Mała Fatra (Malá Fatra) to jedno z najbardziej malowniczych i różnorodnych pasm górskich Karpat Zachodnich, położone w północno-zachodniej części Słowacji. Region ten od lat uchodzi za prawdziwą perłę słowackiej turystyki – łączy w sobie surowe, skaliste grzbiety, rozległe hale, głębokie doliny oraz wyjątkowe bogactwo przyrody chronionej w ramach Parku Narodowego Mała Fatra.
Pasmo Małej Fatry zachwyca kontrastami. Z jednej strony dominują tu charakterystyczne wapienne formacje, ostre turnie i spektakularne przełomy, z drugiej – łagodne, trawiaste połoniny, z których rozpościerają się szerokie panoramy na Tatry, Beskidy i Kotlinę Żylińską. Najwyższym szczytem pasma jest Veľký Kriváň (1709 m n.p.m.), będący jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów widokowych Słowacji.
Mała Fatra to nie tylko raj dla piechurów, ale także kraina głęboko zakorzeniona w słowackiej kulturze i tradycji. To właśnie tutaj narodziły się legendy o zbójniku Juraju Jánošíku, a liczne doliny i wąwozy – z najsłynniejszymi Jánošíkovymi Dierami – należą do najchętniej odwiedzanych atrakcji przyrodniczych kraju. Dzięki doskonałej infrastrukturze turystycznej, gęstej sieci szlaków oraz stosunkowo niewielkiemu natężeniu ruchu w porównaniu z Tatrami, Mała Fatra stanowi idealny kierunek zarówno na spokojne wędrówki, jak i ambitniejsze wyprawy górskie.
Szlaki piesze i rowerowe są bardzo dobrze i czytelnie opisane
Jako bazę wypadową proponuję Camping Belá – Nižné Kamence, jadąc z Żiliny w kierunku Doliny Terchovskiej lub miejscowość Terchová. To własnie w Terchovej urodził się najsłynniejszy zbójnik Juraj Jánošík.
Jánošík (1688 – 1713) ze swoją grupą działał na pograniczu węgiersko-polskim, a ofiarami jego napadów byli głównie kupcy, ale także plebani, posłańcy pocztowi i inne przypadkowe, zamożniejsze osoby. Grabił głównie z myślą o sobie i swoich ludziach, obdarowując okazjonalnie np. dziewczęta z okolicznych wsi różnymi zrabowanymi drobiazgami. Wspierali go niektórzy lokalni notable, z którymi dzielił się łupami, za co oni wyciągali go z tarapatów, np. po pierwszym pojmaniu Jánošíka i osadzeniu go w lochu, wiceżupan komitatu liptowskiego zapewnił mu alibi doprowadzając w ten sposób do jego uwolnienia. Wiosną 1713 Jánošík został pojmany w domu Uhorčíka i osadzony w średniowiecznym zamku w Liptowskim Mikułaszu (Liptovský Mikuláš), gdzie 16 i 17 marca 1713 odbył się jego proces. Jego przebieg jest znany dzięki zachowanym protokołom. Ostatecznie został skazany na karę śmierci przez powieszenie na haku za lewe żebro. Osią oskarżenia było zabójstwo plebana z Demanicy, do którego Jánošík się nie przyznał, wskazując jako sprawcę swojego kompana.
Obecnie wieś żyje pełnią kultury i i turystyki. Terchovskie święto państwowe – Dni Janosika odbywają się w wiosce od początku lat 60-tych. Oprócz tego największego festiwalu folklorystycznego na Słowacji odbywają się tu Dni Cyryla i Metodego, Country fest Rozmarín.
Z parkingu Starý dvor wybierzcie się niebieskim szlakiem turystycznym do przełęczy Príslop (916 m n.p.m.). Przełęcz Príslop jest ważnym skrzyżowaniem szlaków turystycznych z drogowskazami i daszkiem. Z przełęczy Príslop z prawej strony prowadzi żółty szlak na grań Sokolie, skąd można podziwiać przepiekną scenerię Parku Narodowego Malá Fatra. Z Sokolia schodzi się po zielonym szlaku do parkingu Starý dvor.
3 km od Terchovej,w Parku Narodowym Malá Fatra znajduje się Vrátna. Jest to malownicza dolina w KriváŁskiej Malej Fatre i równocześnie największe centrum letniej i zimowej małofatrzańskiej turystyki.
Jej obszar jest otoczony wieńcem gór Boboty, Veľký Rozsutec, Stoh, Poludňový Grúň, Chleb, Veľký Kriváň, Kraviarske, Baraniarky i Sokolie.
Imponujący wstęp do Vrátnej tworzą wyjątkowe wąwozy z licznymi wodospadami -Tiešňavami, które tworzy rzeczka Varínk wypływająca na końcu doliny. Znajduje się tu kilka interesujących formacji sklanych z których najbardziej znany jest Mnich. Oprócz niego możecie zobaczyć formacje skalne nazywane ze względu na podobieństwo Wielbłąd, Pięć furmanów, Krkodyl i inne. Część wąwozów Tiesňavy tworzy Dolina Obšívanka, przez którą prowadzi Zbójecki szlak.
foto: Albin Marciniak
