Powrót Ołtarza Pergamońskiego. Berlin odlicza do otwarcia jednej z największych atrakcji Europy
Po ponad dekadzie zamknięcia najsłynniejszej części ekspozycji i kilku latach całkowitego wyłączenia obiektu z ruchu turystycznego, legendarne Pergamonmuseum w Berlinie ponownie otworzy swoje podwoje dla zwiedzających. Fundacja Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego oficjalnie potwierdziła, że pierwsza część muzeum zostanie udostępniona publiczności 4 czerwca 2027 roku. Jednak pełne otwarcie całego kompleksu planowane jest dopiero około 2037 roku. Powodem są ogromne problemy konstrukcyjne budynku, skomplikowane prace konserwatorskie oraz jedna z największych operacji muzealnych realizowanych obecnie w Europie.
Pergamonmuseum po wielkiej przebudowie. Niemcy odsłaniają nową erę światowego muzealnictwa
Gigantyczna renowacja jednego z najważniejszych muzeów świata trwa już od lat i pochłonęła setki milionów euro. Za zamkniętymi murami Pergamonmuseum prowadzone są niezwykle trudne prace konstrukcyjne, archeologiczne i konserwatorskie. W 2027 roku turyści ponownie zobaczą Ołtarz Pergamoński, jednak Brama Isztar i część najsłynniejszych zbiorów Babilonu pozostaną niedostępne jeszcze przez kolejną dekadę.
Na berlińskiej Wyspie Muzeów, wpisanej na listę światowego dziedzictwa UNESCO, trwa odliczanie do wydarzenia, które może stać się jednym z najważniejszych momentów europejskiej turystyki kulturowej nadchodzących lat. Pergamonmuseum — uznawane za jedno z najważniejszych muzeów archeologicznych świata — po wieloletnim remoncie zacznie ponownie przyjmować zwiedzających 4 czerwca 2027 roku. Oficjalną datę otwarcia ogłosiła Stiftung Preußischer Kulturbesitz, czyli Fundacja Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego zarządzająca muzeami państwowymi Berlina.
Dla Berlina będzie to wydarzenie porównywane z otwarciem nowego muzeum narodowego. Pergamonmuseum od dekad należało do najchętniej odwiedzanych instytucji muzealnych Niemiec, a jego zamknięcie było ogromnym ciosem dla turystyki kulturowej miasta. Jeszcze przed rozpoczęciem pełnej modernizacji muzeum odwiedzało rocznie ponad 1,3 miliona osób, co czyniło je najpopularniejszym muzeum w Niemczech.
Muzeum Pergamońskie w Berlinie
Samo muzeum ma wyjątkową historię. Monumentalny gmach powstawał w latach 1910–1930 według projektu Alfreda Messela i Ludwiga Hoffmanna. Od początku planowano go jako przestrzeń dla gigantycznych rekonstrukcji starożytnych budowli sprowadzanych podczas niemieckich wykopalisk archeologicznych z terenów Bliskiego Wschodu, Mezopotamii i Azji Mniejszej.
To właśnie tutaj znajdują się jedne z najbardziej rozpoznawalnych zabytków świata antycznego. Najsłynniejszym eksponatem jest monumentalny Ołtarz Pergamoński z II wieku p.n.e., ozdobiony imponującym fryzem przedstawiającym walkę bogów z gigantami. Oprócz niego muzeum słynie z Bramy Isztar i Drogi Procesyjnej z Babilonu, rzymskiej Bramy Targowej z Miletu, fasady pałacu Mszatta oraz bezcennych zbiorów sztuki islamskiej i bliskowschodniej.
Szacunkowo od momentu otwarcia muzeum w 1930 roku jego zbiory mogło zobaczyć już ponad 70–80 milionów zwiedzających z całego świata. Dokładne dane historyczne dla całego okresu działalności nie są publikowane, jednak Pergamonmuseum przez dziesięciolecia pozostawało jednym z najważniejszych symboli europejskiej archeologii i muzealnictwa.
Prace remontowe należą dziś do najbardziej skomplikowanych projektów konserwatorskich realizowanych w Europie. Powodem modernizacji był dramatyczny stan techniczny budynku. Konstrukcja, mocno uszkodzona jeszcze podczas II wojny światowej, przez dziesięciolecia nie została kompleksowo odbudowana. Problemy obejmowały zawilgocone ściany i dachy, zużytą infrastrukturę techniczną, niewystarczające zabezpieczenia przeciwpożarowe oraz konieczność dostosowania muzeum do współczesnych standardów bezpieczeństwa i dostępności.
Muzeum Pergamońskie w Berlinie
Brama Isztar nadal pozostanie zamknięta. Co naprawdę dzieje się w Pergamonmuseum?
Kluczowe jest jednak to, że w 2027 roku nastąpi jedynie częściowe otwarcie muzeum. Udostępnione zostaną:
- północne skrzydło,
- centralny korpus budynku,
- sala Ołtarza Pergamońskiego,
- nowa ekspozycja Muzeum Sztuki Islamskiej,
- część zbiorów antycznych.
Natomiast ogromny południowy kompleks Pergamonmuseum pozostanie zamknięty jeszcze przez około dekadę. To właśnie tam znajdują się najbardziej rozpoznawalne zabytki starożytnej Mezopotamii:
- Brama Isztar z Babilonu,
- Droga Procesyjna Babilonu,
- monumentalna Brama Targowa z Miletu,
- główne zbiory Muzeum Bliskiego Wschodu,
- część kolekcji antycznych.
Fundacja Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego oficjalnie podaje, że pełne zakończenie inwestycji planowane jest około 2037 roku. Harmonogram ten wynika przede wszystkim ze skali problemów konstrukcyjnych południowego skrzydła muzeum. Oficjalne komunikaty muzeum mówią wprost o zagrożeniu dla stabilności konstrukcji budynku oraz bezpieczeństwa bezcennych eksponatów.
Podczas wcześniejszych prac odkryto również nieznane wcześniej elementy infrastruktury technicznej z czasów budowy muzeum w latach 1910–1930. Konserwatorzy natrafili między innymi na stare pompownie i podziemne instalacje techniczne, co wymusiło całkowitą zmianę części projektu oraz znacząco wydłużyło harmonogram prac.
Dzisiejszy remont nie polega więc wyłącznie na „odświeżeniu” muzeum. W praktyce trwa kompleksowa przebudowa jednego z najbardziej skomplikowanych obiektów muzealnych Europy. Projekt obejmuje:
- pełną wymianę infrastruktury technicznej,
- wzmacnianie konstrukcji,
- modernizację systemów przeciwpożarowych,
- przebudowę ciągów komunikacyjnych,
- dostosowanie obiektu do współczesnych norm bezpieczeństwa,
- budowę nowego czwartego skrzydła muzeum,
- tworzenie podziemnej „Promenady Archeologicznej” łączącej kilka muzeów Wyspy Muzeów,
- przebudowę otoczenia muzeum i mostu Pergamońskiego.
Berlin odzyskuje swój największy skarb. Pergamonmuseum ponownie otworzy drzwi dla turystów
Ogromnym wyzwaniem pozostają także same eksponaty. Wiele z nich ma charakter monumentalnej architektury i nie może zostać przeniesionych. Brama Isztar czy Brama Targowa z Miletu to konstrukcje ważące setki ton. Część zabytków przez cały czas pozostaje wewnątrz placu budowy, co wymaga niezwykle ostrożnych i powolnych działań konserwatorskich oraz stosowania specjalnych systemów monitorowania drgań, temperatury i wilgotności.
Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że Pergamonmuseum samo w sobie stanowi zabytek objęty ścisłą ochroną konserwatorską. Niemcy podkreślają, że modernizacja musi zachować historyczny charakter muzeum z 1930 roku, co bardzo ogranicza możliwość szybkiej ingerencji budowlanej.
W praktyce projekt realizowany jest etapami:
- 2013–2027 — pierwszy etap obejmujący północne skrzydło i część centralną,
- 2024–2037 — drugi etap obejmujący południowe skrzydło oraz finalizację całego kompleksu muzealnego.
Pojawiają się również informacje, że część przestrzeni może być okresowo zamykana nawet po 2027 roku. Niemieckie media informowały, że sala Ołtarza Pergamońskiego może zostać ponownie tymczasowo wyłączona około 2034 roku na kilka miesięcy w związku z integracją muzeum z nową Promenadą Archeologiczną.
Koszty inwestycji od lat budzą ogromne emocje w Niemczech. Początkowo cały projekt szacowano na około 250–260 milionów euro, jednak kolejne problemy konstrukcyjne i zmiany projektowe spowodowały gwałtowny wzrost wydatków. Już w 2016 roku koszty pierwszego etapu wzrosły do około 477 milionów euro.
Według najnowszych danych całkowity koszt renowacji całego muzeum może przekroczyć nawet 1,5 miliarda euro. Sam pierwszy etap prac kosztował około 489 milionów euro.
Mimo wieloletnich zamknięć zainteresowanie muzeum pozostaje ogromne. Jeszcze przed pełnym wyłączeniem obiektu z ruchu turystycznego Pergamonmuseum notowało około 804 tysięcy odwiedzających rocznie, mimo że część ekspozycji była już niedostępna.
Całość inwestycji jest dziś uznawana za jeden z największych i najbardziej skomplikowanych projektów muzealno-konserwatorskich realizowanych w Europie.
Dzisiejszy remont Pergamonmuseum nie jest więc zwykłą modernizacją budynku. To gigantyczna operacja ratowania jednego z najważniejszych muzeów świata — miejsca, które dla milionów podróżników stanowiło najważniejszy punkt wizyty w Berlinie. Gdy w czerwcu 2027 roku ponownie otworzą się jego drzwi, będzie to nie tylko powrót muzeum, ale także symboliczny powrót jednego z największych skarbów europejskiego dziedzictwa kulturowego.
opracowanie & foto: Albin Marciniak
https://www.facebook.com/marciniak.albin
Kolumna Zwycięstwa w Berlinie, wraz z Bramą Brandenburską to jedne z najbardziej znanych i rozpoznawalnych zabytków miasta. Została wzniesiona w latach 1864-1873 ku czci zwycięskich wojen pruskich nad Austrią i Francją. Kolumna ma wysokość 66,89 m i zwieńczona jest figurą Wiktorii, bogini zwycięstwa.
zwiedzanie wnętrza i taras widokowy:
