Table of Contents
Perła Dolnego Śląska – Kopalnia Złota w Złotym Stoku
Kopalnia Złota w Złotym Stoku to jedna z najbardziej fascynujących atrakcji Dolnego Śląska – miejsce, w którym prawdziwa historia spotyka się z legendą, a turystyczna przygoda nabiera autentycznego, podziemnego charakteru. To właśnie tutaj, u podnóża Gór Złotych, przez ponad siedem stuleci wydobywano kruszec, który kształtował potęgę regionu i przyciągał poszukiwaczy bogactwa z całej Europy.
Dziś Kopalnia Złota w Złotym Stoku zaprasza do świata dawnych górników, mrocznych sztolni i niezwykłych opowieści zapisanych w skale. Podziemny spływ łodzią, spotkanie z tajemniczymi duchami kopalni, ekspozycje górnicze oraz multimedialne narracje sprawiają, że zwiedzanie staje się niezapomnianym doświadczeniem – zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i dla pasjonatów historii, techniki i dawnych legend. To perła Dolnego Śląska, która zachwyca nie tylko skalą i autentycznością, ale także umiejętnym połączeniem edukacji z przygodą.
.
.
Zabytkowa Kopalnia Złota w Złotym Stoku – wraz ze Sztolnią Ochrową i Średniowieczną Osadą Górniczą – to jedno z tych miejsc, które idealnie sprawdzą się jako cel rodzinnej wycieczki o każdej porze roku, niezależnie od pogody.
Dla wielu turystów, którzy wcześniej odwiedzili Kopalnię Soli w Wieliczce, Złoty Stok staje się kolejnym przystankiem na mapie podziemnych przygód – z tym że tu wszystko nabiera nieco innego wymiaru. W sercu Gór Złotych, na Dolnym Śląsku, kryją się historie, które wykraczają poza górnictwo. To właśnie w Złotym Stoku przecinają się ślady Napoleona Bonaparte i królewny Marianny Orańskiej – postaci, które na trwałe zapisały się w regionalnych opowieściach.
Choć Dolny Śląsk słynie z wielu tajemniczych miejsc – jak choćby kompleks Riese – to właśnie Złoty Stok oferuje zupełnie inną, bardziej rodzinną i przyjazną formę eksploracji. To obowiązkowy punkt każdej wycieczki po regionie – zarówno dla miłośników historii, jak i poszukiwaczy przygód.
Nie brakuje też lokalnych legend. Jedna z nich mówi, że w górskich potokach wokół miasteczka wciąż można znaleźć złote samorodki. Prawda czy nie – jedno jest pewne: kto raz odwiedzi to miejsce, z pewnością zechce tu wrócić.
.
.
Złoty Stok to miejsce, gdzie historia pisana jest złotem, a przygoda czeka pod ziemią i na powierzchni.
.
Zabytkowa Kopalnia Złota to perła Dolnego Śląska – unikatowa atrakcja łącząca bogatą, ponad tysiącletnią historię z interaktywnym zwiedzaniem dla całej rodziny. Przemierz podziemne sztolnie, zobacz jedyny w Polsce podziemny wodospad, odwiedź Średniowieczną Osadę Górniczą i spłyń łodzią przez skalne korytarze. A wszystko to – przez cały rok, niezależnie od pogody.
.
Osada Górnicza
.
Historia Kopalni Złota
Złoty Stok to najstarszy ośrodek górnictwa złota w Polsce. Początki eksploatacji złotonośnych rud sięgają tu około X wieku. Już w średniowieczu osada zyskała znaczenie dzięki wydobyciu złota i arsenu, a w ówczesnej Europie uchodziła za jedno z ważniejszych miejsc pozyskiwania kruszców szlachetnych.
W XVI wieku Złoty Stok przeżywał swój złoty wiek – działało tu ponad 190 sztolni, a liczba mieszkańców i górników dynamicznie rosła. Szacuje się, że w całej historii eksploatacji wydobyto tu ponad 16 ton czystego złota. Złoty Stok przez wieki należał do różnych państw – Czech, Austrii, Prus i Niemiec – stąd w mieście znajdziemy wiele wpływów kulturowych i architektonicznych.
Wydobycie złota zakończono oficjalnie dopiero w 1962 roku, a wiele lat później opuszczone sztolnie zyskały drugie życie jako unikalna trasa turystyczna. Od 1996 roku Kopalnia Złota jest udostępniona do zwiedzania i stale rozwijana jako atrakcja turystyczna – zarówno podziemna, jak i naziemna.
.
.
Złoty Stok – tysiąc lat historii złotem pisanej
Historia Złotego Stoku to opowieść głęboko zakorzeniona w górniczej tradycji Dolnego Śląska – i to dosłownie. Od ponad tysiąca lat w rejonie tym wydobywano złoto, a później także arsen, co uczyniło miasto jednym z najstarszych ośrodków górniczych w tej części Europy.
Już w średniowieczu lokalna ludność wydobywała złoto z tzw. czapy wietrzeniowej złotostockiego złoża oraz z aluwialnych osadów okolicznych potoków. Pierwsze pisemne wzmianki o prowadzonych tu pracach górniczych pochodzą z XIII wieku.
.
Sztolnia Ochrowa
.
Złoty wiek miasta i górnictwa
Prawdziwy rozkwit przypadł na początek XVI wieku. Wtedy to Złoty Stok przeżywał swój złoty wiek – działało tu aż 190 sztolni i wyrobisk, a także 20 hut, w których przetapiano cenny kruszec. Roczna produkcja złota wynosiła średnio 60 kg, a w najlepszych latach sięgała nawet 140 kg – co stanowiło około 8% ówczesnej produkcji złota w Europie.
.
Muzeum Przestróg, Uwag i Apeli
.
Od złota do arsenu
Z końcem XVII wieku odkryto w tutejszych skałach bogate pokłady rud arsenowych. Złoty Stok wszedł w nową epokę – stał się głównym ośrodkiem produkcji arszeniku, cennego w przemyśle, farbiarstwie i medycynie. W XX wieku kopalnia została zmodernizowana, a podczas II wojny światowej – co niezwykle rzadkie – nie została zniszczona. Działała nieprzerwanie aż do 1961 roku, kiedy to zakończono wydobycie.
Co ciekawe, choć złoże eksploatowano przez 10 stuleci, nigdy nie zostało ono w pełni rozpoznane. Przez lata uważano, że złoto występuje w nim w postaci rozproszonej, ukrytej w strukturze minerałów, jak np. arsenopiryt. Jednak badania z lat 90. XX wieku wykazały, że w wielu rudach występuje także złoto rodzime, co wciąż rozbudza wyobraźnię geologów i… poszukiwaczy przygód.
.
zalany chodnik w którym pływa się łódkami
.
Podziemna trasa i fascynujące liczby
Szacuje się, że w trakcie całej historii kopalni powstało ponad 320 km podziemnych korytarzy, z czego współcześnie dostępnych jest około 20 km. Trasa turystyczna „Kopalnia Złota”, udostępniona w 1996 roku, prowadzi przez dwa główne chodniki: Sztolnię Gertrudy oraz Sztolnię Czarną, w której znajduje się jedyny w Polsce podziemny wodospad.
Długość trasy wynosi około 1,5 km, ale to tylko ułamek tego, co wciąż kryją tutejsze góry…
.
.
Ciekawostki ze świata złota
– Gdyby zebrać całe wydobyte na świecie złoto w jednym miejscu, zmieściłoby się w sześcianie o boku 23 metrów.
– Zaledwie 1 gram złota wystarczy, by wyciągnąć z niego drucik o długości 160 metrów – z jednej obrączki można więc uzyskać nawet pół kilometra cienkiego złotego przewodu.
– Taki sam gram złota można również rozklepać w folię o powierzchni 1 m².
– Na Ziemi jest niemal 100 razy więcej rtęci niż złota, co czyni ten metal jednym z najrzadszych.
– Złoto jest niezwykle ciężkie – sztabka tej samej wielkości co ołowiana będzie niemal dwa razy cięższa.
.
..
Legendy Kopalni Złota
..
Legenda o zaginionej sztabie złota
Jedna z najsłynniejszych opowieści mówi o złotej sztabie, którą ukryto w sztolni przez górników uciekających przed najazdem husytów. Mimo licznych prób, nigdy nie udało się jej odnaleźć. Lokalni przewodnicy żartują, że kto pierwszy ją odnajdzie – zostanie nowym „Złotym Księciem”.
Legenda o alchemiku z Złotego Stoku
Według innej legendy, w XVI wieku w sztolniach miał działać tajemniczy alchemik, który rzekomo odnalazł sposób zamiany arsenu w złoto. Mieszkańcy bali się jego eksperymentów, aż pewnego dnia ślad po nim zaginął. Mówi się, że jego laboratorium wciąż znajduje się gdzieś pod ziemią…
Duch Gertrudy
Sztolnia Gertrudy zawdzięcza nazwę kobiecie, która miała czekać tu na powrót swojego męża-górnika. Niestety, mężczyzna zginął w zawale. Od tamtej pory duch Gertrudy ponoć snuje się po korytarzach, pomagając zbłąkanym turystom odnaleźć drogę…
.
.
Adres kopalni
Zabytkowa Kopalnia Złota
ul. Złota 7
57-250 Złoty Stok, woj. dolnośląskie
Tel. +48 74 817 55 08
Strona: https://www.kopalniazlota.pl
.
podziemny wodospad
.
Dojazd
Samochodem:
Złoty Stok leży na pograniczu Gór Złotych, tuż przy granicy z Czechami, w powiecie ząbkowickim. To bardzo dobrze skomunikowane miejsce:
Wrocław – ok. 95 km (ok. 1,5 godziny drogi)
➝ DK8 w kierunku Kłodzka, następnie DW390
Kłodzko – ok. 25 km
Ząbkowice Śląskie – ok. 30 km
Praga (Czechy) – ok. 160 km (ok. 2,5 godziny)
W nawigacji wpisz: „Zabytkowa Kopalnia Złota, Złoty Stok”
Transport publiczny:
Najbliższe stacje kolejowe: Kamieniec Ząbkowicki, Kłodzko, Bardo Śląskie
Z Kamieńca i Ząbkowic Śląskich kursują autobusy i busy prywatne do Złotego Stoku (należy sprawdzić lokalne rozkłady jazdy)
.
podziemny spływ łodziami
.
Parking
Duży, bezpłatny parking dla samochodów osobowych i autokarów znajduje się przy wejściu głównym do kopalni (ul. Złota 7)
Dodatkowe miejsca postojowe dostępne w sezonie (maj–wrzesień) w sąsiedztwie Średniowiecznej Osady Górniczej
? Na parkingu dostępne są toalety i mała infrastruktura turystyczna (mapy, punkt gastronomiczny sezonowy)
Jeden z niewielu w Polsce bezpłatnych parkingów dla Camperów.
Na parkingu znajduje się ładowarka dla elektryków.
Praktyczne wskazówki:
Dla grup zorganizowanych i autokarów zaleca się wcześniejszy kontakt i rezerwację.
Dla rodzin z dziećmi: większość terenu przyjazna dla wózków, choć sztolnie mają naturalne ograniczenia (wąskie przejścia, niskie sklepienia – lepiej nosidełko niż wózek).
Warto mieć ciepłą odzież – w podziemiach temperatura utrzymuje się w okolicach 7–10°C przez cały rok.
Do kopalni można wybrać się z psem, oczywiście w kagańcu i na smyczy.
.
podziemna kolejka
.
.
opracowanie & foto: Albin Marciniak
fotoreporter, podróżnik i dziennikarz specjalizujący się w eksploracji turystycznych podziemi. Twórca Klubu Podróżników „Śródziemie” i projektu „Czyste Tatry”.
https://www.facebook.com/marciniak.albin/
.
.
Sztolnia Ochrowa w Kopalni Złota w Złotym Stoku
.
.
.
