Od 17 lipca niebie można już obserwować pierwsze meteory ze znanego i aktywnego roju Perseidów. Perseidy są widoczne na niebie w Polsce nawet do końca sierpnia. Rój meteorów zyskuje aktywność podczas ciepłych i pogodnych nocy właśnie w wakacje.
Gdzie na niebie wypatrywać spadających gwiazd?
W połowie lipca Perseidy wybiegają z pogranicza gwiazdozbiorów Andromedy i Kasjopei. Wieczorem ten rejon nieba znajduje się około 25 stopni nad północno-wschodnim horyzontem. Najlepiej Perseidy obserwować nad ranem.
Radiant Perseidów, czyli niewielki obszar lub punkt na sferze niebieskiej, w którym przecinają się przedłużone wstecz pozorne drogi meteorów należących do danego roju, będzie się wznosił już ponad 60 stopni nad horyzontem i wtedy szanse zaobserwowania meteorów będą największe.
Astronomowie radzą, by nie patrzeć na konkretne miejsce na niebie, tylko rozglądać się możliwie po jak największym obszarze.
[i]Dlaczego rój meteorów nazywamy spadającymi gwiazdami?
[/i]
Rój Perseidów, czy też inne roje meteorów nie bez powodu nazywamy spadającymi gwiazdami. Jest to bowiem zjawisko, które polega na spalaniu się drobinek materii z roju meteoroidów w górnych warstwach atmosfery ziemskiej.
Tak powstaje wrażenie „spadającej gwiazdy”. Meteory, wskutek skrótu perspektywicznego, wybiegają z jednego punktu na sferze niebieskiej zwanego radiantem. Rój Perseidów występuje co roku w tym samym czasie – od 17 lipca do 24 sierpnia.
Więcej na temat PerseidówWięcej
W tym roku aktywność Perseidów trwa od 17 lipca do 24 sierpnia. Maksimum roju spodziewane jest 13 sierpnia pomiędzy godz. 09:00, a 21:30 CEST, z największym prawdopodobieństwem od godz. 14:00 do 16:30. O tej porze doby obserwacje z Polski będą oczywiście niemożliwe, dlatego należy je przeprowadzić przede wszystkim w nocy z 12 na 13 sierpnia i zwłaszcza kilka godzin po przewidywanym maksimum, z 13 na 14 sierpnia. Tegoroczne maksimum spodziewane jest na typowym poziomie (ZHR~100), ale należy pamiętać, że jest to tylko prognoza i wzmożona aktywność zawsze w jakimś stopniu jest możliwa. Poprzednio większą ilość Perseidów niż zwykle zanotowano podczas maksimum w 2004 roku. W czasie maksimum Perseidów, Księżyc zmierzać będzie już do nowiu (3 doby po III kwadrze). W nocy z 12 na 13 sierpnia wschód Księżyca (oświetlenie 25%) nastąpi około godz. 00:45 CEST, z kolei w noc tuż po maksimum, a więc z 13 na 14 sierpnia (oświetlenie 17%) około godz. 01:40 CEST. Faza Księżyca nie będzie więc znaczna.
W momencie prognozowanego wejścia najobfitszego strumienia Pereseidów w atmosferę ziemską, najlepsze warunki obserwacyjne panować będą głównie w rejonach niezamieszkanych, tj. nad zachodnią częścią Oceanu Spokojnego, poza tym w rejonie północno-wschodniej Azji i Alaski (fot. 1).
Ziemia widziana z czoła strumienia Perseidów w czasie kilkugodzinnego okienka maksimum (tu 13 sierpnia o godz. 15:19 CEST). Czerwona linia stanowi granicę półkuli, gdzie Księżyc znajduje się nad horyzontem. (Credit: FerajNarod.Ru)
Radiant roju (RA=48°, Dec=+58°) w ciągu okresu aktywności Perseidów przemieści się około 25 stopni pomiędzy gwiazdozbiorami Perseusza i Kasjopei (fot. 2). Radiant to jednak tylko miejsce będące punktem przecięcia wszystkich przedłużonych śladów meteorów danego roju i w czasie obserwacji nie należy wpatrywać się tylko w rejon nieba pobliski radiantowi, ale nawet 30-40 stopni w odległości od niego (najlepiej, gdybyśmy objęli jak największą powierzchnię nieboskłonu).
Ruch radiantu Perseidów od 15 lipca do 25 sierpnia, pomiędzy gwiazdozbiorami Perseusza i Kasjopei. (Credit: IMO)
Obserwacje maksimum Perseidów warto przeprowadzić w miarę możliwości pomiędzy godz. 23:30 a 01:30, kiedy radiant roju znajduje się najwyżej nad horyzontem w momencie, gdy niebo jest najciemniejsze. Oczywiście sam radiant górować będzie dopiero po godz. 02:00, jednak w tym okresie zwiększy się jasność nieba za sprawą obecności Księżyca i zbliżającego się wschodu Słońca. W im ciemniejszym miejscu obserwacyjnym się znajdziemy, tym większą ilość meteorów będziemy mogli dostrzec. W mieście, zwłaszcza takim liczącym powyżej 50 000 mieszkańców, rzadko kiedy podczas maksimum udaje się zobaczyć więcej niż 1/4 ilości meteorów z przewidywanej wartości ZHR, ponieważ na rozświetlonym niebie będziemy w stanie dostrzegać tylko ten niewielki ułamek meteorów, które będą najjaśniejsze. Warto więc wybrać się poza tereny miejskie, z naturalnie ciemnym niebem, bez sztucznego oświetlenia w okolicy – wówczas możemy wrócić z obserwacji z nieporównywalnie większą ilością zanotowanych zjawisk. W razie sprzyjających warunków pogodowych i o ile inne czynniki będą nam na to pozwalały, obserwacje warto prowadzić w takich warunkach przez całą noc.
Spróbujmy zatem znaleźć się w idealnych warunkach obserwacyjnych. Gorąco zachęcam do obserwacji poza miastem. Weźmy ze sobą leżak lub koc, a w przypadku tego drugiego zapewne i cieplejsze odzienie, i wyruszmy poza rejony zabudowane i rozświetlone, by cieszyć się jednym z najobfitszych rojów meteorów w całym roku. Jeśli aura będzie nam sprzyjać i znajdziemy się na możliwie długi czas w rejonach niezaświetlonych, nasz dorobek obserwacyjny może się powiększyć nawet o ponad kilkaset meteorów.
