Podczas prac rewitalizacyjnych prowadzonych na terenie Browaru Kościerskiego (woj. pomorskie) archeolodzy dokonali wyjątkowych odkryć, które ujawniły nieznane dotąd fakty historyczne, dotyczące dawnej Kościerzyny.

[center]

Spółka Stary Browar Kościerzyna, która jest pomysłodawcą rewitalizacji Browaru Kościerskiego i głównym inwestorem planowanego centrum handlowo-gastronomicznego, poinformowała, że podczas badań archeologicznych znaleziono ok. 15 000 zabytkowych przedmiotów (głównie fragmentów naczyń i kafli piecowych), kamienne fundamenty kilkunastu budynków mieszkalnych i gospodarczych oraz dawną fosę miejską. – Badania archeologiczne, przeprowadzone na terenie Browaru Kościerskiego, były jak dotąd największymi wykonanymi w Kościerzynie. Przebadano ok. 1800 m² powierzchni, ręcznie wykopując 4000 m³ ziemi. Po raz pierwszy archeolodzy mogli przebadać tak duży obszar, znajdujący się na terenie Starego Miasta. Pozwoliło to na pełne odsłonięcie zabudowy mieszkalnej oraz przemysłowej, której relikty zachowały się pod ziemią – komentuje Mateusz Janczyński, archeolog prowadzący prace wykopaliskowe.

Ważnym znaleziskiem były fundamenty budynków wybudowanych w większości w okresie od XVIII do XX wieku. Niektóre zabudowania posiadały piwnice, w których znaleziono wiele ciekawych przedmiotów codziennego użytku. – Na podwórzach domostw odkryto kilka studni, kanały odprowadzające nieczystości oraz wkopane w ziemię zagrody dla zwierząt. W jednej z takich zagród, pod warstwą gruzu, znaleziono skrzynię z paszą i sianem, które – pomimo ponad stu lat przebywania pod ziemią – zachowały się w niezwykle dobrym stanie – przyznaje Mateusz Janczyński.

Wyjątkowym odkryciem, które wzbogaciło wiedzę o mieście, jest kamienny fundament, zbudowany z dużych, częściowo ociosanych kamieni. Konstrukcja datowana na XV-XVI wiek mogła być pozostałością obronnej baszty. – Takie odkrycie zmieniłoby wyobrażenie o dawnej Kościerzynie. Wcześniej uważano, że miasto to nie posiadało umocnień obronnych i przypominało zwykłą wieś. Obecnie można przypuszczać, że było otoczone fosą oraz wałem z palisadą, w którego linii zbudowano niewielkie murowane baszty – mówi Mateusz Janczyński. Ze względu na wagę tego znaleziska, spółka Stary Browar Kościerzyna postanowiła zabezpieczyć fundament i wyeksponować go przy jednej ze ścian nowego centrum handlowego.

Dużym zaskoczeniem dla badaczy było odkrycie na terenie Browaru dawnej fosy miejskiej, która – jak wcześniej sądzono – miała przebiegać pod dzisiejszą ulicą Miodową, czyli ok. 20-30 m dalej od rynku. Znaleziono w niej niezwykle cenne zabytki. Prawdopodobnie w XVI wieku, gdyż z tego czasu pochodzi większość znalezisk, fosa przestała pełnić funkcję obronną i stała się śmietniskiem. Z całego miasta wywożono do niej odpadki, a także potłuczone naczynia i kafle piecowe. Wiele naczyń udało się poskładać z drobnych fragmentów. – Kościerzyna od wieków była centrum wytwórczości garncarskiej. Tutejsi garncarze produkowali swe wyroby na lokalny rynek, stąd widoczna jest ich odmienność. Można stwierdzić, że garnki, misy i dzbany, odkryte podczas badań archeologicznych, są najstarszymi przykładami ceramiki kaszubskiej. Jak się okazuje, jest ona całkowicie inna od tej znanej np. z Chmielna czy produkowanej współcześnie – komentuje Mateusz Janczyński.

Nie mniej ważne były badania architektury przemysłowej dawnego Browaru Kościerskiego. Odkryto fundamenty magazynów z XIX wieku oraz studnię, z której czerpano wodę do warzenia piwa. Ceglana studnia miała niespotykane rozmiary (średnicę ok. 3 m) i zapewne była bardzo głęboka, gdyż archeologom nie udało się dokopać do jej dna. Studnia zostanie zachowana i wyeksponowana w budynku nowego „Starego Browaru”.

Po zakończonych badaniach i opracowaniu ich wyników większość zabytków zostanie przekazana do Muzeum Ziemi Kościerskiej, gdzie powstanie nowa wystawa ukazująca najstarsze dzieje miasta. Część eksponatów zostanie wystawiona w centrum handlowym i browarze. Z pewnością będzie to doskonałe miejsce dla dawnych butelek, porcelanowych kapsli i glinianych kufli, z których spożywano legendarne, doskonałe piwo kościerskie. – Dokonane odkrycia archeologiczne są kolejnym dowodem, że Browar Kościerski to miejsce o dużej wartości historycznej. Dokładamy wszelkich starań, aby wszystkie zabytki znalezione podczas prac rewitalizacyjnych zostały dobrze zabezpieczone. Są to przecież największe skarby Kościerzyny, które pozwalają odsłonić tajemnice i ciekawostki związane z życiem dawnych mieszkańców. Aby podkreślić historyczny charakter tego miejsca, postanowiliśmy stworzyć na terenie centrum Muzeum Browarnictwa, w którym eksponowana będzie część przedmiotów znalezionych przez archeologów – mówi Jarosław Ogórkiewicz, prezes spółki Stary Browar Kościerzyna i pomysłodawca rewitalizacji obiektu.