Katakumby pod Odessą to absolutnie unikatowe miejsce na mapie światowego dziedzictwa podziemnego. Tworzą największy na świecie system tuneli wydrążonych przez człowieka, którego łączna długość szacowana jest na około 2500 kilometrów. Ten gigantyczny labirynt powstał głównie w XIX i na początku XX wieku, jako efekt masowego wydobycia wapienia muszlowego, wykorzystywanego przy budowie Odessy.

Podziemia tworzą niezwykle złożoną sieć wyrobisk, sztolni, korytarzy, jaskiń oraz komór, rozciągających się nie tylko pod samym miastem, lecz także pod okolicznymi miejscowościami. Z biegiem lat katakumby pełniły różnorodne funkcje – od zaplecza budowlanego, przez kryjówki przemytników, aż po schronienie dla partyzantów i ludności cywilnej w czasie II wojny światowej.

Obecnie niewielka część katakumb została udostępniona do zwiedzania, m.in. w formie muzeów i tras edukacyjnych, które pozwalają bezpiecznie poznać fragment tej podziemnej infrastruktury. Zdecydowana większość systemu pozostaje jednak niezbadana, nieoznakowana i niedostępna, owiana aurą tajemnicy i licznych legend.

Katakumby pod Odessą są symbolem skali ludzkiej ingerencji w krajobraz, ale także przestrogą – to obszar niezwykle trudny nawigacyjnie i potencjalnie niebezpieczny, dostępny wyłącznie dla wyspecjalizowanych eksploratorów. Dla turystów stanowią fascynujące świadectwo historii miasta oraz jedno z najbardziej niezwykłych podziemnych miejsc w Europie i na świecie.

   Od pierwszych lat istnienia Odessy do budowy wykorzystywano skały wapienne. Większość domów w mieście zbudowana jest właśnie z tego kamienia wydobywanego na przedmieściach jak i w samym mieście. Już na początku istnienia miasta dostępność wydobycia kamienia została opisana jako jedna z zalet młodej osady. W 1837 r. Całkowity roczny dochód z kamieniołomów na przedmieściach Odessy oszacowano na 160 tysięcy rubli, a Apollon Skalkovsky podkreśla, że kwota ta rośnie z każdym rokiem ze względu na rosnące zapotrzebowanie miasta na kamień do budowy domów i i brukowania dróg. Nawet na początku XX wieku. wydobycie kamienia było ważnym źródłem dochodu dla ludności tych osad.

W tamtym czasie w kamieniołomach pracowało około 200 kamieniarzy a każdy z nich miało rodzinę od 3 do 7 osób, a każda z nich zajmowało się codzienną pracą związaną z wydobyciem budulca. W zachowanych dokumentach można przeczytać, że średnio robotnik otrzymał około 90 kopiejek dziennie, pracując 6 dni w tygodniu. Koszt stu wyciętych kamieni wynosił 7,5 rubla. Ogólnie rzecz biorąc, działalność kamieniołomu była bardzo opłacalna dla miasta. Wydobywając około 80 000 sztuk kamieni tygodniowo, na pensje przeznaczano około tysiąca rubli (cztery tysiące miesięcznie), które pokrywały koszty pracy, przynosząc spory zysk. Ilu pracowników kamieniołomu było w Odessie i na przedmieściach ? Takie informacje można uzyskać z dokumentów statystycznych Odessy z 1890 r. W okresie 1889–1890. w powiecie działały 314 kamieniołomy w których pracowało 4500 osób.

liczba kamieniołomów na przedmieściach Odessy i liczba zatrudnionych pracowników. Opracowano z materiałów Raportu Odeskiego Komitetu Handlu i Wyrobów za 1885, 1886, 1889, 1893 i 1895

Rok      Liczba kamieniołomów   Liczba pracowników

1885            257            2000
1886            288            2000
1889            400          >5000
1893             95*         >2000
1895             38*

* Znaczący spadek liczby kamieniołomów w tych latach wynika z faktu, że uwzględniono tylko te, które były pod nadzorem techników, ale istniało wiele kamieniołomów, które się rozwijały rabunkowo, przez drobnomieszczańskie podmiejskie wioski i nie podlegały ani rachunkowości, ani kontroli.

W miarę rozwoju miasta wydobycie budulca odbywało się nie tylko w strefie przymorskiej, ale również w pobliżu dzisiejszego centrum. Początkowo wydobycie odbywało się chaotycznie i bez spójnego planu. Dlatego dzisiaj nie można jednoznacznie określić długości wszystkich wydrążonych tuneli.

 Niewielka część z tuneli została przygotowana i udostępniona do zwiedzania. Jednak zdecydowana większość to nadal obszar nieznany i niebezpieczny, o czym świadczą powtarzające się wypadki. W kilku miejscach prowadzone są prace archeologiczne i regiony te objęte są ochroną jako cenne stanowiska archeologiczne. Rejony udostępnione do zwiedzania pokazują historię katakumb, oraz wyjaśniają znaczenie dla miasta oraz mieszkańców Odessy, zbudowanej z tego co zostało wydobyte spod ziemi. Będąc w Odessie nie sposób pominąć tej swoistej atrakcji.

Меморіальний комлекс-музей „Партизанська слава”

Nerubais’ke, Odessa Oblast, Ukraina, 67661

https://odessakatakomby.com

+380 94 712 2018

 https://www.facebook.com/odessakatakomby/

 Projekt „Tajemnice podziemnej Odessy” żyje i rozwija się dzięki staraniom osób z Fundacji Organizacji Publicznej ds. Badań i Ochrony Dziedzictwa Odesskiego „Pamięć”.
Z pomocą przyjaciół i podobnie myślących ludzi, którzy kochają swoje miasto i jego historię.

Zwiedzając podziemia Odessy, nie sposób pominąć wizyty w Muzeum Kontrabandy, ściśle związanego z dawnym życiem w podziamiach. 

Katerynyns’ka St, 6, Odesa

https://www.facebook.com/MuzejKontrabandy/

Zwiedzanie Odessy warto uzupełnić informacjami na stronie Departamentu Kultury i Turystyki Rady Miasta Odessy

http://odessatourism.org/

Część zdjęć zamieszczonych w reportażu, prezentowane są po raz pierwszy. Ze względów bezpieczeństwa, do odległych podziemi dociera niewiele osób. Samodzielne eksploracje doprowadziły do wielu poważnych wypadków. Absolutnie odradzamy próby samodzielnych wejść w regiony poza trasami udostępnionymi do zwiedzania.

Музей Катакомба Кантакузена

Jedna z krótszych tras podziemnych udostępnionych do zwiedzania, ale za to w centrum Odessy i łatwo dostępna.

Bunina St, 7, Odesa, Odessa Oblast, Ukraina

https://odessakatakomby.com

Muzeum Katakumb „Катакомба Кантакузена” to oddział głównego muzeum na Mołdawance, znajdujący się w starym kamieniołomie. Od 2017 r. jest także zabytkiem o znaczeniu lokalnym. Tam zanurzysz się w historię budowy wczesnej Odessy. Pierwszy napis na ścianie w tej katakumbie pochodzi z 1812 r. To najstarszy kamieniołom w Odessie. To z jego kamienia zbudowano szereg rezydencji historycznego centrum miasta. Po ukończeniu kariery „budowlanej” na początku XIX wieku katakumba zmieniła wiele ról: przystań poszukiwaczy przygód, magazyn podrobionych towarów i schronienie w latach wojny …

Jego długość wynosi 120 metrów. Głębokość zanurzenia – 10 metrów. Ta katakumba jest wyjątkowa nie tylko ze względu na swoją lokalizację i wspaniałą historię, ale także ze względu na najniższą temperaturę powietrza wśród podobnych budowli, więc nie zapomnij o ciepłych rzeczach ze sobą. Podczas czyszczenia kamieniołomu odkryto wiele „warstw kulturowych”. Ponadto ekspozycje opowiadają o pierwszych twórcach belki kwarantanny, księciu Kantakuzenie i kupcu Novikovie, a także o historii budowy kultowych budynków w Odessie.

Na ekspozycji można zobaczyć m.in:

Historia katakumb w Kantakuzen (książę Mikołaj Kantakuzen, potomek starożytnej bizantyjskiej rodziny, stały żołnierz, uczestnik napadu na Izmaila i właściciela ziemskiego w Odessie);
Górnictwo, narzędzia i technologie tamtych czasów.
Produkcja cegieł w Odessie i okolicach;
Piece kaflowe, kominki, kafelki, majolika;
Architektura w Odessie na różnych etapach czasowych – plany i eksponaty dekoracyjne;
Znaleziska dokonane w katakumbach w Odessie (całkowita długość katakumb w Odessie wynosi około 2500 kilometrów).
„Katakumba”, historia istoty tej koncepcji i jej przykład;
Schronienie i ochrona ludności podczas drugiej wojny światowej i po niej.
Wszystkie eksponaty sal są unikatowymi artefaktami mającymi od 200 do 70 lat. Znalezione i uratowane przez badaczy z Fundacji „Pamięć”.

Harmonogram i koszt wycieczek

W sezonie letnim muzeum otwiera swoje podwoje od 11-00 do 15-00 w każdą sobotę i niedzielę.

Czas trwania wycieczki wynosi około 30 minut.

Obowiązkowa rejestracja na wycieczkę przez telefon.

+38 (063) 635-15-00, +38 (050) 316-08-77

Minimalny grupa to 4 osoby

Światowe  TOP Ukrainy

Katakumby pod Odessą są największym na świecie systemem tuneli wykutych przez człowieka – ponad 2500 kilometrów tuneli !

W Kopalni rud żelaza w miejscowości Krzywy Róg znajduje się najniżej położona trasa turystyczna na świecie. Można zjechać na głębokość 1556m pod ziemię !

Jaskinia Optymistyczna to nie tylko najdłuższa jaskinia w Europie, ale także największy system jaskiniowy Eurazji i piąta wśród jaskiń świata. Jej długość wynosi 257 km !

Музей „Таємниці підземної Одеси” екскурсії в катакомби

 3-Б, 2-y Rozumovs’kyi Ln, Odesa, Odessa Oblast, Ukraina, 65000

https://odessakatakomby.com/

Secrets of Underground Odessa ”- główne muzeum projektu, znajdujące się obok głównego dworca autobusowego pod adresem: 2. Razumovsky Lane, 3-b. Jest to pomnik o lokalnym znaczeniu „Katakumby Mołdawii”.

Muzeum przedstawia historię różnych wydarzeń, które miały miejsce w katakumbach miasta. Sprzątanie pomieszczeń, wytyczenie trasy i urządzenie wystaw zajęło dużo czasu i wysiłku. Ale na tym nie koniec, bo kontynuowane są dalsze prace i realizowane są nowe pomysły.

Podczas wycieczki można zobaczyć m.in: 

Schronienie antyradiacyjne – motywy zimnej wojny;
Stalker – temat postapokalipsy;
Górnictwo – historia rozwoju technologii i kamieniołomów;
Geologia – cechy regionu lokalnego;
Wyspa kochanków jest tematem deprywacji sensorycznej, biorytmów, wpływu słońca itp.;

Park partyzancki – temat ruchu partyzanckiego Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, ich życia i realiów tamtych czasów;
Szkoła podziemna – szkolenie podczas obrony Odessy;
Catacomb Church – historia prześladowań i schizmy Kościoła;
Więzienie – historia handlu niewolnikami;
Melina – historia przestępczości, ich związek z lochami, legendy przeszłości.

\

Warstwa z dużą ilością kości kości zwierząt żyjących przed milionami lat.

Manekin służący kieszonkowcom do nauki „zawodu”. Podziemia pod Odessą to także miejsce funkcjonowania środowiska przestępców.

„Jaskinie i labirynty”

Po wcześniejszym umówieniu wizyty, możliwe jest zejście do tej części podziemi.

Trasa oferuje 2,5-3 godzinny spacer podziemnymi korytarzami poprzez skomplikowany labirynt, w którym poczujesz to, co Tezeusz czuł w labiryncie minotaura. 

Muzeum jest filią „Katakumby Mołdawii”. Tutaj można zobaczyć prawdziwe jaskinie i usłyszeć wiele historii o tym wyjątkowym podziemnym świecie. Można także uczestniczyć w prawdziwych wykopaliskach archeologicznych i oczywiście poznać wiele historii o tym, jak katakumby w Odessie były i nadal są badane. Ten region to czynne i wartościowe stanowiska archeologiczne.

Sklepienie studni (dawnego wyjścia) widziane od dołu.

W katakumbach znajdują się także naturalne jaskinie. Jedna z nich, wyżłobiona przez wodę.

Dzikie podziemia w centrum miasta

Takich zabezpieczonych wejść do podziemi na terenie całej Odessy i okolic jest wiele.

Samodzielna eksploracja jest bardzo niebezpieczna i nawet dla „miejscowych” często kończy się przykrymi konsekwencjami. Znanych jest wiele przypadków zabłądzeń czy nawet zawałów części tuneli, przysypując żądnych przygód.

Pozostałości po dawnych domach wydrążonych w zboczu wzgórza w dzielnicy Usatowe na peryferiach Odessy. Tutaj samodzielna eksploracja także jest bardzo niebezpieczna. W każdej chwili grozi zawaleniem kolejnych fragmentów.

#Одесса #катакомбы #пещеры #экскурсияпоодессе #экскурсиявкатакомбы #тайныподземнойодессы #подземныесооруженияодессы @Тайны подземной Одессы

Stanisław Kinka, starszy badacz Muzeum Historycznego i regionalnego w Odessie – ” Sytuacja społeczna pracowników kamieniołomów w Odessie:

https://odessakatakomby.com/wp-content/uploads/2020/01/POLOZHENIE-RABOTNIKOV-KAMENOLOMEN-V-ODESSE.pdf

opracowanie i foto:

 Najniżej położona trasa turystyczna na świecie

Turystyka Industrialna na Ukrainie