Table of Contents
Muzeum Górnictwa i Historii Złotego Stoku – opowieść, która zaczyna się pod ziemią
W południowo-wschodniej części Dolnego Śląska, u stóp Gór Złotych, leży miasto, którego tożsamość przez stulecia kształtowało złoto. Dziś historię tę można poznać nie tylko w podziemiach, ale i na powierzchni – w miejscu, które łączy tradycję górniczą z pamięcią lokalnej społeczności. To Muzeum Górnictwa i Historii Złotego Stoku, działające w kompleksie Kopalnia Złota w Złotym Stoku.
Podziemna historia, naziemna opowieść
Zwiedzanie kopalni od lat należy do najciekawszych atrakcji regionu. Podziemne sztolnie, opowieści o wydobyciu złota i arsenu, unikatowy podziemny wodospad – wszystko to tworzy sugestywną narrację o pracy, ryzyku i technologii dawnych epok. Jednak pełne zrozumienie fenomenu Złotego Stoku zaczyna się dopiero wtedy, gdy po wyjściu z podziemi przekroczymy próg muzeum mieszczącego się w dawnej cechowni górniczej.
Placówka została otwarta w 2013 roku z inicjatywy Elżbieta Szumska, która od lat konsekwentnie rozwija ofertę turystyczną i edukacyjną kopalni. Jej ideą było stworzenie przestrzeni, w której historia przemysłu spotyka się z historią ludzi – mieszkańców miasta, rodzin górniczych, lokalnych przedsiębiorców.
szefowa Elżbieta Szumska
Górnictwo w detalach
Ekspozycja muzealna obejmuje autentyczne narzędzia górnicze i hutnicze, mapy pól wydobywczych, dokumenty oraz archiwalne fotografie. To materialne świadectwa kilku stuleci działalności, która przyniosła Złotemu Stokowi znaczenie gospodarcze daleko wykraczające poza region.
Złoto wydobywano tu już w średniowieczu, a w kolejnych wiekach miasto – znane wówczas jako Reichenstein – rozwijało się dzięki przemysłowi górniczemu i hutniczemu. W muzeum można zobaczyć nie tylko sprzęty używane pod ziemią, lecz także przedmioty codziennego użytku, które pokazują, jak wyglądało życie w cieniu szybów i hałd.
Miasto zapisane w pamiątkach
Jednym z najmocniejszych elementów ekspozycji jest jej społeczny charakter. W zbiorach znajdują się dawne ryciny miasta, porcelana, monety, dokumenty, fotografie rodzinne. Część
eksponatów pochodzi z prywatnych kolekcji twórców muzeum, wiele zostało przekazanych przez mieszkańców. Dzięki temu muzeum nie jest wyłącznie opowieścią o technologii wydobycia – staje się kroniką lokalnej wspólnoty.
Szczególne miejsce zajmują wątki związane z rodzinami, które miały istotny wpływ na rozwój przemysłu w regionie. Ich historie, osadzone w realiach gospodarczych i społecznych epoki, budują szerszy kontekst dla dziejów samej kopalni.
złoty dukat z XVI w. wybity ze złota z tutejszej Kopalni
Uzupełnienie podziemnej trasy
Muzeum nie funkcjonuje jako osobna atrakcja oderwana od kopalni. Jest integralnym elementem zwiedzania – naturalnym dopełnieniem doświadczenia podziemnej trasy. Podczas gdy sztolnie opowiadają o technologii, pracy i geologii, ekspozycja naziemna pozwala spojrzeć na historię przez pryzmat codzienności i tożsamości miasta.
Taki model narracji – łączący przestrzeń autentyczną (podziemia) z uporządkowaną opowieścią muzealną – sprawia, że wizyta w Złotym Stoku ma charakter kompleksowy. To nie tylko kontakt z dawną kopalnią, ale spotkanie z historią miejsca, które przez wieki żyło rytmem wydobycia.
Dziedzictwo w nowoczesnej formie
Ważnym elementem działalności muzeum jest także udostępnianie części zbiorów w formie cyfrowej. Dzięki współpracy z platformami prezentującymi dziedzictwo kulturowe online wybrane materiały można obejrzeć również poza regionem. To krok w stronę nowoczesnego, otwartego modelu popularyzacji historii – w którym lokalna opowieść zyskuje ponadregionalny zasięg.
Złoty Stok dziś
Dla współczesnego turysty Złoty Stok to przykład udanej rewitalizacji obiektu poprzemysłowego. Dawna kopalnia stała się przestrzenią edukacji, kultury i rodzinnej przygody. Muzeum Górnictwa i Historii Złotego Stoku nadaje temu doświadczeniu głębię – przypomina, że za każdym tunelem, szybikiem i sztolnią stoją konkretni ludzie oraz ich historie.
W czasach, gdy wiele dawnych ośrodków przemysłowych traci swoją tożsamość, Złoty Stok pokazuje inny kierunek. Zamiast zapomnieć o przeszłości, postawił na jej świadome odczytanie i udostępnienie. Dzięki temu złoto wydobywane dziś nie ma już postaci kruszcu – jest nim pamięć o miejscu i jego mieszkańcach.
Placówka została stworzona z inicjatywy Elżbiety Szumskiej, której działalność przyczyniła się do uratowania i publicznego udostępnienia dziedzictwa kulturowego miasta i kopalni.
Zwiedzanie muzeum jest bezpłatne
czynne w godzinach otwarcia trasy turystycznej w Kopalni Złota
Złoty Stok – Kopalnia Złota
