Obóz Auschwitz stał się dla świata symbolem terroru, ludobójstwa i Szoah. Utworzony został przez Niemców w połowie 1940 r. na przedmieściach Oświęcimia, włączonego przez nazistów do Trzeciej Rzeszy.
Bezpośrednim powodem utworzenia obozu była powiększająca się liczba aresztowanych masowo Polaków i przepełnienie istniejących więzień. Początkowo miał to być kolejny z obozów koncentracyjnych, tworzonych przez nazistów już od początku lat trzydziestych. Funkcję tę Auschwitz spełniał przez cały okres swego istnienia, także gdy - od 1942 r. - stał się równocześnie jednym z ośrodków „Endlösung der Judenfrage” (ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej) - nazistowskiego planu wymordowania Żydów zamieszkujących okupowane przez III Rzeszę tereny.
Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Co można zobaczyć Dla właściwego zapoznania się z miejscem, które stało się symbolem Holokaustu i nazistowskich zbrodni popełnionych na Polakach, Romach i innych niezbędne jest odwiedzenie obu części byłego obozu - zarówno Auschwitz I jak i Auschwitz II-Birkenau. Na pobyt w Auschwitz należy poświęcić ok. 1,5 godz. i co najmniej drugie tyle na poznanie Birkenau.
Zwiedzającym są udostępnione tereny i większość obiektów byłych obozów Auschwitz I i Auschwitz-II Birkenau. Część budynków jest wyłączona ze zwiedzania (m.in. tzw. bloki rezerwatowe, administracja, działy muzealne).
Na terenie obozu Auschwitz I naziści utworzyli pierwszy obóz dla mężczyzn i kobiet, tu miały miejsce pierwsze eksperymenty uśmiercania przy użyciu Cyklonu B, tu mordowali pierwsze masowe transporty Żydów, tu prowadzili pierwsze zbrodnicze eksperymenty na więźniach, tu wykonywali większość egzekucji przez rozstrzelanie, tutaj też mieścił się centralny areszt obozowy w bloku nr 11 dla więźniów z wszystkich części obozowego kompleksu, a także główna komendantura obozu i większość biur SS. Stąd władze obozowe kierowały dalszą rozbudową kompleksu obozowego.
W obozie Birkenau naziści wybudowali większość urządzeń masowej zagłady, w których zamordowano około miliona Żydów. Birkenau był jednocześnie największym obozem koncentracyjnym (blisko 300 prymitywnych, w większości drewnianych baraków), w którym w 1944 r. przebywało ponad 100 tys. więźniów: Żydów, Polaków, Romów, i innych. Na blisko 200 ha zachowały się ruiny komór gazowych i miejsca wypełnione ludzkimi prochami, prymitywne baraki więźniarskie oraz kilometry obozowego ogrodzenia i dróg.
W sali kinowej w budynku przyjmowania odwiedzających (na terenie byłego Auschwitz I), odpłatnie zobaczyć można piętnastominutowy film dokumentalny, przedstawiający pierwsze chwile po wyzwoleniu obozu.
Osoby zainteresowane pogłębieniem wiedzy o KL Auschwitz mogą skorzystać z oferty wykładów, warsztatów i seminariów organizowanych przez Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście.
Wizyta Himmlera na terenie fabryki IG Farben
zwiedzania dla odwiedzających indywidualnie
• Wstęp na teren Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau jest bezpłatny. Przyjeżdżający w grupach zobowiązani są do zaangażowania przewodnika Muzeum.
• Odwiedzającym udostępniane są tereny i obiekty byłych obozów Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau. Czas pobytu zależy od indywidualnych zainteresowań i potrzeb odwiedzających, jako minimum trzeba jednak przeznaczyć na zapoznanie się z terenem i ekspozycją w byłym obozie ok. 3,5 godz.
• Fotografowanie i filmowanie na terenie Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu w celach prywatnych, bez użycia lamp błyskowych i statywów, jest dozwolone za wyjątkiem sali z włosami Ofiar (w bloku nr 4) oraz w podziemiach bloku nr 11. Warunkiem koniecznym jest użycie ich wyłącznie w przedsięwzięciach i projektach nie naruszających dobrego imienia ofiar KL Auschwitz.
Fotografowanie i filmowanie dla celów komercyjnych lub na obszarach wyłączonych z ruchu turystycznego wymaga zgody dyrektora Muzeum oraz uiszczenia opłaty.
Muzeum zwiedzać można we wszystkie dni roku, oprócz 1 stycznia, 25 grudnia i w pierwszego dnia Świąt Wielkanocnych. Muzeum otwarte jest w godzinach:
8:00 - 15:00 od grudnia do lutego
8:00 - 16:00 w marcu i listopadzie
8:00 - 17:00 w kwietniu i październiku
8:00 - 18:00 w maju i wrześniu
8:00 - 19:00 w czerwcu, lipcu i sierpniu
Powyższe godziny dotyczą zwiedzania terenów byłego obozu. Biuro ds. informacji o byłych więźniach, archiwum, zbiory, biblioteka, administracja i inne działy czynne są (z wyjątkiem dni świątecznych) od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 14:00.
Muzeum położone jest na obrzeżach miasta Oświęcim przy drodze krajowej nr 933 (uwaga: wjazd na parking od ulicy St. Leszczyńskiej). Muzeum znajduje się też w odległości ok. 2 km od stacji kolejowej, skąd istnieje możliwość dojazdu komunikacją miejską.
W najbliższej okolicy Muzeum znajdują się również przystanki PKS oraz minibusów, dojeżdżających z Krakowa i Katowic. Ponadto w odległości kilkudziesięciu kilometrów od Oświęcimia znajdują się dwa międzynarodowe porty lotnicze: Kraków–Balice i Katowice–Pyrzowice.
Współrzędne GPS: 19.20363 E, 50.0266 N
Przemieszczenie się między Auschwitz i Birkenau
Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau położone są w odległości ok. 3,5 km od siebie.
Brama w Birkenau
Tory kolejowe wewnątrz obozu i główna brama zwana „Bramą Śmierci”. Fotografował Stanisław Mucha w lutym/marcu 1945 r. (Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau)autor: Stanisław Mucha
Pomiędzy byłymi obozami co godzinę kursuje wahadłowy autobus. Odjazdy z b. obozu Auschwitz 30 minut po każdej pełnej godzinie. Odjazdy z b. obozu Birkenau o każdej pełnej godzinie. Przejazd jest darmowy. Autobus jeździ w okresie od 15 kwietnia do 31 października.
W pobliżu obu byłych obozów znajdują się parkingi (Auschwitz I – parking płatny; Auschwitz II-Birkenau – parking bezpłatny).
Usługi taksówkarskie dla Muzeum świadczy firma Radio Taxi Plus. Taksówki stoją na parkingu przed wejściem do Muzeum. Można je rozpoznać po oznaczeniu TAXI PLUS na boku samochodu, czytelnym numerze taxi na tabliczce z herbem miasta Oświęcimia oraz tabliczce „Memorial Auschwitz-Birkenau /Miejsce Pamięci”, która umieszczona jest na przedniej szybie po prawej stronie auta. Taksówki zamówić można też dzwoniąc na numer telefonu: 0800 400 400 (połączenie bezpłatne) lub +48 33 8 111 111.
Zdjęcie lotnicze Birkenau - lato 1944 r.
Cennik:
wynajęcie taksówki: 4zł
dalsze opłaty: 2zł/km (3 zł/km w godzinach nocnych 22-6)
opłata za postój 30zł/godz.
Cena za przykładowe trasy:
były obóz Auschwitz – były obóz Birkenau: 15 zł
były obóz Birkenau – dworzec PKP Oświęcim: 15 zł
były obóz Auschwitz – dworzec PKP Oświęcim: 12 zł
Pieszo
rzykilometrowy odcinek pomiędzy byłym obozami można pokonać pieszo (ulicami: Leszczyńskiej i Wyzwolenia), przechodząc przez teren przyobozowy, na którym w okresie okupacji znajdowały się niemieckie zakłady przemysłowe i warsztaty, magazyny, biura i zaplecze techniczne obozu, będące miejscami pracy i śmierci więźniów. Zachowały się tu pozostałości po kilku bocznicach kolejowych i rampach [link do Judenrampe], na które przywożono pociągi z ludźmi deportowanymi do obozu i gdzie esesmani dokonywali selekcji.
Panorama zakładów Buna-Werke, należących do IG Farben. Fotografia wykonana w 1945 r. (Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau)
Relacje 
