Tunel schronowy w Stępinie-Cieszynie oraz w Strzyżowie
Zespół tunelu schronowego w Strzyżowie zaprojektowany i zbudowany przez niemiecką firmę "Organisation Todt" w okresie pomiędzy wiosną 1940 r. i latem 1941 r. wchodził w skład kompleksu schronowego w Stępinie-Cieszynie i Strzyżowie "Führershauptquartier Angle Süd". W skłąd zespołu w Strzyżowie wchodziły: tunel schronowy dla pociągu sztabowego, bierny schron zaplecza technologicznego, tunel instalacyjny, 1-torowa bocznica kolejowa, drewniany peron pomiędzy tunelem a stacją kolejową, grobla o nieznanym przeznaczeniu biegnąca od płn. wsch. wylotu tunelu w kier. płd.-wsch. 27-28.08 1941 r., w związku ze spotkaniem Hitlera z Mussolinim w Stępinie, w tunelu strzyżowskim bazował pociąg sztabowy Hitlera "Amerika". Niemiecki pociąg sztabowy zatrzymał się w tunelu również w październiku 1943 r. Początkiem 1944 r. w tunelu ulokowano montownię silników lotniczych "Flugmotorwerke" z Rzeszowa. W czerwcu 1944 r. Niemcy ewakuowali montownię i wywieźli wyposażenie schronów. W lipcu 1944 r. tunel został opanowany przez partyzantów AK . Po wojnie tunel schronowy wykorzystywany był jako magazyn-lodownia Centrali Rybnej. W latach 80-tych służył jako garaż Spółdzielni Transportu Wiejskiego. W latach 1988-89 planowano przebudować go na chłodnię składową "Igloopolu" z Dębicy. 1992 r. Gmina Strzyżów przejęła schrony wraz z tunelem instalacyjnym od skarbu państwa w drodze komunalizacji. W roku 2002 wykonano koncepcję adaptacji tunelu na strzelnicę wojskową, wykonano prowizoryczny kulochwyt oraz przeprowadzono próbne strzelanie. Do adaptacji nie doszło. Od początku lat 90-tych tunel służył miejscowej ludności jao połączenie komunikacyjne-przedłużenie ul. Tunelowej w kierunku Żarnowej. Schron zaplecza technologicznego w latach 70-tych został zaadoptowany na magazyn, a w latach 1993-94 na budynek techniczno-socjalny oczyszczalni ścieków. Położenie 49°52'13"N 21°48'38"E ok. 18 kilometrów od Krosna.
Tunel schronowy w Stępinie-Cieszynie – naziemny schron kolejowy we wsi Stępina na granicy z wsią Cieszyna w województwie podkarpackim, wchodzący w skład kwatery głównej Hitlera "Anlage Süd" z okresu II wojny światowej.
Wiosną 1940r. Naczelne Dowództwo Wojsk Lądowych hitlerowskiego Wermachtu wybrało Podkarpacie na lokalizację jednej z wysuniętych kwater dowodzenia, przygotowanych dla kierowania operacją zmierzającą do opanowania ZSRR. Jeden z głównych obiektów zlokalizowano we wsi Stępina. Prace budowlane rozpoczęto w lecie 1940r. Projektowanie i wykonawstwo spoczywało na największej niemieckiej organizacji budowlanej - Organizacji Todta.
Dla zamaskowania rzeczywistego przeznaczenia inwestycji, oficjalnie przedsięwzięcie zarejestrowano jako budowa jednego z zakładów dla berlińskiej firmy chemicznej "Askania - Werke". Plac budowy objęty był ścisłą ochroną wojskowo-policyjną i dostęp do wznoszonych schronów żelbetonowych mieli tylko upoważnieni Niemcy. Łącznie zatrudnionych było ok. 3-6 tysięcy ludzi. Budowę zakończono w lecie 1941r.
Kompleks w Stępinie został zbudowany w latach 1940-1941 przez Organizację Todt. W jego skład wchodziło kilkadziesiąt obiektów o różnym przeznaczeniu (schrony, bunkry strażnicze, kwatery, budynki zaplecza technicznego itp.), z których zachowało się siedem budowli o konstrukcji żelbetowej, w tym największa z nich, naziemny tunel schronowy dla pociągów sztabowych Hitlera.
Tunel w Stępinie, nazywany schronem nr 1, ma 393 metry długości i ściany o grubości przekraczającej 2 metry; jego cechą charakterystyczną jest lekko łukowaty kształt, utrudniający bezpośrednie trafienie bombą lotniczą. Schron nr 1, zabezpieczony przed atakiem chemicznym za pomocą systemu śluz i urządzeń wentylacyjno-filtrujących, był połączony specjalnym podziemnym kanałem z tzw. schronem nr 2, również zachowanym, położonym w odległości 80 metrów i pełniącym funkcję zaplecza technicznego i magazynowego. W odległości 600 metrów od schronu kolejowego znajdowało się trawiaste lądowisko dla samolotów, obecnie częściowo zabudowane.
Na terenie dawnej kwatery Hitlera w Stępinie zachowało się również pięć żelbetowych schronów bojowych usytuowanych w różnych odległościach od tunelu (tzw. schrony nr 3-7); znajdują się one na gruntach prywatnych. Pierwotnie na terenie kompleksu stała także drewniana willa przeznaczona dla najwyższych rangą wojskowych przebywających na terenie kwatery. W czasie II wojny światowej całość kompleksu była silnie strzeżona; w celach maskujących prace budowlane w Stępinie zarejestrowano jako inwestycję firmy chemicznej "Askania Werke" z Berlina.
W dniach 27-28 sierpnia 1941 roku na terenie kwatery w Stępinie doszło do spotkania Hitlera z Benito Mussolinim; w tunelu schronowym zatrzymał się wówczas pociąg sztabowy Hitlera. W 1944 roku schrony w Stępinie były przez krótki okres użytkowane przez szpital polowy Armii Czerwonej. W późniejszym okresie przejęło je Ludowe Wojsko Polskie, które w latach 60. XX wieku wydzierżawiło schrony nr 1 i 2 Narodowemu Bankowi Polskiemu, a później Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Stępinie, która do 1990 roku wykorzystywała je jako część pieczarkarni. W 2000 roku schron nr 1 został wykreślony z ewidencji wojskowej i przekazany gminie Frysztak; pozostałe schrony skreślono z ewidencji wojskowej w latach 70. XX wieku.
Obecnie tunel schronowy w Stępinie pełni rolę atrakcji turystycznej i jest udostępniony do zwiedzania.
Schron w Stępinie - Cieszynie
Jest obiektem unikatowym na skalę europejską. Wśród dwóch niemieckich kwater ze schronami dla pociągów zachowanych po wojnie, tylko obiekty w Stępinie - Cieszynie były przeznaczone dla najwyższych rangą dowódców wojskowych. Faktem jest też, że w 1941 roku doszło tu do spotkania Hitlera z Mussolinim. INFORMACJA: W okresie od 01 maja 2010 do 31 października 2010 można zwiedzać kompleks schronów Cieszyna - Stępina w każdą sobotę od godz 12.00 do 18.00 oraz w niedzielę od godz 10.00 do 18.00 z udziałem przewodnika. W inne dni po wcześniejszym uzgodnieniu. Ustala się na 2010 rok ceny biletów wstępu do schronu kolejowego w Stępinie, gm. Frysztak w następującej wysokości: CENA BILETU: - dla osoby dorosłej - 5zł - dla dziecie i młodzieży do lat 16 - 2zł (obowiązuje legitymacja szkolna). - w przypadku korzystania z usługi przewodnika - przy grupie co najmniej 10 osób - dopłata do biletu 1 złoty od osoby. Informacji udziela Urząd Gminy Frysztak, ul. Ks. Blajera 20 38-130 Frysztak. tel.: 17 27 77 110,17 27 77 022, fax 17 27 77 920
email:
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.
.
Polecamy także wizytę wKompleksie schronów w Konewce – jeden z dwóch kompleksów schronów kolejowych wchodzących w skład Stanowiska dowodzenia "Obszar Środek" (niem. "Anlage Mitte"), położony w lesie obok wsi Konewka. http://www.bunkierkonewka.eu/
Relacje 
