Jednym z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych zabytków Olsztyna jest Zamek Kapituły Warmińskiej – monumentalna, XIV-wieczna warownia gotycka, której nie sposób pominąć podczas wizyty w stolicy Warmii i Mazur. Usytuowany nad doliną rzeki Łyny, w bezpośrednim sąsiedztwie historycznego Starego Miasta, zamek od wieków stanowi symbol miasta oraz materialne świadectwo jego bogatej, wielokulturowej historii.
Zamek został wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku jako siedziba administratora dóbr Kapituły Warmińskiej – jednego z najważniejszych podmiotów kościelnych i administracyjnych w tej części Prus. Pełnił funkcję zarówno rezydencjonalną, jak i obronną, chroniąc strategiczny odcinek szlaku komunikacyjnego oraz granice kapitulnych posiadłości. Jego masywne mury, baszty oraz charakterystyczny dziedziniec do dziś oddają surowy, ale zarazem harmonijny charakter gotyckiej architektury obronnej.
Szczególne miejsce w historii zamku zajmuje Mikołaj Kopernik, który w latach 1516–1519 pełnił funkcję administratora dóbr kapituły warmińskiej w Olsztynie. To właśnie tutaj prowadził obserwacje astronomiczne i prace administracyjne, a na zamkowym krużganku do dziś można zobaczyć unikatową tablicę astronomiczną, służącą mu do wyznaczania momentów równonocy. Obecność Kopernika nadaje zamkowi rangę nie tylko regionalną, lecz także ogólnoeuropejską.
Obecnie Zamek Kapituły Warmińskiej pełni funkcję muzealną i kulturalną. Mieści się w nim Muzeum Warmii i Mazur, prezentujące bogate zbiory archeologiczne, historyczne i artystyczne, ukazujące dzieje regionu od czasów pradziejowych po współczesność. Stałe i czasowe wystawy, zabytkowe wnętrza oraz dziedziniec zamkowy sprawiają, że zwiedzanie jest atrakcyjne zarówno dla miłośników historii, jak i rodzin z dziećmi.
Sam Olsztyn to miasto wyjątkowo malownicze i zadbane, harmonijnie łączące zabytkową architekturę z rozległymi terenami zielonymi. Poza zamkiem warto odwiedzić urokliwe Stare Miasto z Wysoką Bramą, gotycką konkatedrę św. Jakuba, liczne mosty i parki nad Łyną, a także jeziora miejskie, takie jak Ukiel czy Kortowskie. Olsztyn zachwyca spokojnym tempem, bliskością natury i atmosferą sprzyjającą odkrywaniu historii regionu.
Zamek Kapituły Warmińskiej jest zatem nie tylko kluczowym punktem na mapie turystycznej Olsztyna, ale również doskonałym wprowadzeniem do poznawania Warmii – krainy o wyjątkowym dziedzictwie kulturowym, historycznym i przyrodniczym. To miejsce, w którym przeszłość pozostaje żywa, a historia naturalnie wpisuje się w krajobraz współczesnego miasta.
W latach 1516-1521 funkcję administratora pełnił tu Mikołaj Kopernik. Do dziś na ścianie krużganka pozostała unikalna pamiątka po jego pobycie – własnoręcznie wykonana doświadczalna tablica astronomiczna, a w zbiorach Biblioteki przechowywany jest inkunabuł medyczny z którego korzystał. Muzeum gromadzi pamiątki przeszłości regionu z zakresu archeologii, historii i numizmatyki, sztuki dawnej i współczesnej, rzemiosła artystycznego, piśmiennictwa, kultury ludowej.
Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
ul. Zamkowa 2 Olsztyn
strona zamku
http://muzeum.olsztyn.pl/1031,Zamek-Kapituly-Warminskiej.html
Niepowtarzalny charakter zbiorów tworzą m.in. kolekcje: rzeźby gotyckiej, malarstwa religijnego Warmii, portretu holenderskiego, wyrobów konwisarskich i ludwisarskich, grafiki współczesnej.
Największa sala ekspozycyjna to dawny refektarz z finezyjnym sklepieniem kryształowym z ok. 1520.
widok na Olsztyn z wieży zamkowej
opracowanie & foto : Albin Marciniak
Zamki w Polsce
