętla Ziemi Kłodzkiej – unikalna propozycja wielodniowej wędrówki pieszej, która prowadzi przez najważniejsze atrakcje regionu.

Szlak rozpoczyna się w Ząbkowicach Śląskich – mieście Frankensteina, słynącym z Krzywej Wieży, ruin zamku i klimatycznego Muzeum Frankensteina. Dalej trasa wiedzie przez Pałac Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim, tajemniczą Kopalnię Złota w Złotym Stoku, zabytkowe uzdrowisko w Lądku-Zdroju, aż po majestatyczny Śnieżnik z odbudowaną wieżą widokową. Na szlaku czekają także perły architektury i historii – średniowieczne mury Bystrzycy Kłodzkiej, monumentalna Twierdza Kłodzko i potężna Twierdza Srebrna Góra.

Całość tworzy malowniczą pętlę, którą można pokonać etapami w 7–10 dni. Trasa bazuje na istniejących szlakach turystycznych PTTK oraz lokalnych drogach i ścieżkach, co sprawia, że jest dobrze oznakowana i dostępna dla turystów pieszych. Dzięki temu można ją przejść zarówno w całości, jak i wybrać poszczególne odcinki, dopasowując długość i trudność do własnych możliwości.

Złota Pętla Ziemi Kłodzkiej to idealna propozycja dla miłośników aktywnego wypoczynku, którzy chcą połączyć górskie wędrówki z odkrywaniem historii, zabytków i kultury Dolnego Śląska.

.

.

Dlaczego warto przejść lub przejechać Złotą Pętlę Ziemi Kłodzkiej?

Łączy najważniejsze atrakcje turystyczne Dolnego Śląska – od zabytkowych uzdrowisk po monumentalne twierdze.

Oferuje różnorodny krajobraz – od malowniczych miast, przez zielone doliny, aż po górskie szczyty.

Jest szlakiem elastycznym – można go przejść w całości (7–11 dni) lub w wybranych fragmentach.

To szlak dla osób, które cenią aktywną turystykę, historię i kulturę w jednym. Szlak można również przejechać rowerem a także rodzinnie samochodem, dopasowując do swoich możliwości.

.

.

Złota Pętla Ziemi Kłodzkiej

szlak pełen tajemnic, zabytków i górskich krajobrazów

Nowy sposób na odkrywanie Dolnego Śląska

„Złota Pętla Ziemi Kłodzkiej” to wyjątkowa propozycja turystyczna dla tych, którzy chcą poznawać region w sposób aktywny – pieszo, rowerem lub samochodem. Najwięcej jednak uroku kryje wersja piesza, bo tylko ona pozwala w pełni poczuć klimat miejscowości, dotknąć średniowiecznych murów, zejść do podziemi czy zatrzymać się na chwilę na górskim szlaku, gdzie zamiast zgiełku miasta towarzyszy jedynie śpiew ptaków i szum lasu.

To nie jest zwykła trasa – to opowieść o Dolnym Śląsku. O ziemi różnorodnej niczym pudełko czekoladek, gdzie każdy krok przynosi nową niespodziankę: od majestatycznych gór, przez zabytkowe miasteczka, po tajemnicze podziemia i okazałe rezydencje dawnych władców. Szlak można dowolnie modyfikować i dobierać warianty odpowiednie do potrzeb turysty pieszego, na rowerze czy też chcącego przejechać ten region samochodem.

Trasa „Złotej Pętli”

Początek i koniec szlaku znajduje się w Ząbkowicach Śląskich, mieście kojarzonym z legendą o Frankensteinie. Stąd droga prowadzi przez kolejne niezwykłe miejsca:

Kamieniec Ząbkowicki – z monumentalnym pałacem Marianny Orańskiej,

Złoty Stok – słynny z kopalni złota i podziemnych korytarzy,

Góry Złote – pasmo pełne widokowych szlaków,

Lądek-Zdrój – najstarsze uzdrowisko w Polsce,

Stronie Śląskie i Kletno – z Jaskinią Niedźwiedzią i tajemnicami górnictwa uranu,

Śnieżnik – najwyższy szczyt masywu, oferujący niezapomniane panoramy,

Międzygórze – perła architektury alpejskiej z Wodospadem Wilczki,

Igliczna z sanktuarium Marii Śnieżnej,

Bystrzyca Kłodzka – średniowieczne miasto pełne baszt i murów obronnych,

Gorzanów – z monumentalnym pałacem barokowym,

Kłodzko – stolica regionu z twierdzą i malowniczym rynkiem,

Srebrna Góra – z największą górską twierdzą w Europie.

 

Cała pętla zamyka się ponownie w Ząbkowicach Śląskich, tworząc spójną trasę, którą można przemierzać etapami, w całości lub w wybranych fragmentach.

Dla piechurów, rowerzystów i zmotoryzowanych

Pieszo – pełne doświadczenie szlaku, kontakt z naturą i historią na każdym kroku.

Rowerem – gęsta sieć ścieżek pozwala przejechać trasę w sportowym stylu.

Samochodem – lokalne drogi prowadzą do punktów widokowych, parkingów i atrakcji.

 

„Złota Pętla Ziemi Kłodzkiej” to więcej niż szlak – to podróż w czasie i przestrzeni. Dla jednych będzie przygodą życia, dla innych sposobem na spokojne odkrywanie piękna Dolnego Śląska.

.

.

Ząbkowice Śląskie – początek Złotej Pętli Ziemi Kłodzkiej

Podróż szlakiem rozpoczynamy w mieście, które od wieków fascynuje swoją historią i legendami. Ząbkowice Śląskie, nazywane „miastem Frankensteina”, zachwycają średniowiecznym układem, zabytkami i niepowtarzalną atmosferą. To tutaj czekają na turystów miejsca, które łączą historię, naukę i lokalne tradycje.

Krzywa Wieża

Symbol miasta i jedna z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji Dolnego Śląska. Mierzy ponad 34 metry wysokości i odchyla się od pionu o ponad 2 metry, co czyni ją bardziej krzywą niż słynna wieża w Pizie. Wejście na szczyt nagradza wspaniałym widokiem na Ząbkowice, Góry Bardzkie i Masyw Śnieżnika.

Zamek w Ząbkowicach Śląskich

Monumentalna ruina dawnej siedziby książąt świdnicko-jaworskich. Powstały w XIV wieku zamek był kilkakrotnie rozbudowywany i niszczony, a dziś udostępniony jest turystom. Spacer po dziedzińcu i murach pozwala poczuć klimat średniowiecza i wyobrazić sobie potęgę tego miejsca.

Dwór Kauffunga i Laboratorium Frankensteina

Miejsce owiane legendą – według tradycji związane z procesem tzw. „Frankensteinów” z początku XVII wieku. Obecnie mieści się tu Laboratorium Frankensteina oraz Izba Pamiątek Regionalnych, gdzie można poznać lokalne historie, zobaczyć dawne eksponaty i odkryć mroczne sekrety miasta.

Cerkiew św. Jerzego

Niewielka, ale wyjątkowa świątynia w stylu bizantyjsko-ruskim, wzniesiona w XIX wieku dla potrzeb osiedlających się tutaj Greków i Rosjan. Jej architektura i ikonografia czynią ją unikatowym zabytkiem na mapie regionu.

Ratusz w Ząbkowicach Śląskich

Imponująca neogotycka budowla ze strzelistą wieżą górującą nad rynkiem. Wzniesiony w XIX wieku, ratusz jest dziś wizytówką miasta i miejscem licznych wydarzeń kulturalnych. Z wieży ratuszowej rozpościera się panorama na całe miasto.

http://www.zckit.pl/zwiedzanie/

Szlak z Ząbkowic Śląskich do Kamieńca Ząbkowickiego – ok. 19 km

.

.

Kamieniec Ząbkowicki

Kolejnym etapem Złotej Pętli jest Kamieniec Ząbkowicki – miejscowość, w której monumentalne zabytki i malownicze otoczenie tworzą unikatowy klimat. To tutaj znajdziemy pałac Marianny Orańskiej, jeden z największych i najbardziej okazałych pałaców w Europie.

Pałac Marianny Orańskiej

Wzniesiony w XIX wieku na wzgórzu, z widokiem na całą okolicę. Ten neogotycki kolos zbudowany według projektu Karla Friedricha Schinkla otacza rozległy park krajobrazowy. Pałac Marianny Orańskiej zachwyca nie tylko architekturą, ale i historią – księżniczka Marianna była postacią barwną, niezależną i uwielbianą przez mieszkańców. Zwiedzanie wnętrz pałacu i spacer po jego tarasach to prawdziwa podróż w czasie.

Strona: Pałac Marianny Orańskiej

Mauzoleum Hohenzollernów

Ukryte w parku otaczającym pałac, mauzoleum powstało jako miejsce pochówku członków rodu Hohenzollernów. To monumentalna budowla o surowym, klasycystycznym charakterze, która przypomina o dawnych dziejach regionu i arystokratycznych rodach związanych z Kamieńcem.

Pocysterski zespół klasztorny

Dawne opactwo cystersów w Kamieńcu to jeden z najważniejszych kompleksów klasztornych w tej części Europy. Jego początki sięgają XIII wieku, a w kolejnych stuleciach był wielokrotnie rozbudowywany. Dziś można tu zobaczyć potężne mury, fragmenty klasztornych zabudowań i poczuć atmosferę miejsca, które przez wieki było centrum życia religijnego i gospodarczego regionu.

.

.

Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Świątynia wzniesiona przez cystersów w XIII wieku, z zachowanym barokowym wystrojem wnętrza. Monumentalne ołtarze, bogata dekoracja i historyczne wyposażenie czynią z niej prawdziwą perłę sakralnej architektury Dolnego Śląska. Kościół do dziś pełni funkcję parafialną, a jego wnętrze zachwyca nie tylko wiernych, ale i turystów poszukujących piękna sztuki barokowej.

Zwiedzanie bezpłatne (poza nabożeństwami)

Dawny kościół ewangelicki – obecnie Centrum Informacji Turystycznej

Neogotycka świątynia wzniesiona w XIX wieku, która po II wojnie światowej utraciła funkcję sakralną. Obecnie odrestaurowana, mieści Centrum Informacji Turystycznej, gdzie można uzyskać szczegółowe dane o atrakcjach Kamieńca Ząbkowickiego i okolic. To świetne miejsce, by rozpocząć zwiedzanie miejscowości.

https://dolnyslask.travel/obiekt/kamieniec-zabkowicki

Szlak Kamieniec Ząbkowicki → Złoty Stok – ok. 16 km

.

.

Złoty Stok – złote serce Sudetów

Złoty Stok to miasto, którego historia od wieków związana jest z wydobyciem cennego kruszcu. Niegdyś jedno z najważniejszych centrów górniczych w tej części Europy, dziś przyciąga turystów unikatowymi atrakcjami, które łączą w sobie edukację, historię i dużą dawkę przygody. To miejsce, gdzie przeszłość spotyka się z nowoczesną ofertą turystyczną, a piękno Sudetów stanowi naturalną oprawę dla niezwykłych zabytków i rozrywek.

Złoty Stok, Złote Góry, Złoty Jar czy wreszcie Złoty Potok, dały nazwę całego szlaku, czyli Złota Pętla Ziemi Kłodzkiej.

Kopalnia Złota

Największa atrakcja miasta i jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów turystycznych Dolnego Śląska. Trasa podziemna prowadzi przez dawne sztolnie, gdzie niegdyś wydobywano złoto. Na turystów czekają: jedyny w Polsce podziemny wodospad, podziemny spływ łodziami, przejazd kolejką górniczą i ekspozycje poświęcone historii górnictwa. To miejsce, które dostarcza emocji zarówno dzieciom, jak i dorosłym.

Strona: Kopalnia Złota w Złotym Stoku

.

.

Dawny Kościół Ewangelicki i Centrum SOWA

Świątynia wzniesiona w XIX wieku, po II wojnie światowej opuszczona, dziś zyskała nowe życie jako nowoczesne Centrum Edukacji SOWA*. We wnętrzu znajdują się interaktywne wystawy, a wieża pełni funkcję punktu widokowego, z którego rozpościera się panorama miasta i okolicznych gór. To miejsce idealne dla fotografów i wszystkich, którzy chcą spojrzeć na Złoty Stok z innej perspektywy.

*Sieć Małych Centrów Nauki SOWA (Stref Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności) to ogólnopolska sieć lokalnych „mini-centrów nauki”, tworzona w partnerstwie między Ministerstwem Edukacji i Nauki a Centrum Nauki Kopernik, której celem jest zapewnienie dostępu do interaktywnych przestrzeni edukacyjnych w mniejszych miejscowościach, wspierających naukę przez odkrywanie i eksperymentowanie.

.

.

Złoty Stok na dwóch kółkach

Odkryj Złoty Stok rowerem dzięki rozbudowanej sieci tras, w tym specjalistycznym Singletrack Glacensis, oferującym malownicze przejażdżki i możliwość eksploracji regionu w dogodny sposób.

Złoty Stok to raj dla rowerzystów, oferujący doskonale rozwiniętą infrastrukturę rowerową, która pozwala na swobodne zwiedzanie okolicy. Region ten jest bardzo rozbudowaną siecią Singletrack Glacensis, specjalnie przygotowanych tras dla kolarstwa górskiego i  leśnego.

W Złotym Stoku, opodal rynku znajduje się innowacyjna infrastruktura dla rowerzystów chcących wypocząć. To dwukondygnacyjna wiata wypoczynkowa z możliwością nocowania,

obok znajduje się zamykany box dla rowerów. Są leżaki a nawet miejsce na ognisko.

https://dolnyslaskrowerem.pl/trasa/glacensis-singletrack-zloty-stok-dot92/

.

..

Leśny Park Linowy Skalisko

Położony w leśnej scenerii, należy do największych tego typu obiektów w Polsce. Oferuje kilkanaście tras linowych o różnym stopniu trudności, a także jedną z najdłuższych w kraju tyrolek, liczącą kilkaset metrów. To atrakcja dla miłośników adrenaliny, ale i rodzin, które chcą aktywnie spędzić czas.

 

Rynek i zabytkowa zabudowa

W samym centrum miasta znajduje się malowniczy rynek z odrestaurowanymi kamienicami. Spacerując uliczkami, można odnaleźć ślady dawnej świetności górniczego miasteczka, które od średniowiecza rozwijało się dzięki bogactwom ukrytym w górach.

Złoty Stok to nie tylko historia złota, ale także dynamicznie rozwijające się centrum turystyki aktywnej. To tutaj każdy znajdzie coś dla siebie – od fascynujących podziemi po adrenalinę w koronach drzew.

Szlak Złoty Stok → Borówkowa Góra → Lutynia → Lądek-Zdrój – ok. 15 km

.

Szlak przez Góry Złote – Borówkowa Góra i Lutynia

Wędrując granicznym szlakiem ze Złotego Stoku do Lądka-Zdroju, przechodzimy przez niezwykle malowniczy odcinek Gór Złotych. 

Borówkowa Góra (900 m n.p.m.)

To jedno z najchętniej odwiedzanych wzniesień na pograniczu polsko-czeskim. Na szczycie znajduje się drewniana wieża widokowa, z której można podziwiać panoramę Sudetów – od Śnieżnika, przez Góry Bardzkie, aż po Jesioniki w Czechach. Tuż obok działa sezonowo skromne i surowe, ale za to kameralne schronisko turystyczne, w którym można odpocząć i posilić się przed dalszą drogą. 

.

.

Lutynia

Niewielka, klimatyczna wieś położona na skraju Gór Złotych, która zachwyca spokojem i tradycyjną zabudową sudecką. To dobre miejsce na chwilę przerwy podczas marszu. Z Lutyni już niedaleko do kolejnego dużego punktu na szlaku – Lądka-Zdroju.

Lądek-Zdrój – najstarsze uzdrowisko w Polsce

Lądek-Zdrój to prawdziwa perła Kotliny Kłodzkiej i jedno z najstarszych uzdrowisk w Europie. Historia miejscowości sięga średniowiecza, a pierwsze wzmianki o leczniczych źródłach pojawiły się już w XII wieku. Dziś Lądek przyciąga turystów piękną architekturą, niepowtarzalnym klimatem i bogatą ofertą rekreacyjną.

.

Zakład Przyrodoleczniczy „Wojciech”

Symbol Lądka-Zdroju – monumentalna rotunda z XVIII wieku, której wnętrze zdobią kolumnady i basen z wodą termalną. To jedno z najpiękniejszych sanatoryjnych wnętrz w Polsce, a kąpiel w marmurowych basenach jest niezapomnianym przeżyciem.

Rynek i Ratusz

Sercem miasta jest malowniczy rynek z renesansowym ratuszem i barwnymi kamienicami. Centralne miejsce zajmuje barokowa figura Trójcy Świętej z 1739 roku. To świetny punkt startowy do zwiedzania historycznej części miasta.

Most św. Jana Nepomucena

Kamienny most z 1565 roku, uważany za najstarszy most w Polsce. Ozdobiony był rzeźbą świętego Nepomucena, co nadawało mu wyjątkowego uroku i porównywalne był z klimatem słynnego Mostu Karola w Pradze. Niestety, podczas powodzi w 2024 roku most uległ zniszczeniu a rzeźba przepadła bezpowrotnie  w niszczycielskich wodach jakie przetoczyły się przez Lądek Zdrój. Warto jednak zobaczyć Kryty most w Lądku Zdroju, przerzucony nad Białą Lądecka, a jest to jedynym tego typu obiektem w Polsce.

Kościół Narodzenia NMP

Gotycka świątynia z barokowym wyposażeniem, której historia sięga XIV wieku. Wnętrze zdobią freski i rzeźby, a całość zachwyca bogactwem detali.

Arboretum i park zdrojowy

Otoczenie uzdrowiskowych obiektów to rozległy park z egzotycznymi gatunkami drzew i krzewów, idealny do spacerów i odpoczynku. To tu można poczuć prawdziwy klimat Lądka – spokojny, elegancki i pełen zieleni.

Jaskinia Radochowska

Położona niedaleko Lądka, w masywie Góry Bzowej, jest jedną z największych jaskiń Sudetów Wschodnich. Udostępniona do zwiedzania z przewodnikiem, kryje korytarze i komory o długości około 265 metrów.

https://jaskiniaradochowska.pl/

.

Lądek-Zdrój to miejsce, w którym historia, kultura i przyroda splatają się w wyjątkową całość. To obowiązkowy punkt na Złotej Pętli Ziemi Kłodzkiej – zarówno dla kuracjuszy, jak i dla turystów poszukujących zabytków oraz pięknych krajobrazów.

Z Lądka-Zdroju na Śnieżnik  prowadzi Główny Szlak Sudecki, a do pokonania jest ok 22 km. Warto jednak mieć na uwadze wszystkie atrakcje znajdujące się także poniżej tego szlaku oraz podział odcinka z noclegiem np. w Kletnie. Ten wariant szlaku także ma ok 22 km.

Lądek–Śnieżnik (Główny Szlak Sudecki) — ok. 22 km (wariant z noclegiem w Kletnie również ok. 22 km)

 

Kontynuujemy trasę Złotej Pętli Ziemi Kłodzkiej i przechodzimy z Lądka-Zdroju w stronę Śnieżnika. To odcinek niezwykle atrakcyjny krajobrazowo i pełen różnorodnych miejsc, które łączą walory przyrodnicze z historią i nowoczesną infrastrukturą turystyczną.

.

Lądek-Zdrój – Stronie Śląskie – Kletno – Śnieżnik

Stronie Śląskie – brama w Masyw Śnieżnika

Stronie Śląskie to malowniczo położona miejscowość u stóp Śnieżnika, znana z tradycji szklarskich i górniczych. Dziś to ważny ośrodek turystyczny i sportowy. Zgodnie z zapowiedziami, przywrócone zostanie połączenie kolejowe z Kłodzka przez Lądek-Zdrój do Stronia Śląskiego.

– Kościół Matki Boskiej Królowej Polski – neogotycka świątynia dominująca nad miasteczkiem.

– Pałac Stronie – dawny pałac właścicieli huty szkła, obecnie pełniący funkcje turystyczne i rekreacyjne.

– Ośrodki sportowe i baza turystyczna – to świetna baza wypadowa w Masyw Śnieżnika. Kompleks Stara Morawa to miejsce gdzie można aktywnie wypocząć nad wodą. 

Kletno – podziemne skarby Sudetów

To niewielka wieś, w której kryją się jedne z najciekawszych atrakcji regionu.

– Kopalnia Uranu – niezwykłe podziemne muzeum, które przenosi w czasy zimnej wojny i pokazuje historię wydobycia rudy uranowej. Zwiedzanie to podróż przez kolorowe korytarze, minerały i historię techniki górniczej.

 

– Jaskinia Niedźwiedzia – najdłuższa jaskinia Sudetów, licząca ponad 5 km długości. Udostępniona do zwiedzania trasa prowadzi przez monumentalne komory, nacieki skalne i fosylia zwierząt epoki lodowcowej. To jedna z największych atrakcji przyrodniczych całej Polski. Obecnie trwają prace nad udostępnieniem do zwiedzania kolejnych partii jaskini. Sala Mastodonta już wzbudza ogromne zainteresowanie a po otwarciu, przyciągnie turystów z całego świata.
.

Schronisko pod Śnieżnikiem

1218 m n.p.m.
Jedno z najbardziej kultowych schronisk w Sudetach, położone tuż pod szczytem. Drewniany obiekt z 1871 roku zachował tradycyjny klimat i oferuje zarówno noclegi, jak i ciepłe posiłki dla wędrowców. To obowiązkowy punkt odpoczynku w drodze na Śnieżnik.

.

Śnieżnik (1426 m n.p.m.) i nowa wieża widokowa

Zwieńczeniem trasy jest najwyższy szczyt Masywu Śnieżnika i całych polskich Sudetów Wschodnich. Ze szczytu rozciągają się rozległe panoramy na Sudety, Karkonosze i Jesioniki. W 2022 roku otwarto tu nową, nowoczesną wieżę widokową, która stała się jednym z najważniejszych punktów turystycznych regionu. Konstrukcja ze stali i drewna oferuje spektakularny widok, a wejście na platformę widokową to niezapomniane przeżycie.

Odcinek Lądek-Zdrój – Śnieżnik to prawdziwa kwintesencja Ziemi Kłodzkiej: uzdrowiska, tajemnicze podziemia, jaskinie, górskie schroniska i panoramy, które zapierają dech w piersiach.

Kolejny, wyjątkowy etap Złotej Pętli Ziemi Kłodzkiej. Po zdobyciu Śnieżnika szlak prowadzi do jednego z najbardziej malowniczych zakątków Sudetów – Międzygórza i na górę Igliczną z sanktuarium Marii Śnieżnej.

Ten etap jest stosunkowo krótki, jednak zejście od schroniska pod Śnieżnikiem, przejście przez Międzygórze, a także podejście na Igliczną, wymaga nieco wysiłku, nie zapominając o urokach Międzygórza które potrafią zatrzymać na nieco dłużej.

Szlak długości ok. 10 km

.

Międzygórze – alpejski klimat u stóp Śnieżnika – perła w stylu tyrolskim

To niewielka miejscowość o niepowtarzalnym charakterze, przypominająca alpejskie wioski. Zachwyca drewnianą i kamienną zabudową w stylu tyrolskim, którą sprowadzono tu w XIX wieku z inicjatywy Marianny Orańskiej. Dziś Międzygórze to prawdziwa perełka dla miłośników spokoju i górskiej atmosfery.

– Drewniane pensjonaty i wille – zachowane w oryginalnym stylu, stanowią atrakcję samą w sobie.

– Ogrody Marianny Orańskiej – romantyczne założenie parkowe z elementami małej architektury.

– Szlaki turystyczne – Międzygórze jest idealną bazą wypadową na Śnieżnik, Igliczną i w głąb Gór Bystrzyckich.

 

Wodospad Wilczki – potęga natury

Rezerwat przyrody
Największa atrakcja Międzygórza i drugi co do wysokości wodospad w Sudetach – ma aż 22 metry wysokości. Strumień spada w malowniczy kanion, tworząc widowiskowy widok o każdej porze roku. Odrestaurowane mostki i punkty widokowe pozwalają podziwiać wodospad z różnych perspektyw. To obowiązkowy punkt dla każdego turysty odwiedzającego Międzygórze.

.

Igliczna (845 m n.p.m.) i Sanktuarium Marii Śnieżnej

Nad Międzygórzem góruje Igliczna – szczyt, na którym znajduje się wyjątkowe miejsce pielgrzymkowe.

– Sanktuarium Marii Śnieżnej – barokowy kościół z XVIII wieku, ufundowany przez hrabinę Annę Marię von Althann, kryje cudowną figurkę Matki Boskiej. Do dziś przyciąga pielgrzymów i turystów szukających ciszy oraz duchowej refleksji.

 

Ze szczytu rozciąga się widok na Kotlinę Kłodzką, Góry Bystrzyckie i Orlickie. Przy dobrej pogodzie można dostrzec także odległe pasma Sudetów.

Międzygórze i Igliczna to idealne połączenie – alpejskiego klimatu, górskiej przyrody i duchowego dziedzictwa. To etap szlaku, w którym można jednocześnie odpocząć i na nowo zachwycić się Sudetami.

Szlak z Iglicznej do Bystrzycy Kłodzkiej o długości ok 12 km. Może i niewiele, licząc że większość szlaku wiedzie przez równinę, lecz u celu czyli w Bystrzycy Kłodzkiej jest co zwiedzać i także tutaj warto się zatrzymać na noc.

.

Igliczna → Bystrzyca Kłodzka (ok. 12 km)

Choć dystans niewielki, w Bystrzycy Kłodzkiej czeka wiele do zwiedzenia — warto zaplanować tam nocleg.

.

 

Bystrzyca Kłodzka – gotyckie miasto na skarpie

Kolejny etap szlaku prowadzi Kłodzką Drogą św. Jakuba z Iglicznej do Bystrzycy Kłodzkiej. To średniowieczne miasto królewskie, zachwycające układem tarasowym, murami obronnymi i klimatycznym rynkiem. Wśród atrakcji czekają m.in.:

– XIV-wieczne mury obronne z nocną iluminacją

– Baszta Rycerska, dawniej Rzeźnicza, dziś część Muzeum Filumenistycznego

– Baszta Kłodzka, strażniczka dawnej Bramy Kłodzkiej

– Brama Wodna z makietą miasta i punktem widokowym

– Podziemna Trasa Turystyczna – labirynt korytarzy pod starówką, łączący historię i legendy

– Muzeum Filumenistyczne – unikatowe w skali Polski, poświęcone historii ognia i zapałek

– Kościół św. Michała Archanioła z gotycką rzeźbą Matki Boskiej

– Góra Parkowa z kaplicą św. Floriana – świetny punkt widokowy nad miastem

 

To miasto nie tylko zabytków, ale i niezwykłej atmosfery, gdzie średniowiecze spotyka się z nowoczesną ofertą turystyczną.

Z  Bystrzycy Kłodzkiej do Kłodzka także wędrujemy Kłodzką Drogą św. Jakuba, mijając po drodze Zamek w Gorzanowie, Wieżę Rycerską oraz Pałac w Żelaźnie.

Szlak Bystrzyca Kłodzka → Kłodzko (ok. 24 km)

.

 

Z Bystrzycy Kłodzkiej do Kłodzka – przez Gorzanów i Żelaźno

– Drogą św. Jakuba

Z Bystrzycy Kłodzkiej „Złota Pętla” prowadzi dalej Kłodzką Drogą św. Jakuba w kierunku Kłodzka. Trasa wiedzie przez urokliwe wsie i doliny, gdzie mijamy kilka wyjątkowych zabytków.

– Zamek w Gorzanowie – renesansowa rezydencja z XVI wieku, należąca do rodu von Herberstein. Choć wciąż w trakcie prac renowacyjnych, zachwyca skalą i klimatem dawnej siedziby magnackiej. Wokół zamku rozciąga się rozległy park z ciekawymi budowlami ogrodowymi.

 

– Wieża Rycerska w Gorzanowie – jeden z najstarszych zachowanych obiektów obronnych w regionie. Niegdyś część systemu warownego, dziś przyciąga pasjonatów średniowiecznej architektury i lokalnych legend.

 

– Pałac w Żelaźnie – barokowa rezydencja otoczona malowniczym parkiem, niegdyś siedziba szlacheckich rodów. Choć mniej znany niż Twierdza w Kłodzku czy Zamek w Gorzanowie, to miejsce pełne uroku, idealne na spokojny spacer w otoczeniu historii.

 

Wędrówka tym odcinkiem szlaku pozwala poczuć atmosferę dawnej Ziemi Kłodzkiej – krainy, gdzie niemal na każdym kroku spotykamy ślady przeszłości. Meta tego etapu to Kłodzko, serce regionu, którego rynek i twierdza już z daleka witają turystów. A co można zobaczyć w Kłodzku i co warto zwiedzić od środka?

.

 

Kłodzko – serce Kotliny i stolica regionu

Kłodzko to niekwestionowana stolica Kotliny Kłodzkiej i jedno z najciekawszych miast Dolnego Śląska. Malowniczo położone nad Nysą Kłodzką, zachwyca średniowiecznym układem urbanistycznym, zabytkami oraz twierdzą górującą nad miastem. To tu krzyżują się najważniejsze szlaki turystyczne regionu, a atmosfera starówki sprawia, że odwiedzający chętnie zatrzymują się na dłużej.

Najważniejsze atrakcje Kłodzka:

– Twierdza Kłodzka – monumentalny zespół fortyfikacji bastionowych z XVII–XVIII wieku, uznawany za jedną z najlepiej zachowanych twierdz w Europie. Rozległe kazamaty i tarasy widokowe pozwalają nie tylko poznać historię wojskowości, ale też podziwiać panoramę Kotliny Kłodzkiej.

 

– Podziemna Trasa Turystyczna – sieć korytarzy i piwnic biegnących pod starówką, które w przeszłości służyły mieszkańcom jako magazyny i schrony. Dziś udostępnione turystom, ukazują tajemnice życia codziennego dawnych mieszczan.

 

– Most gotycki na Nysie Kłodzkiej – często nazywany „małym mostem Karola” ze względu na podobieństwo do praskiego odpowiednika. Powstał w XIV wieku i ozdobiony jest barokowymi rzeźbami. To jeden z symboli miasta i doskonałe miejsce na zdjęcia.

 

– Rynek i ratusz – centralne miejsce starówki z piękną zabudową kamienic. Ratusz w stylu neorenesansowym z XIX wieku zachwyca detalami architektonicznymi, a na placu często odbywają się wydarzenia kulturalne.

 

  • Kościół Wniebowzięcia NMP – barokowa świątynia, uznawana za jedną z najpiękniejszych na Dolnym Śląsku. Wnętrze zdobią bogate polichromie i wspaniałe ołtarze, które tworzą niezapomniane wrażenie. Jego historia sięga średniowiecza, z pierwszą budowlą z 1183 roku, a obecna, gotycka świątynia powstawała od połowy XV wieku z inicjatywy arcybiskupa Arnoszta z Pardubic. Kościół wyróżnia się unikalnym odchyleniem od tradycyjnej orientacji i bogatym wystrojem łączącym elementy gotyckie i barokowe, w tym liczne ołtarze i nagrobki. W 2016 roku podniesiono go do rangi kolegiaty.
    .

.

Kłodzko to miasto, które łączy historię z nowoczesnością. Spacerując uliczkami starówki, można poczuć klimat minionych epok. To obowiązkowy punkt na mapie „Złotej Pętli Ziemi Kłodzkiej”.

Z Twierdzy Kłodzko na Twierdzę Srebrnogórską. By połączyć szlakiem obie wyjątkowe twierdze, do pokonania mamy ok 21 km. Prawie cały szlak wiedzie malowniczą równina, a końcówka to zdobycie wzgórza na którym wznosi się największa górska twierdza w Europie.

 

Szlak Kłodzko → Srebrna Góra – ok. 21 km

.

Srebrna Góra – największa górska twierdza Europy

Kolejnym etapem „Złotej Pętli Ziemi Kłodzkiej” po Kłodzku jest Srebrna Góra – niewielka miejscowość położona malowniczo w Górach Sowich, która zasłynęła dzięki swojej monumentalnej twierdzy. To miejsce absolutnie wyjątkowe na mapie Dolnego Śląska – zarówno pod względem historii, jak i widoków. Twierdza ma szansę niebawem stać się kolejnym obiektem w Polsce wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Najważniejsze atrakcje Srebrnej Góry:

– Twierdza Srebrnogórska – największa górska twierdza w Europie, zbudowana w XVIII wieku z rozkazu króla pruskiego Fryderyka II. Składa się z fortu głównego Donjon i kilku fortów pomocniczych. Do dziś imponuje skalą – mury o grubości dochodzącej do kilkunastu metrów i podziemne korytarze robią ogromne wrażenie. Twierdza nigdy nie została zdobyta, a jej historia pełna jest ciekawostek militarnych i legend.

 

– Muzeum i rekonstrukcje historyczne – w twierdzy działa muzeum, gdzie można zobaczyć uzbrojenie, mundury oraz dioramy ukazujące życie żołnierzy. Często odbywają się tu inscenizacje bitew i nocne zwiedzania z pochodniami, które przyciągają turystów z całej Polski.

 

– Widoki z murów obronnych – tarasy twierdzy oferują jedne z najpiękniejszych panoram w regionie: na Góry Sowie, Bardzkie, a przy dobrej pogodzie nawet na Śnieżkę i Jesioniki w Czechach.

 

– Srebrna Góra – miasteczko – urokliwa miejscowość, której nazwa nawiązuje do dawnych kopalni srebra. Spacerując uliczkami, można poczuć klimat górskiej osady.

 

Srebrna Góra to obowiązkowy punkt na mapie każdego podróżnika. Łączy monumentalną historię z pięknem górskiego krajobrazu, a jej twierdza należy do największych atrakcji turystycznych Dolnego Śląska.

.

Ostatni etap szlaku to Srebrna Góra – Ząbkowice Śląskie a do pokonania jest ok 19 km, przez Brzeźnicę i Grochowską Górę. W Ząbkowicach Śląskich można wsiąść do pociągu Kolei Dolnośląskich i wrócić w dowolny zakątek kraju. Niebawem przywrócone zostanie połączenie kolejowe do Srebrnej Góry a także do Strona Śląskiego przez Lądek Zdrój. Powrót dawnych linii kolejowych zdecydowanie ułatwi podróżowanie i zwiedzanie tego wyjątkowego regionu Dolnego Śląska.

 

Ostatni odcinek Srebrna Góra → Ząbkowice Śląskie – ok. 19 km (przez Brzeźnicę i Grochowską Górę)

.

Całość trasy – dane techniczne i mapy

 

Trasa jest dość wymagająca — 152 km to duży dystans, a przewyższenia rzędu trzech tysięcy metrów wskazują, że szlak będzie zawierał sporo podejść i zejść. Dla osób średnio zaawansowanych lub początkujących to może być wyzwanie, ale przy planowaniu etapów, noclegach i rozłożeniu w czasie — da się przejść.

Cały szlak pieszy (bez odbić na zwiedzanie): ok. 152 km; podejść 3 257 m, zejść 3 267 m

Mapa szlaku pieszego:


https://mapy.com/s/jedakafofu

.

.

Cały szlak rowerowy (bez odbić i bez wjazdu na Śnieżnik): ok. 164 km; podjazdów 1 959 m, zjazdów 1 969 m

Mapa szlaku rowerowego

https://mapy.com/s/hofuducase

.

Sugestie i uwagi praktyczne

.

Poniżej kilka porad i pomysłów, które mogą się przydać, jeśli chcesz przejść Złotą Pętlę:

  1. Etapowanie trasy
    — Rozplanuj trasę na kilka dni, np. 7–10 dni (lub więcej) w zależności od kondycji.
    — Dobrze, gdyby każdy etap kończył się miejscem z noclegiem lub możliwością powrotu transportem.
    — Sprawdź odległości między miejscowościami i dostępność infrastruktury (schroniska, pensjonaty, sklepy itp.).

  2. Dokumentacja fotograficzna / opis etapów
    — Skoro autor zadbał o opisy i fotografie — warto z nich korzystać jako przewodnika, by nie przegapić ciekawostek i by trzymać się trasy.
    — Miej przy sobie mapę lub aplikację na telefonie z trasą (jeśli dostępna) — dla bezpieczeństwa.

  3. Sezon i warunki pogodowe
    — W górskich regionach pogoda może się gwałtownie zmieniać — sprawdzaj prognozy.
    — Wiosna, lato i wczesna jesień to najlepsze miesiące.
    — Upewnij się, że trasa nie prowadzi w niebezpieczne miejsca po opadach lub okresach błota.

  4. Wyposażenie
    — Buty trekkingowe z dobrą przyczepnością.
    — Lekki plecak, kurtka przeciwdeszczowa i wiatroszczelna.
    — Apteczka, zapas wody, zapasy żywnościowe — zwłaszcza na odcinki bez cywilizacji.
    — Powerbank, naładowany telefon + mapa offline (lub GPS).

  5. Orientacja w terenie
    — Nawet jeśli szlak jest opisany — mogą zdarzyć się momenty, gdy oznaczenia są słabo widoczne i jest brak zasięgu.
    — Dobrze mieć alternatywne punkty orientacyjne: drogi leśne, granice lasów, charakterystyczne formacje skalne, przecinki itp.

  6. Bezpieczeństwo i plan awaryjny
    — Zapasowy plan wycofania się z trasy na skróty lub do najbliższej miejscowości.
    — Komunikacja: numer telefonu do lokalnych służb ratowniczych, w razie potrzeby.
    — Kiedy możliwe — chodzenie w towarzystwie.

.

Złota Pętla Ziemi Kłodzkiej – oficjalna nazwa nowego produktu turystycznego, wspieranego przez Dolnośląską Organizację Turystyczną, oraz Gminy przez które przebiega szlak. https://dolnyslask.travel/atrakcje/zlota-petla-ziemi-klodzkiej

.

Autor szlaku – podróżnik i fotoreporter

Szlak został wytyczony, szczegółowo opracowany i udokumentowany fotograficznie przez podróżnika i fotoreportera Albina Marciniaka. Dzięki jego pracy każdy etap trasy został opisany tak, by nie tylko prowadził przez najpiękniejsze miejsca regionu, ale i ukazywał ich nieoczywiste ciekawostki. Wszystkie fotografie autora.
https://www.facebook.com/marciniak.albin/

.

2025-12-25 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Miasta

Brama Floriańska w Krakowie

przez Albin Marciniak 2025-12-20
Napisane przez Albin Marciniak
Brama Floriańska w Krakowie zwiedzanie
 

Brama Floriańska w Krakowie

 

   Wysokość bramy liczy 34,5 m wysokości (do gałki hełmu). Znajdującą się nad wejściem (od strony Plant) płaskorzeźbę z orłem piastowskim wykonał Zygmunt Langman według projektu Jana Matejki. Zastąpiła ona w 1820 roku wcześniejszego orła. Od strony miasta widnieje płaskorzeźba z XVIII wieku wyobrażająca św. Floriana. Barokowe zwieńczenie Bramy Floriańskiej zostało wykonane w 1660 roku. Przy portalu bramnym do dziś zachowały się prowadnice na kratę. Wewnątrz bramy znajduje się klasycystyczny ołtarz z początku XIX w. z późnobarokową kopią cudownego obrazu Matki Boskiej Piaskowej.

 
 
 
Obecnie brama wchodzi w skład trasy turystycznej Mury Obronne. Stanowi pozostałość po dawnych murach miejskich. Jest jedną z ośmiu krakowskich bram obronnych obok sławkowskiej, grodzkiej, wiślnej, mikołajskiej-rzeźniczej (Brama na Gródku), szewskiej, nowej i pobocznej.

W XIII i XIV wieku Kraków otoczono murem. Brama Floriańska, o której źródła pisane wspominają od 1307 roku, była jedną z bram w murach obronnych. Przez bramę biegł trakt do Kleparza koło Kościoła św. Floriana; tutaj też zaczynała się Droga Królewska na Wawel.

 

http://www.klubpodroznikow.com/https://www.klubpodroznikow.com/wp-content/uploads/2024/09/Barbakan-7c4.jpg
 

Mury miejskie

 
Fortyfikacje miejskie Krakowa zostały wyburzone na mocy decyzji cesarza Franciszek II Habsburg z 1806 roku. Rozbiórki prowadzono w latach 1810–1814 oraz w pierwszych latach istnienia Wolnego Miasta Krakowa. Odcinek floriański ocalał dzięki zdecydowanej interwencji Feliks Radwański (1756–1826) – architekta, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz senatora Wolnego Miasta Krakowa.
 
 
 
http://www.klubpodroznikow.com/https://www.klubpodroznikow.com/wp-content/uploads/2024/09/Planty-0a7.jpg
 
 
Spośród niegdyś istniejących potężnych średniowiecznych fortyfikacji Krakowa w pełni zachował się jedynie fragment obwarowań liczący ok. 200 m długości z bramą Floriańską i trzema przylegającymi do niej basztami.

Brama Floriańska to główna brama miejska, po raz pierwszy wzmiankowana w źródłach historycznych w 1307 r. Jej nazwa pochodzi od położonego pobliskiego kościoła św. Floriana na Kleparzu. W XIV w. uzyskała formę wysokiej wieży kamiennej na planie zbliżonym do kwadratu, wraz z prostym czworobocznym przedbramiem. Bramę przecinał przejazd o ostrołukowym sklepieniu, od strony miasta zabezpieczały ją drewniane wrota, a od zewnątrz drewniana lub żelazna krata, która była podnoszona i opuszczana po specjalnych kamiennych prowadnicach.
 
 

http://www.klubpodroznikow.com/https://www.klubpodroznikow.com/wp-content/uploads/2024/09/mury-obronne-6cb.jpg

Barbakan

Pod koniec XV w. w związku z rozbudową obwarowań i budową potężnego Barbakanu otrzymała ceglaną kondygnację z machikułami na kamiennych krotoszynach. Przez wieki brama Floriańska i Barbakan były połączone umocnioną tzw. szyją. W czasach nowożytnych brama Floriańska nabrała symbolicznego znaczenia reprezentacyjnej bramy wjazdowej do miasta na Drodze Królewskiej (Via Regia).
Obecnie budowla liczy 34 m. wysokości. Od strony zewnętrznej znajduje się na niej płaskorzeźba orła piastowskiego, wykonana w 1882 r. wg projektu Jana Matejki, od strony miasta – barokowa płaskorzeźba św. Floriana. W sklepionym przejeździe umieszczono ołtarzyk Matki Boskiej Piaskowej, w 1835 r. przeniesiony z tzw. szyi. Na piętrze bramy znajduje się kaplica fundacji książąt Czartoryskich, z neogotyckim balkonikiem od strony miasta, zaprojektowanym w 1840 r. przez Karola Kremera.

 
 
 
 
 
 
Pierwsze wzmianki źródłowe dotyczące systemu obronnego Krakowa pochodzą z czasów panowania księcia Leszka Czarnego (1279-1288). Były to otoczone fosą umocnienia drewniano-zimne. Ich wznoszenie rozpoczęto od północnej strony miasta, najbardziej narażonej na atak wroga. Kolejny etap rozbudowy i umacniania murów obronnych to czasy panowania Wacława II (1291-1305), rozpoczęto wówczas budowanie obwarowań kamiennych.

 

Murowane bramy

 
Powstały murowane bramy: Rzeźnicza, Grodzka, Floriańska, Wiślna, Sławkowska, Mikołajska i Szewska, później zaś Nowa. Następnie połączono je ze sobą wysokim i grubym murem. Na początku XIV w. murowane fortyfikacje otaczały już całe miasto lokacyjne. Ostatecznie, za panowania Kazimierza Wielkiego (1333-1370), obwarowanie to połączono z przebudowanymi fortyfikacjami Okołu, czyli dawnego podgrodzia, przylegającego od północy do wzgórza wawelskiego.
 
 
 

 

Do dnia dzisiejszego zachowały się jedynie trzy baszty przy Bramie Floriańskiej, połączone kamiennym murem obronnym. Od strony ul. Szpitalnej Baszta Pasamoników (czyli szmuklerzy – rzemieślników wyrabiających pasy), dalej Stolarska (zwana inaczej Powroźniczą) i tuż przy ulicy Sławkowskiej – Ciesielska. Wszystkie osadzone zostały na kamiennym wykuszu i nadbudowane przy użyciu cegły w XV w. Baszta Pasamoników i Stolarska w wyższych kondygnacjach mają przekrój półkola i zwieńczone są machikułami oraz półstożkowatymi dachami.
Baszta Ciesielska w części ceglanej o przekroju sześcioboku nakryta została ostrosłupowym dachem. Miała ona za zadanie ochronę Arsenału Miejskiego, a także pobliskiego kościoła Pijarów.

 

http://www.klubpodroznikow.com/https://www.klubpodroznikow.com/wp-content/uploads/2024/09/35-DSC_3222-a44.jpg

 

Mury Obronne
Oddział podległy Działowi Edukacji
ul. Pijarska, Kraków

sezon zimowy nieczynne
sezon letni kwiecień – październik
10.30–18.00

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

opracowanie & foto: Albin Marciniak

https://www.facebook.com/marciniak.albin

fotoreporter, podróżnik i dziennikarz specjalizujący się w eksploracji turystycznych podziemi. Twórca Klubu Podróżników „Śródziemie” i projektu „Czyste Tatry”.

2025-12-20 0 komentarze/y
0 FacebookTwitterPinterestEmail
  • 1
  • …
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • …
  • 299

Archiwa

  • marzec 2026
  • luty 2026
  • styczeń 2026
  • grudzień 2025
  • listopad 2025
  • październik 2025
  • wrzesień 2025
  • sierpień 2025
  • lipiec 2025
  • czerwiec 2025
  • maj 2025
  • kwiecień 2025
  • marzec 2025
  • luty 2025
  • styczeń 2025
  • grudzień 2024
  • listopad 2024
  • październik 2024
  • wrzesień 2024
  • sierpień 2024
  • lipiec 2024
  • czerwiec 2024
  • maj 2024
  • kwiecień 2024
  • marzec 2024
  • luty 2024
  • styczeń 2024
  • grudzień 2023
  • listopad 2023
  • październik 2023
  • wrzesień 2023
  • sierpień 2023
  • lipiec 2023
  • czerwiec 2023
  • maj 2023
  • kwiecień 2023
  • marzec 2023
  • luty 2023
  • styczeń 2023
  • grudzień 2022
  • listopad 2022
  • październik 2022
  • wrzesień 2022
  • sierpień 2022
  • lipiec 2022
  • czerwiec 2022
  • maj 2022
  • kwiecień 2022
  • marzec 2022
  • luty 2022
  • styczeń 2022
  • grudzień 2021
  • listopad 2021
  • październik 2021
  • wrzesień 2021
  • sierpień 2021
  • lipiec 2021
  • czerwiec 2021
  • maj 2021
  • kwiecień 2021
  • marzec 2021
  • luty 2021
  • styczeń 2021
  • grudzień 2020
  • listopad 2020
  • październik 2020
  • wrzesień 2020
  • sierpień 2020
  • lipiec 2020
  • czerwiec 2020
  • maj 2020
  • kwiecień 2020
  • marzec 2020
  • luty 2020
  • styczeń 2020
  • grudzień 2019
  • listopad 2019
  • październik 2019
  • wrzesień 2019
  • sierpień 2019
  • lipiec 2019
  • czerwiec 2019
  • maj 2019
  • kwiecień 2019
  • marzec 2019
  • luty 2019
  • styczeń 2019
  • grudzień 2018
  • listopad 2018
  • październik 2018
  • wrzesień 2018
  • sierpień 2018
  • lipiec 2018
  • czerwiec 2018
  • maj 2018
  • kwiecień 2018
  • marzec 2018
  • luty 2018
  • styczeń 2018
  • grudzień 2017
  • listopad 2017
  • październik 2017
  • wrzesień 2017
  • sierpień 2017
  • lipiec 2017
  • czerwiec 2017
  • maj 2017
  • kwiecień 2017
  • marzec 2017
  • luty 2017
  • styczeń 2017
  • grudzień 2016
  • listopad 2016
  • październik 2016
  • wrzesień 2016
  • sierpień 2016
  • lipiec 2016
  • czerwiec 2016
  • maj 2016
  • kwiecień 2016
  • marzec 2016
  • luty 2016
  • styczeń 2016
  • grudzień 2015
  • listopad 2015
  • październik 2015
  • wrzesień 2015
  • sierpień 2015
  • lipiec 2015
  • czerwiec 2015
  • maj 2015
  • kwiecień 2015
  • marzec 2015
  • luty 2015
  • styczeń 2015
  • grudzień 2014
  • listopad 2014
  • październik 2014
  • wrzesień 2014
  • sierpień 2014
  • lipiec 2014
  • czerwiec 2014
  • maj 2014
  • kwiecień 2014
  • marzec 2014
  • luty 2014
  • styczeń 2014
  • grudzień 2013
  • listopad 2013
  • październik 2013
  • wrzesień 2013
  • sierpień 2013
  • lipiec 2013
  • czerwiec 2013
  • maj 2013
  • kwiecień 2013
  • marzec 2013
  • luty 2013
  • styczeń 2013
  • grudzień 2012
  • listopad 2012
  • październik 2012
  • wrzesień 2012
  • sierpień 2012
  • lipiec 2012
  • czerwiec 2012
  • maj 2012
  • kwiecień 2012
  • marzec 2012
  • luty 2012
  • styczeń 2012
  • grudzień 2011
  • listopad 2011
  • październik 2011
  • wrzesień 2011
  • sierpień 2011
  • lipiec 2011
  • czerwiec 2011
  • maj 2011
  • kwiecień 2011
  • marzec 2011
  • luty 2011
  • styczeń 2011
  • grudzień 2010
  • listopad 2010
  • październik 2010
  • wrzesień 2010
  • sierpień 2010
  • lipiec 2010
  • czerwiec 2010
  • maj 2010
  • kwiecień 2010
  • marzec 2010
  • luty 2010
  • styczeń 2010
  • grudzień 2009
  • listopad 2009
  • październik 2009
  • wrzesień 2009
  • sierpień 2009
  • lipiec 2009
  • czerwiec 2009
  • maj 2009
  • kwiecień 2009
  • styczeń 2009
  • listopad 2008
  • październik 2008

Kategorie

  • Administracyjna
  • Afryka
  • Akcje eko
  • Aktualności
  • Aktualności inne
  • Albania
  • Aleja Podróżników
  • Ameryka Północna
  • Ameryka Południowa
  • Ameryka Środkowa i Karaiby
  • Artykuły testowe
  • Australia i Oceania
  • Austria
  • Azja
  • Bez kategorii
  • Biegi
  • BUŁGARIA
  • Chorwacja
  • Ciekawostki
  • Cykliczne Spotkania Podróżników
  • CZARNOGÓRA
  • Czechy
  • Czyste Góry Czyste Szlaki
  • Czyste Tatry
  • Czyste Tatry
  • Dania
  • Dolny Śląsk
  • Europa
  • Festiwale
  • Filmy
  • Francja
  • Góry
  • HISZPANIA
  • HOLANDIA
  • Konkurs Fotograficzny
  • Konkursy
  • Konkursy inne
  • Korona
  • Kościoły i obiekty sakralne
  • KOSOWO
  • Książka
  • Kuchnia
  • Kuchnie świata
  • Kujawsko-pomorskie
  • LITWA
  • Łódzkie
  • Lotniska i powietrze
  • Lubelskie
  • Lubuskie
  • LUKSEMBURG
  • MACEDONIA
  • Małopolskie
  • Malta
  • Materiał zewnętrzny
  • Miasta
  • Miejsca wyjątkowe
  • Muzea
  • Najciekawsze szlaki piesze i rowerowe w Europie
  • Newsy
  • NIEMCY
  • NORWEGIA
  • Opolskie
  • Parowozownie
  • Podkarpackie
  • Podlaskie
  • Podziemia
  • Podziemia
  • Podziemia turystyczne w Europie Underground in Europe
  • Polecamy
  • Polska
  • Pomorskie
  • Portugalia
  • PRACE KONKURSOWE POLSKA
  • PRACE KONKURSOWE ŚWIAT
  • Projekt 4 Pory Roku
  • Projekt Mali Melomani
  • Projekt Mali Melomani II
  • Recenzje sprzętu
  • Reklama
  • Robocze inne
  • ROSJA
  • Rower
  • Różne media
  • Rumunia
  • Schroniska
  • SERBIA
  • Skanseny w Polsce
  • Śląskie
  • Slowacja
  • Slowenia
  • Spływy kajakowe
  • Spotkania autorskie
  • Spotkania, zloty, imprezy podróżników
  • Sprzęt
  • Świat
  • Świętokrzyskie
  • SZWAJCARIA
  • Tanie loty
  • Tatromaniak
  • Testy sprzętu
  • Twierdze i Forty
  • Ukraina
  • unesco
  • Via Adriatica Trail
  • Warmińsko-mazurskie
  • Warsztaty i plenery fotograficzne
  • WĘGRY
  • WIELKA BRYTANIA
  • Wielkopolskie
  • WŁOCHY
  • Woda
  • Wspomnienia z podróży
  • Wystawy
  • Wywiady
  • Zabytki sakralne
  • Zachodniopomorskie
  • Zamki i pałace
  • Zostań w domu nie odwołuj

Obserwuj nas

Top Selling Multipurpose WP Theme

Ostatnie posty

  • Grota Mechowska – największa osobliwość przyrody na Niżu Europejskim

    2026-03-22
  • Jeziora Plitwickie – fenomen przyrodniczy w Chorwacji

    2026-03-22
  • krokusy w Tatrach – gdzie można podziwiać szafrany spiskie?

    2026-03-22
  • Park Gródek Polskie Malediwy w Jaworznie

    2026-03-21
  • Opole nie tylko na weekend – kameralne miasto otoczone zielenią.

    2026-03-21
  • Najpiękniejsze jaskinie Słowacji udostępnione turystycznie

    2026-03-21

Kanał społecznościowy

Kanał społecznościowy

Wybór redaktorów

zamek Drakuli w Poenari

2016-01-25

Rezerwat Groapa Ruginoasa, Góry Bihor w Rumunii

2022-08-06

Zamek – Twierdza Rupea w Rumunii

2022-08-09

Rezerwat Cheile Turzii – wąwóz Turda

2024-01-23

Zamek Drakuli w Hunedoarze w Rumunii

2024-03-03

Klub Podróżników Śródziemie

Ogólnopolski portal podróżniczy poświęcony odkrywaniu Polski i świata. Od znanych miast i zabytków, przez górskie szlaki i podziemia, po miejsca nieoczywiste i zapomniane.

Rzetelne relacje, autorskie przewodniki oraz praktyczne wskazówki dla turystów, pasjonatów historii i miłośników aktywnego podróżowania.

Odkrywaj świat z nami – świadomie, krok po kroku i z pasją.

Ciekawe w województwach

    • Dolnośląskie
    • Kujawsko-pomorskie
    • Lubelskie
    • Lubuskie
    • Łódzkie
    • Małopolskie
    • Mazowieckie
    • Opolskie
    • Podkarpackie
    • Podlaskie
    • Pomorskie
    • Śląskie
    • Świętokrzyskie
    • Warmińsko-mazurskie
    • Wielkopolskie
    • Zachodniopomorskie
dhosting

Polecane

Grota Mechowska – największa osobliwość przyrody na Niżu Europejskim
Jeziora Plitwickie – fenomen przyrodniczy w Chorwacji
krokusy w Tatrach – gdzie można podziwiać szafrany spiskie?
Park Gródek Polskie Malediwy w Jaworznie

Ostatnio dodane

Grota Mechowska – największa osobliwość przyrody na Niżu Europejskim
Jeziora Plitwickie – fenomen przyrodniczy w Chorwacji
krokusy w Tatrach – gdzie można podziwiać szafrany spiskie?
Park Gródek Polskie Malediwy w Jaworznie
Facebook Twitter Youtube Linkedin Envelope Rss

klubpodroznikow.com – Copyright & Copy 2025/26

Created by Konfig.Info

  • Klub Podróżników – Śródziemie – portal podróżniczy | Polska, Europa, Świat
  • Fundacja Aleja Podróżników
  • Forum
  • Relacje
    • Europa
    • Polska
    • Świat
  • Sprzęt
    • Recenzje sprzętu
    • Testy sprzętu
  • Książka
  • Kontakt
Klub Podróżników – Śródziemie – portal podróżniczy | Polska, Europa, Świat
  • Home
Klub Podróżników – Śródziemie – portal podróżniczy | Polska, Europa, Świat

Wybór redaktorów

  • Sighișoara miasto w środkowej Rumunii w Siedmiogrodzie

    2026-02-02
  • Góry solne w Rumunii – Muntele de sare

    2026-02-01
  • Droga Transfogaraska w Rumunii

    2025-09-17
  • Wulkany błotne w Rumunii, wyjątkowy rezerwat przyrody

    2024-08-20
  • Jaskinia Meziad, Peşteră

    2024-08-20
  • Kopalnia soli Salina Turda w Rumunii

    2024-08-17
@2021 - All Right Reserved. Designed and Developed by PenciDesign
Ta strona wykorzystuje pliki cookies w celu zapewnienia prawidłowego działania serwisu oraz analiz ruchu. Zobacz politykę prywatności .