Malowniczy krajobraz, niepowtarzalny klimat, nieskończone bogactwo przyrody, wśród której jedna z najbardziej imponujących budowli wzniesionych przez człowieka. ZAPORA WODNA W SOLINIE i powstałe dzięki temu jezioro, zwane – z uwagi na swą wielkość i piękno – bieszczadzkim morzem, na zawsze zmieniły tutejsze życie. Niemal bezludny kiedyś teren odwiedzają dziś setki tysięcy turystów.

Najważniejsze efekty, które brane były pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o budowie zapory w Solinie to – oprócz stworzenia warunków dla organizowania wypoczynku, sportów wodnych i turystyki – względy energetyczne, ochrona przed powodzią, podwyższanie przepływów minimalnych, powstanie bazy dla hodowli ryb, a także pobór wody dla celów komunalnych.

O budowie tamy na bieszczadzkim odcinku Sanu myślano już na początku XX wieku. Projekt opracowano w Zakładzie Budownictwa Wodnego Politechniki Lwowskiej pod kierunkiem profesora Maksymiliana Matkiewicza i Karola Pomianowskiego. Zgodę na budowę wyraziło starostwo powiatowe w Lesku rezolucją z 23 maja 1920 roku.

Po wykonaniu części fundamentów – betonową obudowę wylotu turbin i wylotu tunelu, prace przerwano. Brak funduszy, warunki terenowe – brak dróg, zaplecza i okres wielkiego kryzysu gospodarczego uniemożliwiły zakończenie budowy. Zamówione w austriackiej firmie VOITH turbiny nigdy nie zostały odebrane.

Przyszedł rok 1934, rok wyjątkowo mokry. Znaczny przybór wód spowodował ogromne powodzie. W Ministerstwie Komunikacji powołano zespół do wyboru najkorzystniejszej lokalizacji zapory na Sanie. Powrócono wówczas do koncepcji Karola Pomianowskiego. Projekt budowy stopnia wodnego w Solinie przygotowany został tuż przed wybuchem II wojny światowej, która na kilka lat przerwała te działania.

Po zakończeniu II wojny światowej w 1952 roku Warszawskie Biuro Siłowni Wodnych, na zlecenie Ministerstwa Energetyki, opracowało koncepcję energetycznego wykorzystania zasobów wodnych Sanu. Zaproponowano w niej zbudowanie 17 stopni wodnych wraz z elektrowniami o łącznej mocy 300 MW. Największy stopień wodny miał powstać w Solinie, a moc elektrowni to 138 MW.

I tak oto rozpoczęła się budowa jedynej w swoim rodzaju zapory i elektrowni wodnej w Solinie. Zbudowana w latach 1960 – 1968 zapora ma długość 664 m o kubaturze 780 300 m3 betonu i podzielona jest na 43 sekcje. Szerokość typowej sekcji to 15 m. Maksymalna wysokość sekcji 82 m w najniższym miejscu posadowienia. Warunki geologiczne oraz profil koryta rzeki spowodowały konieczność załamania osi zapory. Korona zapory ma 8,4 m szerokości.

Jak na owe czasy była to budowla hydrotechniczna wykonywana według najnowszej myśli inżynierskiej nie tylko krajowej, ale i europejskiej. Do dnia dzisiejszego jest to największa zapora z dopływem naturalnym w kraju. Podobnie jak zbiornik soliński, który też dzierży palmę pierwszeństwa, gromadzi bowiem 500 milionów metrów sześciennych wody. To bieszczadzkie morze powstałe w wyniku przegrodzenia doliny Sanu betonową zaporą ma kształt rozwartych wideł. Jedno odgałęzienie o długości 26 kilometrów wypełnia dolinę Sanu, drugie o długości 12 kilometrów wypełnia dolinę Solinki. Powierzchnia lustra wody w zbiorniku wynosi 2 200 ha. Wypełnienie czaszy zbiornika poprzedziło przeniesienie 126 gospodarstw z terenów wsi Solina, Teleśnica, Sanna, Horodek, Chrewt, Sokole i część Wołkowyi.

To ogromne i pionierskie wyzwanie jak na ówczesne czasy wymagało ogromu prac organizacyjno – logistycznych, które oddają liczby. Do wzniesienia zapory zużyto 820 tysięcy m3 betonu, przeznaczając na jego wyprodukowanie 1,7 miliona ton kruszywa oraz 200 tysięcy ton cementu. Zapora waży ok. 2 mln ton, a objętość tworzącego nią betonu wynosi 760 tys. m3. Przy pracach nad wznoszeniem tamy pracowało 2000 robotników, z których pomimo ciężkich warunków pracy, nikt nie zginął.

Do budowy zapory w Myczkowcach przystąpiono w 1938 r. Zaprojektowana została mniej więcej w tym samym czasie, co postulowaną zaporę w Solinie. Przerwane na skutek wojny prace podjęto ponownie w 1956 r. i w ciągu czterech lat zbudowano zaporę o wysokości 17,5 i długości 460 m, która – spiętrzając wody Sanu na 15,5 m – utworzyła tzw. Jezioro Myczkowieckie, pełniące funkcję zbiornika wyrównawczego dla elektrowni wodnej w Solinie.

nowoczesny punkt dowodzenia elektrowni


i zabytkowy już pulpit sterowania